Một Số Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Bệnh Viêm Tử Cung Sau Đẻ Trên Đàn Bò Sữa

Luận văn thạc sĩ phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung sau đẻ trên đàn bò sữa nuôi tại một số địa phương khu, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Quốc Trinh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Thanh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Một Số Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Bệnh Viêm Tử Cung Sau Đẻ Ở Bò Sữa Tại Đồng Bằng Sông Hồng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 4. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 4.1. HOẠT ĐỘNG SINH SẢN CỦA BÒ CÁI
• 4.1.1. Giải phẫu cơ quan sinh dục bò cái
• 4.1.1.1. Bộ phận sinh dục bên ngoài
• 4.1.1.2. Bộ phận sinh dục bên trong
• 4.1.1.2.1. Âm đạo
• 4.1.1.2.2. Tử cung
• 4.1.1.2.2.1. Cổ tử cung
• 4.1.1.2.2.2. Thân tử cung
• 4.1.1.2.2.3. Sừng tử cung
• 4.1.1.2.3. Ống dẫn trứng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Bò Sữa Sau Đẻ Dễ Hiểu

Bệnh viêm tử cung bò sữa sau đẻ là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi bò sữa, đặc biệt tại khu vực Đồng Bằng Sông Hồng. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản bò sữa mà còn gây thiệt hại kinh tế đáng kể do giảm năng suất sữa, tăng chi phí điều trị và kéo dài thời gian động dục lại. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung sau sinh bò sữa ở khu vực này khá cao, đòi hỏi sự quan tâm và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ viêm tử cung bò sữa là chìa khóa để giảm thiểu tác động tiêu cực của bệnh. Các yếu tố này bao gồm vệ sinh chuồng trại kém, dinh dưỡng không đầy đủ, và các vấn đề liên quan đến quá trình sinh sản. Theo nghiên cứu của Đỗ Quốc Trinh (2017), tỷ lệ mắc bệnh có sự khác biệt giữa các địa phương thuộc Đồng Bằng Sông Hồng, cho thấy vai trò của yếu tố địa lý và quản lý chăn nuôi.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Viêm Tử Cung Bò Sữa

Nghiên cứu về viêm tử cung bò sữa có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản bò sữa và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Việc xác định các nguyên nhân viêm tử cung bò sữa và các yếu tố ảnh hưởng giúp người chăn nuôi chủ động phòng ngừa và điều trị bệnh kịp thời. Điều này không chỉ giảm thiểu thiệt hại kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi bò sữa. Các nghiên cứu cũng giúp cải thiện các biện pháp quản lý, dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại, tạo điều kiện tốt nhất cho bò sữa sau đẻ phục hồi và sinh sản hiệu quả.

1.2. Thực Trạng Bệnh Viêm Tử Cung Bò Sữa Tại Đồng Bằng Sông Hồng

Thực trạng bệnh viêm tử cung bò sữa tại Đồng Bằng Sông Hồng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh còn khá cao, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất sữa và khả năng sinh sản của bò. Các yếu tố như mùa vụ, lứa đẻ, và sản lượng sữa đều có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh. Việc điều tra, phỏng vấn trực tiếp người chăn nuôi kết hợp với các xét nghiệm lâm sàng là phương pháp hiệu quả để đánh giá thực trạng bệnh. Theo Đỗ Quốc Trinh (2017), tỷ lệ mắc bệnh trung bình là 23,75%, cho thấy đây là một vấn đề cần được quan tâm giải quyết.

II. 5 Vấn Đề Nghiêm Trọng Do Viêm Tử Cung Bò Sữa Gây Ra

Viêm tử cung bò sữa không chỉ là một bệnh lý thông thường mà còn gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến sinh sản bò sữa và kinh tế của người chăn nuôi. Bệnh có thể dẫn đến vô sinh, giảm năng suất sữa, tăng chi phí điều trị, và kéo dài thời gian động dục lại sau đẻ. Ngoài ra, việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa có thể gây ra tình trạng tồn dư kháng sinh trong sữa, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Việc phòng ngừa và điều trị bệnh kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu những tác động tiêu cực này. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, ảnh hưởng của viêm tử cung đến năng suất là rất lớn, đặc biệt đối với những con bò có sản lượng sữa cao.

2.1. Ảnh Hưởng Đến Năng Suất Sữa Và Chất Lượng Sữa

Viêm tử cung bò sữa gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sữa và chất lượng sữa. Bò bị bệnh thường giảm sản lượng sữa do cơ thể phải tập trung vào việc chống lại nhiễm trùng. Chất lượng sữa cũng có thể bị ảnh hưởng do sự thay đổi trong thành phần sữa và nguy cơ tồn dư kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa. Điều này không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi mà còn ảnh hưởng đến uy tín và khả năng cạnh tranh của sản phẩm sữa trên thị trường.

2.2. Tác Động Đến Khả Năng Sinh Sản Của Bò Sữa

Viêm tử cung bò sữa có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến khả năng sinh sản của bò. Bệnh có thể dẫn đến vô sinh do tổn thương tử cung và ảnh hưởng đến quá trình thụ thai. Thời gian động dục lại sau đẻ cũng kéo dài hơn, làm giảm số lượng bê con sinh ra trong một đời bò mẹ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sinh sản và lợi nhuận của người chăn nuôi.

2.3. Nguy Cơ Tồn Dư Kháng Sinh Trong Sữa

Việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa có thể gây ra nguy cơ tồn dư kháng sinh trong sữa. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và có thể gây ra tình trạng kháng kháng sinh ở vi khuẩn. Do đó, việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về liều lượng và thời gian ngừng thuốc để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

III. Cách Xác Định Yếu Tố Nguy Cơ Viêm Tử Cung Bò Sữa Sau Sinh

Để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung bò sữa, việc xác định các yếu tố nguy cơ viêm tử cung bò sữa là rất quan trọng. Các yếu tố này có thể liên quan đến quản lý chăn nuôi, dinh dưỡng, vệ sinh chuồng trại, và quá trình sinh sản. Việc theo dõi và ghi chép thông tin về các yếu tố này giúp người chăn nuôi nhận biết sớm các nguy cơ và có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, vệ sinh chuồng trại bò sữa kém là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Ngoài ra, dinh dưỡng bò sữa sau sinh không đầy đủ cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

3.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Và Môi Trường Chăn Nuôi

Vệ sinh chuồng trại bò sữa đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa viêm tử cung bò sữa. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng để giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh. Việc định kỳ khử trùng chuồng trại và sử dụng các chất sát trùng phù hợp giúp tiêu diệt vi khuẩn và ngăn ngừa lây lan bệnh.

3.2. Dinh Dưỡng Và Chế Độ Chăm Sóc Bò Sữa Sau Đẻ

Dinh dưỡng bò sữa sau sinh có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe sinh sản bò sữa và khả năng phục hồi sau đẻ. Bò cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết để tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh. Chế độ chăm sóc phù hợp, bao gồm việc theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, cũng giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả.

3.3. Quản Lý Quá Trình Sinh Sản Và Can Thiệp Kịp Thời

Quản lý quá trình sinh sản đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa viêm tử cung bò sữa. Việc theo dõi sát sao quá trình đẻ, can thiệp kịp thời khi có khó khăn, và đảm bảo vệ sinh trong quá trình đỡ đẻ giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, việc kiểm tra tử cung bò sữa sau đẻ và phát hiện sớm các dấu hiệu viêm nhiễm cũng giúp điều trị bệnh kịp thời.

IV. Hướng Dẫn Phòng Bệnh Viêm Tử Cung Bò Sữa Hiệu Quả Nhất

Phòng bệnh viêm tử cung bò sữa là một phần quan trọng trong quản lý sức khỏe sinh sản bò sữa. Các biện pháp phòng ngừa cần được thực hiện một cách toàn diện và liên tục để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Các biện pháp này bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại bò sữa, cung cấp dinh dưỡng bò sữa sau sinh đầy đủ, và quản lý quá trình sinh sản một cách khoa học. Ngoài ra, việc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa nhiễm trùng cũng có thể mang lại hiệu quả.

4.1. Cải Thiện Vệ Sinh Chuồng Trại Và Môi Trường Sống

Cải thiện vệ sinh chuồng trại bò sữa là biện pháp phòng ngừa viêm tử cung bò sữa hàng đầu. Chuồng trại cần được vệ sinh hàng ngày, loại bỏ phân và chất thải, và khử trùng định kỳ. Đảm bảo chuồng trại luôn khô ráo, thông thoáng và có đủ ánh sáng để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.

4.2. Tối Ưu Hóa Dinh Dưỡng Cho Bò Sữa Sau Sinh

Tối ưu hóa dinh dưỡng bò sữa sau sinh là yếu tố quan trọng để tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh. Bò cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, bao gồm protein, vitamin, và khoáng chất. Việc bổ sung các sản phẩm hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch cũng có thể mang lại hiệu quả.

4.3. Theo Dõi Sát Sao Quá Trình Sinh Sản Và Hậu Sản

Theo dõi sát sao quá trình sinh sản và hậu sản giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời. Việc kiểm tra tử cung bò sữa sau đẻ và theo dõi các chỉ số lâm sàng giúp đánh giá tình trạng sức khỏe và phát hiện sớm các dấu hiệu viêm nhiễm.

V. Phương Pháp Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa Sau Đẻ Hiện Nay

Điều trị viêm tử cung bò sữa cần được thực hiện kịp thời và đúng cách để tránh những biến chứng nghiêm trọng. Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm sử dụng kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa, thụt rửa tử cung, và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ phục hồi tử cung. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần dựa trên tình trạng bệnh và kết quả xét nghiệm vi sinh. Theo nghiên cứu của Đỗ Quốc Trinh (2017), việc kết hợp sử dụng kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ có thể mang lại hiệu quả điều trị cao.

5.1. Sử Dụng Kháng Sinh Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa

Sử dụng kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa là phương pháp phổ biến để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về liều lượng và thời gian ngừng thuốc để tránh tình trạng tồn dư kháng sinh trong sữa và kháng kháng sinh ở vi khuẩn. Nên lựa chọn các loại kháng sinh có độ mẫn cảm cao với vi khuẩn gây bệnh.

5.2. Thụt Rửa Tử Cung Bằng Dung Dịch Sát Khuẩn

Thụt rửa tử cung bằng dung dịch sát khuẩn giúp loại bỏ dịch viêm và vi khuẩn trong tử cung. Các dung dịch sát khuẩn thường được sử dụng bao gồm dung dịch Lugol, dung dịch muối sinh lý, và dung dịch oxy già. Việc thụt rửa cần được thực hiện nhẹ nhàng và cẩn thận để tránh gây tổn thương tử cung.

5.3. Sử Dụng Các Sản Phẩm Hỗ Trợ Phục Hồi Tử Cung

Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ phục hồi tử cung giúp tăng cường quá trình phục hồi và tái tạo niêm mạc tử cung. Các sản phẩm này thường chứa các thành phần như vitamin, khoáng chất, và các chất kích thích sinh học. Việc sử dụng các sản phẩm này có thể giúp rút ngắn thời gian phục hồi và cải thiện khả năng sinh sản của bò.

VI. Nghiên Cứu Thực Tiễn Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa Tại ĐBSH

Nghiên cứu thực tiễn về điều trị viêm tử cung bò sữa tại Đồng Bằng Sông Hồng đã cho thấy những kết quả khả quan trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe sinh sản bò sữa. Các nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị khác nhau và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Kết quả nghiên cứu của Đỗ Quốc Trinh (2017) cho thấy việc kết hợp sử dụng kháng sinh, thụt rửa tử cung, và các sản phẩm hỗ trợ có thể mang lại hiệu quả điều trị cao.

6.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ Khỏi Bệnh Và Thời Gian Điều Trị

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ khỏi bệnh viêm tử cung bò sữa có thể đạt từ 70-90% khi áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Thời gian điều trị thường kéo dài từ 5-10 ngày, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và phương pháp điều trị được sử dụng. Việc theo dõi sát sao quá trình điều trị và điều chỉnh phương pháp khi cần thiết giúp nâng cao hiệu quả điều trị.

6.2. Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Sản Sau Điều Trị

Điều trị viêm tử cung bò sữa thành công có thể cải thiện đáng kể khả năng sinh sản của bò. Bò được điều trị khỏi bệnh thường có thời gian động dục lại sau đẻ ngắn hơn, tỷ lệ thụ thai cao hơn, và số lượng bê con sinh ra trong một đời bò mẹ nhiều hơn. Điều này giúp nâng cao hiệu quả sinh sản và lợi nhuận của người chăn nuôi.

6.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện Hiệu Quả Điều Trị

Để cải thiện hiệu quả điều trị viêm tử cung bò sữa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi và bác sĩ thú y. Việc chẩn đoán bệnh sớm, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sử dụng kháng sinh là rất quan trọng. Ngoài ra, việc cải thiện vệ sinh chuồng trại bò sữa và dinh dưỡng bò sữa sau sinh cũng giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ quá trình phục hồi của bò.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, nhu cầu sử dụng sữa ở nước ta ngày càng gia tăng. Để đáp ứng nhu cầu sữa ngày một tăng, từng bước chủ động nguồn nguyên liệu trong nước thay dần sữa nhập nhằm tiết kiệm ngoại tệ, tạo công ăn việc làm cho người dân, Nhà nước đã có chủ trương phát triển chăn nuôi bò sữa trong nước bằng những chính sách như: hỗ trợ vốn, nhập bò và tinh bò sữa cao sản từ các nước có nền chăn nuôi bò sữa phát triển, qui hoạch và khuyến khích các vùng có điều kiện phát triển chăn nuôi bò sữa trên hầu khắp mọi miền của đất nước và đã đem lại những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên chăn nuôi bò sữa ở nước ta hiện nay còn đang gặp nhiều khó khăn và thách thức trong đó phải kể tới tình hình dịch bệnh. Bệnh viêm tử cung được xem là một trong những bệnh quan trọng nhất, gây nhiều thiệt hại lớn cho người chăn nuôi.

Viêm tử cung ở bò sữa chủ yếu xảy ra vào thời gian sau khi đẻ, bệnh sảy ra quanh năm và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Hậu quả của bệnh thường làm kéo dài thời gian động dục lại sau đẻ, tăng hệ số phối, tăng tỉ lệ loại thải, giảm sản lượng sữa, giảm số con sinh ra trong một đời bò mẹ, từ đó làm giảm năng suất sinh sản, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi đặc biệt bệnh làm giảm chất lượng sữa tăng nguy cơ tồn dư kháng sinh trong sữa ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của cộng đồng. Những vấn đề nêu trên chỉ ra rằng: việc nghiên cứu tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung từ đó đề ra các biện pháp phòng trị viêm tử cung bò sữa là việc làm cần thiết. Với mục đích góp phần làm giảm thiệt hại do bệnh viêm tử cung gây ra đồng thời bổ sung vào các tài liệu nghiên cứu về bò sữa, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung sau đẻ trên đàn bò sữa nuôi tại một số địa phương thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng và thực nghiệm điều trị”.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Đánh giá được ảnh hưởng của một số yếu tố đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại địa phương nghiên cứu. - Xác định sự biến đổi của một số chỉ tiêu lâm sàng và vi khuẩn học khi bò mắc bệnh viêm tử cung. 1 c - Đưa ra phác đồ điều trị hữu hiệu bệnh viêm tử cung bò sữa. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI - Bổ sung thêm những thông tin và bằng chứng xác thực về một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa nuôi tại một số địa phương thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng.

- Kết quả nghiên cứu là một phần quan trọng để tổng hợp và khuyến cáo tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa và biện pháp phòng trị. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. HOẠT ĐỘNG SINH SẢN CỦA BÒ CÁI 2. Giải phẫu cơ quan sinh dục bò cái 2.

Bộ phận sinh dục bên ngoài Bộ phận sinh dục bên ngoài là bộ phận sinh dục có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được, bao gồm: Âm môn, âm vật và tiền đình. + Âm môn (Vulva) Âm môn hay còn gọi là âm hộ, nằm ở dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi (labia vulvae), bờ trên của hai môi có sắc tố đen, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến tiết mồ hôi. + Âm vật (Clitoris) Âm vật của con cái giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm vật, ở giữa âm vật gấp xuống dưới, đây là chỗ tập trung của các đầu mút dây thần kinh. + Tiền đình (Vestibulum vaginae sinusinogenitalism) Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước là âm đạo. Màng trinh gồm các sợi cơ đàn hồi do hai lớp niêm mạc gấp lại thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật. Bộ phận sinh dục bên trong Bộ phận sinh dục bên trong bao gồm: Âm đạo, tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng. + Âm đạo (Vagina) Âm đạo là một ống tròn, trước âm đạo là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh. Âm đạo được cấu tạo bởi ba lớp: - Lớp liên kết bên ngoài.

- Lớp cơ trơn: bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng. Chúng liên kết với các cơ ở cổ tử cung. - Lớp niêm mạc âm đạo: có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. 3 c Âm đạo là cơ quan giao cấu, nơi dịch đọng lại ở đó và chuyển tiếp vào tử cung, phần lớn chúng được thải ra ngoài và một phần hấp thụ qua âm đạo.

Ngoài ra, âm đạo còn là bộ phận để thai ra ngoài khi sinh đẻ và là ống thải các chất dịch tử cung. Theo Hoàng Kim Giao và Nguyễn Thanh Dương (1997); Trần Tiến Dũng và cs. (2002) âm đạo của bò Việt Nam dài 22 – 25 cm. + Tử cung (Uterus) Tử cung của các loài động vật có vú gồm hai sừng, một thân và một cổ tử cung.

Đối với bò cái tơ thì toàn bộ tử cung nằm trong xoang chậu, phía trên là trực tràng, phía dưới là bàng quang. Khi bò đẻ nhiều lứa thì tử cung nằm trong xoang bụng. Tử cung là nơi làm tổ của hợp tử, ở đây hợp tử phát triển được là nhờ chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ cung cấp thông qua lớp nội mạc tử cung. Giai đoạn đầu hợp tử sống được nhờ vào noãn hoàng, một phần dựa vào sữa mẹ thông qua cơ chế thẩm thấu.

Sau này giữa mẹ và thai hình thành hệ thống nhau thai. Niêm mạc tử cung và dịch tử cung giữ vai trò quan trọng trong quá trình vận chuyển tinh trùng và trứng, tham gia điều hòa chức năng thể vàng, đảm nhận sự làm tổ, mang thai và đẻ. * Cổ tử cung Là phần ngoài cùng của tử cung, cổ tử cung của bò hình tròn, thông với âm đạo. Cổ tử cung dài khoảng 8 – 12 cm, đường kính 5 – 6 cm.

Niêm mạc cổ tử cung gấp nếp nhiều lần làm cho thành tử cung không đồng đều tạo thành những tầng gọi là các “tầng hoa nở” hay “thùy hoa nở”, có 3 – 5 hoa nở. Tầng ngoài cùng nhô vào âm đạo 0,5 – 1,0 cm nhìn bên ngoài tựa như hoa cúc đại. Khám qua trực tràng cầm vào cổ tử cung tựa như cầm một đoạn cổ gà. * Thân tử cung Thân tử cung của bò rất ngắn, chỉ khoảng 2-4 cm nối giữa sừng tử cung với cổ tử cung (Trần Tiến Dũng và cs.

* Sừng tử cung Ở bò cái có hai sừng tử cung (sừng trái và sừng phải), độ dài mỗi sừng 20- 35 cm, đường kính phần dưới sừng tử cung 3-4 cm, phần ngọn chỉ khoảng 0,5- 0,8 cm. Khác với gia súc khác, hai sừng tử cung bò gần với thân tử cung và dính lại với nhau tạo thành một lõm hình lòng máng. Phía trên của tử cung gọi là rãnh 4 c tử cung dài 3-5 cm, rãnh này dễ dàng nhận thấy khi khám qua trực tràng để chẩn đoán gia súc có thai và bệnh lý ở tử cung. + Ống dẫn trứng Ống dẫn trứng (vòi fallop), nằm ở màng treo buồng trứng.

Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngược nhau, một đầu của ống dẫn trứng thông với xoang bụng. Gần sát với buồng trứng có hình loa kèn, trên loa kèn là một màng mỏng tạo thành một tán rộng lô nhô không đều ôm lấy buồng trứng. Đối với bò, diện tích của loa kèn thường rộng 20-40 mm2 và phủ toàn bộ buồng trứng (Hoàng Kim Giao và Nguyễn Thanh Dương, 1997). Trứng được chuyển qua lớp nhầy đi đến lòng ống dẫn trứng, nơi xảy ra sự thụ tinh và sự phân chia của phôi.

Thời gian tế bào trứng di chuyển trong ống dẫn trứng từ 3-10 ngày. Có thể chia ống dẫn trứng thành 4 đoạn chức năng: Đoạn tua điểm - phễu - phồng ống dẫn trứng và đoạn co của ống dẫn trứng (Nguyễn Tấn Anh và cs. + Buồng trứng (Ovarium) Buồng trứng của bò gồm một đôi treo ở cạnh trước dây chằng rộng, gần nút sừng tử cung và nằm trong xoang chậu. Hình dáng buồng trứng rất đa dạng nhưng phần lớn có hình bầu dục hoặc ovan dẹt, không có lõm rụng trứng.

Khi mới sinh buồng trứng có khối lượng khoảng 0,3g, khi trưởng thành có khối lượng 10-20g, dài 1-2cm, rộng 1-1,5 cm và dày khoảng 1,5cm, thường có màu trắng (Nguyễn Tấn Anh và cs. Buồng trứng của gia súc có chức năng sinh ra trứng và tiết dịch nội tiết. Đặc điểm sinh lý sinh dục của bò Đặc điểm sinh lý sinh dục của gia súc nói chung có tính ổn định với từng giống vật nuôi. Nó được duy trì qua các thế hệ và luôn củng cố, hoàn thiện qua quá trình chọn lọc.

Ngoài ra còn chịu ảnh hưởng của một số yếu tố như: ngoại cảnh, điều kiện nuôi dưỡng chăm sóc, sử dụng… Để đánh giá đặc điểm sinh lý sinh dục của bò sữa người ta thường tập trung nghiên cứu, theo dõi các chỉ tiêu sau đây: + Sự thành thục về tính Gia súc thành thục về tính là thời điểm cơ quan sinh dục cái phát triển hoàn thiện, trên buồng trứng có noãn chín, có trứng rụng và trứng có khả năng 5 c thụ thai, tử cung cũng sẵn sàng cho thai làm tổ; biểu hiện ở bên ngoài của con vật là lông mượt, tai thính, thường xuyên chạy nhảy và nô đùa với con khác. Bê cái thành thục về tính từ lúc 7 - 10 tháng tuổi, nhưng chỉ cho phối giống được sau 18 - 20 tháng tuổi. Qua nghiên cứu, tác giả Nguyễn Văn Thưởng (1995) đã cho thấy bò sinh sản được ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng tại chuồng và được gặm cỏ ngoài bãi trong vụ đông xuân sẽ có tỷ lệ động hớn và phối giống có chửa cao trong vụ hè thu. Bò đẻ cuối vụ đông xuân do có thời gian vận động và gặm cỏ ngoài bãi trong suốt cả hè.

+ Chu kỳ động dục Từ khi thành thục về tính, các noãn bao trên buồng trứng phát triển lớn dần, đến độ chín và nổi cộm trên bề mặt buồng trứng gọi là nang Graaf.