Mở đầu: Nêu cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn, phạm vi, đối tượng nghiên cứu. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết về các khái niệm sử dụng để nghiên cứu đề tài, tổng hợp các nghiên cứu liên quan, mô hình nghiên cứu đề xuất, các giả thuyết trong mô hình. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Trình bày quy trình thực hiện nghiên cứu, thang đo, mẫu.
- Chương 4: Phân tích kết quả thống kê và hồi quy. Dựa vào các dữ liệu thu thập được sau khi được phân tích để cho ra các bảng kết quả thể hiện mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đã nêu đến ý định sử dụng của người tiêu dùng đối với sản phẩm rau sạch. - Chương 5: Kết luận và các kiến nghị. Chương này nêu ra các kết luận rút ra từ quá trình phân tích, đồng thời đưa ra một số kiến nghị dựa trên mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến ý định sử dụng của người tiêu dùng đối với sản phẩm rau sạch.
6 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Các khái niệm, tiêu chuẩn rau an toàn, rau sạch 2.1 Rau an toàn, rau sạch Theo chuẩn VietGap (2008), rau an toàn, rau sạch là những sản phẩm rau tươi bao gồm tất cả các loại rau ăn củ, quả, thân, lá, hoa quả có chất lượng đúng đặc tính của nó. Trong đó, hàm lượng các chất hóa học và mức độ nhiễm sinh vật gây hại phải dưới mức tiêu chuẩn cho phép, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường. Rau sạch được sản xuất theo quy trình kỹ thuật, đảm bảo các tiêu chuẩn, hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc kích thích…nhằm giảm tối đa lượng độc tố tồn đọng trong rau như nitrat, thuốc trừ sâu, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh. Nếu dư lượng thuốc hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, đạm Nitrat (NO3), các kim loại nặng như chì, thùy ngân, kẽm, đồng…tồn đọng trong rau vượt mức cho phép sẽ dẫn đến ngộ độc hàng loạt, gây ung thư và một số bệnh khó chữa khác… 2.2 Kỹ thuật sản xuất rau an toàn, rau sạch theo tiểu chuẩn VietGap 2.1 Tiêu chuẩn VietGap (VietGap, 2008) VietGap là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Vietnamese Good Agricultural Practices có nghĩa là thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam được Bộ Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành năm 2008 dựa trên 4 tiêu chí: - Tiêu chí về kỹ thuật sản xuất đúng tiêu chuẩn - Tiêu chí về an toàn thực phẩm gồm các biện pháp đảm bảo không có hóa chất nhiễm khuẩn hoặc ô nhiễm vật lý khi thu hoạch.
- Tiêu chí về môi trường làm việc phù hợp với sức lao động của người nông dân - Tiêu chí về nguồn gốc sản phẩm từ khâu sản xuất đến tiêu thụ.2 Quy trình sản xuất rau an toàn, rau sạch (VietGap, 2008) Chọn đất trồng - Đất cao, thoát nước thích hợp với sự sinh trưởng của rau. 7 - Cách ly với khu vực có chất thải công nghiệp và bệnh viện ít nhất 2 km, với chất thải sinh hoạt thành phố ít nhất 200 m. - Đất không được có tồn dư hóa chất độc hại. Nguồn nước tưới - Sử dụng nguồn nước tưới từ sông không bị ô nhiễm hoặc phải qua xử lý.
- Sử dụng nguồn nước giếng khoan (đối với rau xà lách và các loại rau gia vị). - Dùng nước sạch để pha phân bón lá và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Nguồn giống - Phải biết rõ lý lịch nơi sản xuất giống. Giống nhập ngoại phải qua kiểm dịch.
- Chỉ gieo trồng các loại giống tốt và trồng cây con khỏe mạnh, không mang nguồn sâu bệnh. - Hạt giống trước khi gieo cần được xử lý hóa chất hoặc nhiệt để diệt nguồn sâu bệnh. Phân bón - Tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ đã hoai mục để bón cho rau. - Tuyệt đối không bón các loại phân chuồng chưa ủ hoai, không dùng phân tươi pha loãng nước để tưới.
- Chỉ sử dụng phân hoá học để bón thúc vừa đủ theo yêu cầu của từng loại rau, trước khi thu hoạch ít nhất 15 ngày. Phòng trừ sâu bệnh. - Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM (integrated Pest Management). - Luân canh cây trồng hợp lý.
- Sử dụng giống tốt, chống chịu sâu bệnh và sạch bệnh. - Chăm sóc theo yêu cầu sinh lý của cây (tạo cây khỏe). - Thường xuyên vệ sinh đồng ruộng. - Sử dụng nhân lực bắt giết sâu.
- Sử dụng các chế phẩm sinh học trừ sâu bệnh hợp lý. 8 - Kiểm tra đồng ruộng phát hiện và kịp thời có biện pháp quản lý thích hợp đối với sâu, bệnh. - Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết và theo các yêu cầu sau: + Không sử dụng loại thuốc cấm sử dụng cho rau. + Chọn các loại thuốc có hàm lượng hoạt chất thấp, ít độc hại với môi trường, động vật và con người.
+ Ưu tiên sử dụng các loại thuốc sinh học (thuốc vi sinh và thảo mộc). + Tùy theo loại thuốc mà thực hiện theo hướng dẫn về sử dụng và thời gian thu hoạch. Sử dụng một số biện pháp khác - Sử dụng nhà lưới, nhà kính để che chắn, hạn chế sâu, bệnh, cỏ dại, sương giá, nắng hạn, rút ngắn thời gian sinh trưởng của rau, ít dùng thuốc bảo vệ thực vật. - Sử dụng màng nilon để phủ đất sẽ hạn chế sâu, bệnh, cỏ dại, tiết kiệm nước tưới, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Thu hoạch - Thu hoạch rau đúng độ chín, đúng theo yêu cầu của từng loại rau, loại bỏ lá già héo, trái bị sâu bệnh và dị dạng. - Rửa kỹ rau bằng nước sạch, dùng bao túi sạch để chứa đựng. Sơ chế và kiểm tra: Sau khi thu hoạch, rau sẽ được chuyển vào phòng sơ chế. Ở đây rau sẽ được phân loại, làm sạch.
Rửa kỹ rau bằng nước sạch, dùng bao túi sạch để chứa đựng. Vận chuyển: Sau khi đóng gói, rau sẽ được niêm phong và vận chuyển đến cửa hàng hoặc trực tiếp cho người sử dụng trong vòng 2h để đảm bảo điều kiện vệ sinh và an toàn và chất lượng. Bảo quản và sử dụng: Rau bảo quản ở cửa hàng ở nhiệt độ 20oC và thời gian lưu trữ không quá 2 ngày. Rau an toàn có thể sử dụng ngay không cần phải ngâm nước muối hay các chất làm sạch khác.2 Lý thuyết hành vi dự định TPB (Theory of Planned Behavior) Thuyết hành vi dự định (Ajzen, 1991) là sự phát triển và cải tiến của Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action).
Thuyết hành động hợp lý TRA được Ajzen và Fishbein xây dựng từ năm 1980 và được xem là học thuyết tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu tâm lý xã hội. Mô hình TRA cho thấy hành vi được quyết định bởi ý định của một cá nhân để thực hiện hành vi đó. Ngược lại, ý định hành vi được xác định bởi thái độ và chuẩn chủ quan. Mối quan hệ giữa ý định và hành vi đã được đưa ra để kiểm chứng thực nghiệm trong rất nhiều nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực.
Hai yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định là thái độ cá nhân và chuẩn chủ quan. Trong đó, thái độ của một cá nhân đề cập đến mức độ đánh giá tích cực hay tiêu cực đối với hành vi đó và phụ thuộc vào lợi ích chi phí như chi phí tài chính, công sức hoặc thời gian. Ví dụ, các hộ gia đình có con nhỏ có thể sử dụng điều hòa như là biện pháp hữu hiệu để làm ấm trong thời gian mùa đông. Họ tin rằng việc hạn chế sử dụng điều hòa khiến cuộc sống của họ ít thoải mái hơn.
Ajzen (1991) định nghĩa chuẩn chủ quan là nhận thức của những người ảnh hưởng sẽ nghĩ rằng cá nhân đó nên thực hiện hay không nên thực hiện hành vi. Sự ra đời của thuyết hành vi dự định TPB xuất phát từ giới hạn của hành vi mà con người có ít sự kiểm soát. Nhân tố thứ ba mà Ajzen cho là có ảnh hưởng đến ý định của con người là yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi. Nhận thức kiểm soát hành vi phản ánh việc dễ dàng hay khó khăn khi thực hiện hành vi và việc thực hiện hành vi đó có bị kiểm soát hay hạn chế không (Ajzen, 1991).
Thái độ Chuẩn chủ quan Ý định hành vi Hành vi Nhận thức kiểm soát hành vi Hình 2. 1 Lý thuyết hành vi dự định TPB ( Ajzen, 1991) 10 2.1 Khái niệm về ý định tiêu dùng Ý định được cho là chứa đựng những yếu tố thức đẩy, ảnh hưởng đến hành vi, nó chỉ ra mức độ mà một người sẵn sàng thử, mức độ nỗ lực thực hiện để hoàn thành hành vi. Khi con người có ý định mạnh mẽ để tham gia vào một hành vi nào đó thì họ có khả năng thực hiện hành vi đó nhiều hơn (Ajzen, 1991. Ý định tiêu dùng là những gì chúng ta nghĩ chúng ta sẽ mua, còn có thể được định nghĩa là quyết định hành động cho thấy được hành vi của cá nhân tùy theo sản phẩm (Wang và Yang, trích trong Samin và cộng sự, trang 206).
Ý định tiêu dùng thể hiện khả năng mua một sản phẩm nào đó của người tiêu dùng Long và Ching (2010) kết luận ý định tiêu dùng tượng trưng cho những gì mà một cá nhân muốn mua trong tương lai.2 Các thành phần của ý định tiêu dùng 2.1 Thái độ đối với hành vi Thái độ đối với hành vi chịu ảnh hưởng của những cảm xúc cá nhân thông thường về việc thực hiện hành vi. Niềm tin của cá nhân chính là nguồn gốc của thái độ (Ajzen, 1991). Fishbein và Ajzen (1975) chỉ ra rằng những cá nhân có niềm tin mạnh mẽ vào những kết quả tích cực sẽ đến như là kết quả của việc thực hiện hành vi thì sẽ có thái độ tích cực đối với hành vi. Ngược lại nếu họ có niềm tin mạnh mẽ rằng những kết quả tiêu cực sẽ đến như là kết quả của việc thực hiện hành vi thì sẽ có thái độ tiêu cực đối với hành vi.
Niềm tin có được thông qua học hỏi, kinh nghiệm và đời sống xã hội của cá nhân (Karen và cộng sự, 2008). Ajzen (1991, trang 188) định nghĩa thái độ đối với hành vi là mức độ mà cá nhân có sự đánh giá tốt hay không tốt, hoặc là sự đánh giá hành vi đang được xem xét. Thái độ đối với sự thực hiện hành vi càng tốt thì ý định thực hiện hành vi càng mạnh mẽ.