Nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất cà phê tại Việt Nam - Luận văn thạc sĩ

Nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho ngành cà phê.

• Tác giả: Lữ Bá Văn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Hồ Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Rủi Ro Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Sản Xuất Và Kinh Doanh Cà Phê Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Quy trình nghiên cứu
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm về rủi ro
• 2.1.1. Trường phái truyền thống (trường phái tiêu cực)
• 2.1.2. Trường phái trung hòa
• 2.1.3. Các khái niệm rủi ro khác
• 2.1.4. Khái niệm rủi ro của tác giả
• 2.2. Phân loại rủi ro
• 2.2.1. Phân loại theo phương pháp quản trị rủi ro truyền thống
• 2.2.2. Phân loại rủi ro theo nguồn gốc rủi ro
• 2.2.3. Phân loại rủi ro theo môi trường tác động
• 2.2.4. Phân loại theo đối tượng rủi ro
• 2.2.5. Phân loại theo các ngành, lĩnh vực hoạt động
• 2.3. Chi phí của rủi ro
• 2.3.1. Định nghĩa tổn thất
• 2.3.2. Phân loại tổn thất
• 2.3.2.1. Căn cứ theo khả năng đo lường
• 2.3.2.2. Căn cứ theo đối tượng thiệt hại
• 2.4. Biến động tiềm ẩn ở kết quả sản xuất và kinh doanh có liên quan đến rủi ro
• 2.4.1. Khái niệm biến động tiềm ẩn ở các kết quả sản xuất
• 2.4.2. Khái niệm về biến động tiềm ẩn ở các kết quả kinh doanh
• 2.5. Phân loại sự biến động tiềm ẩn kết quả sản xuất và kinh doanh
• 2.5.1. Biến động kết quả tăng lên so với dự kiến ban đầu
• 2.5.2. Biến động kết quả giảm xuống so với dự kiến ban đầu
• 2.6. Một số khái niệm liên quan đến rủi ro, tổn thất, biến động tiềm ẩn trong sản xuất và kinh doanh
• 2.6.1. Khái niệm về Bất định (Unstable)
• 2.6.2. Các khái niệm khác
• 2.6.2.1. Rủi ro thuần túy và rủi ro suy đoán
• 2.6.2.2. Rủi ro có thể đa dạng hóa và rủi ro không thể đa dạng hóa (rủi ro đặc trưng và rủi ro thị trường)
• 2.6.3. Khái niệm về kết quả sản xuất cà phê
• 2.6.4. Khái niệm về kết quả kinh doanh cà phê
• 2.7. Mối quan hệ giữa rủi ro và tổn thất; mối quan hệ giữa rủi ro và biến động tiềm ẩn ở các kết quả trong sản xuất và kinh doanh
• 2.7.1. Mối quan hệ giữa rủi ro và tổn thất
• 2.7.2. Mối quan hệ giữa rủi ro và biến động tiềm ẩn ở các kết quả
• 2.8. Quản trị rủi ro (Risk management)
• 2.8.1. Khái niệm, các yếu tố cơ bản và quy trình về quản trị rủi ro
• 2.8.1.1. Khái niệm về quản trị rủi ro
• 2.8.1.2. Các yếu tố cơ bản của quản trị rủi ro
• 2.8.1.3. Quy trình quản trị rủi ro
• 2.9. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước có liên quan đến luận án
• 2.9.1. Tình hình nghiên cứu tài liệu nước ngoài:
• 2.9.2. Tình hình nghiên cứu tài liệu trong nước
• 2.9.3. Đánh giá các nghiên cứu trước có liên quan và đề xuất thang đo đối với các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê
• 2.9.3.1. Đề xuất các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất cà phê
• 2.9.3.2. Đề xuất các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh cà phê
• 2.9.3.3. Đề xuất thang đo các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê
• 2.10. Đề xuất mô hình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam cùng các giả thuyết
• 2.10.1. Đề xuất mô hình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam
• 2.10.2. Diễn giải mô hình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất cà phê tại Việt Nam cùng các giả thuyết
• 2.10.2.1. Mô hình biến động kết quả sản xuất cùng các giả thuyết
• 2.10.2.2. Mô hình tổn thất sản xuất cà phê cùng các giả thuyết
• 2.10.3. Diễn giải mô hình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh cà phê tại Việt Nam cùng các giả thuyết
• 2.10.3.1. Mô hình biến động kết quả kinh doanh cà phê cùng các giả thuyết
• 2.10.3.2. Mô hình tổn thất kinh doanh cà phê cùng các giả thuyết
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát chung
• 3.1.1. Các bước cơ bản của phương pháp nghiên cứu
• 3.1.2. Khảo sát bằng kỹ thuật Delphi (phỏng vấn sâu các chuyên gia)
• 3.1.3. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.1.4. Nghiên cứu chính thức
• 3.2. Nền tảng để xây dựng và đánh giá thang đo
• 3.2.1. Phương pháp Delphi
• 3.2.2. Đánh giá độ tin cậy của thang đo
• 3.2.3. Đánh giá và hiệu chỉnh thang đo bằng EFA, tương quan và hồi quy
• 3.3. Quy trình nghiên cứu
• 3.3.1. Bước 1: Nghiên cứu định tính bằng kỹ thuật Delphi
• 3.3.2. Bước 2: Nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định tính
• 3.3.3. Bước 3: Nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định lượng
• 3.3.4. Bước 4: Nghiên cứu chính thức bằng phương pháp định lượng
• 3.3.5. Bước 5: Đánh giá thực trạng về rủi ro và công tác quản trị rủi ro
• 3.3.6. Bước 6: Hàm ý quản trị
• 3.4. Xây dựng thang đo
• 3.4.1. Đo lường các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất cà phê
• 3.4.1.1. Đo lường sự biến động tiềm ẩn ở các kết quả trong sản xuất cà phê
• 3.4.1.2. Đo lường tổn thất trong sản xuất cà phê
• 3.4.2. Đo lường các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh cà phê
• 3.4.2.1. Đo lường sự biến động tiềm ẩn ở các kết quả kinh doanh trong quá trình kinh doanh cà phê
• 3.4.2.2. Đo lường tổn thất kinh doanh trong quá trình kinh doanh cà phê
• 3.4.3. Đánh giá sơ bộ thang đo
• 3.5. Thiết kế mẫu
• 3.5.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.2. Kích thước mẫu
• 3.5.2.1. Mẫu trong xây dựng thang đo
• 3.5.2.2. Mẫu trong nghiên cứu sơ bộ
• 3.6. Thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.6.1. Thu thập dữ liệu trong xây dựng thang đo (theo phương pháp Delphi)
• 3.6.1.1. Trong lĩnh vực sản xuất
• 3.6.1.2. Trong lĩnh vực kinh doanh
• 3.6.2. Thu thập dữ liệu trong nghiên cứu sơ bộ
• 3.6.2.1. Thu thập dữ liệu trong nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định tính
• 3.6.2.2. Thu thập dữ liệu trong nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định lượng
• 3.6.3. Thu thập dữ liệu trong nghiên cứu chính thức
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Kết quả xây dựng và kiểm định thang đo:
• 4.1.1.1. Đánh giá xây dựng thang đo thông qua kỹ thuật Delphi

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố rủi ro trong sản xuất cà phê tại Việt Nam

Sản xuất cà phê tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên, ngành này cũng phải đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro có thể ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để phát triển bền vững ngành cà phê.

1.1. Khái niệm về rủi ro trong sản xuất cà phê

Rủi ro trong sản xuất cà phê có thể được định nghĩa là những yếu tố không chắc chắn có thể gây ra thiệt hại cho quá trình sản xuất. Các yếu tố này bao gồm thời tiết, dịch bệnh, và biến động giá cả.

1.2. Tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro là một phần quan trọng trong sản xuất cà phê. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả có thể giúp giảm thiểu thiệt hại và tối ưu hóa lợi nhuận cho nông dân.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất cà phê tại Việt Nam

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất cà phê tại Việt Nam, từ điều kiện tự nhiên đến các yếu tố kinh tế và xã hội. Việc nhận diện và phân tích các yếu tố này là rất quan trọng.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến sản xuất cà phê

Thời tiết là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến sản xuất cà phê. Biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể gây ra thiệt hại lớn cho mùa màng.

2.2. Tác động của dịch bệnh đến sản xuất cà phê

Dịch bệnh như nấm, sâu bệnh có thể làm giảm năng suất và chất lượng cà phê. Việc phát hiện sớm và áp dụng biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết.

2.3. Biến động giá cả và thị trường cà phê

Giá cà phê trên thị trường quốc tế có thể biến động mạnh, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Việc nắm bắt thông tin thị trường là rất quan trọng để đưa ra quyết định sản xuất hợp lý.

III. Phương pháp quản lý rủi ro trong sản xuất cà phê

Quản lý rủi ro trong sản xuất cà phê bao gồm nhiều phương pháp khác nhau nhằm giảm thiểu thiệt hại và tối ưu hóa lợi nhuận. Các phương pháp này cần được áp dụng một cách linh hoạt và hiệu quả.

3.1. Phương pháp canh tác bền vững

Canh tác bền vững giúp giảm thiểu rủi ro từ thiên nhiên và dịch bệnh. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại có thể nâng cao năng suất và chất lượng cà phê.

3.2. Sử dụng công nghệ trong quản lý sản xuất

Công nghệ thông tin và các ứng dụng quản lý có thể giúp nông dân theo dõi tình hình sản xuất và đưa ra quyết định kịp thời, giảm thiểu rủi ro.

3.3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nông dân

Đào tạo nông dân về quản lý rủi ro và các phương pháp sản xuất hiện đại là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về rủi ro trong sản xuất cà phê

Nghiên cứu về các yếu tố rủi ro trong sản xuất cà phê đã chỉ ra nhiều kết quả quan trọng. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp cải thiện tình hình sản xuất.

4.1. Kết quả từ các mô hình nghiên cứu

Các mô hình nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro có thể làm giảm thiểu thiệt hại và nâng cao năng suất sản xuất.

4.2. Các bài học từ thực tiễn sản xuất

Nhiều nông dân đã áp dụng thành công các phương pháp quản lý rủi ro, từ đó cải thiện được thu nhập và chất lượng sản phẩm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của sản xuất cà phê tại Việt Nam

Sản xuất cà phê tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hội. Việc quản lý rủi ro hiệu quả sẽ là chìa khóa để phát triển bền vững ngành cà phê.

5.1. Tương lai của ngành cà phê Việt Nam

Ngành cà phê Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn nếu được quản lý tốt. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức sẽ đóng vai trò quan trọng.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp ngành cà phê vượt qua các thách thức và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Ngành cà phê Việt Nam giữ vị thế then chốt trong nền nông nghiệp nhiệt đới và thương mại toàn cầu, đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta số một thế giới và đứng thứ hai về tổng sản lượng cà phê toàn cầu sau Brazil. Theo số liệu thống kê được ghi nhận trong nghiên cứu, diện tích canh tác cà phê của Việt Nam đạt khoảng 641,7 đến 653,35 nghìn hecta (trong đó Robusta chiếm 608.000 ha, Arabica chiếm 45.350 ha), sản lượng trung bình hàng năm đạt xấp xỉ 1,3 triệu tấn (chiếm 16,1% tổng sản lượng toàn cầu), và kim ngạch xuất khẩu năm 2014 đạt 1,6906 triệu tấn với giá trị 3,5569 tỷ USD, đóng góp khoảng 2,37% vào tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Mặc dù sở hữu quy mô thương mại khổng lồ, chuỗi giá trị cà phê Việt Nam đối mặt với tình trạng phát triển thiếu bền vững, chủ yếu sản xuất quy mô nông hộ nhỏ lẻ, manh mún, công nghệ sau thu hoạch hạn chế và thiếu các công cụ quản trị rủi ro hiện đại.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu xuất phát từ thực trạng các công trình trước đây (WB, 2004, 2015; UNCTAD/WTO, 2002; ICO, 2014) chỉ tiếp cận rủi ro một cách rời rạc, thiên lệch về trường phái tiêu cực hoặc chỉ tập trung đơn lẻ vào rủi ro giá cả và thời tiết mà bỏ qua tính hệ thống đa tầng. Đặc biệt, nền tảng học thuật trong nước thiếu vắng một bộ thang đo chuẩn hóa có khả năng đo lường đồng thời tính hai mặt của rủi ro: mức độ tổn thất thực tế và biên độ biến động tiềm ẩn của kết quả sản xuất kinh doanh.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, luận án xác lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu:

1. Những yếu tố rủi ro then chốt nào tác động trực tiếp và gián tiếp đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam?
2. Mối quan hệ tương tác và mức độ tác động của từng nhóm nhân tố rủi ro đối với sự biến động tiềm ẩn và tổn thất thực tế trong sản xuất và kinh doanh diễn ra như thế nào?
3. Khung thang đo chuẩn hóa và mô hình hồi quy đa biến nào phản ánh chính xác nhất cấu trúc rủi ro toàn chuỗi giá trị?
4. Những hàm ý quản trị và chiến lược tài trợ rủi ro nào khả thi nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị cà phê Việt Nam?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được chia tách thành hai trục: trục sản xuất với các giả thuyết từ $HSX_1$ đến $HSX_{10}$ (tác động đến biến động kết quả sản xuất - BDKQSX) và $H'SX_1$ đến $H'SX_{10}$ (tác động đến tổn thất sản xuất - TTSX); trục kinh doanh với các giả thuyết từ $HKD_1$ đến $HKD_{11}$ (tác động đến biến động kết quả kinh doanh - BDKQKD) và $H'KD_1$ đến $H'KD_{11}$ (tác động đến tổn thất kinh doanh - TTKD). Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi không gian trọng điểm gồm các tỉnh Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Nông) và trung tâm thương mại Thành phố Hồ Chí Minh trong khung thời gian 2010–2015.

graph TD
    A["Yếu tố rủi ro Sản xuất<br/>(GTT, THT, SDB, KTSX, CN, MCDSX, VSX, HVNSX, TCCT, XH)"] --> B["Kết quả Sản xuất<br/>1. Biến động tiềm ẩn (BDKQSX)<br/>2. Tổn thất thực tế (TTSX)"]
    C["Yếu tố rủi ro Kinh doanh<br/>(GTT, KTKD, TTTT, QDCQT, NRX, TTTC, DTTTG, VKD, HVNKD, TCCT, XH)"] --> D["Kết quả Kinh doanh<br/>1. Biến động tiềm ẩn (BDKQKD)<br/>2. Tổn thất thực tế (TTKD)"]
    B --> E["Chương trình Quản trị Rủi ro Chuỗi Giá trị"]
    D --> E

Literature Review và Positioning

Khung lý thuyết về rủi ro trong kinh tế học và quản trị kinh doanh phản ánh cuộc tranh luận sâu sắc giữa hai trường phái tư tưởng chính:

Trường phái truyền thống (tiêu cực) gắn liền với quan điểm của Hoàng Phê (1995), Nguyễn Lân (1998) và Hồ Diệu (2002), định vị rủi ro thuần túy là sự không may, biến cố bất lợi dẫn đến sự sụt giảm lợi nhuận hoặc mất mát tài sản. Ngược lại, trường phái trung hòa hiện đại khởi xướng từ Frank Knight (1921, trang 233) với luận điểm bất hủ: "Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được." Tiếp nối tư tưởng này, Allan Herbert Willett (1951) và Arthur William et al. (1964) khẳng định: "Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở những kết quả. Rủi ro có thể xuất hiện trong hầu hết các hoạt động của con người. Khi có rủi ro, người ta không thể dự đoán được chính xác kết quả." Aswath Damodaran (2010) và Đoàn Thị Hồng Vân et al. (2013) mở rộng rủi ro sang khía cạnh cơ hội, xem rủi ro là phân phối xác suất của tỷ suất sinh lời thực tế lệch khỏi kỳ vọng, bao gồm cả rủi ro bất lợi (downside risk) và rủi ro thuận lợi (upside opportunity).

graph LR
    subgraph "Trường phái Tiêu cực (Downside)"
        A1["Hoàng Phê (1995)<br/>Hồ Diệu (2002)"] --> B1["Rủi ro thuần túy = Mất mát & Tổn thất tài sản"]
    end
    subgraph "Trường phái Trung hòa (Neutral / Modern)"
        A2["Frank Knight (1921)<br/>Arthur William (1964)<br/>Damodaran (2010)"] --> B2["Rủi ro = Biến động tiềm ẩn có thể đo lường<br/>(Bao gồm Nguy cơ và Cơ hội)"]
    end

Trong dòng nghiên cứu quốc tế, Báo cáo Ngân hàng Thế giới (WB, 2004, 2015) và UNCTAD/WTO (2002) đã chỉ ra các rủi ro cốt lõi về giá cả, hạn mức tín dụng và biến động tỷ giá trong thương mại cà phê nhưng chưa tích hợp đầy đủ yếu tố công nghệ sau thu hoạch và hành vi tâm lý của tác nhân sản xuất. Quoc V. Luong và Loren W. Tauer (2004, Cornell University) ứng dụng lý thuyết Quyền chọn thực (Real Options Analysis) để xác định ngưỡng chi phí khả biến bình quân và điểm vào/rút lui thị trường cho 3 nhóm nông dân Việt Nam: nhóm chi phí thấp (năng suất 3 tấn/ha, chi phí 13,2 US cent/lb, ngưỡng hòa vốn sản xuất 38,8 US cent/lb), nhóm trung bình (2,08 tấn/ha, chi phí 19 US cent/lb, ngưỡng vào 47,2 US cent/lb) và nhóm chi phí cao (1,456 tấn/ha, chi phí 27 US cent/lb, ngưỡng vào 58,4 US cent/lb). Nghiên cứu của Christian Bunn (2015) tại Universität zu Berlin phân tích mô hình tác động của biến đổi khí hậu đến sản lượng cà phê toàn cầu nhưng cô lập yếu tố thời tiết khỏi cấu trúc tài chính và hành vi thị trường.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Sỹ Nghị et al. (1996), Bùi Thị Gia và Trần Hữu Cường (2005), Trần Thị Quỳnh Chi (2007) và Nguyễn Thị Ngọc Trang (2011) đã tiếp cận quản trị rủi ro nông nghiệp và phòng ngừa rủi ro giá qua thị trường hàng hóa phái sinh. Tuy nhiên, các công trình này tồn tại khoảng trống lớn khi chưa xây dựng được mô hình định lượng đồng thời cấu trúc rủi ro trong cả hai giai đoạn: canh tác sản xuất và lưu thông thương mại quốc tế. Nghiên cứu của Lữ Bá Văn định vị chính xác vào khoảng trống này, thiết lập cầu nối lý thuyết giữa quản trị rủi ro vận hành nông hộ và kinh doanh hàng hóa phái sinh quốc tế trên các sàn London (LIFFE) và New York (NYBOT).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước tiến học thuật quan trọng khi mở rộng lý thuyết rủi ro của Frank Knight (1921) và Arthur William et al. (1964) vào chuỗi giá trị nông sản nhiệt đới tại một nền kinh tế chuyển đổi. Tác giả tái định nghĩa cấu trúc rủi ro thông qua sự phân tách tường minh giữa hai biến số phụ thuộc:

1. Biến động tiềm ẩn ở các kết quả ($BDKQ$): Đo lường sự sai lệch phương sai của kết quả thực tế so với mục tiêu kỳ vọng.
2. Tổn thất thực tế ($TT$): Đo lường thiệt hại vật chất và phi vật chất xác định được, kế thừa định nghĩa của Nguyễn Anh Tuấn (2006, trang 21): "Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội mất hưởng, về con người, tinh thần, sức khỏe và sự nghiệp do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra."

Mô hình lý thuyết khẳng định rủi ro phản ánh "mặt chất" (nguyên nhân, bản chất bất định), trong khi tổn thất và biến động tiềm ẩn phản ánh "mặt lượng" (quy mô thiệt hại hoặc biên độ dao động). Bằng chứng thực nghiệm từ mô hình chứng minh rủi ro mang bản chất hai mặt, cho phép các chủ thể kinh doanh chuyển hóa rủi ro từ nguy cơ thành lợi thế cạnh tranh thông qua các công cụ tài chính và điều tiết hành vi.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án là sự tích hợp liên ngành giữa ba trường phái lý thuyết:

• Lý thuyết Quản trị rủi ro Cổ điển và Hiện đại (Merna & Al-Thani, 2005; Ngô Quang Huân et al., 1998): Thiết lập quy trình 4 giai đoạn chuẩn hóa gồm Nhận dạng rủi ro $\rightarrow$ Đo lường rủi ro $\rightarrow$ Kiểm soát rủi ro $\rightarrow$ Tài trợ rủi ro.
• Lý thuyết Tài chính Hành vi và Kinh tế học Thể chế: Đưa biến số "Tâm lý hành vi" của nhà sản xuất ($HVNSX$) và nhà kinh doanh ($HVNKD$) vào mô hình định lượng chính thức để giải thích hiện tượng bầy đàn, găm giữ hàng hoặc bán tháo hoảng loạn.
• Lý thuyết Cấu trúc Vi mô Thị trường Hàng hóa (Market Microstructure): Phân tích tương tác giữa các quỹ đầu cơ quốc tế ($QDCQT$), các tập đoàn rang xay xuyên quốc gia ($NRX$), và cơ chế định giá trên các sàn phái sinh LIFFE (cho Robusta) và NYBOT (cho Arabica).

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập đối với ngành hàng cà phê nhân xuất khẩu, vận hành dưới cơ chế thị trường mở chịu tác động trực tiếp của tỷ giá USD/VND và các cú sốc cung cầu toàn cầu.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng (positivism) kết hợp với chủ nghĩa hậu thực chứng thực dụng (pragmatic post-positivism), sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp tuần tự (sequential mixed-methods design) theo khung quy trình chuẩn của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2007). Thiết kế đa cấp độ (multi-level design) phân tách rõ ràng hai nhóm đối tượng khảo sát: tầng vi mô là các nông hộ, trang trại sản xuất cà phê tại 4 tỉnh Tây Nguyên; tầng trung mô và vĩ mô là các doanh nghiệp xuất khẩu, đại lý thu mua và chuyên gia phân tích thị trường tại TP. Hồ Chí Minh và các vùng nguyên liệu.

flowchart TD
    Step1["Giai đoạn 1: Kỹ thuật Delphi<br/>Phỏng vấn sâu 2 vòng chuyên gia đầu ngành<br/>(Xây dựng thang đo sơ bộ)"] --> Step2["Giai đoạn 2: Nghiên cứu Sơ bộ Định tính<br/>Thảo luận nhóm tập trung (Focus Group)<br/>(Hiệu chỉnh biến quan sát và ngữ cảnh)"]
    Step2 --> Step3["Giai đoạn 3: Nghiên cứu Sơ bộ Định lượng<br/>Kiểm tra độ tin cậy sơ bộ<br/>(Cronbach's Alpha & EFA Pilot)"]
    Step3 --> Step4["Giai đoạn 4: Nghiên cứu Chính thức Định lượng<br/>Khảo sát mẫu lớn trên diện rộng<br/>(SPSS: Cronbach's Alpha, EFA, OLS Regression, VIF, ANOVA)"]
    Step4 --> Step5["Giai đoạn 5: Đánh giá Thực trạng & Kiểm định Giả thuyết<br/>Phân tích phần dư u1..u4 & Mô hình tương quan"]
    Step5 --> Step6["Giai đoạn 6: Hàm ý Quản trị & Chiến lược Kiểm soát"]

Quy trình nghiên cứu rigorous

1. Nghiên cứu định tính thông qua Kỹ thuật Delphi: Thực hiện phỏng vấn sâu qua nhiều vòng với các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học nông nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu nhằm xác lập danh mục yếu tố rủi ro và xây dựng thang đo sơ bộ.
2. Nghiên cứu sơ bộ định tính: Tổ chức các phiên thảo luận nhóm tập trung (focus groups) với dàn bài chi tiết dành riêng cho nhóm nhà sản xuất và nhóm nhà kinh doanh nhằm hoàn thiện cấu trúc ngữ nghĩa của bảng câu hỏi.
3. Nghiên cứu sơ bộ định lượng: Khảo sát thử nghiệm để sàng lọc thang đo, đánh giá hệ số tin cậy nội tại Cronbach's Alpha và kiểm định phân tích nhân tố khám phá (EFA).
4. Nghiên cứu chính thức định lượng: Thu thập dữ liệu trên quy mô mẫu diện rộng bằng bảng câu hỏi cấu trúc đóng (thang đo Likert 5 điểm).

Quy trình tam giác hóa dữ liệu (triangulation) được thực hiện triệt để thông qua việc đối chiếu giữa dữ liệu khảo sát thực địa, số liệu thống kê chuỗi thời gian của Bộ Nông nghiệp & PTNT, Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), Tổng cục Thống kê và dữ liệu giao dịch quốc tế từ ICO, USDA.

Data và phân tích

Quá trình phân tích dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS với các bước kiểm định kỹ thuật chặt chẽ:

• Kiểm tra độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha: Loại các biến quan sát có hệ số tương quan biến - tổng (item-total correlation) < 0,3; chấp nhận các thang đo có $\alpha \ge 0,7$.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm tra điều kiện $0,5 \le KMO \le 1,0$; kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$); tổng phương sai trích (Cumulative Variance Extracted) $> 50%$; hệ số tải nhân tố (factor loading) $> 0,5$ với phép xoay vuông góc Varimax.
• Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple OLS Regression): Thiết lập 4 mô hình hồi quy đại diện cho 4 phương trình cấu trúc: $$\text{BDKQSX} = \beta_1 + \beta_2\text{GTT} + \beta_3\text{KTSX} + \beta_4\text{CN} + \beta_5\text{THT} + \beta_6\text{SDB} + \beta_7\text{VSX} + \beta_8\text{MCDSX} + \beta_9\text{TCCTSX} + \beta_{10}\text{XHSX} + \beta_{11}\text{HVNSX} + u_1$$ $$\text{TTSX} = \gamma_1 + \gamma_2\text{GTT} + \gamma_3\text{KTSX} + \gamma_4\text{CN} + \gamma_5\text{THT} + \gamma_6\text{SDB} + \gamma_7\text{VSX} + \gamma_8\text{MCDSX} + \gamma_9\text{TCCTSX} + \gamma_{10}\text{XHSX} + \gamma_{11}\text{HVNSX} + u_2$$ $$\text{BDKQKD} = \alpha_1 + \alpha_2\text{GTT} + \alpha_3\text{KTKD} + \alpha_4\text{TTTT} + \alpha_5\text{QDCQT} + \alpha_6\text{NRX} + \alpha_7\text{TTTC} + \alpha_8\text{DTTTG} + \alpha_9\text{VKD} + \alpha_{10}\text{TCCTKD} + \alpha_{11}\text{XHKD} + \alpha_{12}\text{HVNKD} + u_3$$ $$\text{TTKD} = \delta_1 + \delta_2\text{GTT} + \delta_3\text{KTKD} + \delta_4\text{TTTT} + \delta_5\text{QDCQT} + \delta_6\text{NRX} + \delta_7\text{TTTC} + \delta_8\text{DTTTG} + \delta_9\text{VKD} + \delta_{10}\text{TCCTKD} + \delta_{11}\text{XHKD} + \delta_{12}\text{HVNKD} + u_4$$
• Kiểm định độ tin cậy mô hình: Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai ($VIF < 10$), kiểm định phân tích phương sai một yếu tố ANOVA ($F$-test với mức ý nghĩa $Sig. < 0,05$), và phân tích phân phối chuẩn của các phần dư ($u_1, u_2, u_3, u_4$).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả kiểm định thực nghiệm mang lại các phát hiện đột phá:

Lĩnh vực	Yếu tố rủi ro giữ vai trò chi phối	Hệ quả thực nghiệm
Sản xuất	1. Biến động giá thị trường (GTT) 2. Thời tiết cực đoan (THT - El Niño/La Niña) 3. Sâu dịch bệnh (SDB) 4. Kỹ thuật sản xuất (KTSX) 5. Công nghệ sau thu hoạch (CN) 6. Mất cân đối sản xuất (MCDSX) 7. Vốn sản xuất (VSX) 8. Tâm lý hành vi nông hộ (HVNSX)	Các yếu tố Thể chế chính trị (TCCTSX) và Xã hội (XHSX) bị loại bỏ khỏi mô hình do không đạt mức ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$). Biến động giá và thời tiết giải thích phần lớn phương sai tổn thất.
Kinh doanh	1. Giá thị trường thế giới (GTT) 2. Kỹ thuật kinh doanh phái sinh (KTKD) 3. Bất cân xứng thông tin (TTTT) 4. Thao túng của quỹ đầu cơ (QDCQT) 5. Áp đặt giá từ nhà rang xay (NRX) 6. Thị trường tài chính quốc tế (TTTC) 7. Tỷ giá hối đoái USD/VND (DTTTG) 8. Vốn lưu động kinh doanh (VKD) 9. Tâm lý hành vi thương nhân (HVNKD)	Nhóm thể chế (TCCTKD) và xã hội (XHKD) bị loại bỏ. Hoạt động đầu cơ trên sàn LIFFE/NYBOT có tác động khuếch đại rủi ro vượt ra ngoài biên độ cung cầu vật chất.

Phát hiện ngược trực giác (counter-intuitive): Yếu tố rủi ro tâm lý hành vi ($HVNSX$ và $HVNKD$) có hệ số hồi quy dương có ý nghĩa thống kê rất cao. Nông dân khi thấy giá tăng thường có xu hướng găm hàng, phá vỡ hợp đồng liên kết hoặc mở rộng diện tích tự phát; khi giá giảm sâu lại cắt giảm chi phí phân bón khiến cây suy kiệt, biến rủi ro thị trường thành tổn thất kép về năng suất sinh học.

So sánh quốc tế: Khác với ngành cà phê Brazil vốn có tỷ lệ tiêu thụ nội địa lên tới 40-50% và sở hữu hệ thống tài trợ vốn qua các hợp đồng tương lai phát triển, Việt Nam xuất khẩu thô trên 90% sản lượng, khiến mức độ tổn thương trước các cú sốc tỷ giá và thao túng từ các quỹ đầu cơ quốc tế ($QDCQT$) cao hơn gấp nhiều lần.

Implications đa chiều

• Đóng góp học thuật: Bổ sung bộ thang đo đa biến chuẩn hóa vào hệ thống tài liệu quản trị rủi ro chuỗi cung ứng nông nghiệp quốc tế.
• Đổi mới phương pháp: Thiết lập quy trình đánh giá kết hợp giữa biến động tiềm ẩn và tổn thất thực tế, có thể nhân rộng sang các ngành hàng nông sản xuất khẩu khác như cao su, điều, hồ tiêu.
• Ứng dụng thực tiễn doanh nghiệp: Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuyên nghiệp hóa kỹ thuật kinh doanh phái sinh, thực hiện nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro (hedging) trên sàn LIFFE/NYBOT để khóa biên lợi nhuận, thay vì ký hợp đồng giao sau không bảo hiểm giá.
• Khuyến nghị chính sách vĩ mô: Bộ Nông nghiệp & PTNT cần siết chặt quy hoạch vùng trồng 600.000 ha theo quy hoạch quốc gia; Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cần phát triển gói tín dụng chuỗi giá trị và quỹ bảo hiểm nông nghiệp để giảm áp lực thanh khoản mùa vụ.

Limitations và Future Research

1. Luận án chủ yếu thu thập dữ liệu cắt ngang (cross-sectional data) trong giai đoạn 2010–2015, chưa phản ánh đầy đủ tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (EVFTA, CPTPP) và biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu sau năm 2016.
2. Phạm vi địa lý tập trung tại vùng Tây Nguyên và TP. Hồ Chí Minh, chưa mở rộng khảo sát các vùng trồng cà phê Arabica đặc thù tại Tây Bắc (Sơn La, Điện Biên) hay Quảng Trị.
3. Về mặt phương pháp, nghiên cứu sử dụng kỹ thuật hồi quy OLS truyền thống trên phần mềm SPSS, chưa áp dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM / PLS-SEM) để kiểm định các mối quan hệ tác động trung gian (mediating) và điều tiết (moderating).

Chương trình nghiên cứu tương lai cần hướng tới việc xây dựng bộ dữ liệu bảng (panel data) dài hạn, ứng dụng kinh tế lượng không gian (spatial econometrics) để đo lường tác động lan tỏa của biến đổi khí hậu, và phát triển các mô hình học máy (machine learning) dự báo giá phái sinh.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Nông nghiệp và Kinh doanh Quốc tế tại Việt Nam.
• Chuyển đổi ngành hàng: Cung cấp khung đánh giá rủi ro trực tiếp cho hàng trăm doanh nghiệp xuất khẩu thuộc VICOFA, thúc đẩy chuyển dịch phương thức thương mại từ mua bán truyền thống sang quản trị vị thế phái sinh.
• Tác động chính sách: Đóng góp luận cứ khoa học thực chứng phục vụ Đề án Tái cơ cấu ngành cà phê Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Kế thừa khung lý thuyết rủi ro hai mặt và hệ thống thang đo đã kiểm định độ tin cậy để phát triển các nghiên cứu chuyên sâu.
• Lãnh đạo Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu Cà phê: Tiếp cận công cụ nhận diện 9 nhân tố rủi ro thương mại và phương pháp tái cơ cấu vốn lưu động.
• Nhà hoạch định Chính sách Nông nghiệp: Xây dựng cơ chế điều tiết vĩ mô, hỗ trợ thành lập các hợp tác xã kiểu mới liên kết chuỗi giá trị để giảm thiểu rủi ro manh mún.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc mở rộng trường phái trung hòa của Frank Knight (1921) và Arthur William et al. (1964) vào chuỗi giá trị nông sản nhiệt đới, lượng hóa đồng thời hai trạng thái phụ thuộc: biến động tiềm ẩn phương sai ($BDKQ$) và tổn thất vật chất ($TT$).

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì cải tiến so với các công trình trước? Luận án khắc phục tính đơn lẻ của các nghiên cứu trước (như WB 2004 hay Bunn 2015) bằng cách kết hợp kỹ thuật Delphi chuyên gia đa vòng với khảo sát diện rộng, kiểm định đa biến qua EFA, Cronbach's Alpha, và phân tích phần dư hồi quy OLS trên cả hai nhánh sản xuất và kinh doanh.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì? Các biến thể chế chính trị ($TCCT$) và xã hội ($XH$) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình định lượng ($p > 0,05$), trong khi biến tâm lý hành vi ($HVNSX, HVNKD$) lại có tác động cực kỳ mạnh mẽ đến tổn thất thực tế.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không? Có. Toàn bộ thang đo chi tiết, bảng hỏi khảo sát, dàn bài thảo luận nhóm và các bảng thống kê ma trận xoay EFA, Cronbach's Alpha được trình bày minh bạch trong hệ thống 19 phụ lục từ trang I đến CXXXVII.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao? Mở rộng tích hợp mô hình phân tích chuỗi cung ứng bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế (UTZ, Rainforest Alliance, Fairtrade) và các quy định chống phá rừng của EU (EUDR).

Kết luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm phong phú cơ sở lý luận về rủi ro và quản trị rủi ro trong nông nghiệp thông qua việc chứng minh bản chất hai mặt của rủi ro.
2. Xây dựng và kiểm định thành công bộ thang đo đa biến chuẩn hóa gồm 8 nhóm yếu tố rủi ro sản xuất và 9 nhóm yếu tố rủi ro kinh doanh cà phê tại Việt Nam.
3. Xác lập mô hình toán học giải thích cơ chế tác động của các quỹ đầu cơ quốc tế ($QDCQT$) và các sàn giao dịch hàng hóa (LIFFE, NYBOT) lên chuỗi giá trị nội địa.
4. Nhận diện và lượng hóa vai trò then chốt của yếu tố tâm lý hành vi nông hộ và thương nhân trong việc tạo ra tổn thất chuỗi giá trị.
5. Đề xuất quy trình quản trị rủi ro 4 giai đoạn chuẩn hóa, gắn liền với các công cụ tài chính phái sinh và liên kết chuỗi giá trị bền vững cho ngành cà phê Việt Nam.
6. Mở ra ba hướng nghiên cứu mới: ứng dụng mô hình kinh tế lượng tài chính trong hedging nông sản, phân tích chuỗi giá trị thích ứng biến đổi khí hậu, và tài chính hành vi của nông hộ trong nền kinh tế chuyển đổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Hiện nay, diện tích cà phê toàn cầu khoảng 10 triệu ha, được sản xuất tại hơn 79 quốc gia. Tổng sản lượng sản xuất bình quân hàng năm trong những năm gần đây khoảng 151,005,25 triệu bao2 (1 bao = 60 kg), tương ứng khoảng 9,06 triệu tấn. Phần lớn các quốc gia sản xuất cà phê dành phần nhiều sản phẩm làm ra để xuất khẩu. Một số quốc gia khác ưu tiên tiêu dùng trong nước, phần còn lại xuất khẩu (đơn cử Brazil).

Sản phẩm cà phê được chế biến thành các dạng khác nhau nhưng phổ biến là cà phê bột và cà phê hòa tan. Nhiều chủng loại cà phê được sản xuất, song hai chủng loại được chọn làm nền tảng giao dịch trên thị trường thế giới là cà phê Arabica và cà phê Robusta. Mỗi chủng loại cà phê được giao dịch trên một thị trường chuyên biệt. Cà phê Arabica giao dịch tại Sở giao dịch hàng hóa New York (NYBOT), cà phê Robusta giao dịch tại Sở giao dịch hàng hóa London (LIFFE).

Hai thị trường này vừa giao dịch hàng thật và vừa giao dịch các sản phẩm phái sinh. Từ nhiều năm nay, Việt Nam là quốc gia sản xuất cà phê đứng thứ hai trên thế giới (sau Brazil), sản lượng bình quân hàng năm trong những năm gần đây khoảng 1,3 triệu tấn/năm – chiếm tỷ trọng 16,1% sản lượng thế giới. Đối với cà phê Robusta, Việt Nam là quốc gia sản xuất đứng đầu thế giới. Diện tích trồng cà phê của Việt Nam hiện nay khoảng 641,7 nghìn ha3.

Theo số liệu điều tra thực tế năm 2014 của Bộ NN&PTNT thì diện tích trồng cà phê của Việt Nam hiện tại khoảng 653,35 nghìn ha4. Trong đó: cà phê Robusta khoảng 608.000 ha, cà phê Arabica khoảng 45. Phần lớn sản lượng cà phê của Việt Nam dành cho xuất khẩu. Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu ở dạng nguyên liệu - cà phê nhân.

Năm 2014 sản lượng xuất khẩu của Việt Nam là 1,6906 triệu tấn, với kim ngạch xuất khẩu đạt 2 USDA. 3 Niên giám thống kê 2014 -Tổng cục Thống kê - Nhà xuất bản Thống kê năm 2015. 4 Cục Xúc Tiến Thương Mại.vn/ca-phe/4321-nganh-hang-ca-phe-viet-nam-mua- vu-201415-va-mot-so-du-bao-phan-1. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 khoảng 3,5569 tỷ USD5, chiếm tỷ trọng khoảng 2,37 % trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy mặt hàng này có đóng góp rất đáng kể cho nền kinh tế nhưng cũng chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố rủi ro. Thêm vào đó, công tác quản trị rủi ro của các tổ chức, cá nhân trong sản xuất và kinh doanh cà phê của Việt Nam còn bộc lộ nhiều hạn chế do thiếu nền tảng. Cụ thể là: các yếu tố rủi ro trong sản xuất và kinh doanh cà phê chưa được các nghiên cứu trước đây đề cập đầy đủ, cơ sở lý luận để kế thừa còn hạn chế và chưa có thang đo hữu hiệu để đo lường sự tác động của các yếu tố này cho nên nền tảng của công tác quản trị rủi ro chưa được xác lập rõ ràng. Do đó, cần phải bổ sung cơ sở lý luận, xác định rõ các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê, đồng thời xây dựng thang đo lường rủi ro phù hợp nhằm đưa ra hàm ý quản trị, trên cơ sở đó các nhà quản trị đề ra những giải pháp quản trị rủi ro tối ưu để khắc phục hạn chế và phát huy lợi thế.

Chính vì vậy, nghiên cứu đề tài “Các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam” mang tính cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.2 Mục tiêu nghiên cứu Đối với mục tiêu tổng quát: xác định các yếu tố rủi ro, xây dựng thang đo mới nhằm xác định mức độ tác động của các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam trên cơ sở đó đưa ra hàm ý quản trị để từ đó giúp các nhà quản trị rủi ro đề xuất giải pháp quản trị rủi ro hiệu quả nhất. Đồng thời, góp phần bổ sung cơ sở lý thuyết về rủi ro và quản trị rủi ro nói chung, trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh cà phê nói riêng. Đối với các mục tiêu cụ thể: Một là: Xác định các yếu tố rủi ro, xác định "khe hổng" của nghiên cứu là khi xem xét rủi ro phải toàn diện (đề cập cùng lúc với tất cả các yếu tố rủi ro), xuyên suốt và chi tiết cho từng yếu tố, đề cao tính hai mặt của rủi ro là không chỉ có bất lợi mà còn cả thuận lợi. Trên cơ sở đó đề xuất mô hình nghiên cứu về các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam.

5 Niên giám thống kê 2014-Tổng cục Thống kê - Nhà xuất bản Thống kê năm 2015. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 Hai là: Xây dựng thang đo lường rủi ro nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố rủi ro đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam. Ba là: Đưa ra các hàm ý quản trị đối với quá trình sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam. Bốn là: Bổ sung cơ sở lý thuyết về rủi ro và quản trị rủi ro nói chung và trong sản xuất, kinh doanh cà phê nói riêng.3 Câu hỏi nghiên cứu Thứ nhất là: Những yếu tố rủi ro nào ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam và những "khe hổng" nghiên cứu nào sẽ được giải quyết thông qua nghiên cứu này? Thứ hai là: Mối quan hệ giữa các yếu tố rủi ro với kết quả sản xuất và kết quả kinh doanh cà phê tại Việt Nam? Thứ ba là: Hàm ý quản trị nào đối với quá trình sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam? Thứ tư là: Những đóng góp nào từ kết quả của đề tài cho khoa học trong lĩnh vực nghiên cứu về rủi ro và quản trị rủi ro? 1.4 Phương pháp nghiên cứu 1.1 Quy trình nghiên cứu Vấn đề Cơ sở Xây dựng thang đo, xây nghiên cứu lý thuyết dựng mô hình lý thuyết Nghiên cứu định Khẳng định mô Đưa ra hàm ý tính, định lượng hình nghiên cứu quản trị Hình 1-1: Quy trình nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam.

(Nguồn: Theo quy trình của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang - 2007) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng được áp dụng để thực hiện đề tài này. Các bước tiến hành như sau: nghiên cứu định tính bằng kỹ thuật Delphi nhằm xây dựng thang đo; nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định tính và phương pháp định lượng để kiểm định thang đo; nghiên cứu chính thức bằng phương pháp định lượng nhằm kiểm định lại và khẳng định thang đo. Cụ thể là: Thông qua kỹ thuật Delphi, tiến hành phỏng vấn sâu các chuyên gia nhằm xây dựng thang đo và mô hình nghiên cứu. Tiến hành nghiên cứu khám phá thông qua nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định tính với công cụ là bảng câu hỏi và dàn bài thảo luận nhóm tập trung (hội thảo).

Đánh giá, điều chỉnh thang đo và mô hình nghiên cứu thông qua nghiên cứu sơ bộ bằng phương pháp định lượng với công cụ là bảng câu hỏi chi tiết. Đánh giá lại và khẳng định thang đo, mô hình nghiên cứu trong nghiên cứu chính thức bằng phương pháp định lượng với công cụ là bảng câu hỏi chi tiết. Phương pháp nghiên cứu được trình bày cụ thể tại chương 3.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Các yếu tố rủi ro tác động ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam là đối tượng của nghiên cứu này. Đối tượng nghiên cứu sẽ được xác định dựa trên cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu trước có liên quan và thông qua việc khảo sát thực tế với các chuyên gia, các nhà sản xuất và các nhà kinh doanh cà phê tại các tỉnh Tây Nguyên và thành phố Hồ Chí Minh của Việt Nam với thang đo được xây dựng mới.

Thang đo này sẽ làm sáng tỏ mức độ tác động của các yếu tố rủi ro này ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê.2 Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến kết quả sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam dựa vào cơ sở lý thuyết, các công trình nghiên cứu trước có liên quan và thông qua các đối tượng khảo sát với mốc thời gian chính là từ năm 2010 đến năm 2015. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.6 Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu - Xây dựng được thang đo đối với các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh cà phê tại Việt Nam. - Góp phần thay đổi cách nhìn nhận, đánh giá rủi ro trong sản xuất và kinh doanh cà phê phải toàn diện (đề cập cùng lúc với tất cả các yếu tố rủi ro) , xuyên suốt và chi tiết cho từng yếu tố. - Làm sáng tỏ tính hai mặt của rủi ro là không chỉ có bất lợi mà còn cả thuận lợi.

Trên cơ sở đó góp phần thay đổi cách nhìn nhận, đánh giá và quan niệm về rủi ro phải xem xét cả hai mặt là nguy cơ và cơ hội. - Góp phần bổ sung thang đo cho ứng dụng nghiên cứu khoa học và thực tiễn công tác quản trị rủi ro; bổ sung cơ sở lý thuyết rủi ro và quản trị rủi ro.7 Kết cấu của luận án: Luận án gồm có 05 chương, cụ thể như sau: - Chương 1: Tổng quan nghiên cứu Đề cập lý do nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu; đối tượng và phạm vi nghiên cứu; đóng góp mới của đề tài; kết cấu của nghiên cứu. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết, mô hình nghiên cứu Trong chương này sẽ giới thiệu các khái niệm của các tác giả thuộc các trường phái khác nhau; giới thiệu khái niệm của tác giả đề tài này; lược khảo các công trình nghiên cứu trước có liên quan; đề xuất mô hình nghiên cứu. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Giới thiệu nền tảng các phương pháp để thực hiện nghiên cứu.

- Chương 4: Kết quả nghiên cứu, đánh giá thực trạng Thực hiện kiểm định, khẳng định thang đo và mô hình nghiên cứu. - Chương 5: Hàm ý quản trị Xác định khoảng trống từ các nghiên cứu trước có liên quan. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.