Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng TMCP Quân Đội

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội là một phần quan trọng trong chiến lược kinh… 63 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Loan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Tú
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng TMCP Quân Đội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. BỐ CỤC CỦA KHÓA LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về hoạt động cho vay
• 2.2. Khái niệm cho vay ngân hàng
• 2.3. Phân loại cho vay
• 2.3.1. Xét dựa theo khoảng thời gian cho vay
• 2.3.1.1. Cho vay ngắn hạn
• 2.3.1.2. Cho vay trung hạn
• 2.3.1.3. Cho vay dài hạn
• 2.3.2. Xét dựa vào sự đảm bảo hoàn trả nợ
• 2.3.2.1. Cho vay tín chấp
• 2.3.2.2. Cho vay thế chấp
• 2.3.3. Xét dựa theo phương pháp hoàn trả
• 2.3.3.1. Cho vay trả góp
• 2.3.3.2. Cho vay hoàn trả một lần
• 2.3.3.3. Cho vay hoàn trả theo yêu cầu
• 2.3.4. Xét dựa theo phương thức cho vay
• 2.3.4.1. Cho vay từng lần
• 2.3.4.2. Cho vay theo hạn mức tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. PHƯƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI TỪ 2015 - 2022
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Phân tích ma trận tương quan
• 4.2.3. Kết quả hồi quy
• 4.2.4. Kiểm định phân phối chuẩn
• 4.2.5. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.6. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 4.2.7. Kiểm định tự tương quan
• 4.2.8. Khắc phục hiện tượng tự tương quan
• 4.2.9. Thảo luận kết quả mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.2. Định hướng phát triển hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội
• 5.3. Hàm ý quản trị
• 5.4. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ CÁC ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Cho Vay

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội là một phần quan trọng trong chiến lược kinh doanh của ngân hàng. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này không chỉ bao gồm các yếu tố nội tại mà còn chịu tác động từ môi trường bên ngoài. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình cho vay và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái Niệm Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng

Hoạt động cho vay được định nghĩa là việc ngân hàng cấp tín dụng cho khách hàng với mục đích sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định. Điều này không chỉ giúp ngân hàng thu lợi nhuận mà còn hỗ trợ khách hàng trong việc phát triển kinh doanh.

1.2. Các Yếu Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Cho Vay

Các yếu tố như lãi suất cho vay, rủi ro tín dụng, và chính sách cho vay là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra các quyết định hợp lý.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Hoạt Động Cho Vay

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay mà còn tác động đến uy tín của ngân hàng trong mắt khách hàng.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Cho Vay

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Tỷ lệ nợ xấu cao có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng cho vay trong tương lai.

2.2. Tác Động Của Chính Sách Cho Vay Đến Khách Hàng

Chính sách cho vay không hợp lý có thể làm giảm khả năng tiếp cận vốn của khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này có thể dẫn đến sự cạnh tranh không công bằng trên thị trường.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng

Để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay, Ngân hàng TMCP Quân Đội cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Cải Thiện Chính Sách Cho Vay

Cải thiện chính sách cho vay là cần thiết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Ngân hàng cần xem xét lại các điều kiện cho vay để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khách hàng.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Cho Vay

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cho vay sẽ giúp ngân hàng theo dõi và đánh giá rủi ro một cách hiệu quả hơn. Điều này cũng giúp cải thiện quy trình cho vay và giảm thiểu thời gian xử lý.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội đã chỉ ra nhiều kết quả quan trọng. Những kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện hoạt động cho vay trong tương lai.

4.1. Kết Quả Phân Tích Dữ Liệu Từ BCTC

Phân tích dữ liệu từ báo cáo tài chính cho thấy mối quan hệ giữa các yếu tố như tỷ lệ nợ xấu và khối lượng cho vay. Những kết quả này cung cấp thông tin quý giá cho các nhà quản lý.

4.2. Hàm Ý Quản Trị Từ Kết Quả Nghiên Cứu

Các hàm ý quản trị từ nghiên cứu sẽ giúp ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược nhằm tối ưu hóa hoạt động cho vay, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Hoạt Động Cho Vay

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, ngân hàng cần phải đối mặt với nhiều thách thức và áp dụng các giải pháp hợp lý để duy trì sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Hoạt Động Cho Vay

Tương lai của hoạt động cho vay tại ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng. Ngân hàng cần phải linh hoạt trong việc điều chỉnh chính sách cho vay.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Phát Triển

Đề xuất các giải pháp phát triển hoạt động cho vay sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả kinh doanh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc luân chuyển vốn cho toàn bộ nền kinh tế. Trong các nghiệp vụ kinh doanh của ngân hàng thương mại, cho vay là hoạt động cốt lõi và mang lại tỷ trọng lợi nhuận lớn nhất trong tổng thu nhập, song đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro và chịu sự chi phối từ nhiều yếu tố nội tại lẫn ngoại cảnh. Bối cảnh thực tiễn những năm 2021–2022 cho thấy, bất chấp những tác động tiêu cực từ đại dịch Covid-19, tỷ lệ dư nợ cho vay khách hàng trên tổng tài sản của các NHTM Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao: tại Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB Bank), chỉ số này đạt gần 60% năm 2021 và vượt 63% vào năm 2022 (so với mức gần 68% tại Vietcombank hay 74% tại Vietinbank).

Nhằm tối ưu hóa lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh gay gắt, MB Bank đã đẩy mạnh mở rộng các gói sản phẩm tín dụng đa dạng về thời hạn và lãi suất, hướng trọng tâm vào tệp khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) – những đối tượng có nhu cầu vốn lưu động và đầu tư lớn nhưng nguồn lực tự có còn hạn chế. Tuy nhiên, để đảm bảo việc mở rộng quy mô tín dụng song hành với hiệu quả sử dụng vốn và an toàn hệ thống, việc xác định, đo lường các nhân tố tác động đến hoạt động cấp tín dụng là đòi hỏi cấp thiết từ thực tế quản trị của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội, từ đó đề xuất các hàm ý kiến nghị nhằm phát triển hoạt động cho vay của ngân hàng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tại MB Bank.
  2. Đo lường mức độ tác động của từng yếu tố đến nghiệp vụ cho vay tại MB Bank.
  3. Đề xuất các hàm ý quản trị dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm nhằm thúc đẩy hoạt động cho vay tại MB Bank.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Thứ nhất, những yếu tố nào tác động đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội?
2. Thứ hai, mức độ tác động của từng yếu tố đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội như thế nào?
3. Thứ ba, những khuyến nghị nào nhằm phát triển hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB Bank).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập theo quý, kéo dài từ quý I/2010 đến quý IV/2022 (tổng cộng 52 quý quan sát).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp lý và lý thuyết tiền tệ - ngân hàng tiêu chuẩn:

• Khái niệm hoạt động cho vay: Dẫn chiếu theo định nghĩa của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2001), cho vay là một hình thức cấp tín dụng mà qua đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc lẫn lãi. Tác giả phân loại cho vay theo thời hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), theo bảo đảm (tín chấp, thế chấp), theo phương pháp hoàn trả (trả góp, trả một lần, trả theo yêu cầu) và theo phương thức cho vay (từng lần, theo hạn mức tín dụng).
• Hệ thống chỉ số đo lường: Tốc độ tăng trưởng cho vay khách hàng, tỷ lệ dư nợ trên tổng nguồn vốn, tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu (xác định theo Quyết định/Thông tư của Ngân hàng Nhà nước năm 2013 đối với nợ nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5).
• Lý thuyết tạo tín dụng (Credit Creation Theory): Dựa trên các công trình nghiên cứu của Howells (1995), Palley (1996) và McLeay cùng các cộng sự (2014), thừa nhận bản chất nội sinh của việc tạo tiền. Theo nguyên tắc dự trữ một phần trong hệ thống ngân hàng, việc nhận tiền gửi và cho vay tạo ra các khoản tiền gửi mới trong toàn hệ thống, khẳng định tiền gửi và tỷ lệ dự trữ bắt buộc là những biến số cốt lõi chi phối lượng tín dụng cung ứng.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Về mặt lý thuyết, hoạt động cho vay chịu sự chi phối của nhóm yếu tố vĩ mô (GDP theo Chính phủ 2016, lạm phát) và nhóm yếu tố vi mô nội tại ngân hàng. Trong mô hình định lượng, tác giả tập trung vào 5 biến số nội tại: Khối lượng tiền gửi (DEPOSIT), Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tỷ lệ thanh khoản (LIQ), Tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RESERVE) và Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP theo Rose, 1998).

Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực hiện

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính (phân tích, tổng hợp tài liệu, đối chiếu các nghiên cứu tiền nhiệm của Olokoyo 2011, Isthika & Pratiwi 2017, Stepanyan & Guo 2011, Roulet 2018) và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Quy trình nghiên cứu: Gồm 6 bước kế tiếp: (1) Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứu; (2) Lược khảo cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên quan; (3) Thu thập và xử lý số liệu; (4) Thống kê mô tả và phân tích ma trận tương quan giữa các biến; (5) Kiểm định các khuyết tật của mô hình; (6) Ước lượng hồi quy và thảo luận kết quả.
• Mô hình ước lượng: Hồi quy tuyến tính bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS) trên phần mềm thống kê EViews:

$$\text{LOANS}_t = \beta_0 + \beta_1 \text{DEPOSIT}_t + \beta_2 \text{NPL}_t + \beta_3 \text{LIQ}_t + \beta_4 \text{RESERVE}_t + \beta_5 \text{CAP}_t + \varepsilon_t$$

• Kiểm định khuyết tật mô hình: Kiểm định phân phối chuẩn phần dư (Jarque–Bera), kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số phóng đại phương sai VIF), kiểm định phương sai sai số thay đổi (White test), và kiểm định tự tương quan (Breusch–Godfrey Lagrange Multiplier test). Khi mô hình vi phạm giả định tự tương quan, tác giả sử dụng phương pháp hiệu chỉnh phương sai sai số chuẩn Newey–West để thu được ước lượng vững.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu chuỗi thời gian theo quý (52 quan sát) được trích xuất từ Báo cáo tài chính đã kiểm toán và Báo cáo thường niên của Ngân hàng TMCP Quân Đội giai đoạn quý I/2010 – quý IV/2022.

Biến số	Tên biến và cách xác định từ Báo cáo tài chính MB	Kỳ vọng tác động
LOANS (Phụ thuộc)	Tổng giá trị các khoản cho vay: Chỉ tiêu "Cho vay khách hàng" tại mục Tài sản (không bao gồm dự phòng rủi ro cho vay). Đơn vị: nghìn tỷ đồng.	-
DEPOSIT (Độc lập)	Khối lượng tiền gửi: "Tiền gửi và vay các TCTD khác" + "Tiền gửi của khách hàng" tại mục Tài sản. Đơn vị: nghìn tỷ đồng.	Dương (+)
NPL (Độc lập)	Tỷ lệ nợ xấu: Tổng nợ nhóm 3, 4, 5 (Thuyết minh BCTC) chia cho Tổng dư nợ cho vay. Đơn vị: %.	Âm (-)
LIQ (Độc lập)	Tỷ lệ thanh khoản: Tài sản lưu động (Tiền mặt, vàng bạc, đá quý + Tiền gửi tại NHNN + Tiền gửi và cho vay TCTD khác + Chứng khoán kinh doanh) chia cho Tổng tài sản. Đơn vị: %.	Dương (+)
RESERVE (Độc lập)	Tỷ lệ dự trữ bắt buộc: "Tiền gửi tại NHNN" chia cho "Tiền gửi của khách hàng". Đơn vị: %.	Âm (-)
CAP (Độc lập)	Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản: Vốn chủ sở hữu chia cho Tổng tài sản. Đơn vị: %.	Dương (+)

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể của khóa luận. Tác giả nêu bật vai trò sống còn của hoạt động cấp tín dụng đối với lợi nhuận ngân hàng và nguồn vốn duy trì sản xuất kinh doanh của nền kinh tế. Trong bối cảnh MB Bank mở rộng tệp khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc kiểm soát các nhân tố tác động đến hoạt động cho vay là tiền đề để ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh. Chương này xác định rõ 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi dữ liệu 52 quý (2010–2022), tóm tắt phương pháp OLS kết hợp kiểm định khuyết tật, khẳng định đóng góp thực tiễn cho công tác quản trị tại MB Bank và vạch rõ bố cục 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về hoạt động cho vay và tổng quan các nghiên cứu

Chương 2 hệ thống hóa lý luận về bản chất, vai trò của cho vay ngân hàng và thuyết tạo tín dụng của Howells (1995), Palley (1996), McLeay et al. (2014). Tác giả phân tích cơ chế tác động của các yếu tố nội vi (tiền gửi huy động, chất lượng tín dụng/nợ xấu, tài sản thanh khoản, dự trữ bắt buộc, vốn tự có) và các yếu tố vĩ mô (tăng trưởng GDP, lạm phát). Đồng thời, chương 2 tổng thuật toàn diện các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước:

• Olokoyo (2011) tại Nigeria và Stepanyan & Guo (2011) tại 38 nền kinh tế mới nổi chỉ ra tiền gửi là nhân tố quyết định quy mô cho vay;
• Berger & Bouwman (2009) so sánh tương quan giữa vốn chủ sở hữu và việc cấp tín dụng, đối chiếu với quan điểm của Repullo (2004) và Schwert (2018) về khả năng hấp thụ rủi ro của ngân hàng có vốn hóa cao;
• Hoang Dieu Hien Nguyen & Van Dan Dang (2020) tại Việt Nam và Roulet (2018) tại châu Âu phân tích vai trò tích cực của thanh khoản và tác động tiêu cực của nợ xấu đến tăng trưởng tín dụng.

Các kết quả này cung cấp cơ sở lý luận vững chắc để lựa chọn biến số cho mô hình nghiên cứu tại MB Bank.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu định lượng 6 bước và cấu trúc mô hình hồi quy OLS đề xuất. Tác giả giải thích chi tiết nguồn gốc và công thức tính toán của 5 biến độc lập (DEPOSIT, NPL, LIQ, RESERVE, CAP) cùng biến phụ thuộc (LOANS) từ các khoản mục cụ thể trên Bảng cân đối kế toán và Thuyết minh BCTC của MB Bank. Chương này thiết lập bảng kỳ vọng dấu của các giả thuyết nghiên cứu (DEPOSIT, LIQ, CAP kỳ vọng dấu dương; NPL, RESERVE kỳ vọng dấu âm), đồng thời định rõ các bước kiểm định vi phạm giả định mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển và giải pháp xử lý khuyết tật tự tương quan bằng ước lượng Newey–West.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 mở đầu bằng việc đánh giá bức tranh thực tế về hoạt động cho vay tại MB Bank giai đoạn 2015–2022: quy mô cho vay tăng liên tục từ 100.020 tỷ đồng (quý I/2015) lên 460.574 tỷ đồng (quý IV/2022). Tốc độ tăng trưởng tín dụng đa phần duy trì trên 1%/quý, cá biệt đạt đỉnh 14,3% vào quý I/2022, chỉ có hai quý ghi nhận tăng trưởng âm nhẹ là quý I/2020 (-0,9% do dịch bệnh) và quý II/2022 (-0,02%). Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát chặt chẽ dưới 2%, giảm từ 2,6% (quý I/2015) xuống mức đáy 0,65% (quý III/2021) và đạt 1,09% vào cuối năm 2022.

Phần tiếp theo của chương trình bày kết quả phân tích thống kê trên mẫu 52 quan sát (2010–2022):

• Thống kê mô tả: LOANS có giá trị trung bình 171,3424 nghìn tỷ đồng (thấp nhất 11,468 nghìn tỷ đồng tại quý I/2010; cao nhất 460,5745 nghìn tỷ đồng tại quý IV/2022; độ lệch chuẩn 117,4195); DEPOSIT đạt trung bình 232,59 nghìn tỷ đồng (dao động 22 đến 508,72 nghìn tỷ đồng); NPL bình quân 1,62% (cao nhất 3,1% vào quý II/2014; thấp nhất 0%; độ lệch chuẩn 0,58%); LIQ trung bình 19,xx% (cao nhất 47,4% ở quý I/2010; thấp nhất 8,xx% ở quý III/2022); RESERVE bình quân 3,5% (độ lệch chuẩn 1,xx%); CAP đạt trung bình 9,58% (cao nhất 11,7% ở quý I/2010; thấp nhất 7,3% ở quý IV/2012; độ lệch chuẩn 1,05%).
• Ma trận tương quan và kiểm định khuyết tật: Ma trận tương quan cho thấy LOANS tương quan mạnh nhất với DEPOSIT (hệ số 0,988). Kiểm định Jarque–Bera đạt 3,151321 (p-value > 0,05) khẳng định phần dư phân phối chuẩn; hệ số phóng đại phương sai VIF của các biến độc lập đều nhỏ hơn 10 (cao nhất là DEPOSIT với VIF = 6,902), bác bỏ hiện tượng đa cộng tuyến; kiểm định White đạt p-value = 0,3658 (> 0,05), xác nhận phương sai sai số đồng nhất. Tuy nhiên, kiểm định Breusch–Godfrey cho p-value = 0,0007 (< 0,01), chỉ ra mô hình mắc khuyết tật tự tương quan.
• Ước lượng Newey–West và thảo luận: Sau khi áp dụng phương pháp Newey–West để điều chỉnh sai số chuẩn, kết quả khẳng định 4 biến có ý nghĩa thống kê tác động đến LOANS (DEPOSIT, LIQ, CAP có ý nghĩa ở mức 1%; RESERVE có ý nghĩa ở mức 10%). Riêng biến NPL có p-value = 0,1 nên không có ý nghĩa thống kê trong mô hình này.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, chương 5 đưa ra định hướng phát triển tín dụng và các hàm ý quản trị cụ thể cho ban lãnh đạo MB Bank: tập trung mở rộng quy mô huy động vốn tiền gửi bền vững; duy trì tỷ lệ thanh khoản linh hoạt để đón đầu cơ hội cho vay; theo dõi sát sao tỷ lệ dự trữ bắt buộc từ chính sách tiền tệ để cân đối chi phí vốn; củng cố và nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu nhằm gia tăng tiềm lực chịu đựng rủi ro. Cuối chương, tác giả trình bày thẳng thắn các giới hạn về phạm vi dữ liệu và đề xuất định hướng nghiên cứu mở rộng.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả ước lượng định lượng

Sau khi khắc phục hiện tượng tự tương quan bằng phương pháp hiệu chỉnh phương sai sai số Newey–West, mô hình xác định mức độ tác động của các nhân tố đến quy mô cho vay (LOANS) tại MB Bank như sau:

Biến số	Dấu kỳ vọng	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Mức ý nghĩa thống kê (P-value)	Kết luận giả thuyết
Hệ số chặn (C)	-	-198,0098	-	-
DEPOSIT	Dương (+)	Dương	p < 0,01 (Ý nghĩa 1%)	Chấp nhận giả thuyết: Cùng chiều
LIQ	Dương (+)	+185,7	p < 0,01 (Ý nghĩa 1%)	Chấp nhận giả thuyết: Cùng chiều
RESERVE	Âm (-)	-199,518	p < 0,10 (Ý nghĩa 10%)	Chấp nhận giả thuyết: Ngược chiều
CAP	Dương (+)	+971,94	p < 0,01 (Ý nghĩa 1%)	Chấp nhận giả thuyết: Cùng chiều
NPL	Âm (-)	Dương	p = 0,10 (Không có ý nghĩa)	Bác bỏ giả thuyết thống kê

Diễn giải chi tiết các tác động:

1. Khối lượng tiền gửi (DEPOSIT): Tác động thuận chiều mạnh mẽ với mức ý nghĩa 1%. Khối lượng tiền gửi huy động là nguồn cung vốn chủ chốt; khi tiền gửi gia tăng, dư nợ cho vay của MB Bank tăng trưởng tương ứng, phù hợp với kết quả của Stepanyan & Guo (2011) và Hoang Dieu Hien Nguyen & Van Dan Dang (2020).
2. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ): Tác động cùng chiều ở mức ý nghĩa 1%. Khi tỷ lệ thanh khoản tăng thêm 1%, tổng giá trị các khoản cho vay tại MB Bank tăng thêm 185,7 nghìn tỷ đồng trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Lượng tài sản thanh khoản dồi dào tạo bước đệm an toàn giúp ngân hàng tự tin mở rộng hoạt động cấp tín dụng (đồng thuận với Roulet, 2018).
3. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RESERVE): Tác động ngược chiều ở mức ý nghĩa 10%, với hệ số hồi quy là -199,518. Khi tỷ lệ dự trữ bắt buộc tăng 1%, tổng dư nợ cho vay của MB Bank giảm đi 199,518 nghìn tỷ đồng. Yêu cầu dự trữ cao hơn từ Ngân hàng Nhà nước làm thu hẹp nguồn vốn khả dụng cho vay và gia tăng chi phí vốn của ngân hàng.
4. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP): Tác động cùng chiều ở mức ý nghĩa 1%, hệ số hồi quy đạt +971,94. Khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu tăng 1%, quy mô cho vay của MB Bank tăng thêm 971,94 nghìn tỷ đồng. Kết quả này ủng hộ lập luận của Repullo (2004) và Schwert (2018): ngân hàng có tỷ lệ vốn hóa cao sở hữu năng lực đệm chống chịu rủi ro tốt hơn, từ đó sẵn sàng đẩy mạnh quy mô cấp tín dụng ra thị trường.
5. Tỷ lệ nợ xấu (NPL): Mang dấu dương nhưng không có ý nghĩa thống kê (p = 0,1). Tác giả nhận định nguyên nhân do quy mô quan sát chưa đủ lớn hoặc do trong giai đoạn khảo sát MB Bank kiểm soát nợ xấu quá tốt (hầu hết dưới 2%), khiến biến thiên của nợ xấu chưa tạo ra tác động mang tính thống kê lên tổng dư nợ.

Tổng hợp tình hình cho vay thực tế tại MB Bank (2015–2022)

Số liệu trích xuất từ Báo cáo tài chính của MB Bank giai đoạn 2015–2022 phản ánh bước tăng trưởng vượt bậc về quy mô tín dụng song hành với khả năng kiểm soát chất lượng tài sản:

Năm	Dư nợ Q1 (Tỷ đồng)	Dư nợ Q2 (Tỷ đồng)	Dư nợ Q3 (Tỷ đồng)	Dư nợ Q4 (Tỷ đồng)	Diễn biến nợ xấu & tăng trưởng tiêu biểu
2015	100.020	110.847	113.700	121.348	Tỷ lệ nợ xấu đạt 2,19% (cuối năm); Q1/2015 nợ xấu ở mức 2,60%.
2016	124.362	141.530	145.585	150.737	Tăng trưởng ổn định qua các quý.
2017	151.381	172.677	176.245	184.188	Tỷ lệ nợ xấu duy trì dao động quanh ngưỡng 1,00% - 1,50%.
2018	193.745	204.829	204.884	214.685	Dư nợ chính thức vượt ngưỡng 200 nghìn tỷ đồng từ Q2/2018.
2019	229.168	238.924	240.211	250.330	Tăng trưởng tín dụng giữ nhịp tăng đều.
2020	247.979	261.384	268.641	298.296	Q1/2020 tăng trưởng -0,9% (ảnh hưởng dịch); NPL cả năm đạt 1,09%.
2021	324.007	331.146	336.426	363.554	Tỷ lệ nợ xấu chạm đáy kỷ lục 0,65% vào Q3/2021.
2022	415.549	415.456	426.232	460.574	Q1/2022 tăng trưởng kỷ lục 14,3%; Q2/2022 giảm nhẹ 0,02%; NPL 1,09%.

Giải pháp và hàm ý quản trị đề xuất

Từ các phát hiện nghiên cứu, tác giả khuyến nghị ban lãnh đạo MB Bank:

• Đẩy mạnh huy động tiền gửi: Đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm và dịch vụ tài khoản thanh toán, tối ưu hóa lãi suất cạnh tranh nhằm mở rộng nguồn vốn đầu vào ổn định – động lực trực tiếp để tăng trưởng dư nợ.
• Quản trị tài sản thanh khoản tối ưu: Duy trì tỷ lệ dự trữ thanh khoản hợp lý nhằm bảo đảm khả năng chi trả tức thì, đồng thời linh hoạt chuyển hóa tài sản có tính thanh khoản cao sang các hợp đồng tín dụng sinh lời khi điều kiện thị trường thuận lợi.
• Theo dõi biến động dự trữ bắt buộc: Cân đối danh mục cho vay tương thích với các điều chỉnh chính sách dự trữ bắt buộc từ Ngân hàng Nhà nước, hạn chế rủi ro chi phí vốn gia tăng đột ngột.
• Tăng cường năng lực vốn chủ sở hữu: Tiếp tục tích lũy lợi nhuận giữ lại và phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, nâng cao tỷ lệ an toàn vốn để tạo bộ đệm hấp thụ rủi ro, mở đường cho việc tăng trưởng tín dụng bền vững.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm khẳng định sự phù hợp của Thuyết tạo tín dụng và các mô hình tài chính ngân hàng hiện đại trong điều kiện cụ thể của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bộ tham số định lượng cụ thể về mức độ tác động của thanh khoản, vốn chủ sở hữu, dự trữ bắt buộc và tiền gửi tại MB Bank với chuỗi số liệu cập nhật liên tục 13 năm (đến hết quý IV/2022), làm căn cứ khoa học cho công tác lập kế hoạch tín dụng và quản trị rủi ro tại ngân hàng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ hai hạn chế cơ bản trong quá trình thực hiện:

• Về phạm vi biến số: Mô hình nghiên cứu chỉ tập trung khai thác các nhân tố vi mô nội tại xuất phát từ Báo cáo tài chính của ngân hàng, chưa đưa các biến số kinh tế vĩ mô (như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, lãi suất thị trường, tỷ giá) vào mô hình định lượng OLS, dù các biến này đã được phân tích ở phần tổng quan lý thuyết.
• Về phạm vi mẫu nghiên cứu: Dữ liệu chỉ khảo sát đơn lẻ tại một tổ chức tín dụng là Ngân hàng TMCP Quân Đội với 52 quan sát theo quý. Giới hạn về độ lớn của mẫu có thể là nguyên nhân khiến biến tỷ lệ nợ xấu (NPL) chưa thể hiện rõ ý nghĩa thống kê trong mô hình.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả đề xuất các nghiên cứu sau này nên mở rộng không gian khảo sát sang toàn bộ hệ thống NHTM tại Việt Nam hoặc nhóm các NHTM cổ phần có quy mô tương đương; thu thập dữ liệu bảng kết hợp đa ngân hàng qua chuỗi thời gian dài hơn; đồng thời tích hợp đồng thời nhóm biến vi mô và nhóm biến vĩ mô (GDP, lạm phát) để có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về các yếu tố chi phối hoạt động cho vay.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho các đối tượng sau:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp phương pháp luận mẫu mực về quy trình thực hiện một nghiên cứu định lượng hoàn chỉnh: từ việc trích xuất số liệu các khoản mục trên Báo cáo tài chính ngân hàng để xây dựng biến số, đến thao tác kiểm định chẩn đoán khuyết tật mô hình (Jarque-Bera, VIF, White, Breusch-Godfrey) và kỹ thuật khắc phục tự tương quan bằng phương sai hiệu chỉnh Newey–West trên phần mềm EViews.
• Người làm nghiên cứu về tín dụng và hoạt động NHTM: Cung cấp hệ thống tổng quan tài liệu phong phú, tổng hợp các tranh luận học thuật kinh điển về mối liên hệ giữa vốn chủ sở hữu, thanh khoản và quy mô tín dụng (như các trường phái của Berger & Bouwman so với Repullo, Schwert).
• Các nhà quản trị và chuyên viên phân tích tại MB Bank và các NHTM: Cung cấp số liệu thống kê chi tiết về diễn biến dư nợ và nợ xấu của MB Bank trong giai đoạn 2015–2022, cùng các tham số định lượng giúp lượng hóa mức độ nhạy cảm của quy mô tín dụng trước những thay đổi về tiền gửi, thanh khoản, dự trữ bắt buộc và vốn tự có.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Biến phụ thuộc LOANS được tác giả đo lường cụ thể bằng chỉ tiêu nào trên Báo cáo tài chính của MB Bank?

Biến phụ thuộc LOANS (tổng giá trị các khoản cho vay) được xác định bằng chỉ tiêu "Cho vay khách hàng" thuộc phần Tài sản trên Bảng cân đối kế toán đã kiểm toán của MB Bank qua các quý, tính theo đơn vị nghìn tỷ đồng và không bao gồm khoản dự phòng rủi ro cho vay khách hàng.

2. Mô hình nghiên cứu của khóa luận mắc phải khuyết tật kinh tế lượng nào và tác giả đã xử lý bằng cách nào?

Khi tiến hành các kiểm định chẩn đoán, mô hình đạt chuẩn về phân phối chuẩn phần dư (Jarque–Bera = 3,151321; p > 0,05), không vi phạm đa cộng tuyến (hệ số VIF của tất cả các biến đều < 10, trong đó DEPOSIT cao nhất là 6,902) và không có phương sai sai số thay đổi (kiểm định White có p-value = 0,3658). Tuy nhiên, mô hình vi phạm giả định tự tương quan (kiểm định Breusch–Godfrey cho p-value = 0,0007 < 0,01). Tác giả đã xử lý triệt để khuyết tật này bằng phương pháp phương sai hiệu chỉnh Newey–West, giúp tái ước lượng sai số chuẩn vững mà không làm thay đổi hệ số hồi quy của các biến.

3. Biến tỷ lệ nợ xấu (NPL) có tác động ra sao đến hoạt động cho vay trong mô hình hồi quy tại MB Bank?

Trong kết quả ước lượng hồi quy, biến Tỷ lệ nợ xấu (NPL) mang dấu dương (ngược với kỳ vọng dấu âm ban đầu của tác giả), tuy nhiên hệ số này có p-value = 0,10 nên không đạt ý nghĩa thống kê. Tác giả lập luận rằng kết quả này xuất phát từ việc quy mô mẫu 52 quan sát chưa đủ lớn để phát hiện tác động, hoặc do MB Bank đã kiểm soát nợ xấu ở mức rất thấp (trung bình 1,62%, hầu hết dưới 2%) trong suốt thời gian nghiên cứu nên biến thiên của nợ xấu không tạo ra ảnh hưởng có ý nghĩa đến tổng dư nợ cho vay.

4. Mức độ tác động cụ thể của tỷ lệ thanh khoản (LIQ) và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP) đến quy mô cho vay của MB Bank là bao nhiêu?

Theo kết quả hồi quy sau hiệu chỉnh Newey–West:

• Khi Tỷ lệ thanh khoản (LIQ) tăng thêm 1%, tổng giá trị các khoản cho vay của MB Bank tăng thêm 185,7 nghìn tỷ đồng (đạt ý nghĩa thống kê ở mức 1%).
• Khi Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP) tăng thêm 1%, tổng giá trị các khoản cho vay của MB Bank tăng thêm 971,94 nghìn tỷ đồng (đạt ý nghĩa thống kê ở mức 1%). Cả hai biến số đều có mối liên hệ cùng chiều mạnh mẽ với quy mô cấp tín dụng.

5. Hoạt động cho vay tại MB Bank giai đoạn 2015–2022 có những điểm biến động nào đáng chú ý về tăng trưởng và chất lượng nợ?

Trong giai đoạn 2015–2022, quy mô cho vay khách hàng của MB Bank tăng trưởng hơn 4,6 lần, từ 100.020 tỷ đồng (quý I/2015) lên 460.574 tỷ đồng (quý IV/2022). Quý I/2022 ghi nhận mức tăng trưởng quý kỷ lục là 14,3%, trong khi chỉ có hai quý ghi nhận tăng trưởng âm nhẹ là quý I/2020 (-0,9% do làn sóng dịch Covid-19 đầu tiên) và quý II/2022 (-0,02%). Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát rất tốt, có xu hướng giảm rõ rệt từ 2,60% (quý I/2015) xuống mức thấp nhất lịch sử là 0,65% vào quý III/2021, và kết thúc năm 2022 ở mức 1,09%, luôn nằm an toàn dưới ngưỡng trần quy định 2%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Loan đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm chặt chẽ về các nhân tố tác động đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội giai đoạn quý I/2010 – quý IV/2022 thông qua mô hình OLS và hiệu chỉnh Newey–West trên EViews. Kết quả phân tích xác định khối lượng tiền gửi, tỷ lệ thanh khoản và tỷ lệ vốn chủ sở hữu có tác động cùng chiều mạnh mẽ (mức ý nghĩa 1%), trong khi tỷ lệ dự trữ bắt buộc có tác động ngược chiều (mức ý nghĩa 10%) và tỷ lệ nợ xấu chưa thể hiện ý nghĩa thống kê. Các phát hiện định lượng cung cấp luận cứ khoa học thực chứng để MB Bank hoạch định chiến lược tăng trưởng tín dụng an toàn, cân đối hài hòa giữa huy động vốn, duy trì đệm thanh khoản và củng cố năng lực vốn tự có.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 7340201 NGUYỄN THỊ LOAN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 7340201 SVTH: NGUYỄN THỊ LOAN MSSV: 050607190238 LỚP: HQ7-GE05 GVHD: TS.

NGUYỄN ANH TÚ TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT KHÓA LUẬN Với xu hƣớng phát triển toàn diện để hòa nhập vào chung với thế giới trong công cuộc chạy đua kinh tế, Chính phủ Việt Nam, NHNN và NHTM đã phải liên tục đặt ra các chính sách và đƣờng lối thực hiện mới để đảm bảo đƣợc công suất hoạt động của mình. Đặc biệt nổi bật là mảng cho vay – nguồn mang lại lợi nhuận lớn nhất của các NHTM – luôn phải đối diện với nhiều rủi ro cũng nhƣ chịu nhiều tác động bởi các nhân tố khác nhau. Khóa luận "CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI" đang xem xét các nhân tố có khả năng ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quân Đội, bao gồm các yếu tố nhƣ tiền gửi (DEPOSIT), tỷ lệ nợ xấu (NPL), tỷ lệ thanh khoản (LIQ) và tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RESERVE).

Tác giả thu thâp số liệu trong bài từ BCTC đã đƣợc kiểm toán của MB Bank trong giai đoạn từ quý I/2010 đến quý IV/2022. Phân tích lựa chọn phần mềm thống kê Eviews để tiến hành sử dụng các phƣơng pháp nhƣ thống kê mô tả, kiểm tra các khuyết tật , hồi quy tuyến tính của mô hình hồi quy theo phƣơng pháp bình phƣơng nhỏ nhất thông thƣờng (OLS). Với phƣơng pháp OLS, tác giả thu đƣợc kết quả cho thấy có 4 nhân tố tác động đến biến phụ thuộc. Đối với biến khối lƣợng tiền gửi, tỷ lệ thanh khoản và tỷ lệ VCSH có mối liên hệ cùng chiều với biến phụ thuộc là tổng giá trị các khoản cho vay.

Ở mối liên hệ ngƣợc chiều thì có biến tỷ lệ DTBB và biến không tồn tại ý nghĩa tác động đối với mô hình này là tỷ lệ nợ xấu. Một số hàm ý kiến nghị đối với các nhà quản trị của MB cũng đã đƣợc tác giả trình bày ở cuối bài. Đồng thời, tác giả cũng đề cập đến các thiếu sót của trong bài và đề ra các phƣơng hƣớng gợi ý cho các nghiên cứu sau có liên quan đến chủ đề. Từ khóa: cho vay, tiền gửi, nợ xấu, thanh khoản, dự trữ bắt buộc, vốn chủ sở hữu.

ii ABSTRACT With the trend of comprehensive development to integrate into the world economy, most of joint stock commercial banks in Vietnam now have to set out new operating lines to ensure their activities. Especially, the lending activities - the largest source of revenue of joint stock commercial banks - always faces many risks and is affected by many factors. The thesis "FACTORS AFFECTING LENDING ACTIVITIES AT MILITARY COMMERCIAL JOINT STOCK BANK" is looking at factors affecting lending activities at Military Commercial Joint Stock Bank, including factors such as deposits (DEPOSIT), bad debt ratio (NPL), liquidity ratio (LIQ) and reserve requirement (RESERVE). The author has gathered information and data on the financial statements of Military Commercial Joint Stock Bank for the period from the first quarter of 2010 to the fourth quarter of 2022.

Based on statistical software Eviews, the analysis performs procedures including descriptive statistics, defect checks and linear regression of regression models using the OLS approach.