CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU TẠI CHỖ THÔNG QUA DU LỊCH 1. Khái niệm và vai trò của xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch 1. Khái niệm xuất khẩu tại chỗ Xuất khẩu tại chỗ là một hình thái xuất khẩu mà trong đó người cư trú bán hàng hóa và dịch vụ cho người không cư trú trên lãnh thổ nước của người cư trú ; hình thức xuất khẩu tại chỗ giảm thiểu được các rủi ro, chi phí trong quá trình vận chuyển hàng hóa, dịch vụ (Nguyễn Văn Lưu, 2013). Theo đó, người bán chỉ phải chuẩn bị hàng hóa sẵn sàng tại cơ sở của mình.
Người mua phải tự chịu mọi chi phí và rủi ro từ việc vận chuyển hàng hóa từ cơ sở của người bán đến điểm đích cuối cùng. Hình thức này giảm thiểu các rủi ro và chi phí vận chuyển cho người bán. Xuất khẩu tại chỗ là khi hàng hóa sản xuất tại Việt Nam để bán cho thương nhân nước ngoài nhưng giao cho doanh nghiệp khác có trụ sở tại Việt Nam do thương nhân nước ngoài chỉ định. Doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ là doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất khẩu tại chỗ (Bộ Giao thông Vận tải, 2002).
Trong trường hợp này, doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ là người nhận giao hàng từ thương nhân nước ngoài và có thể thực hiện các bước tiếp theo như vận chuyển, phân phối, hoặc sử dụng sản phẩm. Doanh nghiệp xuất khẩu bao gồm doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Bản chất của xuất nhập khẩu tại chỗ Nguồn: Trang thông tin Vinacontrol CE Xuất khẩu tại chỗ cũng là điều kiện trong Incoterms do ICC quản lý, xác định người bán chỉ phải chuẩn bị hàng hóa tại cơ sở của mình. Điều này đồng nghĩa người 10 mua phải tự chịu toàn bộ chi phí và rủi ro vận chuyển từ điểm bán đến điểm nhận hàng.
Điều kiện này thúc đẩy sự minh bạch và rõ ràng trong phân phối trách nhiệm vận chuyển, giúp các bên dễ dàng thống nhất về chi phí và quản lý rủi ro. Đồng thời, người mua phải chuẩn bị kế hoạch vận chuyển và đảm bảo tuân thủ các yêu cầu hải quan và pháp lý liên quan đến quốc gia nhập khẩu. Hiện nay, pháp luật đã có quy định cụ thể về khái niệm của xuất nhập khẩu tại chỗ. Tuy nhiên, thông qua các nghiên cứu đi trước, xuất khẩu tại chỗ có thể hiểu là một hình thức giao hàng tại chỗ, hàng được giao trên lãnh thổ quốc gia mà không ra nước ngoài.
Theo đó, dịch vụ này có thể giảm thiểu tối đa chi phí và rủi ro vận chuyển cho người bán. Khái niệm xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch tại khách sạn quốc tế 1. Khái niệm xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch Theo Nguyễn Văn Lưu (2013), xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch là quá trình bán hàng hóa, vật chất và dịch vụ cho du khách quốc tế vào, thu ngoại tệ trực tiếp hoặc thu đồng nội tệ được quy đổi, trong phạm vi lãnh thổ của nước mà khách đến du lịch. Có thể hiểu, trong hoạt động du lịch quốc tế, du khách nước ngoài sử dụng nhiều hàng hóa và dịch vụ trong suốt chuyến đi của họ.
Những hàng hóa và dịch vụ này được mua và tiêu thụ tại điểm đến du lịch, không cần vượt qua biên giới của một quốc gia. Do đó, thu ngoại tệ từ hoạt động này đóng góp vào doanh thu xuất khẩu của quốc gia đón khách. Đây là hình thức xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch, nơi mà hàng hóa và dịch vụ được bán cho du khách quốc tế tại nơi du lịch mà họ đến thăm. Khác với xuất khẩu tại chỗ thông thường, xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch tập trung vào việc sử dụng lượng khách du lịch đến địa phương làm kênh tiêu thụ chính cho các sản phẩm địa phương.
Điều này được thực hiện thông qua các hoạt động như kết hợp du lịch với các trải nghiệm, tham quan, mua sắm các sản phẩm địa phương, hoặc quảng bá và bán các sản phẩm địa phương thông qua các kênh du lịch như lữ hành, khách sạn, nhà hàng. Phạm vi tiêu thụ của chiến lược này chủ yếu tập trung trong phạm vi địa phương và du khách đến tham quan. Ngược lại, xuất khẩu tại chỗ tập trung vào việc mở rộng kênh phân phối, bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng trong và ngoài nước, không chỉ giới hạn trong phạm vi địa phương. Điều này được thực hiện thông qua việc xây dựng các trung tâm, cửa hàng bán các sản phẩm địa phương, liên kết với các đơn vị logistics, thương mại điện tử để xuất khẩu các sản 11 phẩm ra thị trường trong và ngoài nước, hoặc tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế để quảng bá và bán các sản phẩm địa phương.
Thay vì xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài, các doanh nghiệp tại Việt Nam có thể xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch, khi khách quốc tế mua sắm các sản phẩm như đồ ăn, hàng lưu niệm và thủ công mỹ nghệ trong quá trình tham quan. Những mặt hàng được ưa chuộng để mang về thường là các sản phẩm đặc trưng như lụa tơ tằm, gốm sứ và áo dài, và hoạt động này diễn ra tại cửa hàng lưu niệm và điểm du lịch. Du lịch không chỉ mang lại trải nghiệm cho khách mà còn tạo ra nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia, tương tự như xuất khẩu hàng hóa. Chi tiêu của du khách cho dịch vụ như lưu trú, ăn uống và mua sắm góp phần vào cán cân thương mại, với lợi thế là giá bán lẻ cao hơn do giảm thiểu chi phí vận chuyển và thuế xuất khẩu.
Theo Nguyễn Trung Thành (2017), nghiên cứu hoạt động xuất khẩu thông qua du lịch của địa phương cần làm rõ tiềm năng về tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn để phát triển xuất khẩu hàng hóa tại chỗ thông qua du lịch, đặc biệt là các sản phẩm du lịch của địa phương. Từ đó, làm rõ các tiêu chí đánh giá hiệu quả xuất khẩu hàng hóa tại chỗ thông qua du lịch, trong đó phân tích, đánh giá về tiêu chí lượng khách quốc tế; tiêu chí chi tiêu của khách du lịch quốc tế và tiêu chí kim ngạch xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch. Theo đó, đánh giá thực trạng xuất khẩu hàng hóa tại chỗ thông qua du lịch trên các khía cạnh: loại hàng hóa xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch; cơ cấu khách du lịch quốc tế; nhu cầu sử dụng hàng hóa của khách quốc tế; mô hình tiêu thụ hàng hóa qua du lịch; mạng lưới bán hàng cho khách du lịch quốc tế; hiệu quả hoạt động kinh doanh của xuất khấu hàng hóa tại chỗ; phong cách và phương thức phục vụ du khách quốc tế;…. Theo Nguyễn Văn Tuyên (2020), hoạt động xuất khẩu thông qua du lịch của một quốc gia là khả năng tận dụng tài nguyên sẵn có; từ đó thu hút lượng lớn khách du lịch quốc tế và doanh thu từ nguồn khách du lịch quốc tế đó.
Theo quan điểm tổng hợp của Hoàng Thị Diệu Huyền (2014), đánh giá hoạt động xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch của một địa phương cần dựa trên các chỉ tiêu cơ bản như số lượng khách du lịch quốc tế, chi tiêu của họ, và kim ngạch xuất khẩu tại chỗ (doanh thu từ khách du lịch quốc tế). Từ các quan điểm trên, có thể thấy rằng: xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch là động lực cho khả năng khai thác, huy động và quản lý nguồn lực hiệu quả để tạo ra 12 năng suất, chất lượng sản phẩm dịch vụ cao hơn đối thủ cạnh tranh. Tận dụng những lợi thế đó tối đa hoá lợi nhuận, mở rộng thị phần và phát triển doanh nghiệp. Xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch tại khách sạn quốc tế Xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch tại khách sạn là một phương pháp hiện đại và hiệu quả trong việc tận dụng nguồn lực và cơ sở hạ tầng của các địa điểm du lịch để thúc đẩy hoạt động kinh doanh tại các khách sạn quốc tế.
Chiến lược này không chỉ đơn thuần là cung cấp dịch vụ lưu trú mà còn mở rộng ra các hoạt động mua sắm và tiêu dùng trực tiếp tại điểm đến của khách du lịch quốc tế. Khách sạn quốc tế thường có quy mô lớn, được thiết kế và phục vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng đến từ các quốc gia khác nhau trên thế giới. Khách sạn quốc tế thường có các tiêu chuẩn về chất lượng phục vụ, hạ tầng, dịch vụ tiện ích như nhà hàng, spa, phòng tập thể dục, hồ bơi, và các hoạt động giải trí. Các cơ sở lưu trú này thường xây dựng không gian mua sắm và tiêu dùng đa dạng, bao gồm các cửa hàng lưu niệm cung cấp các sản phẩm địa phương độc đáo, các nhà hàng phục vụ ẩm thực đa quốc gia, cùng với các dịch vụ giải trí và thể thao cao cấp như spa, phòng tập gym và các sự kiện văn hóa.
Điều này giúp tối ưu hóa trải nghiệm của khách du lịch, cho phép họ có thể thoải mái lựa chọn và mua sắm những sản phẩm và dịch vụ mà họ cần, mà không cần phải rời khỏi nơi lưu trú. Đặc biệt, theo tiêu chuẩn xếp hạng khách sạn TCVN 4391:2015, khách sạn xếp hạng 4 sao phải có dịch vụ bán hàng (cửa hàng mua sắm, lưu niệm). Vì vậy, các khách sạn quốc tế 4-5* đều có khu vực bán hàng trực tiếp cho khách du lịch. Khách sạn kinh doanh bán lẻ hàng hóa tại cửa hàng lưu niệm thì tùy theo chủng, loại hàng hóa.
Quầy bán hàng tại khách sạn quốc tế 13 1. Vai trò của xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch đối với phát triển kinh tế - xã hội Đối với phát triển kinh tế - xã hội, bằng cách thu nguồn ngoại tệ từ việc bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ cho du khách quốc tế, xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch giúp tăng cường ngoại thương và mở rộng quan hệ đối ngoại. Đồng thời, hoạt động này còn đóng góp vào công tác bảo tồn và phát triển các giá trị thiên nhiên và văn hóa của đất nước, bảo vệ và tôn vinh những tài nguyên quý bằng cách khai thác và sử dụng chúng một cách bền vững trong ngành du lịch. Xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch cũng giúp mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm do du khách đến từ nhiều quốc gia khác nhau.
Có thể thấy, với tư cách là hoạt động “xuất khẩu tại chỗ”, du lịch đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn và tạo ra nhiều việc làm có thu nhập cho xã hội mà hiện nay chưa tính toán hết được.