CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương này bao gồm các nội dung chính: Lý do, mục tiêu, câu hỏi, đối tượng, phạm vi, ý nghĩa của nghiên cứu và kết cấu đề tài. Lý do nghiên cứu Trên toàn thế giới khởi nghiệp là một lĩnh vực luôn được các nhà nghiên cứu quan tâm hàng đầu với mối quan hệ rất chặt chẽ vì sự phát triển kinh tế của cả một quốc gia. Khởi nghiệp có vai trò quan trọng đối với tính năng động của nền kinh tế và tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, giảm tỉ lệ thất nghiệp. Thế nhưng các yếu tố ảnh hưởng đến việc khởi nghiệp có thể khác nhau, điều đó còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố của các cá nhân.
Bất kể cá nhân nào đều có thể khởi nghiệp mà không phân biệt độ tuổi, giới tính và nơi ở. Khởi nghiệp có thể là quá trình tạo ra một lĩnh vực hoạt động mới cho riêng mình. Khởi nghiệp mang lại rất nhiều giá trị cho bản thân cũng như nhiều lợi ích cho xã hội, cho người lao động. Đối với cá nhân theo đuổi việc khởi nghiệp, hoạt động này giúp họ tạo ra công việc, thu nhập cho chính mình mà không phải bắt đầu từ việc đi làm thuê.
Họ được tự do trong công việc và nếu công ty của họ phát triển tốt thì nguồn thu nhập của họ có thể cao gấp nhiều lần so với thu nhập do đi làm thuê mang lại. Đối với xã hội khi nền kinh tế phát triển sẽ tạo ra nhiều việc làm, mang lại nguồn thu nhập cho người lao động để họ nuôi sống bản thân và gia đình của họ, giảm tỷ lệ thất nghiệp cho đất nước. Khởi nghiệp là một bước tất yếu của một người khi bắt đầu bước vào kinh doanh. Với bối cảnh hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ vừa là cơ hội và cũng là thách thức cho giới trẻ hiện nay khởi nghiệp.
2 Năm 2019, Theo báo cáo chỉ số Năng lực cạnh tranh toàn cầu (GCI) của Việt Nam đạt 61,5/100 điểm, xếp vị trí 67 trên tổng số 141 quốc gia và nền kinh tế. So với năm 2018, Chỉ số GCI của Việt Nam tăng 3,5 điểm và xếp hạng tăng 10 bậc, mức tăng cao nhất trên thế giới trong năm qua (Chu Thị Thảo, 2019).1: Chỉ số cạnh tranh toàn cầu năm 2019 của ASEAN (Nguồn: Văn phòng Chính Phủ, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, 2019) Dù nền kinh tế đang phục hồi nhưng nhận thức về cơ hội khởi nghiệp ở Việt Nam còn thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân 55,6% của các nước đang ở trong giai đoạn phát triển tương tự như Việt Nam. Tỷ lệ người có ý định khởi sự kinh doanh ở Việt Nam năm 2014 chỉ ở mức thấp 18,2%, chính sự lo sợ về thất bại khi kinh doanh tăng dần theo trình độ phát triển của nền kinh tế thì ý định khởi sự kinh doanh lại giảm dần (Báo cáo chỉ số khởi nghiệp Việt Nam 2014). Điều đó đã cho thấy rằng, hoạt động khởi nghiệp có ý nghĩa to lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp khoảng 45% tổng GDP của cả nước, 31% thu ngân sách Nhà nước hằng năm và thu hút hơn 90% lao động mới vào làm việc trong giai đoạn 2010-2017 (Phùng Thế Đông, 2019).
3 Trong thời gian qua ở Việt Nam, Chính phủ và các tổ chức cũng đã có nhiều chính sách, chương trình hỗ trợ cho hoạt động khởi nghiệp như chương trình Thắp sáng tài năng kinh doanh trẻ, chương trình truyền hình Làm giàu không khó, hay việc thành lập Câu lạc bộ khởi nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt, nhằm mục đích khuyến khích, thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức, công dân, các nhà khoa học của Việt Nam khởi nghiệp doanh nghiệp khoa học và công nghệ, sản xuất - kinh doanh, phát triển kinh tế trên nền tảng ứng dụng, phát triển, đổi mới khoa học và công nghệ, Quỹ Khởi nghiệp Doanh nghiệp Khoa học tại Việt Nam được thành lập năm 2014. Chính từ những chương trình Khởi nghiệp tạo cơ hội cho những người trẻ tuổi phát huy tinh thần sáng tạo để lập ra những dự án khởi nghiệp thành công, đồng thời xây dựng một chương trình bổ ích về hỗ trợ các dự án có ý tưởng khởi nghiệp tốt, bao gồm các hoạt động tư vấn, đào tạo và cung cấp thông tin, hỗ trợ tìm kiếm và tiếp cận được các nguồn vốn từ các nhà đầu tư. Trước bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, kỷ nguyên công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển nhưng cũng tạo ra không ít thách thức, chính vì vậy quan tâm đến khởi nghiệp kinh doanh, hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam hùng mạnh, xây dựng thương hiệu quốc gia toàn cầu chính là con đường để Việt Nam có thể bắt nhịp và phát triển nhanh, bền vững trong thị trường kinh tế quốc tế sâu rộng và bền vững.
Nhằm làm rõ hơn nữa nguyên nhân vì sao có khoảng 834 khởi nghiệp đang hoạt động tại TP.HCM, chiếm 42% so với cả nước (Mai Phương, 2018) và dân số TP.Hồ Chí Minh tính đến thời điểm ngày 01/04/2019 trở thành địa phương đông dân nhất cả nước (Trần Hải, 2019) nhưng để có sự phát triển tương thích giữa mật độ dân số TP.HCM so với hoạt động khởi nghiệp tại TP. Theo (Malecki, 1997; Reynokls, 1994 và Audretsch, 2004, trích bởi Carree and Thurik, 2003) cho rằng có mối quan hệ chặt chẽ giữa khởi nghiệp kinh doanh và tăng trưởng kinh tế vùng và địa phương. Huyện Hóc Môn là một địa phương ở huyện ngoại thành, nơi mà giáp với các quận 4 nội thành của TP. Năm 2020, tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Hóc Môn – TP.HCM lần thứ XII nhiệm kỳ 2020 – 2025, theo báo cáo thu nhập bình quân đạt 63,7 triệu đồng/người/năm.
Trên địa bàn huyện có 10.451 doanh nghiệp đang hoạt động; trong đó có 71% doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ; 29% doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp. Tại hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP HCM ông Trần Lưu Quang cũng đề nghị huyện Hóc Môn cần thực hiện nhiệm vụ "kép" là lãnh đạo, chỉ đạo hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở trong việc đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội; cần chú trọng triển khai thực hiện tốt đề án Đầu tư xây dựng huyện Hóc Môn đạt hệ thống các tiêu chí để trở thành quận trong 10 năm tới; đẩy mạnh phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động, cơ cấu dân cư theo hướng thương mại - dịch vụ, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp (Trường Hoàng, 2020). Do vậy, việc đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp và “tư duy làm chủ” đến người dân huyện Hóc Môn trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ, đặc biệt là giới trẻ - họ là thế hệ tương lai, là mầm non của đất nước. Giới trẻ với vai trò là chủ nhân tương lai của xã hội đã trở thành vấn đề mang tính cấp thiết cho hiện nay (Lê Anh Tuấn và Nguyễn Thị Hồng Tâm, 2013).
Giới trẻ với những suy nghĩ táo bạo, mạnh dạn, dám nghĩ dám làm sẽ nhanh chóng đưa huyện Hóc Môn sớm hiện thực hóa cho sự phát triển kinh tế - xã hội phồn thịnh. Vấn đề đặt ra đối với mục tiêu trên là làm sao để thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp của giới trẻ cả nước nói chung và của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP. Trên cơ sở đó, đề xuất một số kiến nghị cho các bên liên quan nhằm đưa ra cách thức hỗ trợ phù hợp, tổ chức hoạt động đào tạo có hiệu quả, khơi dậy ý định khởi nghiệp của giới trẻ nói chung và của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP. Vì vậy, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi sự kinh doanh của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP.HCM là việc làm cần thiết.
Vậy, những yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của các cá nhân cụ thể tại một huyện với mật độ dân số đứng thứ hai trong năm huyện trực thuộc thành phố lớn hàng đầu cả nước như TP.HCM và bất kỳ ai cũng biết con người chính là chìa khóa cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong khi đó, đến thời điểm hiện 5 tại chưa có bất kỳ nghiên cứu nào về khởi nghiệp tại huyện Hóc Môn. Đây cũng chính là lý do đưa đến quyết định tác giả lựa chọn đề tài là “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - Thành phố Hồ Chí Minh” Mục tiêu nghiên cứu Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP. Đo lường mức độ tác động của từng yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP.
Đề xuất một số các giải pháp, chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích, thúc đẩy giới trẻ khởi nghiệp trên địa bàn huyện Hóc Môn - TP. Câu hỏi nghiên cứu Với những mục tiêu trên đây, đề tài tập trung trả lời một số câu hỏi nghiên cứu sau: Các yếu tố nào ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP.HCM? Mức độ tác động của từng yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP.HCM như thế nào? Hàm ý quản trị nào để thúc đẩy ý định khởi nghiệp kinh doanh của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - TP.HCM? Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: là các yếu tố liên quan đến ý định khởi nghiệp của giới trẻ tại huyện Hóc Môn - Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu tiến hành tại địa bàn huyện Hóc Môn - TP.HCM và do số lượng rất nhiều trong khi điều kiện về nhân sự hạn chế nên thực hiện theo phương pháp thuận tiện nhưng vẫn đảm bảo sự cân đối về số lượng phân bố tương đối đều cho các khu vực Hóc Môn - TP. Về mặt thời gian: thực hiện từ 26/02/2020 đến 31/08/2020.
6 Đối tượng khảo sát: giới trẻ, thanh niên (tuổi từ 16 đến 30 tuổi), không giới hạn giới tính và trình độ; hiện tại không làm chủ bất kỳ doanh nghiệp nào và đang sinh sống tại Hóc Môn - TP.HCM từ 1 năm trở lên .