Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tham nhũng trong doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu determinants underlying incidence and amount of bribery an evidence from manufacturing firms in, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vu Thi Thuong
• Người hướng dẫn: Dr. Le Van Chon
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tham Nhũng Trong Doanh Nghiệp VN
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• 1. Chapter 1: Introduction
• 1.1. The scope of the study
• 1.2. The structure of the study
• 2. Chapter 2: Literature review
• 2.1. The definition of corruption
• 2.2. The Forms of Corruption
• 2.3. Factors influencing the propensity to bribe
• 2.4. How much must graft-paying firms pay?
• 2.5. Basic framework to estimate the incidence and level of bribe
• 3. Chapter 3: Corruption in Vietnam
• 4. Chapter 4: Data and Econometric Model
• 4.1. Descriptive statistical analyses
• 5. Chapter 5: Empirical results
• 5.1. Factors influencing the propensity to bribe
• 5.2. Factors influencing the size of bribe payment
• 5.3. Limitations and further research
• 5.4. Directions for further studies
• List of appendix
• appendix 1. Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe
• appendix 2. Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (corrects errors for heteroscedasticity)
• appendix 3. Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (using instrument variable)
• appendix 4. Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (correct heteroscedasticity and using instrument variable)
• appendix 5. Heteroskedasticity test using Breusch-Pagan / Cook-Weisberg - the Heckman two-stage model
• appendix 6. Heteroskedasticity test using Breusch-Pagan / Cook-Weisberg - the Heckman two-stage model when using instrument variable

Tóm tắt

I. Tổng quan về tham nhũng trong doanh nghiệp VN Những yếu tố chính

Tham nhũng trong doanh nghiệp tại Việt Nam đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và môi trường kinh doanh. Theo báo cáo của Tổ chức Minh bạch Quốc tế, Việt Nam đứng thứ 119 trong chỉ số cảm nhận tham nhũng toàn cầu. Điều này cho thấy sự cần thiết phải hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tham nhũng trong doanh nghiệp. Các yếu tố này không chỉ bao gồm các yếu tố kinh tế mà còn liên quan đến văn hóa doanh nghiệp và chính sách quản lý.

1.1. Định nghĩa tham nhũng trong doanh nghiệp và tác động của nó

Tham nhũng trong doanh nghiệp được định nghĩa là việc lạm dụng quyền lực công để thu lợi cá nhân. Tác động của tham nhũng không chỉ làm giảm hiệu quả kinh doanh mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.2. Các hình thức tham nhũng phổ biến trong doanh nghiệp VN

Các hình thức tham nhũng trong doanh nghiệp Việt Nam bao gồm hối lộ, gian lận và lạm dụng quyền lực. Những hình thức này thường xảy ra trong các giao dịch với cơ quan nhà nước và ảnh hưởng đến sự công bằng trong kinh doanh.

II. Những thách thức trong việc quản lý tham nhũng tại doanh nghiệp VN

Quản lý tham nhũng trong doanh nghiệp tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu minh bạch trong các quy trình quản lý và giám sát. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp dễ dàng lạm dụng quyền lực mà không bị phát hiện. Hơn nữa, văn hóa doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các hành vi tham nhũng.

2.1. Thiếu minh bạch trong quy trình quản lý

Thiếu minh bạch trong quy trình quản lý tạo điều kiện cho tham nhũng phát triển. Doanh nghiệp không có đủ thông tin để đưa ra quyết định đúng đắn, dẫn đến việc dễ dàng bị lừa đảo hoặc bị yêu cầu hối lộ.

2.2. Văn hóa doanh nghiệp và ảnh hưởng đến tham nhũng

Văn hóa doanh nghiệp có thể thúc đẩy hoặc ngăn chặn tham nhũng. Một môi trường làm việc không khuyến khích sự trung thực và minh bạch sẽ tạo điều kiện cho các hành vi tham nhũng phát triển.

III. Phương pháp giảm thiểu tham nhũng trong doanh nghiệp VN Các giải pháp hiệu quả

Để giảm thiểu tham nhũng trong doanh nghiệp, cần áp dụng các giải pháp hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là cải cách chính sách quản lý và tăng cường giám sát. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức về tham nhũng trong doanh nghiệp cũng rất cần thiết.

3.1. Cải cách chính sách quản lý và giám sát

Cải cách chính sách quản lý giúp tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch hơn. Việc tăng cường giám sát từ các cơ quan chức năng cũng giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi tham nhũng.

3.2. Nâng cao nhận thức về tham nhũng trong doanh nghiệp

Nâng cao nhận thức về tham nhũng trong doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng. Các chương trình đào tạo và hội thảo có thể giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về tác động của tham nhũng và cách phòng ngừa.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tham nhũng trong doanh nghiệp VN

Nghiên cứu về tham nhũng trong doanh nghiệp tại Việt Nam đã chỉ ra rằng các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, tình trạng pháp lý và khả năng tài chính có ảnh hưởng lớn đến khả năng xảy ra tham nhũng. Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng chi trả hối lộ cao hơn, trong khi các doanh nghiệp nhỏ lại dễ bị tổn thương hơn.

4.1. Tác động của quy mô doanh nghiệp đến tham nhũng

Các doanh nghiệp lớn thường có nhiều cơ hội để tham nhũng hơn so với các doanh nghiệp nhỏ. Họ có khả năng chi trả hối lộ cao hơn và thường có mối quan hệ tốt hơn với các quan chức nhà nước.

4.2. Tình trạng pháp lý và khả năng tài chính của doanh nghiệp

Doanh nghiệp không có giấy phép kinh doanh chính thức thường dễ dàng tránh được các chi phí không chính thức. Điều này cho thấy rằng tình trạng pháp lý có thể ảnh hưởng đến khả năng xảy ra tham nhũng.

V. Kết luận và tương lai của vấn đề tham nhũng trong doanh nghiệp VN

Tham nhũng trong doanh nghiệp tại Việt Nam là một vấn đề phức tạp và cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết. Tương lai của vấn đề này phụ thuộc vào sự quyết tâm của chính phủ và các doanh nghiệp trong việc xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.

5.1. Tầm quan trọng của sự quyết tâm trong việc chống tham nhũng

Sự quyết tâm của chính phủ và các doanh nghiệp trong việc chống tham nhũng là yếu tố quyết định đến thành công của các biện pháp phòng ngừa tham nhũng.

5.2. Hướng đi tương lai cho doanh nghiệp VN trong việc phòng chống tham nhũng

Doanh nghiệp cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp tích cực, khuyến khích sự minh bạch và trung thực. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tham nhũng mà còn nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tham nhũng và gánh nặng chi phí phi chính thức từ lâu đã trở thành rào cản nghiêm trọng đối với sự phát triển bền vững của khu vực kinh tế tư nhân tại các quốc gia đang phát triển. Theo Báo cáo Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (CPI) do Tổ chức Minh bạch Quốc tế công bố, Việt Nam đạt 31 trên 100 điểm, xếp hạng 119 trên 175 quốc gia toàn cầu và đứng thứ 18 trên 28 quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Điểm số này không thay đổi trong ba năm liên tiếp, phản ánh tính chất dai dẳng và phức tạp của vấn đề. Đồng thời, báo cáo Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) chỉ ra rằng tỷ lệ doanh nghiệp phải chi trả chi phí không chính thức đã gia tăng đột biến từ 41% lên mức 66%, trong đó có tới 10% doanh nghiệp phải trích hơn 10% tổng doanh thu để chi trả các khoản phí bôi trơn.

Luận văn thạc sĩ kinh tế phát triển của tác giả Vũ Thị Thương, thực hiện tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Việt Nam - Hà Lan (liên kết giữa Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Viện Khoa học Xã hội La Haye), tập trung giải quyết hai câu hỏi cốt lõi: Những yếu tố nào quyết định xác suất một doanh nghiệp phải đưa hối lộ, và những động lực nào chi phối quy mô số tiền hối lộ mà doanh nghiệp thực tế phải chi trả. Nghiên cứu được thực hiện trên tập dữ liệu bảng thứ cấp từ các cuộc điều tra Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SME) giai đoạn 2005 - 2013 tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm của Việt Nam, với tổng quy mô mẫu sạch gồm 1.919 doanh nghiệp sản xuất và 7.873 quan sát. Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc khi kết hợp lý thuyết quyền kiểm soát và lý thuyết thương lượng để bóc tách động thái chi trả không chính thức giữa khu vực doanh nghiệp chính thức và phi chính thức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tích hợp của hai nhánh lý thuyết kinh tế học thể chế vi mô nhằm giải thích cơ chế phát sinh và định giá hành vi hối lộ:

1. Lý thuyết quyền kiểm soát (Control Right Hypothesis): Dựa trên các nghiên cứu kinh điển của Tanzi (1998) và Svensson (2003), lý thuyết này giả định rằng quyền lực độc quyền và tính tùy nghi của công chức trong việc cấp phép, thanh tra và điều tiết tạo ra cơ hội tống tiền doanh nghiệp. Tần suất và mức độ tương tác trực tiếp giữa doanh nghiệp với bộ máy hành chính công (đo lường qua tỷ lệ thời gian xử lý thủ tục quy định và gánh nặng thuế) là yếu tố quyết định xác suất phát sinh hối lộ.
2. Lý thuyết thương lượng (Bargaining Hypothesis): Phát triển từ mô hình của Svensson (2003), quy mô số tiền hối lộ cân bằng là kết quả của quá trình mặc cả giữa công chức vụ lợi và doanh nghiệp. Năng lực thương lượng của doanh nghiệp được quyết định bởi hai biến số: khả năng chi trả (đo lường bằng lợi nhuận biên trên mỗi lao động) và năng lực từ chối/rút lui khỏi thị trường (đo lường qua chi phí chìm và tỷ lệ vốn trên lao động K/L). Nếu chi phí chìm thấp, doanh nghiệp có thể chuyển đổi vốn sang ngành khác, từ đó gia tăng vị thế từ chối hối lộ.
3. Lý thuyết về tính hiển thị (Visibility Hypothesis): Phân tích của Rand và Tarp (2012) chỉ ra rằng quy mô doanh nghiệp (số lượng lao động) và tình trạng pháp lý (đăng ký kinh doanh chính thức hay phi chính thức) quyết định mức độ dễ bị quan chức phát hiện và nhắm tới để trục lợi.

Mô hình phân tích tập trung vào 14 phân ngành sản xuất chế biến chế tạo có quy mô lớn nhất trong nền kinh tế, bao gồm chế biến thực phẩm - đồ uống, sản xuất kim loại, đồ gỗ, may mặc, da giày, hóa chất, cao su và thiết bị máy móc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác bộ dữ liệu điều tra Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SME Survey) qua các năm 2005, 2007, 2009, 2011 và 2013, do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Viện Khoa học Lao động và Xã hội (ILSSA) phối hợp cùng Đại học Copenhagen thực hiện tại 10 tỉnh thành: Hà Nội, Hải Phòng, Hà Tây, Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh và Long An.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đại diện cho các doanh nghiệp sản xuất phi nhà nước. Để bảo đảm tính liên tục của dữ liệu bảng, mẫu nghiên cứu được làm sạch với điều kiện nghiêm ngặt: mỗi doanh nghiệp phải xuất hiện ít nhất ba kỳ khảo sát liên tiếp, thu về 1.919 doanh nghiệp với 7.873 quan sát (trong đó hộ kinh doanh cá thể chiếm 70%, công ty trách nhiệm hữu hạn chiếm 14%, công ty cổ phần và hợp tác xã chiếm 16%).

Do dữ liệu về số tiền hối lộ mang tính chất kiểm duyệt (chỉ quan sát được ở những doanh nghiệp có thực hiện hành vi đưa hối lộ) và mẫu có thể bị thiên lệch lựa chọn (selection bias), phương pháp hồi quy bình phương bé nhất thông thường (OLS) sẽ cho kết quả chệch và không nhất quán. Luận văn đã ứng dụng quy trình hai bước của Heckman (1979):

• Bước 1 (Mô hình chọn lọc - Probit Model): Ước lượng xác suất phát sinh hành vi hối lộ trên toàn bộ 7.139 quan sát khả dụng, từ đó tính toán tỷ số nghịch đảo Mills (Inverse Mills Ratio - Lambda).
• Bước 2 (Mô hình kết quả - Outcome Model): Ước lượng phương trình quy mô tiền hối lộ trên 1.903 quan sát không bị kiểm duyệt, có đưa tỷ số Mills vào kiểm soát thiên lệch lựa chọn. Đồng thời, mô hình sử dụng kỹ thuật ước lượng hợp lý cực đại (MLE) hiệu chỉnh sai số phân cụm theo doanh nghiệp (clustered standard errors) để khắc phục hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Breusch-Pagan test p-value = 0.000) và dùng giá trị trễ của lợi nhuận làm biến công cụ (Instrumental Variable) để xử lý tính nội sinh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ mô hình Heckman hai bước mang lại những bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về các nhân tố chi phối chi phí phi chính thức tại Việt Nam:

1. Tác động của tính hiển thị và quy mô doanh nghiệp: Quy mô lao động có tương quan thuận chiều mạnh mẽ với xác suất chi trả hối lộ (ý nghĩa thống kê 1%). Khi quy mô doanh nghiệp tăng 1%, xác suất phải trả chi phí không chính thức tăng trung bình 0,38%. Ngược lại, các cơ sở kinh doanh phi chính thức (không có giấy phép đăng ký kinh doanh) có xác suất bị đòi hối lộ thấp hơn 0,5% so với doanh nghiệp chính thức, do dễ dàng ẩn mình khỏi sự giám sát của các cơ quan quản lý.
2. Gánh nặng thủ tục hành chính và thanh tra: Gánh nặng quy định là động lực hàng đầu làm gia tăng tham nhũng. Khi tỷ lệ doanh thu dùng để đóng thuế tăng thêm 1%, xác suất doanh nghiệp phải hối lộ tăng gần 3 điểm phần trăm. Bên cạnh đó, thời gian quản lý cấp cao phải dành ra để giải quyết các thủ tục hành chính nhà nước (trung bình chiếm 8% tổng quỹ thời gian làm việc hàng tháng) làm gia tăng đáng kể nguy cơ bị nhũng nhiễu.
3. Sự chênh lệch sâu sắc theo loại hình sở hữu và địa bàn: Số tiền hối lộ bình quân của công ty cổ phần lên tới 72,3 triệu đồng (với giá trị đột biến tối đa lên tới 5,1 tỷ đồng), cao gấp gần 30 lần so với mức chi trả bình quân của hộ kinh doanh cá thể (2,45 triệu đồng). Về mặt địa lý, doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh chịu mức chi trả bình quân cao nhất cả nước với 20,5 triệu đồng, trong khi doanh nghiệp tại Khánh Hòa chi trả thấp nhất với mức bình quân 3,7 triệu đồng.
4. Cơ cấu mục đích chi trả không chính thức: Thống kê từ mẫu khảo sát chỉ ra rằng 28,3% các khoản hối lộ nhằm mục đích kết nối và duy trì dịch vụ công thiết yếu (điện, nước, viễn thông); 27,1% phục vụ việc đối phó với cơ quan thuế và cán bộ thuế vụ; 11,9% nhằm giành được các hợp đồng mua sắm công của chính phủ; và 4,9% dùng để xin giấy phép kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm khẳng định sự đúng đắn của giả thuyết quyền kiểm soát trong bối cảnh Việt Nam. Sự tiếp xúc thường xuyên giữa doanh nghiệp và công chức thanh tra thuế, quản lý thị trường tạo ra điểm nghẽn hành chính, buộc doanh nghiệp phải dùng "tiền bôi trơn" như một loại dầu nhờn bôi trơn hệ thống nhằm đẩy nhanh tiến độ công việc. Mối quan hệ dương giữa khả năng chi trả (lợi nhuận biên trên lao động) và quy mô tiền hối lộ chứng minh rằng quan chức tham nhũng có hành vi phân biệt giá: họ trích xuất mức phí cao hơn từ các doanh nghiệp có khả năng tài chính dồi dào.

Hơn nữa, hệ số tỷ lệ K/L (đại diện cho chi phí chìm) có mối tương quan thuận với số tiền hối lộ, khẳng định rằng các doanh nghiệp đã đầu tư lớn vào máy móc cố định sẽ có chi phí rút lui thị trường rất cao. Năng lực từ chối của họ bị suy giảm nghiêm trọng, khiến họ trở thành đối tượng dễ bị tống tiền hơn so với các doanh nghiệp linh hoạt về vốn.

Khi trình bày các kết quả này trong báo cáo học thuật, dữ liệu phân phối tiền hối lộ theo vùng miền và loại hình sở hữu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ hộp (boxplot) để làm nổi bật khoảng biến thiên lệch phải và các giá trị ngoại lai cực lớn, kết hợp biểu đồ cột so sánh chi phí phi chính thức trung bình với mức lương tháng bình quân của người lao động (nơi chi phí hối lộ trong ngành tư pháp và dịch vụ đất đai chiếm từ 4% đến 124% thu nhập tháng).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm giảm thiểu gánh nặng chi phí phi chính thức cho cộng đồng doanh nghiệp sản xuất:

1. Triển khai số hóa toàn diện và tự động hóa quy trình thuế, hải quan và dịch vụ công: Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế cần đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến mức độ 4, giảm thiểu tối đa tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ thuế và doanh nghiệp. Mục tiêu cụ thể là cắt giảm tỷ lệ thời gian lãnh đạo doanh nghiệp phải dành cho thủ tục hành chính từ 8% hiện nay xuống dưới mức 3% vào năm 2028.
2. Tái cấu trúc và chuẩn hóa hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành: Thanh tra Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần thiết lập cơ chế thanh tra liên ngành một cửa, quy định mỗi doanh nghiệp chỉ tiếp không quá một đoàn thanh tra mỗi năm. Biện pháp này hướng tới việc giảm tỷ lệ doanh nghiệp bị nhũng nhiễu chi phí không chính thức từ 66% xuống dưới 30% trong lộ trình 3 đến 5 năm.
3. Minh bạch hóa quy trình đấu thầu và cấp phép dự án công: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần áp dụng bắt buộc hình thức đấu thầu qua mạng đối với 100% gói thầu mua sắm công, triệt tiêu động cơ hối lộ để giành hợp đồng nhà nước, hạ tỷ lệ doanh nghiệp chi trả không chính thức trong đấu thầu từ 11,9% xuống dưới 5% trong vòng 24 tháng.
4. Thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh độc lập và bảo vệ người tố giác: Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng kết hợp cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) xây dựng cổng tố giác tham nhũng ẩn danh, nâng tỷ lệ doanh nghiệp và người dân sẵn sàng tố cáo tiêu cực từ mức 38% hiện tại lên ngang mức trung bình khu vực Đông Nam Á là 63% trước năm 2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích thực nghiệm của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, VCCI, Thanh tra Chính phủ): Sử dụng các bằng chứng định lượng từ 7.873 quan sát để nhận diện chính xác các khâu dễ phát sinh tham nhũng nhất (thuế, dịch vụ công), từ đó điều chỉnh các chỉ số thành phần trong Bộ chỉ số Đánh giá Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI).
2. Chủ doanh nghiệp và ban điều hành các doanh nghiệp sản xuất: Hiểu rõ cơ chế định giá tiền hối lộ dựa trên năng lực tài chính và chi phí chìm, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro pháp lý, tái cấu trúc tài sản cố định linh hoạt và chủ động tham gia các liên minh minh bạch hóa kinh doanh.
3. Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học khối ngành Kinh tế: Khảo sát phương pháp luận xử lý dữ liệu vi mô phức tạp, nắm vững cách lập trình mô hình Heckman hai bước hiệu chỉnh phương sai sai số thay đổi và sử dụng biến công cụ xử lý nội sinh trong phần mềm kinh tế lượng.
4. Các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ (World Bank, UNDP, Transparency International): Khai thác nguồn số liệu định lượng chi tiết để đánh giá tác động của cải cách thể chế kinh tế tại Việt Nam, phục vụ việc xây dựng các báo cáo chuyên đề về môi trường kinh doanh và quản trị công.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao luận văn sử dụng mô hình hai bước Heckman thay vì OLS thông thường?

Mô hình OLS sẽ tạo ra ước lượng chệch do hiện tượng thiên lệch lựa chọn mẫu (sample selection bias), vì chỉ có những doanh nghiệp thực tế đưa hối lộ mới báo cáo số tiền cụ thể trong tổng số 7.139 quan sát. Mô hình Heckman hai bước cho phép đưa tỷ số nghịch đảo Mills vào phương trình hồi quy thứ hai để kiểm soát hoàn toàn yếu tố chọn lọc nội sinh này.

Quy mô doanh nghiệp tác động như thế nào đến xác suất phát sinh chi phí phi chính thức?

Quy mô doanh nghiệp càng lớn thì mức độ hiển thị trước cơ quan quản lý nhà nước càng cao. Kết quả hồi quy Probit cho thấy khi quy mô lao động tăng 1%, xác suất doanh nghiệp bị đòi hỏi chi phí không chính thức tăng 0,38%, do các đơn vị lớn thường trở thành mục tiêu ưu tiên cho các hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Doanh nghiệp phi chính thức có chịu rủi ro hối lộ cao hơn doanh nghiệp chính thức không?

Trái với quan niệm thông thường, các cơ sở kinh doanh không có đăng ký chính thức có xác suất đưa hối lộ thấp hơn 0,5% so với doanh nghiệp chính thức. Nguyên nhân là các cơ sở này có quy mô siêu nhỏ, dễ dàng rút lui hoặc ẩn mình, không phải thực hiện các thủ tục thuế và kiểm tra định kỳ từ cơ quan chức năng.

Các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam chủ yếu phải hối lộ cho những mục đích nào?

Kết quả khảo sát khẳng định hai mục đích phổ biến nhất là tiếp cận các dịch vụ công cơ bản (chiếm 28,3% tổng số vụ việc) và xử lý các vấn đề liên quan đến thuế cùng cán bộ thuế vụ (chiếm 27,1%). Ngoài ra, 11,9% doanh nghiệp chi trả để giành được hợp đồng cung ứng cho khu vực nhà nước.

Mối quan hệ giữa năng lực tài chính và số tiền hối lộ được giải thích ra sao?

Theo lý thuyết thương lượng của Svensson, cán bộ công quyền có xu hướng trích xuất địa tô dựa trên khả năng chi trả của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận trên lao động cao và các công ty cổ phần có doanh thu lớn phải chi trả số tiền hối lộ trung bình lên tới 72,3 triệu đồng, cao gấp nhiều lần các cơ sở nhỏ lẻ.

Kết luận

• Tổng kết cốt lõi: Luận văn đã chứng minh thực nghiệm rằng xác suất đưa hối lộ và quy mô tiền hối lộ của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam chịu sự chi phối chặt chẽ bởi mức độ tương tác hành chính, gánh nặng thuế, tính hiển thị và năng lực tài chính của doanh nghiệp.
• Đóng góp học thuật: Đặt nền móng kiểm định định lượng cho lý thuyết quyền kiểm soát và lý thuyết thương lượng tại Việt Nam thông qua phương pháp kinh tế lượng Heckman hai bước trên tập dữ liệu bảng 7.873 quan sát đại diện.
• Ý nghĩa thực tiễn: Khẳng định việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm 8% thời gian tiếp xúc công quyền là chìa khóa then chốt để kéo giảm tỷ lệ 66% doanh nghiệp đang phải trả chi phí không chính thức.
• Kế hoạch triển khai: Đề xuất một lộ trình cải cách hành chính đồng bộ giai đoạn 2026 - 2030, tập trung vào số hóa dịch vụ công và minh bạch hóa cơ chế đấu thầu mua sắm của chính phủ.
• Thông điệp hành động: Các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp hãy khai thác sâu sắc nguồn dữ liệu và mô hình phân tích của luận văn để thúc đẩy một môi trường kinh doanh minh bạch, liêm chính và cạnh tranh bình đẳng tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS UNDERLYING INCIDENCE AND AMOUNT OF BRIBERY: AN EVIDENCE FROM MANUFACTURING FIRMS IN VIETNAM BY VU THI THUONG MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, November 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS UNDERLYING INCIDENCE AND AMOUNT OF BRIBERY: AN EVIDENCE FROM MANUFACTURING FIRMS IN VIETNAM A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By VU THI THUONG Academic Supervisor: DR. LE VAN CHON HO CHI MINH CITY, November 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Declaration “I declare that this thesis entitled “Factors influencing the propensity to bribe and size of bribe payments: evidence from manufacturing firms in Vietnam”, which is submitted by me in fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts in Development Economics to the Vietnam – The Netherlands Programme (VNP). The thesis was done only my original work and under the guidance of my supervision and acknowledgement has been made in the text to all materials used.” Vu Thi Thuong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Acknowledgments This thesis could not have been completed without the support and encouragement that I have received from many people. First of all, I would like to express my deepest gratitude to my advisor, Dr.

Le Van Chon for his enthusiastic guidance and mentorship. He has oriented and supported me to break a deadlock in times of finding new ideas for a new topic. He also always listens to my ideas and discussions with me to figure out the way to solve problems. Moreover, he provided me with essential skills for doing research, especially the skills of using econometric tools.

Besides, I truly appreciate the time he devotes to this thesis to carefully review my final thesis draft and help me rearrange thesis structure reasonably as well as correct errors and inappropriate words usages. It must take me a longer time to complete this project without his invaluable sources of help. From my sincere heart, I would like to thank all lecturers in VNP who equipped me with useful knowledge to conduct this thesis as well as to serve my job in the future. Especially, I would like to express my special thanks to Prof.

Nguyen Trong Hoai, Dr. Pham Khanh Nam and Dr. Truong Dang Thuy who always travel with me during the two years of my Master program, share their practical profound insights and inspire the love of scientific research. Next, I would also like to thank all my friends here at VNP, especially Vu Thi Khanh, Le Huu Nhat Quang for their enthusiasm of sharing data processing techniques with me; Bui Minh Khoi, Nguyen Huong Nguyen for their spiritual encouragement during these stressful and difficult moment.

I also want to say thanks to VNP officers for their restless assistance. I would like to express my special thanks to Da Nang University Campus in Kon Tum who has given me advantages to accomplish my Master program. I also want to thank my colleague – Nguyen Thi Phuong Thao for her great support me during my writing of this thesis. I am deeply and forever indebted to my parents and my sister for their love, support and encouragement throughout my entire life.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Abbreviations CIEM Central Institute for Economic Management CPI Corruption Perceptions Index OLS Ordinary Least Squares PCI Provincial Competitiveness Index SMEs Small and medium enterprises TI Transparency International WB The World Bank UNDP United Nations Development Programme TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Abstract Using a panel data set from the Small and Medium Enterprise (SME) Surveys from 2005 - 2013, this study investigates the factors which influence the incidence of bribery and the size of bribe payment among formal and informal firms in Vietnam. Due to censored nature of the data on bribes and sample selection bias, this paper applies Heckman two - step procedure which was proposed by Heckman (1979) to correct these problems. This study finds strong evidence that the propensity to bribe as well as the variation in the amount of bribe is highly positively correlated with the interaction level with public officials, the firm‟s ability to pay and the burden of regulation that firms face. In this paper, the interaction with public officials is looked at different types of interaction.

Besides, this study also points out that company without official business registration licenses are more likely to avoid paying the informal costs. These results are robust when the lagged values of profit are used as instruments for profit. Keywords: firms, bribery, Vietnam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Table of contents Chapter 1: Introduction .4 The scope of the study .5 The structure of the study.

4 Chapter 2: Literature review .1 The definition of corruption .2 The Forms of Corruption .1 Factors influencing the propensity to bribe .2 How much must graft-paying firms pay? .3 Basic framework to estimate the incidence and level of bribe. 18 Chapter 3: Corruption in Vietnam. 20 Chapter 4: Data and Econometric Model .2 Descriptive statistical analyses. 33 Chapter 5: Empirical results .1 Factors influencing the propensity to bribe .2 Factors influencing the size of bribe payment.

47 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Limitations and further research .2 Directions for further studies. 55 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of tables Table 2. 1: Definitions of corrupt activities. 2: Summary of features of measures of corruption.

1: Vietnam‟s annual CPI result. 2: Average cost of bribes paid, by sector. 1: Panel data structure. 3: The descriptive statistics of the size of bribe payment by location.

4: The descriptive statistics of the size of bribe payment by the legal ownership form and sector. 5: The purpose of bribe payment. 6: The summary statistics of key variables. 8: The Expected Variables in Heckman two step.

1: Heckman two-step regression analyses the incidence of bribery and bribe amount. 2: Heckman two-step regression analyses the incidence of bribery and bribe amount, using instrument variable. 44 List of figures Figure 3. 1 The most serious Economic & Social Issues for Vietnam.

2 Perceptions of the prevalence of corruption across sectors. 3 Key Indicators of Informal Charges (2006 to 2014). 4 The purpose of bribe payment. 5 Awareness about the government's anti-corruption efforts.

6 Willingness to report an incident of corruption (Southeast Asia). 25 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of appendix Appendix 1: Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe. 55 Appendix 2: Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (corrects errors for heteroscedasticity). 57 Appendix 3: Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (using instrument variable).

59 Appendix 4: Heckman two-step regression on the incidence of bribery and the size of bribe (correct heteroscedasticity and using instrument variable). 61 Appendix 5: Heteroskedasticity test using Breusch-Pagan / Cook-Weisberg - the Heckman two-stage model. 63 Appendix 6: Heteroskedasticity test using Breusch-Pagan / Cook-Weisberg - the Heckman two-stage model when using instrument variable. 63 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter 1: Introduction 1.1 Problem statement Corruption occurs in both developed and developing countries with various degrees and has impacted on almost all parts of society (Lawal, 2007; Rohwer, 2009).

Amundsen (1999) described corruption as “a disease, a cancer that eats into the cultural, political and economic fabric of society, and destroys the functioning of vital organs”. Besides, World Bank (2009) identified corruption as “among the greatest obstacles to economic and social development”. In Vietnam, this problem is seriously alarmed for the government‟s failure to reduce corruption over past years. In particular, the Corruption Perceptions Index (CPI) 2014, conducted by Transparency International ranked Vietnam at 119 out of 175 in global and at 18 out of 28 in the Asia Pacific region.

It is worthy to note that Vietnam‟s CPI score is unchanged in three consecutive years from 2012 to 2014 whereas a positive change was recorded in neighboring countries. Besides, according to a report of Provincial Competitiveness Index (PCI) 2014, Vietnam witnessed a significant decline in controlling informal cost that firms have to pay for running a business smoothly. More specially, the proportion of companies paying bribe jumped from 41% in 2013 to 66% in 2014. 10% of firms showed that more than 10% of their revenue spent on bribes.

These pieces of evidence reflect the seriousness of corruption in Vietnam despite the effort of reducing it over the past years. A massive body of academic research on corruption in the past decade divided into two segments: the determinants of corruption and the effect of corruption on growth 1. Regarding the determinants of corruption, some typical studies include Ades and Di Tella (1997, 1999), Svensson (2000), Persson, Tabellini, and Trebbi (2003). Related to the effect of corruption, a list of study can be seen Mauro (1995), Wei (1997) and Johnson et al.

Except for few studies, most of preceding studies share three common features. First, these studies have primarily based on cross-country analyses. Second, they use perceptive data rather than quantitative data due to the higher cost of collecting the later 1 For a review and summary, refer to Bardhan (1997), Jain (2001), Reinikka, Svensson (2002) and Aidt (2003) 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Third, the interpretation of corruption was based on a function of macro-factors such as countries‟ policy or institutional environment.

This branch of the literature with above-mentioned characteristics such as Kaufmann and Wei (1998) and Hellman et al. Kaufmann and Wei (1998) examined the nexus between informal cost in the form of time spent by managers with bureaucrats and cost of capital. To do this, they employed the firm-level data from three different surveys covered around 48 - 73 countries. In this study, information about corruption is based on perception indices constructed from questions related to country characteristics.

Also, Hellman et al. (2000) used a sample of 3300 firms in 20 countries that were obtained jointly by the World Bank and the Office of the Chief Economist in 1999. They explained the validation of corruption based on the function of the political- institutional environment, including protection of property rights and civil liberties. These existing pieces of literature have provided important knowledge about the aggregate determinants of corruption.

However, the interpretation based on cross-country analyzes as well as using perceptive data caused some drawbacks. Firstly, the exploiting perception data on corruption can suffer from bias. In particular, certain studies suggest that small firms are more likely to perceive their environment to be more corrupt than their counterparts (Batra, Kaufmann, & Stone, 2003; Bennedsen et al. Similarly, more productive companies tend to complain about their business environment more than less productive companies do (Malomo, 2013).

Secondly, macro- determinant of corruption constrains the interpretation of variation in corruption within the country. In the other word, country-level research cannot explain the variation of the level of corruption across firms within a country (Svensson, 2002). To avoid these problems, Svensson (2003) exploited the quantitative data on corruption, derived from the Uganda enterprise survey in 1998 which was designed to represent the population of private enterprises, operating in manufacturing and processing sectors. However, there are two striking features in such data set.

Firstly, not all firms in the sample reported that they need to pay the informal cost. Secondly, there has a significant variation in the size of bribe payment across firms under a similar policy.