phần mở đầu, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của đề tài Chƣơng 2: Một số bài giảng về tổ hợp theo hƣớng tiếp cận chuẩn quốc tế Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài. Quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế Tổng kết kinh nghiệm của các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, trƣờng Đại học Khảo thí quốc tế Cambrigde (University of Cambridge - Internation Exxaminations ) đã đƣa ra bộ chuẩn kỹ năng nghề nghiệp của GV môn Toán THPT.Chuẩn đề ra các chuẩn mực tối thiểu của một ngƣời GV môn Toán THPT, trên cơ sở đó ngƣời GV THPT môn Toán đánh giá khả năng của mình và điều chỉnh bản thân mình theo chuẩn.
Chuẩn đã đƣợc áp dụng rộng rãi trên 100 nƣớc trên thế giới và thu đƣợc nhiều kết quả khả quan. Giảng dạy theo mô hình giáo dục tích cực là phƣơng pháp giảng dạy mới ở đó HS chủ động tham gia vào mọi khâu của hoạt động giảng dạy nhƣ: - Chủ động tích cực tham gia vào hoạt động thực hành giảng dạy. - Chủ động tự phân tích, đánh giá kết quả của quá trình giảng dạy. - Chủ động rút ra những ƣu điểm và nhƣợc điểm của hoạt động giảng dạy để từ đó đóng góp phản hồi cho GV chuẩn bị kế hoạch giảng dạy ở bƣớc sau.1: Quy trình giảng dạy theo mô hình giáo dục tích cực tiếp cận chuẩn quốc tế: LẬP KẾ HOẠCH GIẢNG DẠY THÔNG TIN PHẢN HỒI HOẠT ĐỘNG DẠY HOC ĐÁNH GIÁ CẢI TIẾN KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KHÂU THEN CHỐT - QUYẾT ĐỊNH 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bƣớc 1: Thực hành lập kế hoạch giảng dạy và chuẩn bị.
Gv cần phải tiến hành nhƣ sau: i) Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức kỹ năng và yêu cầu về thái độ trong chƣơng trình. ii) Nghiên cứu sách giáo khoa và các tài liệu liên quan ( Để hiểu chính xác, đầy đủ những nội dung của bài học, xác định những kiến thức, kỹ năng, thái độ cơ bản cần hình thành và phát triển của HS, xác định trình tự lôgic của bài học). iii) Xác định khả năng đáp ứng các nhiệm vụ nhận thức của HS. iv) Lựa chọn PPDH; phƣơng tiện dạy học; thiết bị dạy học; HTTCDH và các cách thức đánh giá thích hợp nhằm giúp HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, phát triển năng lực tự học.
v) Xây dựng kế hoạch bài học( Xác định mục tiêu, thiết kế nội dung, nhiệm vụ, cách thức hoạt động, thời gian và yêu cầu cần đạt cho từng hoạt động dạy của GV và hoạt động học tập của HS). Bƣớc 2: Hoạt động dạy học. Các bƣớc tiến hành: i) Kiểm tra sự chuẩn bị của HS( kiểm tra việc nắm vững bài cũ, tình hình chuẩn bị bài mới và có thể tiến hành đầu giờ học hoặc đan xen trong quá trình dạy bài mới). ii) Tổ chức dạy và học bài mới( GV giới thiệu bài mới, nêu nhiệm vụ học tập và cách thức thực hiện để đạt đƣợc mục tiêu bài học, tạo động cơ học tập cho HS; GV tổ chức, hƣớng dẫn HS suy nghĩ, tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội nội dung bài học, nhằm đạt đƣợc mục tiêu bài học với sự vận dụng PPDH phù hợp).
iii) Luyện tập, củng cố. Bƣớc 3: Kiểm tra- đánh giá sự tiến bộ của kết quả học tập. Đây là khâu then chốt quyết định trong quy trình dạy học đƣa ra. Đây là một khâu, một công cụ quan trọng không thể thiếu trong quá trình giáo dục; Có thể tiến hành kiểm tra đánh giá việc học tập môn học trƣớc khi học tập môn học, trong khi học tập và sau khi học tập môn học theo các hình thức sau: +) Kiểm tra vấn đáp; Kiểm tra 15 phút; Kiểm tra định kỳ (Kiểm tra 1 tiết; Kiểm tra học kỳ; Thi chất lượng).
Thi thử, thi vui giữa các nhóm. +) Kiểm tra thông qua hình thức viết bản tổng kết. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bƣớc 4: Đánh giá cải tiến- cải tiến việc dạy học (Thông tin phản hồi) Đây là khâu cuối cùng trong quy trình dạy học đƣa ra. Khâu này có nhiệm vụ đánh giá tổng kết những cải tiến trong quá trình dạy học để đƣa ra những thông tin hữu ích giúp GV điều chỉnh toàn bộ các bƣớc trong quy trình giảng dạy tiếp cận chuẩn quốc tế ở trên.
Thực hiện tốt khâu cuối cùng này, ngƣời GV sẽ có những điều chỉnh hợp lý trong quá trình dạy học để đạt mục tiêu dạy học đề ra, đƣa GV tiếp cận tốt với chuẩn kỹ năng nghề nghiệp của GV THPT mang tính chất quốc tế. Một số quan điểm dạy và học. Với quan niệm thông thƣờng dạy thế nào thì học thế ấy nên khái niệm dạy sẽ kéo theo khái niệm học.Cũng có quan niệm cho rằng có việc học mới cần đến việc dạy nên nhu cầu và cách học sẽ quyết định quá trình dạy. Một số cách tiếp cận về học và dạy nhƣ sau [23]: - Coi học là quá trình làm biến đổi hành vi từ kinh nghiệm hay từ sự tiếp xúc của môi trƣờng sống( không chỉ là môi trƣờng nhà trƣờng) của chủ thể - Coi học là quá trình tích hợp, đồng hóa, điều ứng, nhập nội những dữ liệu mới làm biến đổi nhận thức nội tại hiện có của chủ thể.
- Coi học là tự tạo khả năng xác định vấn đề cần giải quyết, thu nhận, xử lý thông tin và ứng dụng chúng. - Coi dạy là quá trình truyền đạt nội dung dạy học một chiều từ thầy đến trò- Đây là cách tiếp cận truyền thống. - Dạy là quá trình hỗ trợ việc học, tạo điều kiện cho ngƣời học chủ động tìm kiếm và xử lý thông tin, ngƣời dạy đóng vai trò trọng tài cố vấn. Hoặc là [22] “Học là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học( nội dung học), dưới sự điều khiển sư phạm của GV.
“Dạy là sự điều khiển tối ưu hóa quá trình người học chiếm lĩnh nội dung học, trong và bằng cách đó phát triển và hình thành nhân cách( năng lực, phẩm chất). Trong thời đại kinh tế tri thức và xã hội thông tin, lại có những quan niệm về dạy và học nhƣ sau:“Học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách chọn nhập và xử lý thông tin lấy từ môi trường xung quanh” [26]. Khái niệm học này tƣơng ứng với quan điểm học thƣờng xuyên, học suốt đời trong xã hội học tập của thời đại kinh tế tri thức. Còn dạy: “Dạy là việc giúp cho người học tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng và hình thành hoặc biến đổi những tình cảm, thái độ”.
[26] 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy theo quan niệm trên, ngƣời học đạt đƣợc hiểu biết khi việc học hình thành đƣợc sơ đồ nhận thức cho riêng mình về sự liên hệ lẫn nhau của các khái niệm và sự kiện thực tế, điều đó có nghĩa: Học tập thực sự không thể là sự nhồi nhét kiến thức hay kỹ năng vào người học cùng một lúc.Trên cơ sở các quan niệm trên ta thấy học có hai chức năng kép: thu nhận thông tin và tự điều khiển quá trình nhận thức của người học, còn dạy cũng có hai chức năng kép : truyền đạt thông tin và điều khiển quá trình nhận thức cho người học. Sự tƣơng tác của các chức năng này sẽ làm xuất hiện khái niệm dạy học: Dạy học là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại, bổ xung cho nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập vào nhau thông qua hoạt động cộng tác nhằm tạo cho người học khả năng phát triển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách. Bản chất của quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn. Quy trình dạy học Quy trình dạy học đƣợc xem nhƣ một hệ thống bao gồm các yếu tố: mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạ của thầy, phương pháp học của trò và cuối cùng là kiểm tra đánh giá kết quả.2: Các yếu tố trên tác động qua lại lẫn nhau YÊU CẦU CỦA XÃ HỘI VÀ ĐỘNG CƠ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH MỤC TIÊU ĐÀO TẠO NỘI DUNG CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU, NỘI DUNG BÀI HỌC HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC PHƢƠNG PHÁP DẠY PHƢƠNG PHÁP HỌC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ ĐÁNH GIÁ TỔNG KẾT 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ phân tích nhu cầu của xã hội, động cơ học tập của HS, trên cơ sở triết lý của nền giáo dục và các cơ sở khác,hệ mục tiêu của một cấp học, môn học đƣợc xác định.
Đây là mốc cơ bản để thiết kế chƣơng trình, lựa chọn và sắp xếp nội dung đào tạo. Hệ mục tiêu còn định hƣớng cho việc tìm ra các HTTCDH phù hợp trong đó ngƣời dạy và ngƣời học tìm ra đƣợc các PPDH tƣơng ứng để đạt mục tiêu. Trong sơ đồ trên kiểm tra- đánh giá là khâu cuối cùng và cũng là khâu quan trọng nhất bởi lẽ không những chỉ ra quá trình đào tạo có đạt mục tiêu hay không mà kiểm tra –đánh giá còn cung cấp các thông tin hữu ích để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động xảy ra trƣớc đó. Phương pháp dạy học a.
Phương pháp:Về mặt triết học có hai định nghĩa đƣợc quan tâm: Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định trong nhận thức và trong thực tiễn [31], [32]. Phương pháp là: “ Ý thức về hình thức của sự tự vận động bên trong của nội dung” [38]. Trong thực tế còn hiểu phương pháp là hệ thống những quy tắc, nguyên tắc, quy phạm dùng để chỉ đạo hành động; phương pháp đồng nghĩa với các thủ thuật, biện pháp kỹ thuật; là tổ hợp các bƣớc đi, là quy trình mà trí tuệ phải đi theo để tìm ra và chứng minh chân lý, phương pháp còn đƣợc hiểu theo nghĩa kế hoạch đƣợc tổ chức hợp lý trong quản lý. Phương pháp dạy học.
Phƣơng pháp dạy học (PPDH) [32] là: Cách thức hợp tác của thầy và trò, trong đó thầy truyền đạt tri thức, kĩ năng, thái độ; thầy điều khiển việc học của trò, trò tiếp thu và tự điều khiển sự học tập của bản thân, học những điều được truyền thụ để phát triển nhân cách. PPDH bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học. Hai phương pháp này trong suốt quá trình dạy học luôn luôn quan hệ chặt chẽ, thống nhất với nhau.