Chương 1: Cơ sở lý luận về VHCS và tổng quan BTH. Chương 2: Thực trạng xây dựng VHCS tại BTH Chương 3: Nâng cao hiệu quả xây dựng VHCS tại BTH hiện nay. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CÔNG SỞ VÀ TỔNG QUAN BÁO THANH HÓA 1. Một số khái niệm cơ bản 1.
Văn hóa Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, văn hoá đã thực sự trở thành một sức mạnh quan trọng của mỗi quốc gia, mỗi tổ chức. Văn hoá là nền tảng tinh thần, nó vừa là mục tiêu vừa là động lực để xây dựng và phát triển của một quốc gia dân tộc. Theo tìm hiểu của chúng tôi, khởi nguồn thuật ngữ văn hóa (Culture) dù ở phương Đông hay ở phương Tây đều mang ý nghĩa về vai trò giáo dục và hoàn thiện nhân cách con người, chủ yếu thiên về lĩnh vực hoạt động tinh thần, giáo dục khai mở tinh thần cho con người. Văn hoá như một hoạt động nhằm phát huy những nhu cầu và năng lực bản chất của con người, vươn tới cái chân, thiện, mỹ; là hoạt động nhằm tạo ra những giá trị, chuẩn mực xã hội; là cái nôi nuôi dưỡng nhân cách của con người.
Nhấn mạnh vào bản sắc riêng của mỗi cộng đồng dân tộc. Trong tuyên ngôn của “Hội nghị quốc tế về chính sách văn hóa” do UNESCO tổ chức vào tháng 8 năm 1982 tại Mexico: Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động và sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại. Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” [39, tr. Định nghĩa này nhấn mạnh vào hoạt động sáng tạo của các cộng đồng người gắn liền với tiến trình phát triển có tính lịch sử của mỗi cộng đồng tạo nên những giá trị có tính nhân văn phổ quát, đồng thời có tính đặc thù của mỗi cộng đồng, bản sắc riêng của từng dân tộc.
11 Tác giả Trần Quốc Vượng trong cuốn Cơ sở văn hóa Việt Nam của đã dẫn khái niệm văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh như sau: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa [50, tr. Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, văn hóa là toàn bộ những gì do con người sáng tạo ra, ở đâu có con người, quan hệ giữa con người với con người thì ở đó có văn hóa. Bản chất của văn hóa có tính người và tính xã hội.
Dù là văn hóa vật chất hay văn hóa tinh thần cũng đều là sản phẩm trực tiếp hay gián tiếp của con người, do con người sáng tạo ra vì mục đích cuộc sống. Từ những quan niệm trên, có thể hiểu: Văn hóa là hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy trong quá khứ và hiện tại, thể hiện hành vi, trình độ ứng xử đối với môi trường tự nhiên và xã hội, tạo ra những chuẩn mực, giá trị làm thỏa mãn nhu cầu vật chất và tính thần của con người nhằm vươn tới cái chân - thiện - mỹ. Công sở Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008 tại điều 70 quy định: “Công sở là trụ sở làm việc của cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, có tên gọi riêng, có địa chỉ cụ thể, bao gồm công trình xây dựng, các tài sản khác thuộc khuôn viên trụ sở làm việc” [26 ]. Trong quan niệm này, công sở là nơi hội tụ đầy đủ mọi điều kiện, phương tiện để cán bộ công chức thực thi công vụ.
Theo “Từ điển tiếng Việt” do Hoàng Phê chủ biên, Nhà xuất bản Đà Nẵng thì: Công sở là trụ sở của cơ quan nhà nước.230] Từ những quan niệm trên, công sở được hiểu là bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước bao gồm các cơ quan quản lí nhà nước các cấp và các cơ 12 quan hành chính sự nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật, đặt dưới sự quản lý trực tiếp của nhà nước, có tư cách pháp nhân, dưới sự điều chỉnh của pháp luật để quản lý các công việc có tính chuyên ngành và phục vụ lợi ích công. Như vậy, công sở bao gồm hai yếu tố, thứ nhất về mặt nội dung công việc, hoạt động của công sở nhằm thỏa mãn các lợi ích chung của cộng đồng; thứ hai về mặt hình thức tổ chức công sở là một tập hợp cơ cấu tổ chức, có phương tiện vật chất và con người được nhà nước bảo trợ để thực hiện nhiệm vụ của mình. Như vậy, theo nghĩa thông thường và phổ biến nhất, trong luận văn này chúng tôi hiểu công sở là trụ sở làm việc, là nơi diễn ra các hoạt động hành chính văn phòng của các cơ quan. Điều đó có nghĩa là công sở phải gắn với một không gian nhất định, có diện tích cụ thể, cơ sở vật chất cụ thể.
Nói cách khác, công sở là nơi diễn ra mọi hoạt động của cơ quan. Công sở tồn tại như một hiện tượng văn hoá đồng thời là một chủ thể văn hoá gắn liền với các yếu tố tổ chức quyền lực và tâm lý, tình cảm của con người. Văn hóa công sở Xuất phát từ đặc điểm của công sở là trụ sở công mà ở đó có tổ chức (cơ cấu, đội ngũ cán bộ, công chức); có cơ sở vật chất (nhà cửa, phòng làm việc, trang phục.) có văn hóa phi vật thể như: Văn hóa ứng xử, giao tiếp, văn hóa lãnh đạo. Vậy, VHCS là sự kết hợp của tất cả các yếu tố văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần được công sở chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong quá trình hoạt động.
Hệ thống giá trị, chuẩn mực hành vi, niềm tin, sự mong đợi của các thành viên trong công sở tạo nên chuẩn mực hành động của công sở mà mọi người đều tuân theo khi làm việc. Nó tạo nên bản sắc riêng của công sở đó. Ở một phạm vi hẹp hơn, khi nói đến VHCS tức là nói đến văn hóa của tổ chức mang tính chất đặc thù là các cơ quan nhà nước và đối tượng thực hiện VHCS là cán bộ, công chức. Do đó, VHCS được hiểu là hệ thống các giá 13 trị, các quy tắc giao tiếp ứng xử, chuẩn mực đạo đức của cán bộ, công chức trong thực thi công việc của nhà nước, các cách thức quản lý đi liền với việc tìm kiếm các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công sở.
VHCS có vai trò quan trọng trong việc xây dựng một nề nếp làm việc khoa học, kỷ cương và dân chủ. Nó đòi hỏi các thành viên trong công sở phải quan tâm đến hiệu quả công việc chung của công sở, giúp cho mỗi cán bộ, công chức tự nhìn lại, đánh giá mình, chống lại những biểu hiện thiếu văn hoá Bên cạnh đó, yếu tố văn hoá còn giúp cho mỗi thành viên trong công sở phải tôn trọng kỷ luật, danh dự của công sở, quan hệ thân ái, đoàn kết, hợp tác vì sự nghiệp chung của công sở. VHCS chịu tác động của nhiều yếu tố đó là những đặc trưng của VHDT và đặc điểm văn hóa riêng của từng cơ quan, đơn vị đồng thời vừa tiếp thu những yếu tố của văn hóa nhân loại. Trong mỗi công sở vừa có những nét văn hóa riêng của công sở đó vừa có nét riêng, dấu ấn riêng, phương thức làm việc riêng của mỗi cá nhân, tạo nét văn hóa của mỗi cá nhân trong công sở.
Điều này, tạo nên nét riêng của mỗi công sở. Tựu chung lại, VHCS là một hệ thống các giá trị về vật chất và tinh thần được hình thành trong quá trình hoạt động của công sở. Thể hiện qua thái độ, tinh thần làm việc, cách ứng xử hay cách bài trí đến trang phục, ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công sở của các nhân viên đang làm việc tại cơ quan, đơn vị, chuẩn mực đạo đức của cán bộ, công chức, các phương thức, cách thức quản lý… tạo nên những đặc trưng riêng trong hoạt động công vụ của cơ quan nhà nước nói chung và tại mỗi công sở nói riêng. Đó cũng chính là những tiêu chí xây dựng nên VHCS.
Do đó, có thể hiểu VHCS là việc xác lập, thực hiện và lan tỏa các giá trị, chuẩn mực của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước trong thực hành công vụ tại cơ quan công quyền. Xây dựng văn hóa công sở Xây dựng VHCS là xây dựng những nội quy, quy định để mọi người trong cơ quan, đơn vị cùng thực hiện. Đó chính là việc xây dựng lề lối và nền nếp làm việc một cách khoa học, tuân thủ theo những nội quy và quy định chung của nhà nước và của chính cơ quan, đơn vị đó. Xây dựng VHCS là xây dựng một môi trường làm việc thân thiện, hiệu quả, chuyên nghiệp và hiện đại.
Thực tế chứng minh rằng, xây dựng một môi trường VHCS tích cực sẽ tạo ra nền tảng cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức, là yếu tố cơ bản tạo nên một đội ngũ lao động có tâm huyết, gắn bó với tổ chức từ đó nâng cao sức cạnh tranh và tạo nên thương hiệu riêng của tổ chức đó. VHCS sẽ là yếu tố tiên quyết của sự thành công. Do đó việc xây dựng VHCS ở các cơ quan, đơn vị là vấn đề trọng tâm, quan trọng được nhiều cơ quan, đơn vị đặt lên hàng đầu. Trong điều kiện hội nhập, cạnh tranh VHCS càng trở nên quan trọng, cần phải được chú trọng nhiều hơn nữa ở các công sở, cơ quan hành chính nhà nước và các doanh nghiệp.
Như vậy, xây dựng VHCS chính là việc xây dựng một nền nếp làm việc khoa học, với những nguyên tắc nhất định và cách vận hành đặc thù. Nó đòi hỏi các nhà lãnh đạo, quản lý cũng như các thành viên của cơ quan phải quan tâm đến hiệu quả hoạt động chung của cơ quan mình. Muốn thế cần phải cụ thể hóa bằng việc xây dựng các quy tắc, các chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử của mỗi CBCCVC, người lao động với nhau và với những người xung quanh trong mối tương tác với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội nhằm đạt hiệu quả cao trong giao tiếp, ứng xử và xử lý công việc.