BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THỊ TUYẾT TRINH XÂY DỰNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO QUI TRÌNH HÚT ĐỜM THEO CHUẨN NĂNG LỰC CHO ĐIỀU DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN 115 NĂM 2017 - 2018 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH : 62.01 Hà Nội – Năm 2020 ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG XÂY DỰNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO QUI TRÌNH HÚT ĐỜM THEO CHUẨN NĂNG LỰC CHO ĐIỀU DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN 115 NĂM 2017 -2018 Chuyên ngành: Y tế công cộng.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. BÙI THỊ THU HÀ 2.ĐỖ QUỐC HUY Hà Nội – Năm 2020 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 19 tháng 11 năm 2020 Tác giả luận án iv LỜI CẢM ƠN Với lòng thành kính và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể các Thầy, Cô hướng dẫn, Ban Giám hiệu, các Thầy Cô giáo Trường Đại học Y tế Công cộng đã hết lòng nhiệt tình truyền thụ kiến thức và luôn hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường. Cảm ơn Hội Điều dưỡng Việt Nam đã hỗ trợ cung cấp thông tin cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Thầy Cô tại khoa Điều dưỡng, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã động viên giúp đỡ, tham gia nghiên cứu cùng tôi trong thời gian làm nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Đảng ủy, các đồng chí lãnh đạo, toàn thể nhân viên Bệnh viện Nhân dân 115 đã giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất, chuyên môn kỹ thuật và cung cấp thông tin để tôi tiến hành luận án.Hồ Chí Minh, Ngày 19 tháng 11 năm 2020 Tác giả luận án \ v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN……………………………………………………………… iii LỜI CÁM ƠN……………………………………………………………… iv MỤC LỤC……………………………………………………………………… v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT…………………………………………. x DANH MỤC BẢNG…………………………………………………………… xi DANH MỤC SƠ ĐỒ…………………………………………………………. xiii DANH MỤC BIỂU ĐỒ………………………………………………………. xiv DANH MỤC HÌNH……………………………………………………………. xv TRANG THÔNG TIN GIỚI THIỆU VỀ LUẬN ÁN………………………… xvi ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………………………. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU…………………………………………………… 3 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU………………………………………. Tổng quan hút đờm. Định nghĩa hút đờm………………………………………………………. Mục đích hút đờm. Trường hợp áp dụng hút đờm. Phân loại hút đờm.Tầm quan trọng của hút đờm đối với công tác chăm sóc sức khỏe………… 5 1.6 Vai trò của điều dưỡng trong hút đờm……………………………………. Chuẩn năng lực của điều dưỡng……………………………………………. Định nghĩa năng lực………………………………………………………. Chuẩn năng lực ngành điều dưỡng trên thế giới…………………………… 8 1. Một số nguyên tắc đánh giá chuẩn năng lực………………………………. Qui trình hút đờm và chương trình đào tạo hút đờm theo chuẩn năng lực…… 14 1. Qui trình hút đờm…………………………………………………………. Các yếu tố liên quan đến thực hiện qui trình hút đờm ở ĐD bệnh viện……. Chương trình đào tạo hút đờm theo chuẩn năng lực………………………. Các mô hình can thiệp nâng cao kiến thức, thực hành hút đờm của ĐD……. Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu……………………………………… 31 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………. Giai đoạn 1: Xây dựng chuẩn năng lực hút đờm của ĐD……………………. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………. Thời gian và địa điểm nghiên cứu………………………………………… 36 2. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………. Phương pháp chọn mẫu…………………………………………………… 36 2. Phương pháp thu thập số liệu……………………………………………… 36 2. Biến số nghiên cứu………………………………………………………. Cách tính điểm xây dựng chuẩn năng lực hút đờm………………………. Giai đoạn 2: Đánh giá ban đầu về năng lực hút đờm của ĐD………………. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………. Thời gian và địa điểm nghiên cứu………………………………………… 42 2. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………. Phương pháp thu thập số liệu……………………………………………… 42 2. Cách tính điểm kiến thức, thực hành trong nghiên cứu. Giai đoạn 3: Xây dựng và triển khai chương trình đào tạo qui trình hút đờm theo chuẩn năng lực………………………………………………………………. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………. Thời gian và địa điểm nghiên cứu………………………………………… 48 2. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………. Phương pháp chọn mẫu…………………………………………………… 49 2. Phương pháp thu thập số liệu……………………………………………… 49 2. Cách tính điểm…………………………………. Giai đoạn 4: Đánh giá kết quả chương trình can thiệp đào tạo qui trình hút 58 đờm theo chuẩn năng lực cho ĐD……………………………………. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………. Thời gian và địa điểm nghiên cứu………………………………………… 58 2. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………. Phương pháp chọn mẫu…………………………………………………… 58 2. Phương pháp thu thập số liệu……………………………………………… 58 2. Cách tính chỉ số hiệu quả………………………. Các chỉ số đánh giá chính trước và sau can thiệp……………………………. Phương pháp phân tích số liệu……………………………………………… 60 2. Phương pháp làm sạch số liệu……………………………………………. Phần mềm nhập liệu………………………………………………………. Phân tích số liệu……………………………………. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu……………………………………………… 62 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ………………………………………………………. Xây dựng chuẩn năng lực hút đờm…………………………………………. Đánh giá thực trạng năng lực hút đờm của ĐD năm 2017………………….Đánh giá kết quả triển khai chương trình đào tạo hút đờm theo năng lực ĐD 91 3. Đánh giá hiệu quả chương trình can thiệp nhằm cải thiện năng lực hút đờm của ĐD sau 6 tháng đào tạo năm 2019 …………………………………………. Đánh giá hiệu quả can thiệp sau 6 tháng đào tạo năm 2019. 104 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN……………………………………………………. Xây dựng chuẩn năng lực hút đờm của ĐD…………………………………. Thực trạng năng lực hút đờm của ĐD………………………………………. Những yếu tố liên quan đến năng lực hút đờm của ĐD……………………. Đánh giá kết quả triển khai chương trình đào tạo qui trình hút đờm theo chuẩn năng lực……………. Đánh giá hiệu quả của chương trình đào tạo trong cải thiện năng lực hút đờm của ĐD sau 6 tháng đào tạo năm 2019…. Đánh giá theo chỉ số hiệu quả………………………………………………. Ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu…………………………………………. 135 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ………………… 137 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………. 138 PHỤ LỤC 1 Phụ lục 1. Chuẩn năng lực hút đờm…………………………………………… 146 Phụ lục 1. Bảng diễn giải năng lực hút đờm……………………………………. Bảng liên kết giữa chuẩn năng lực và bộ câu hỏi…………………. 155 PHỤ LỤC 2: BỘ CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG………………. Bộ câu hỏi kiến thức ĐD về chăm sóc hút đờm……………………. Bảng tính điểm kiến thức…………………………………………… 176 Phụ lục 2. Bảng kiểm thực hành hút đờm của ĐD……………………………. 179 PHỤ LỤC 3: BỘ CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH…………………. Phiếu hướng dẫn phỏng vấn sâu điều dưỡng trưởng khoa, bác sĩ…… 183 Phụ lục 3. Phiếu hướng dẫn phỏng vấn sâu giáo viên…………………………. Phiếu hướng dẫn phỏng vấn sâu điều dưỡng viên…. 189 PHỤ LỤC 4: CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO QUI TRÌNH HÚT ĐỜM THEO CHUẨN NĂNG LỰC…………………………………………………. Lịch học lớp chăm sóc hút đờm theo năng lực……………………… 192 Phụ lục 4. Lịch giảng thực hành tại các khoa………. Kế hoạch buổi báo cáo khóa đào tạo chăm sóc hút đờm…. Phiếu chấm điểm trình bày kết quả học tập……………………. Phiếu đánh giá chương trình đào tạo qui trình hút đờm theo chuẩn 199 năng lực…………………………………………………………………………. Kết hợp năng lực và các phương pháp giảng dạy…. Kế hoạch triển khai chương trình đào tạo qui trình hút đờm theo năng lực…………………………………………………………………………. 203 PHỤ LỤC 5: GIẤY ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN CỨU…………………. 204 ix PHỤ LỤC 6: SAI SỐ VÀ KHỐNG CHẾ SAI SỐ…………………………. 207 PHỤ LỤC 7: CÁC BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU………………………………. 209 x DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BS : Bác sĩ BV : Bệnh viện BVND 115 : Bệnh viện Nhân Dân 115 CanMEDS : Canadian Medical Education Directives for Specialists: Hướng dẫn giáo dục y tế Canada dành cho thầy thuốc CBYT : Cán bộ y tế CME : Continuing medical education: Đào tạo y khoa liên tục CNA : Canadian Nursing Association: Hội điều dưỡng Canada CS : Chăm sóc ĐD : Điều dưỡng ĐDTK : Điều dưỡng trưởng khoa ĐDV : Điều dưỡng viên ĐHYTCC : Đại học Y tế công cộng ĐLC : Độ lệch chuẩn ĐT : Đào tạo ĐTV : Điều tra viên GDSK : Giáo dục sức khỏe JNA : Japanese Nursing Association: Hội điều dưỡng Nhật Bản. KN : Kỹ năng KT : Kiến thức KTCS : Kỹ thuật chăm sóc NB : Người bệnh NC : Nghiên cứu NCS : Nghiên cứu sinh PVS : Phỏng vấn sâu QT : Qui trình TB : Trung bình TĐ : Thái độ TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh xi DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Khung năng lực 9 Bảng 1.2 Phương pháp đánh giá chuẩn năng lực theo tháp năng lực Miller 12 Bảng 1.3 Một số quy trình đào tạo điều dưỡng 13 Bảng 1.4 Tổng hợp một số nghiên cứu về qui trình hút đờm 20 Bảng 2.1 Khung năng lực hút đờm của điều dưỡng 40 Bảng 2.2 Một số biến số nghiên cứu chính 41 Bảng 2.3 Điểm năng lực hút đờm 48 Bảng 2.4 Tổng hợp các bộ công cụ nghiên cứu 59 Bảng 2.5 Chỉ số của nghiên cứu 60 Bảng 3.1 Các chuẩn năng lực hút đờm vòng 1 74 Bảng 3.2 Các chuẩn năng lực hút đờm vòng 2 77 Bảng 3.3 Các chuẩn năng lực chưa đạt sự đồng ý cao 80 Bảng 3.4 Thông tin chung về điều dưỡng tham gia nghiên cứu 82 Bảng 3.5 Điểm trung bình và tỷ lệ đạt năng lực nhận định của ĐD về chăm 83 sóc hút đờm Bảng 3.6 Điểm trung bình và tỷ lệ đạt năng lực lập kế hoạch của ĐD về chăm 84 sóc hút đờm Bảng 3.7 Điểm trung bình và tỷ lệ đạt năng lực thực hiện kế hoạch của ĐD 85 về chăm sóc hút đờm Bảng 3.8 Điểm trung bình và tỷ lệ đạt năng lực đánh giá của ĐD về chăm sóc 86 hút đờm Bảng 3.9 Điểm trung bình và tỷ lệ đạt năng lực giao tiếp, làm việc nhóm của 87 ĐD về chăm sóc hút đờm Bảng 3.10 Đánh giá năng lực chăm sóc hút đờm của ĐD 88 Bảng 3.11 Mối liên quan giữa một số yếu tố với năng lực hút đờm của ĐD 88 Bảng 3.12 Tóm tắt thực trạng chăm sóc hút đờm theo năng lực của điều dưỡng 89 Bảng 3.13 Khung chương trình đào tạo dựa trên kết quả điều tra ban đầu 92 xii Bảng 3.14 Khung chương trình đào tạo cụ thể 93 Bảng 3.15 Điều dưỡng đánh giá chương trình đào tạo qui trình hút đờm theo 95 chuẩn năng lực Bảng 3.16 Năng lực hút đờm của ĐD trước và sau can thiệp 98 Bảng 3.17 Đánh giá điểm trung bình năng lực hút đờm của ĐD trước và sau 102 đào tạo Bảng 3.18 Hiệu quả về năng lực hút đờm của ĐD trước và sau đào tạo 103 Bảng 4.1 Mô hình xây dựng chương trình đào tạo 117 xiii DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Qui trình phát triển chương trình đào tạo theo năng lực 28 Sơ đồ 1.2 Đào tạo liên tục nâng cao chuyên môn điều dưỡng 30 Sơ đồ 1.3 Qui trình hút đờm theo chuẩn năng lực 33 Sơ đồ 1.4 Khung lý thuyết của nghiên cứu 34 Sơ đồ 2.1 Các giai đoạn nghiên cứu theo khung lý thuyết 35 Sơ đồ 2.
