CHƯƠNG 1 : THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1.1 Khái niệm TMĐT Thương mại điện tử, hay còn gọi là thương mại điện tử, e-comm hay EC, là sự mua bán sản phẩm hoặc dịch vụ trên các hệ thống điện tử như Internet và các mạng máy tính. Nó bao gồm nhiều hoạt động khác nhau như: • Mua bán trực tuyến: Khách hàng có thể tìm kiếm, lựa chọn và mua sản phẩm trực tuyến trên các trang web, ứng dụng di động hoặc sàn thương mại điện tử. • Thanh toán trực tuyến: Khách hàng có thể thanh toán cho các sản phẩm bằng nhiều hình thức khác nhau như thẻ ngân hàng, ví điện tử, chuyển tài khoản ngân hàng, v. • Giao hàng: Sản phẩm được giao đến tận nhà khách hàng hoặc địa điểm khách hàng mong muốn.
• Tiếp thị trực tuyến: Doanh nghiệp có thể sử dụng các kênh trực tuyến như trang web, mạng xã hội, email, quảng cáo trực tuyến để tiếp tục thị trường sản phẩm và dịch vụ của mình. • Dịch vụ khách hàng: Doanh nghiệp có thể cung cấp dịch vụ khách hàng trực tuyến thông qua email, chat trực tuyến, điện thoại, v. Thương mại điện tử dựa trên một số công nghệ như: Chuyển tiền điện tử: Cho phép khách hàng thanh toán cho sản phẩm hoặc dịch vụ trực tuyến một cách an toàn và thuận tiện. Quản lý ứng dụng chuỗi: Hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi và quản lý hiệu quả quá trình chuyển đổi hàng hóa từ nhà cung cấp cho khách hàng.
Tiếp thị Internet: Giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tiềm năng một cách hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Quá trình giao dịch trực tuyến: Cho phép khách hàng mua sản phẩm hoặc dịch vụ trực tuyến một cách nhanh chóng và dễ dàng. Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI): Cho phép doanh nghiệp tự động hóa các quy trình kinh doanh với nhà cung cấp và khách hàng. Hệ thống quản lý tồn tại kho: Hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi số lượng hàng hóa trong kho và đảm bảo rằng luôn có đủ hàng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Hệ thống tự động thu thập dữ liệu: Hỗ trợ doanh nghiệp thu thập dữ liệu về hành vi của khách hàng và sử dụng dữ liệu này để cải thiện hoạt động kinh doanh của mình.2 Lợi ích TMĐT ➢ Tiện lợi cho khách hàng: Khách hàng có thể mua sắm mọi lúc mọi nơi, so sánh giá cả của nhiều nhà cung cấp khác nhau và thanh toán trực tuyến một cách an toàn và tiện lợi. ➢ Tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp: Doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí thiết kế, nhân viên và quảng cáo. ➢ Mở rộng thị trường: Doanh nghiệp có thể tiếp cận tiềm năng khách hàng trên toàn thế giới. ➢ Cải thiện hiệu quả hoạt động: Doanh nghiệp có thể tự động hóa các quy trình kinh doanh và theo dõi hiệu quả hoạt động của mình một cách dễ dàng.
Đối với người dùng: *Lợi ích: Khách hàng có thể mua sắm mọi lúc mọi nơi, so sánh giá cả của nhiều nhà cung cấp khác nhau và thanh toán trực tuyến một cách an toàn và tiện lợi. *Tiết kiệm thời gian và chi phí: Khách hàng không cần phải đi đến cửa hàng để mua sắm, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. *Nhiều lựa chọn: Khách hàng có thể tìm kiếm và mua sản phẩm từ nhiều nơi trên thế giới, với nhiều mẫu mã và giá cả đa dạng. *Thông tin chi tiết: Khách hàng có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin chi tiết về sản phẩm trước khi mua hàng, bao gồm mô tả sản phẩm, hình ảnh, đánh giá giá của khách hàng khác, v.
*Dịch vụ khách hàng tốt: Nhiều nhà bán hàng trực tuyến cung cấp dịch vụ khách hàng tốt, hỗ trợ khách hàng 24/7 và giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng. Đối với doanh nghiệp: *Tiết kiệm chi phí: Doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí thiết bị bằng, nhân viên và quảng cáo. *Mở rộng thị trường: Doanh nghiệp có thể tiếp cận tiềm năng khách hàng trên toàn thế giới. *Tăng doanh số bán hàng: Doanh nghiệp có thể tăng doanh thu bán hàng bằng cách bán hàng trực tuyến 24/7 và tiếp cận nhiều khách hàng hơn.
*Cải thiện hiệu quả hoạt động: Doanh nghiệp có thể tự động hóa các quy trình kinh doanh và theo dõi hiệu quả hoạt động của mình một cách dễ dàng. 6 *Thu thập dữ liệu khách hàng: Doanh nghiệp có thể thu thập dữ liệu về hành vi của khách hàng và sử dụng dữ liệu này để cải thiện hoạt động kinh doanh của mình. *Tăng cường sự hài lòng của khách hàng: Doanh nghiệp có thể cung cấp cho khách hàng trải nghiệm mua sắm tốt hơn bằng cách cung cấp dịch vụ khách hàng tốt, sản phẩm chất lượng cao và giá cả cạnh tranh. Đối với xã hội: *Tạo ra việc làm: Thương mại điện tử tạo ra nhiều công việc mới trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, hậu cần, dịch vụ khách hàng, v.
*Phát triển kinh tế: Thương mại điện tử cung cấp sự phát triển kinh tế bằng cách tạo ra doanh thu mới và tăng cường năng lực. *Bảo vệ môi trường: Thương mại điện tử có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường bằng cách giảm thiểu việc sử dụng bao bì và nhiên liệu.3 Lịch sử phát triển TMĐT Lịch sử thương mại điện tử trải nghiệm dài hơn 50 năm, với nhiều giai đoạn phát triển khác nhau: 1. Giai đoạn đầu (1960-1990): Thương mại điện tử B2B (Doanh nghiệp với Doanh nghiệp): Xuất hiện vào những năm 1960 với hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) để tự động hóa việc mua bán giữa các doanh nghiệp. Mạng máy tính: Mạng máy tính như CompuServe và Prodigy cho phép người dùng mua sắm trực tuyến, nhưng với lựa chọn sản phẩm hạn chế và quy trình tính toán phức tạp.
Giai đoạn nặng nổ (1990-2000): Sự ra đời của World Wide Web (WWW): WWW mở ra khả năng mua sắm trực tuyến cho mọi người, với nhiều trang web thương mại điện tử được thành lập như Amazon, eBay và Yahoo! Mua sắm. Phát triển các phương thức thanh toán trực tuyến: Các phương thức thanh toán trực tuyến như thẻ tín dụng và PayPal trở nên phổ biến, giúp việc mua sắm trực tuyến trở nên an toàn và thuận tiện hơn. Giai đoạn hiện đại (2000-nay): 7 Phát triển sự phát triển của thương mại điện tử di động: Người dùng có thể mua sắm trực tuyến trên điện thoại thông minh và máy tính, cung cấp sự phát triển cho các ứng dụng mua sắm di động. Mạng xã hội và thương mại điện tử: Mạng xã hội như Facebook và Instagram trở thành kênh bán hàng hiệu quả cho các doanh nghiệp, cho phép họ tiếp cận khách hàng tiềm năng và tăng doanh thu bán hàng.
Sự dậy sóng của thị trường thương mại điện tử: Các thị trường thương mại điện tử như Lazada, Shopee và Tiki trở nên phổ biến, cung cấp cho người tiêu dùng nhiều loại sản phẩm được lựa chọn và giá cả cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy: AI và học máy được sử dụng để cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm cho khách hàng, đề xuất sản phẩm phù hợp và cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Lịch sử thương mại điện tử là một câu chuyện về sự đổi mới và sáng tạo. Thương mại điện tử đã thay đổi cách chúng ta mua sắm, kinh doanh và giao tiếp với nhau.
Với sự phát triển của công nghệ, thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển và mang lại nhiều lợi ích hơn cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và xã hội. ➢ Các móc thời gian đánh dấu quan trọng trong thương mại điện tử : 1969: Hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) được phát triển để tự động hóa việc mua bán giữa các doanh nghiệp. 1971: ARPANET, tiền thân của Internet, được thành lập. 1976: Apple ra mắt máy tính Apple II, mở đường cho việc sử dụng máy tính cá nhân trong kinh doanh.
1981: Microsoft ra mắt hệ điều hành MS-DOS, giúp phổ biến việc sử dụng máy tính cá nhân. 1990: Tim Berners-Lee phát minh ra World Wide Web (WWW). 1994: Amazon được thành lập, trở thành một trong những nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất thế giới. 1995: eBay được thành lập, trở thành một trong những thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới.
1998: PayPal được thành lập, cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến an toàn và tiện lợi. 2004: Facebook được thành lập, trở thành mạng xã hội phổ biến nhất thế giới. 2007: iPhone ra mắt, thúc đẩy sự phát triển của điện thoại di động thương mại điện tử. 8 2008: Alibaba được thành lập, trở thành công ty thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc.
2012: Lazada được thành lập, trở thành thị trường thương mại điện tử lớn nhất Đông Nam Á. 2016: Shopee thành lập, trở thành thị trường thương mại điện tử phổ biến nhất Đông Nam Á. 2020: Đại dịch COVID-19 thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trên toàn cầu.4 Ứng dụng đặc trưng 1.5 Hình thức của thương mại điện tử Thương mại điện tử có nhiều hình khác nhau, mỗi hình thức có những đặc điểm riêng phù hợp với từng nhu cầu và đối tượng khách hàng.1 Hình thức B2C Hình thức B2C (Business to Consumer) trong thương mại điện tử là mô hình kinh doanh mà các doanh nghiệp bán sản phẩm hoặc dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng qua các nền tảng trực tuyến. Đây là một trong những hình thức phổ biến nhất của thương mại điện tử và bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, từ bán lẻ trực tuyến đến cung cấp dịch vụ kỹ thuật số.
❖ Một số đặc điểm chính của hình thức B2C bao gồm: Trang web bán hàng trực tuyến: Doanh nghiệp thiết lập các trang web hoặc ứng dụng di động để giới thiệu và bán sản phẩm hoặc dịch vụ của mình. Các trang web này thường có giao diện thân thiện với người dùng và tích hợp các chức năng như giỏ hàng, thanh toán trực tuyến, và dịch vụ hỗ trợ khách hàng. Marketing kỹ thuật số: Để thu hút và giữ chân khách hàng, các doanh nghiệp B2C thường sử dụng các công cụ marketing kỹ thuật số như SEO, quảng cáo trên mạng xã hội, email marketing, và content marketing. Quy trình thanh toán và giao hàng: Các hệ thống thanh toán trực tuyến được tích hợp để hỗ trợ khách hàng trong việc mua sắm nhanh chóng và thuận tiện.
Dịch vụ giao hàng nhanh chóng và đáng tin cậy cũng là yếu tố quan trọng trong mô hình B2C. Dịch vụ chăm sóc khách hàng: Cung cấp dịch vụ chăm sóc khách hàng qua các kênh trực tuyến như chat trực tuyến, email, hoặc điện thoại để giải đáp thắc mắc và xử lý các vấn đề phát sinh.