Yếu tố cơ cấu tổ chức trong việc giải quyết các vấn đề an ninh khu vực thông qua trƣờng hợp của liên minh châu âu eu và hiệp hội các quốc gia đông nam á asean công trình nghiên cứ

Nghiên cứu về vai trò của cơ cấu tổ chức trong giải quyết an ninh khu vực qua trường hợp EU và ASEAN, phân tích các yếu tố ảnh hưởng.

• Tác giả: Dương Thùy Dương
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Yếu Tố Cơ Cấu Tổ Chức Trong Việc Giải Quyết Các Vấn Đề An Ninh Khu Vực Thông Qua Trường Hợp Của Liên Minh Châu Âu (EU) Và Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN)
• Loại tài liệu: Công trình nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cơ Cấu Tổ Chức Khu Vực và An Ninh 55 ký tự

Thế giới hiện nay chứng kiến sự hội nhập sâu rộng giữa các quốc gia, đặc biệt là hội nhập khu vực trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, xã hội và khoa học kỹ thuật. Các quốc gia trong cùng khu vực liên kết với nhau, hình thành các tổ chức khu vực, tạo lợi thế so sánh trong phát triển. Các tổ chức khu vực không chỉ thúc đẩy phát triển mà còn đảm bảo an ninh khu vực nhờ sự liên kết địa lý và khả năng phản ứng nhanh nhạy với các vấn đề khu vực. Liên minh Châu Âu (EU) và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là hai tổ chức nổi bật, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an ninh khu vực. Tuy nhiên, EU thể hiện vai trò này rõ ràng và thành công hơn ASEAN, đặc biệt trong vấn đề Biển Đông. Nghiên cứu này tập trung vào tác động của cơ cấu tổ chức đến khả năng đảm bảo an ninh khu vực của hai tổ chức này.

1.1. Định Nghĩa và Tầm Quan Trọng của An Ninh Khu Vực

An ninh khu vực là trạng thái ổn định, hòa bình và hợp tác giữa các quốc gia trong một khu vực địa lý nhất định. Nó bao gồm nhiều khía cạnh như an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa và an ninh phi truyền thống. Tầm quan trọng của an ninh khu vực thể hiện ở việc nó tạo điều kiện cho phát triển kinh tế, ổn định chính trị và nâng cao vị thế của khu vực trên trường quốc tế. Các tổ chức khu vực đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và tăng cường an ninh khu vực thông qua các cơ chế hợp tác và giải quyết xung đột.

1.2. Vai Trò của EU và ASEAN trong Quản Trị Khu Vực

EU và ASEAN là hai ví dụ điển hình về các tổ chức khu vực có vai trò quan trọng trong quản trị khu vực. EU, với cấu trúc liên kết chặt chẽ và các chính sách chung, đã thành công trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở châu Âu. ASEAN, mặc dù có cấu trúc lỏng lẻo hơn, cũng đã đóng góp vào việc thúc đẩy hợp tác và giải quyết xung đột ở Đông Nam Á. Tuy nhiên, hiệu quả của hai tổ chức này trong việc đảm bảo an ninh khu vực có sự khác biệt, một phần do sự khác biệt trong cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động.

II. Thách Thức An Ninh Khu Vực So Sánh EU và ASEAN 58 ký tự

Cả EU và ASEAN đều đối mặt với những thách thức an ninh khu vực riêng biệt. EU phải đối phó với các vấn đề như khủng bố, di cư bất hợp pháp, và cạnh tranh địa chính trị từ các cường quốc khác. ASEAN đối mặt với các thách thức như tranh chấp lãnh thổ (Biển Đông), khủng bố xuyên quốc gia, và biến đổi khí hậu. Sự khác biệt trong cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động ảnh hưởng đến khả năng ứng phó của hai tổ chức này với các thách thức an ninh. Trong khi EU có các cơ chế chung và nguồn lực đáng kể để giải quyết các vấn đề an ninh, ASEAN thường dựa vào sự đồng thuận và hợp tác giữa các quốc gia thành viên, điều này có thể làm chậm quá trình ra quyết định và thực hiện.

2.1. Các Mối Đe Dọa An Ninh Truyền Thống và Phi Truyền Thống

Các mối đe dọa an ninh truyền thống bao gồm xung đột vũ trang, tranh chấp lãnh thổ và cạnh tranh quân sự. Các mối đe dọa an ninh phi truyền thống bao gồm khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, biến đổi khí hậu, dịch bệnh và an ninh mạng. Cả EU và ASEAN đều phải đối mặt với cả hai loại mối đe dọa này, nhưng mức độ và tính chất của chúng có thể khác nhau. Ví dụ, EU đặc biệt quan tâm đến khủng bố và di cư bất hợp pháp, trong khi ASEAN quan tâm nhiều hơn đến tranh chấp lãnh thổ và biến đổi khí hậu.

2.2. Ảnh Hưởng của Địa Chính Trị Khu Vực đến An Ninh

Địa chính trị khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc định hình an ninh của cả EU và ASEAN. EU nằm trong một khu vực có sự cạnh tranh gay gắt giữa các cường quốc, trong khi ASEAN nằm trong một khu vực có sự trỗi dậy của Trung Quốc và các tranh chấp lãnh thổ phức tạp. Các yếu tố địa chính trị này ảnh hưởng đến chính sách an ninh của cả hai tổ chức và khả năng hợp tác với các đối tác bên ngoài.

2.3. Vấn Đề Biển Đông Thách Thức Đối Với An Ninh ASEAN

Vấn đề Biển Đông là một thách thức lớn đối với an ninh ASEAN. Các tranh chấp lãnh thổ giữa các quốc gia thành viên ASEAN và Trung Quốc đã gây ra căng thẳng và đe dọa hòa bình và ổn định khu vực. Sự khác biệt trong quan điểm và lợi ích giữa các quốc gia thành viên ASEAN đã làm suy yếu khả năng của tổ chức trong việc giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả. Theo tài liệu gốc, ASEAN vẫn còn bỏ ngỏ khả năng giải quyết những vấn đề liên quan tới an ninh trong và ngoài khối, nhất là trong vấn đề Biển Đông.

III. Cơ Cấu Tổ Chức EU Mô Hình An Ninh Hiệu Quả 59 ký tự

Cơ cấu tổ chức của EU được xây dựng dựa trên nguyên tắc siêu quốc gia và tam quyền phân lập, tạo ra một hệ thống an ninh hiệu quả. Các cơ quan của EU có chức năng và thẩm quyền độc lập, cho phép tổ chức này đưa ra các quyết định nhanh chóng và thực hiện các chính sách chung một cách hiệu quả. EU có các cơ chế chung để đối phó với các thách thức an ninh, bao gồm chính sách an ninh và quốc phòng chung (CSDP) và các cơ quan như Cơ quan Đối ngoại châu Âu (EEAS). Theo tài liệu gốc, EU xây dựng cấu trúc của mình với những đặc tính của chủ nghĩa siêu quốc gia cùng với mô hình tam quyền phân lập – các cơ quan có chức năng và thẩm quyền độc lập với nhau.

3.1. Vai Trò của Các Cơ Quan EU trong Chính Sách An Ninh

Các cơ quan của EU đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực hiện chính sách an ninh. Hội đồng châu Âu xác định các ưu tiên an ninh chiến lược, Ủy ban châu Âu đề xuất các chính sách và biện pháp, và Nghị viện châu Âu giám sát việc thực hiện các chính sách này. EEAS chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại và an ninh của EU, bao gồm cả việc triển khai các phái bộ quân sự và dân sự.

3.2. Hợp Tác Quốc Phòng trong Cơ Cấu An Ninh EU

Hợp tác quốc phòng là một phần quan trọng của cơ cấu an ninh EU. Mặc dù EU không có quân đội riêng, các quốc gia thành viên EU hợp tác trong các lĩnh vực như phát triển vũ khí, huấn luyện quân sự và triển khai lực lượng chung. CSDP cho phép EU triển khai các phái bộ quân sự và dân sự để giải quyết các cuộc khủng hoảng và duy trì hòa bình ở các khu vực khác nhau trên thế giới.

3.3. An Ninh Phi Truyền Thống Cách Tiếp Cận của EU

EU cũng chú trọng đến các vấn đề an ninh phi truyền thống, như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và biến đổi khí hậu. EU có các chính sách và cơ chế để đối phó với các mối đe dọa này, bao gồm hợp tác tình báo, kiểm soát biên giới và các biện pháp giảm thiểu biến đổi khí hậu. EU cũng hợp tác với các đối tác bên ngoài để giải quyết các vấn đề an ninh toàn cầu.

IV. Cơ Cấu Tổ Chức ASEAN Hướng Tới An Ninh Khu Vực 57 ký tự

Cơ cấu tổ chức của ASEAN dựa trên nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp, tạo ra một hệ thống hợp tác lỏng lẻo hơn so với EU. ASEAN có các cơ chế đối thoại và hợp tác để giải quyết các vấn đề an ninh, nhưng khả năng ra quyết định và thực hiện các chính sách chung bị hạn chế bởi sự khác biệt trong quan điểm và lợi ích giữa các quốc gia thành viên. ASEAN đang nỗ lực tăng cường hợp tác an ninh, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xây dựng một cơ cấu an ninh hiệu quả. Theo tài liệu gốc, cấu trúc của ASEAN mang nhiều đặc điểm của chủ nghĩa liên chính phủ, với mô hình “hình chóp quyền lực” với Cấp cao ASEAN là cơ quan cao nhất có quyền quyết định hầu hết công việc của ASEAN.

4.1. Phương Thức ASEAN Ưu Điểm và Hạn Chế trong An Ninh

Phương thức ASEAN, dựa trên đối thoại, đồng thuận và không can thiệp, có những ưu điểm nhất định trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực. Tuy nhiên, phương thức này cũng có những hạn chế, đặc biệt trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phức tạp và nhạy cảm. Sự đồng thuận có thể làm chậm quá trình ra quyết định và ngăn cản ASEAN có những hành động quyết đoán.

4.2. Hợp Tác An Ninh trong Cộng Đồng Chính Trị An Ninh ASEAN

Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN (APSC) là một nỗ lực nhằm tăng cường hợp tác an ninh trong khu vực. APSC bao gồm các lĩnh vực như phòng chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh hàng hải và quản lý biên giới. Tuy nhiên, APSC vẫn còn nhiều thách thức trong việc đạt được các mục tiêu của mình, do sự khác biệt trong quan điểm và lợi ích giữa các quốc gia thành viên.

4.3. Vai Trò của Diễn Đàn Khu Vực ASEAN ARF trong An Ninh

Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) là một diễn đàn quan trọng để đối thoại và hợp tác về các vấn đề an ninh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ARF bao gồm các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác bên ngoài như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản và Nga. ARF tạo cơ hội cho các quốc gia này thảo luận về các vấn đề an ninh chung và xây dựng lòng tin.

V. So Sánh Cơ Cấu Tổ Chức và An Ninh EU vs ASEAN 58 ký tự

Sự khác biệt trong cơ cấu tổ chức giữa EU và ASEAN ảnh hưởng đến khả năng đảm bảo an ninh khu vực của hai tổ chức này. EU, với cơ cấu liên kết chặt chẽ và các cơ chế chung, có khả năng ứng phó với các thách thức an ninh một cách hiệu quả hơn. ASEAN, với cơ cấu lỏng lẻo và phương thức đồng thuận, gặp nhiều khó khăn hơn trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phức tạp. Tuy nhiên, ASEAN đang nỗ lực học hỏi từ EU và tăng cường hợp tác an ninh để nâng cao khả năng đảm bảo an ninh khu vực.

5.1. Điểm Mạnh và Điểm Yếu trong Cơ Cấu An Ninh của EU

Điểm mạnh của cơ cấu an ninh EU bao gồm sự liên kết chặt chẽ, các cơ chế chung, nguồn lực đáng kể và khả năng ra quyết định nhanh chóng. Điểm yếu của cơ cấu an ninh EU bao gồm sự khác biệt trong quan điểm và lợi ích giữa các quốc gia thành viên, sự phụ thuộc vào các quốc gia thành viên trong việc cung cấp lực lượng và nguồn lực, và sự phức tạp của quá trình ra quyết định.

5.2. Điểm Mạnh và Điểm Yếu trong Cơ Cấu An Ninh của ASEAN

Điểm mạnh của cơ cấu an ninh ASEAN bao gồm phương thức đối thoại và đồng thuận, sự tôn trọng chủ quyền quốc gia và vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực. Điểm yếu của cơ cấu an ninh ASEAN bao gồm sự lỏng lẻo trong liên kết, sự phụ thuộc vào sự đồng thuận, sự thiếu hụt nguồn lực và khả năng ra quyết định chậm.

5.3. Bài Học Kinh Nghiệm cho ASEAN từ Mô Hình An Ninh EU

ASEAN có thể học hỏi từ mô hình an ninh EU bằng cách tăng cường liên kết, xây dựng các cơ chế chung, tăng cường nguồn lực và cải thiện quá trình ra quyết định. ASEAN cũng có thể học hỏi từ EU về cách đối phó với các vấn đề an ninh phi truyền thống và hợp tác với các đối tác bên ngoài.

VI. Tương Lai An Ninh Khu Vực Hợp Tác EU ASEAN 55 ký tự

Trong bối cảnh an ninh khu vực ngày càng phức tạp, hợp tác EU-ASEAN có vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình và ổn định. EU và ASEAN có thể hợp tác trong các lĩnh vực như phòng chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh hàng hải và biến đổi khí hậu. Hợp tác EU-ASEAN có thể giúp tăng cường khả năng của cả hai tổ chức trong việc đối phó với các thách thức an ninh chung và thúc đẩy phát triển an ninh khu vực.

6.1. Các Lĩnh Vực Tiềm Năng cho Hợp Tác An Ninh EU ASEAN

Các lĩnh vực tiềm năng cho hợp tác an ninh EU-ASEAN bao gồm phòng chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh hàng hải, an ninh mạng, biến đổi khí hậu và quản lý biên giới. EU và ASEAN có thể chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nguồn lực để giải quyết các vấn đề an ninh chung.

6.2. Vai Trò của Chủ Nghĩa Đa Phương trong An Ninh Khu Vực

Chủ nghĩa đa phương đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì an ninh khu vực. EU và ASEAN đều là những tổ chức đa phương và ủng hộ chủ nghĩa đa phương trong quan hệ quốc tế. Chủ nghĩa đa phương tạo cơ hội cho các quốc gia hợp tác và giải quyết các vấn đề an ninh chung thông qua đối thoại và đàm phán.

6.3. Phát Triển Bền Vững và An Ninh Con Người Liên Kết Quan Trọng

Phát triển bền vững và an ninh con người có mối liên kết chặt chẽ với an ninh khu vực. Phát triển bền vững giúp giảm thiểu các nguyên nhân gốc rễ của xung đột và bất ổn, trong khi an ninh con người tập trung vào việc bảo vệ quyền và phúc lợi của người dân. EU và ASEAN có thể hợp tác để thúc đẩy phát triển bền vững và an ninh con người trong khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - An ninh khu vực: Trong phần này, nhóm sẽ đưa ra các định nghĩa về an ninh và an ninh khu vực, các hình thái của an ninh khu vực, và vai trò của tổ chức khu vực trong việc giữ gìn an ninh khu vực. Chương 2 - Cấu trúc và so sánh cấu trúc của EU và ASEAN: Trong phần phân tích cấu trúc EU và ASEAN, nhóm sẽ chia ra làm ba phần: tư cách pháp lý, quyền năng pháp lý và các cơ quan của hai tổ chức. Sau đó, nhóm so sánh điểm giống và khác về cấu trúc tổ chức của EU và ASEAN nhằm chứng minh giả thuyết cấu trúc của EU chặt chẽ hơn ASEAN. Chương 3 - Thực tiễn bảo vệ an ninh khu vực của EU và ASEAN: Trong phần cuối, nhóm sẽ phân tích các tình huống đại diện để chứng minh trong việc giải quyết vấn đề an ninh khu vực, EU giải quyết hiệu quả hơn ASEAN.

11 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. KHÁI NIỆM AN NINH Khái niệm an ninh vẫn luôn là một khái niệm gây tranh cãi trong giới học thuật.1 Trên thực tế không tồn tại một khái niệm an ninh duy nhất được nhất trí công nhận mà tùy vào từng giai đoạn trong lịch sử, cách hiểu và cách tiếp cận, các học giả sẽ định nghĩa an ninh theo những cách khác nhau. Bắt đầu với bài viết „An ninh quốc gia‟ - một biểu tượng mơ hồ, Arnold Wolfers cho rằng từ góc độ khách quan, an ninh có thể được hiểu là sự vắng mặt của các mối đe dọa đối với những giá trị đã có sẵn; còn từ góc độ chủ quan, an ninh là việc vắng đi nỗi lo sợ rằng các giá trị (có sẵn) đó sẽ bị tấn công.2 Tuy nhiên, khái niệm “vắng mặt các mối đe dọa” mà Wolfers đưa ra được xem là còn khá mơ hồ. Để giải quyết vấn đề này, Baldwin3 và William4 cho rằng nên định nghĩa lại khái niệm an ninh của Wolfer thành “có ít các khả năng gây tổn hại đến các giá trị có sẵn”.

Trước và trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các yếu tố đe dọa đến an ninh chủ yếu đến từ các cuộc xung đột vũ trang và mang tính chất quân sự. Thời kỳ này, an ninh thường được hiểu theo nghĩa hẹp là an ninh của một quốc gia, bị đe dọa bởi khả năng quân sự của một quốc gia khác và được bảo vệ bởi chính sức mạnh quân sự của quốc gia đó. Có thể thấy mô hình an ninh này đại diện cho chủ nghĩa hiện thực trong lý thuyết quan hệ quốc tế khi quốc gia là là nhân tố quan trọng nhất, sở hữu, duy trì và bảo vệ an ninh thông qua sức mạnh quân sự hay liên minh với các quốc gia khác. Sau này, khi bắt đầu bước vào kỷ nguyên toàn cầu hoá, thế giới đã không còn phải đối mặt nhiều với các cuộc xung đột vũ trang, các mối đe dọa an ninh đã dần chuyển hoá theo hướng phi quân sự và không còn bị giới hạn bởi đường biên giới.

Các vấn đề như 1 Baldwin, D. (2012), Security studies: an introduction, In Security Studies, Routledge, 23-34. 12 kinh tế, thương mại, ô nhiễm môi trường, thiên tai, dịch bệnh… ngày càng trở thành mối bận tâm to lớn đối với các quốc gia. Hơn thế, nếu như khái niệm an ninh trước đây chỉ tập trung vào cấp độ quốc gia và hệ thống quốc tế thì giờ đây an ninh đã xoay quanh thêm cấp độ cá nhân.

Những lý do này đòi hỏi cần phải có một định nghĩa an ninh rộng và đầy đủ hơn. Dựa nguồn gốc của các mối đe dọa, có thể phân loại an ninh thành an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống. Còn nếu căn cứ vào đối tượng tác động, an ninh được chia thành an ninh quốc gia và an ninh con người. An ninh truyền thống như đã trình bày, chủ yếu nhấn mạnh mối đe dọa mang yếu tố quân sự.

An ninh truyền thống gắn liền với an ninh quốc gia, cùng với chủ thể chính là nhà nước. Nhà nước đảm bảo an ninh quốc gia bằng những công cụ như quân đội, chiến tranh… để đương đầu trước các nguy cơ về đe doạ an ninh. Khái niệm an ninh phi truyền thống được đưa ra khá súc tích trong bài viết của Richard H. Richard cho rằng an ninh quốc gia không nên hiểu theo nghĩa hẹp là bảo vệ nhà nước trước những cuộc tấn công quân sự qua biên giới lãnh thổ mà an ninh quốc gia còn phải đối mặt với những thách thức phi truyền thống, bao gồm: khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức, an ninh môi trường, di cư bất hợp pháp, an ninh năng lượng và an ninh con người.6 Thuật ngữ “an ninh phi truyền thống” xuất hiện chính thức trong Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc về hợp tác trên lĩnh vực an ninh phi truyền thống tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 6 giữa các nước ASEAN và Trung Quốc, diễn ra tại Phnôm Pênh (Campuchia) vào ngày 01/11/2002.

Trong bản tuyên bố này các nhà lãnh đạo của ASEAN và Trung Quốc bày tỏ “sự quan ngại về những vấn đề an ninh phi truyền thống ngày càng 5 Richard H.Ullman là thành viên của Ban Biên tập tờ New York Times. Từ tháng 7-1977, ông là Giáo sư ngành Quan hệ quốc tế tại Princeton University. 6 Đoàn Minh Huấn, An ninh phi truyền thống: Quan niệm và đặc điểm chủ yếu*, Tạp chí Cộng sản, tháng Mười Một 2007. Truy xuất từ http://www.vn/home/nghiencuu-traodoi/2017/47816/an- ninh-phi-truyen-thong-quan-niem-va-dac-diem-chu-yeu.aspx 13 gia tăng như buôn lậu, ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, cướp biển, khủng bố, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế và tội phạm công nghệ cao”.

7 Về phần “an ninh con người”, khái niệm này lần đầu được nêu lên trong Báo cáo Phát triển Con người của Chương trình Phát triển LHQ (United Nations Development Programme - UNDP) vào năm 1994. Theo đó, UNDP đề ra bao gồm bảy thành tố chính trong an ninh con người bao gồm an ninh kinh tế, an ninh lương thực, an ninh y tế, an ninh môi trường, an ninh cá nhân, an ninh cộng đồng, và an ninh chính trị. Tuy khái niệm này xuất hiện lần đầu vào năm 1994 nhưng ý tưởng về an ninh lấy con người làm trung tâm đã xuất hiện từ trước đó. Trong cuốn Con người, Quốc gia và Nỗi sợ hãi: Chương trình nghị sự cho các Nghiên cứu về An ninh quốc tế thời kỳ Hậu Chiến tranh Lạnh, Buzan đã tranh luận rằng, “an ninh của tập thể con người bị ảnh hưởng bởi yếu tố trong năm lĩnh vực: quân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và môi trường”.

8 Tuy mỗi lĩnh vực tập trung và ưu tiên vào các yếu tố khác nhau nhưng năm lĩnh vực này không hoạt động độc lập mà liên kết với nhau chặt chẽ. Có thể thấy quân sự từ một yếu tố chính yếu trong an ninh truyền thống, giờ chỉ là một trong năm hình thức đe dọa mà một quốc gia có thể đối mặt. Tuy vẫn giữ quan điểm quốc gia là đối tượng chính của an ninh, Buzan vẫn lưu ý một trong những rắc rối có thể xảy ra khi giả định rằng công dân được đảm bảo an ninh. Theo ông, “mỗi công dân phải đối mặt với nhiều mối đe dọa trực tiếp hoặc gián tiếp từ nhà nước”.

9 Điều này có thể hiểu rằng thay vì là người bảo vệ, chính quốc gia cũng có thể trở thành mối đe dọa với an ninh của công dân nước đó. Nếu chỉ hiểu an ninh đơn thuần là an ninh quốc gia, ta sẽ bỏ qua sự mất an ninh của những cá nhân đang bị đe dọa bởi chính quốc gia đó. 7 Chu Duy Ly, An ninh phi truyền thống (Nontraditional Security), Nghiên cứu Quốc tế, tháng Mười một 2014. Truy xuất từ http://nghiencuuquocte.org/2014/11/16/an-ninh-phi-truyen-thong/ 8 Buzan, B.

(1991), People, states & fear: An Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era, London, Harvester Wheatsheaf, tr. 14 Ken Booth trong cuốn An ninh và Giải phóng đưa ra một cách tiếp cận an ninh khác. 10 Ông cho rằng đối tượng của an ninh không phải là các quốc gia mà là con người. Theo Booth, giải phóng chính là an ninh và cá nhân con người mới là đối tượng nền tảng của an ninh.

Mặc dù an ninh quốc gia và an ninh con người có cách tiếp cận khác nhau, nhưng chúng không hoàn toàn đối nghịch, mà ngược lại có mối quan hệ nhất định. Năm 2003, Ủy ban về An ninh và Con người đưa ra một báo cáo cho rằng nếu không có an ninh con người thì an ninh quốc gia sẽ không được bảo đảm và ngược lại. Điều này cũng dễ lý giải vì nếu người dân của một nước phải chịu đựng các vấn đề như nghèo đói, bệnh tật, ô nhiễm môi trường,. thì nguồn lực của quốc gia đó sẽ bị suy giảm và làm ảnh hưởng tới khả năng tự vệ của quốc gia đó trước các nguy cơ xâm lược.

Ngược lại, nếu quốc gia bị xâm lược thì an ninh của người dân cũng sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Vì vậy, có thể nói nâng cao an ninh con người chính là góp phần đảm bảo an ninh quốc gia và ngược lại. Có thể thấy khái niệm an ninh đã có nhiều sự thay đổi theo thời gian. Từ khái niệm an ninh truyền thống lấy quân sự làm trung tâm đã mở rộng sang an ninh phi truyền thống liên quan đến các vấn đề từ “chính trị cấp thấp” như kinh tế, xã hội cho đến môi trường, việc làm, từ an ninh tập trung vào cấp độ quốc gia sang an ninh con người.

Nhưng dù có thay đổi thế nào đi chăng nữa, việc đảm bảo an ninh luôn là một mục tiêu tối thượng của mỗi quốc gia hay cá nhân con người, nhất là trước bối cảnh các mối đe dọa ngày càng trở nên khó nắm bắt hơn và không bị giới hạn bởi các đường biên giới. AN NINH KHU VỰC 1. Khái niệm an ninh khu vực Chúng ta sẽ không thể hiểu được mô hình an ninh quốc gia nếu không có sự hiểu biết vững chắc về mô hình an ninh khu vực. Trong suốt thế kỷ 20, các quốc gia nhìn nhận những nước láng giềng kề bên mình hoặc là mối đe dọa hoặc là người bảo vệ tiềm năng.

Bằng việc tập trung vào các quốc gia gần bên, các quốc gia đã tìm cách đưa ra các quy tắc và chuẩn mực chung, quy định phương thức một nhóm quốc gia trong cùng một khu vực 10 Booth, K. 15 nên hành động. Không phải ở cấp độ toàn cầu hay địa phương, cấp độ khu vực mới là nơi tập trung chủ yếu các mối đe dọa và bất ổn an ninh; 11 và đây cũng là nơi hầu hết các thỏa thuận an ninh đạt được sau năm 1945.