Luận văn: Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên - Dương Văn Tám

Tìm hiểu quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên với những kết quả nổi bật, giải pháp phát triển kinh tế và hạ tầng.

• Tác giả: Dương Văn Tám
• Người hướng dẫn: TS. Đồng Văn Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình

Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên là một nhiệm vụ chiến lược trọng tâm. Huyện Phú Bình sở hữu vị trí địa lý thuận lợi tại vùng trung du miền núi phía Bắc. Địa phương có địa hình tương đối bằng phẳng, đất đai màu mỡ và nguồn lao động dồi dào. Các chính sách xây dựng nông thôn mới tạo ra bước ngoặt lớn cho diện mạo làng quê. Hệ thống văn bản chỉ đạo từ trung ương đến địa phương được quán triệt sâu rộng. Công tác quy hoạch không gian nông thôn được triển khai bài bản và đồng bộ. Huyện tập trung nguồn lực đầu tư vào hệ thống đường giao thông liên xã và cơ sở trường học. Các trạm y tế cơ sở và hệ thống thủy lợi nội đồng cũng được cải tạo mạnh mẽ. Đời sống vật chất của cư dân nông thôn có những chuyển biến rõ rệt. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua từng năm nhờ phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình. Tinh thần đoàn kết cộng đồng được nâng cao thông qua các phong trào hiến đất làm đường. Chương trình mang lại sự thay đổi căn bản trong nhận thức của cán bộ và quần chúng nhân dân.

1.1. Bối cảnh tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Phú Bình

Huyện Phú Bình nằm ở phía đông nam tỉnh Thái Nguyên. Địa phương là cửa ngõ kết nối giao thương giữa vùng trung du miền núi và đồng bằng Bắc Bộ. Địa hình huyện mang đặc trưng bán sơn địa với nhiều đồi thấp xen kẽ đồng bằng. Đất đai nơi đây rất thích hợp cho canh tác lúa nước, hoa màu và chăn nuôi gia súc. Nguồn nước từ sông Cầu cung cấp lượng phù sa lớn cho sản xuất nông nghiệp. Dân số toàn huyện đông đúc với lực lượng lao động nông thôn cần cù và chịu khó. Kinh tế truyền thống chủ yếu dựa vào nông nghiệp quy mô nhỏ lẻ. Khi triển khai chương trình nông thôn mới, huyện đối mặt với nhiều rào cản về cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, lợi thế tiếp giáp các khu công nghiệp lớn tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ.

1.2. Mục tiêu trọng tâm của chương trình mục tiêu quốc gia

Chương trình mục tiêu quốc gia tại Phú Bình hướng đến xây dựng hệ thống nông thôn văn minh và hiện đại. Huyện xác định rõ các mốc chỉ tiêu cần đạt theo từng giai đoạn cụ thể. Mục tiêu hàng đầu là nâng cấp toàn diện mạng lưới đường giao thông nông thôn và kênh mương thủy lợi. Địa phương chú trọng bảo đảm nguồn điện sinh hoạt và sản xuất ổn định cho mọi người dân. Hệ thống trường học cùng trạm y tế xã phải đạt chuẩn quốc gia theo quy định. Việc xây dựng nếp sống văn hóa mới ở các thôn xóm được đẩy mạnh thực hiện. Huyện cũng đặc biệt quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường và cảnh quan làng quê. Mục đích cuối cùng là nâng cao mức thu nhập bình quân đầu người một cách vững chắc. Đời sống nông thôn phát triển nhưng vẫn giữ gìn được bản sắc truyền thống.

II. Thực trạng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình

Quá trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Phú Bình ghi nhận nhiều thành tựu vượt bậc nhưng cũng bộc lộ không ít khó khăn. Công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án hạ tầng gặp nhiều vướng mắc về nguồn gốc đất đai. Nguồn vốn ngân sách nhà nước cấp hàng năm chưa đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư thực tế. Khả năng huy động vốn đóng góp từ nhân dân và các doanh nghiệp còn nhiều giới hạn. Nhiều tuyến đường liên thôn, liên xóm có quy mô hẹp và nhanh xuống cấp do lưu lượng xe vận tải lớn. Cơ sở hạ tầng thủy lợi nội đồng tại một số vùng đất trũng chưa đồng bộ, gây ngập úng vào mùa mưa bão. Tốc độ chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp còn chậm, các mô hình liên kết chuỗi giá trị chưa thật sự bền vững. Vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi gia cầm quy mô lớn đang là thách thức nghiêm trọng. Đội ngũ cán bộ cơ sở tại một số xã còn hạn chế về năng lực quy hoạch và quản lý dự án.

2.1. Khó khăn trong phát triển hạ tầng và huy động vốn

Hạ tầng kinh tế kỹ thuật là rào cản lớn trong tiến trình đạt chuẩn nông thôn mới tại địa bàn huyện. Nhiều tuyến đường liên thôn nhỏ hẹp, chưa được rải nhựa hoặc bê tông hóa hoàn chỉnh. Nguồn vốn phân bổ từ ngân sách cấp trên chỉ đáp ứng một phần nhỏ so với dự toán công trình. Doanh nghiệp trên địa bàn phần lớn là doanh nghiệp nhỏ nên mức độ tài trợ còn hạn chế. Thu nhập bình quân của người dân chưa cao, khiến việc vận động đóng góp tiền mặt gặp trở ngại. Tiến độ thi công một số công trình trường học và nhà văn hóa xã thường xuyên bị kéo dài. Khó khăn này làm chậm tiến độ về đích nông thôn mới của các xã vùng xa trung tâm huyện.

2.2. Thách thức về môi trường và liên kết sản xuất nông nghiệp

Phú Bình phát triển rất mạnh đàn gia cầm với thương hiệu gà đồi nổi tiếng khắp miền Bắc. Tuy nhiên, quy mô chăn nuôi hộ gia đình dày đặc đã gây sức ép khủng khiếp lên môi trường sống. Hệ thống xử lý chất thải sinh học và nước thải chăn nuôi chưa được đầu tư bài bản tại các hộ dân. Tình trạng xả thải bừa bãi ra kênh mương thủy lợi vẫn diễn ra phổ biến ở các xã trọng điểm. Bên cạnh đó, mối liên kết giữa các hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ còn lỏng lẻo. Sản phẩm nông nghiệp địa phương thường xuyên chịu cảnh được mùa mất giá. Người nông dân gặp nhiều khó khăn trong việc áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đồng bộ.

III. Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới tại huyện Phú Bình

Huyện Phú Bình cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đột phá. Trước hết, địa phương phải chủ động đa dạng hóa các nguồn lực tài chính đầu tư. Cơ chế lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia khác cần được vận dụng linh hoạt. Việc đẩy mạnh xã hội hóa giúp huy động tối đa nguồn lực từ các doanh nghiệp và con em xa quê. Huyện cần tập trung hoàn thiện dứt điểm các tiêu chí về đường giao thông, trạm y tế và trường học. Quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung cần được ưu tiên phê duyệt sớm. Chính quyền địa phương cần hỗ trợ kinh phí để người dân tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật. Các mô hình hợp tác xã kiểu mới phải được củng cố để làm đầu mối liên kết thị trường. Công tác tuyên truyền phải diễn ra thường xuyên nhằm tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân. Bộ máy cán bộ quản lý cấp xã cần được đào tạo bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn định kỳ.

3.1. Huy động và lồng ghép nguồn vốn đầu tư công trình hạ tầng

Huyện Phú Bình cần áp dụng chính sách lồng ghép ngân sách trung ương, tỉnh và huyện một cách hiệu quả. Ưu tiên hàng đầu là bố trí vốn trực tiếp cho các công trình giao thông trọng điểm và trạm y tế. Cơ chế nhà nước và nhân dân cùng làm cần tiếp tục phát huy tối đa hiệu quả. Chính quyền hỗ trợ vật liệu như xi măng, cát sỏi, nhân dân hiến đất và góp ngày công lao động. Huyện cũng cần tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng logistics và thương mại nông thôn. Việc quản lý các nguồn vốn đóng góp phải bảo đảm tính công khai, minh bạch tuyệt đối. Điều này giúp củng cố niềm tin vững chắc của người dân vào chương trình xây dựng nông thôn mới.

3.2. Đổi mới chuỗi giá trị nông nghiệp và kiểm soát môi trường

Địa phương cần đẩy nhanh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng. Chú trọng mở rộng các vùng chăn nuôi an toàn sinh học tập trung xa khu dân cư. Cần xây dựng các chuỗi liên kết khép kín từ sản xuất, giết mổ đến chế biến và tiêu thụ gia cầm. Thương hiệu Gà đồi Phú Bình và lúa nếp Thầu Dầu cần được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và quảng bá rộng rãi. Các mô hình xử lý rác thải sinh hoạt và nước thải hữu cơ bằng hầm biogas cần được nhân rộng. Chính quyền xã cần kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm quy chuẩn xả thải. Môi trường nông thôn trong sạch là nền tảng để thu hút du lịch trải nghiệm sinh thái.

IV. Kết luận và định hướng xây dựng nông thôn mới huyện Phú Bình

Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên đã tạo ra những biến chuyển to lớn về diện mạo và chất lượng sống. Huyện đã từng bước hoàn thành các tiêu chí quốc gia khó khăn nhờ sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị. Đời sống người dân nông thôn ngày càng được cải thiện về cả vật chất lẫn tinh thần. Tỷ lệ đường liên thôn được cứng hóa tăng nhanh, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương buôn bán. Tuy nhiên, hành trình này không dừng lại ở việc đạt danh hiệu chuẩn huyện nông thôn mới. Phú Bình cần hướng đến mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Việc gắn kết phát triển nông nghiệp với các cụm công nghiệp địa phương là xu hướng tất yếu. Địa phương cần bảo tồn không gian văn hóa truyền thống song song với quá trình đô thị hóa nông thôn. Các cấp ủy chính quyền cần tiếp tục duy trì tinh thần đổi mới, sáng tạo trong tổ chức quản lý điều hành.

4.1. Đánh giá kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm thực tiễn

Kết quả đạt được khẳng định tính đúng đắn của chủ trương xây dựng nông thôn mới tại Phú Bình. Sự đồng lòng của người dân là yếu tố quyết định dẫn đến mọi thắng lợi của chương trình. Bài học sâu sắc rút ra là phải làm tốt công tác tuyên truyền, biến người dân thành chủ thể thực hiện. Công tác kiểm tra, giám sát chất lượng các công trình cơ sở hạ tầng cần được tiến hành chặt chẽ. Việc phân bổ các nguồn vốn tài chính phải bám sát tình hình thực tế và nguyện vọng chính đáng của thôn xóm. Thành công ở các xã điểm cần được tổng kết kịp thời để nhân rộng ra toàn huyện. Đây là nền tảng quý giá cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

4.2. Định hướng xây dựng nông thôn mới nâng cao và bền vững

Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi huyện Phú Bình nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt được. Mục tiêu chuyển đổi số trong quản lý hành chính và nông nghiệp công nghệ cao cần được chú trọng hàng đầu. Huyện cần khuyến khích xây dựng các mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu. Các chuỗi giá trị sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương cần được nâng hạng và mở rộng thị trường xuất khẩu. Cảnh quan môi trường nông thôn cần được chỉnh trang sáng, xanh, sạch, đẹp một cách đồng bộ. Hệ thống an ninh trật tự xã hội tại các xóm làng phải được giữ vững an toàn. Những bước đi vững chắc này sẽ đưa Phú Bình trở thành vùng quê đáng sống và thịnh vượng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xuất phát điểm với mức bình quân khiêm tốn chỉ 3,3 tiêu chí mỗi xã vào năm 2010, huyện Phú Bình đã bứt phá mạnh mẽ để cán mốc 16,36 tiêu chí mỗi xã vào đầu năm 2018 và hoàn thành xuất sắc mục tiêu 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2020. Mặc dù đạt được những thành quả vượt bậc, chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương vẫn đối diện với nhiều rủi ro cố hữu như áp lực duy trì tính bền vững của các tiêu chí đã đạt, tâm lý chạy theo thành tích để về đích sớm, nguy cơ nợ đọng xây dựng cơ bản và sự chênh lệch phát triển giữa các xã vùng đồng bằng với 7 xã miền núi.

Luận văn tập trung giải quyết mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. Tác giả tiến hành bóc tách các nhân tố khách quan, chủ quan chi phối kết quả thực hiện, từ đó xác lập hệ thống giải pháp mang tính chiến lược cho giai đoạn 2021 - 2025.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 249,36 km2 diện tích tự nhiên của huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào địa bàn 20 xã và 1 thị trấn với quy mô dân số trên 150.000 người trong khung thời gian 5 năm từ 2016 đến 2020.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc tối ưu hóa hiệu quả phân bổ nguồn lực đầu tư với tổng vốn huy động vượt mốc 5.000 tỷ đồng. Những giải pháp đề xuất không chỉ trực tiếp hỗ trợ nâng cao thu nhập bình quân đầu người đạt 59 triệu đồng mỗi năm và kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 2,92% vào năm 2020, mà còn tạo tiền đề vững chắc cho mô hình nông thôn mới nâng cao tại các huyện trung du miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Công trình vận dụng Lý thuyết phát triển nông thôn bền vững kết hợp cùng Lý thuyết kinh tế học phát triển nông thôn làm nền tảng định hình tư duy nghiên cứu. Mô hình đánh giá được thiết kế dựa trên Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới ban hành theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, bao quát 5 nhóm lĩnh vực then chốt với 19 tiêu chí và 49 chỉ tiêu đo lường chuẩn hóa.

Hệ thống khái niệm công cụ được chuẩn hóa chặt chẽ theo các văn bản quản lý nhà nước:

• Khái niệm nông thôn xác định theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT là vùng lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị của các đô thị và chịu sự quản lý trực tiếp của cấp hành chính ủy ban nhân dân xã.
• Nông thôn mới theo Nghị quyết số 26-NQ/TW thể hiện mô hình nông thôn có kết cấu hạ tầng kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và môi trường sinh thái trong lành.
• Xây dựng nông thôn mới theo quan điểm hiện đại là quá trình vận động toàn diện nhằm nâng cao chất lượng sống của cư dân nông thôn.
• Chuẩn nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu được vận dụng theo tinh thần Quyết định số 691/QĐ-TTg nhằm hướng tới phát triển chiều sâu và bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở dữ liệu của nghiên cứu tích hợp đa tầng giữa nguồn thứ cấp và sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo nông thôn mới huyện Phú Bình, hệ thống niên giám của Chi cục Thống kê huyện và các nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2020.

Cỡ mẫu điều tra sơ cấp được xác lập với 120 phiếu khảo sát tiêu chuẩn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được ứng dụng tại 6 xã đại diện cho cả vùng ven đô và vùng miền núi khó khăn, bao gồm 40 cán bộ quản lý phụ trách các phòng, ban cấp huyện và ban quản lý cấp xã, cùng 80 chủ hộ nông dân đại diện cho các tầng lớp dân cư và tổ hợp tác sản xuất.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh tuyệt đối và tương đối trên phần mềm Excel là nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch của các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật qua từng năm. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá khách quan tốc độ biến động của các dòng vốn đầu tư, biên độ tăng năng suất cây trồng từ 52 tạ/ha lên gần 56 tạ/ha và sự dịch chuyển cơ cấu lao động theo chuỗi thời gian liên tục từ năm 2016 đến hết năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực chứng tại huyện Phú Bình trong giai đoạn 2016 - 2020 ghi nhận 4 bước chuyển biến mang tính đột phá:

Thứ nhất, hạ tầng kinh tế kỹ thuật và cơ sở văn hóa giáo dục được hoàn thiện vượt bậc. Toàn bộ 100% các xã đã có đường nhựa hoặc bê tông kết nối thông suốt về trung tâm huyện; mạng lưới điện hạ thế phủ kín 100% các xã và 311 xóm dân cư. Trong lĩnh vực giáo dục, toàn huyện có 59 trên tổng số 64 trường học đạt chuẩn quốc gia, tương ứng tỷ lệ 92,18%, tăng thêm 6 trường đạt chuẩn so với giai đoạn đầu kỳ.

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng kinh tế và mức sống dân cư bứt phá ấn tượng. Thu nhập bình quân đầu người năm 2020 đạt mức 59 triệu đồng/người/năm, vượt trước 2 năm so với chỉ tiêu 50 triệu đồng của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện. Giá trị sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn chạm mốc gần 18.000 tỷ đồng, sản lượng lương thực ổn định ở mức gần 82.000 tấn vào năm 2020.

Thứ ba, tái cơ cấu nông nghiệp đạt bước tiến rõ nét thông qua tích tụ ruộng đất. Huyện đã tổ chức thí điểm dồn điền đổi thửa thành công với quy mô 158,29 ha tại 3 xã Tân Đức, Xuân Phương và Úc Kỳ, tạo nền tảng hình thành các cánh đồng mẫu lớn canh tác lúa chất lượng cao và rau an toàn.

Thứ tư, công tác giảm nghèo và an sinh xã hội ghi nhận bước giảm kỷ lục. Tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện từ mức 6,75% năm 2018 đã giảm ngoạn mục xuống còn 2,92% vào cuối năm 2020, tức giảm hơn 3,83% chỉ trong vòng 2 năm.

Thảo luận kết quả

Thành công của Phú Bình bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của hệ thống chính trị và sự đồng thuận cao độ từ phía người dân. Tác giả chỉ ra rằng địa phương đã hấp thu rất tốt kinh nghiệm liên kết bốn nhà và chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP từ thị xã Đông Triều tỉnh Quảng Ninh, đồng thời biến phương châm dân cần của huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định thành động lực thu hút nguồn lực xã hội.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cố hữu. Đó là sự mất cân đối khi một số địa phương dồn tới hơn 70% ngân sách cho xây dựng cơ bản, dẫn đến nguy cơ nợ đọng kéo dài và xao nhãng các chỉ tiêu mềm. Vấn đề ô nhiễm nguồn nước sông Cầu đoạn chảy qua huyện dài 29 km và tỷ lệ rác thải nông thôn chưa được xử lý triệt để vẫn là những thách thức môi trường cấp bách.

Trong thực tế trình bày báo cáo quản lý, các dữ liệu này nên được thể hiện qua Bảng tổng hợp mức độ hoàn thành 19 tiêu chí NTM qua các năm và Biểu đồ hình quạt phản ánh cơ cấu phân bổ nguồn vốn 5.000 tỷ đồng. Cách biểu diễn này giúp cơ quan hoạch định thấy rõ tỷ trọng đóng góp của ngân sách, vốn tín dụng và vốn huy động từ nhân dân, từ đó nhận diện chính xác các nút thắt cần tháo gỡ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu duy trì 100% số xã đạt chuẩn và xây dựng nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021 - 2025, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch gắn với hiện đại hóa kết cấu hạ tầng. Ủy ban nhân dân huyện Phú Bình cần chỉ đạo rà soát, điều chỉnh quy hoạch xây dựng vùng huyện đến năm 2025. Mục tiêu cụ thể là kiên cố hóa thêm 35,1 km các tuyến tỉnh lộ qua địa bàn và nâng tỷ lệ kiên cố hóa kênh mương nội đồng từ 65% lên trên 85% trong khung thời gian 2021 - 2023, do Phòng Kinh tế và Hạ tầng chủ trì thực hiện.

Thứ hai, đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các hợp tác xã mở rộng quy mô dồn điền đổi thửa lên trên 500 ha tại các xã ven sông Cầu, hỗ trợ thành lập mới 15 hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu đẩy giá trị thu hoạch bình quân đạt trên 120 triệu đồng/ha/năm và nâng thu nhập bình quân đầu người lên mức 75 triệu đồng/người/năm trước năm 2025.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuyển dịch cơ cấu lao động. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì mở các lớp đào tạo nghề gắn với nhu cầu của các khu công nghiệp Điềm Thụy và Yên Bình. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 45% lên trên 70% vào năm 2025, tạo việc làm mới ổn định cho khoảng 3.500 lao động mỗi năm trong giai đoạn 2022 - 2025.

Thứ tư, siết chặt quản lý bảo vệ môi trường và cảnh quan nông thôn. Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng ủy ban nhân dân 20 xã xây dựng 02 khu xử lý rác thải sinh hoạt tập trung quy mô liên xã, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt 29 km hành lang bảo vệ nguồn nước sông Cầu. Chỉ tiêu hướng tới là đạt tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt trên 95%, phấn đấu đưa ít nhất 05 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 02 xã đạt chuẩn kiểu mẫu trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý nhà nước: Các thành viên ban chỉ đạo nông thôn mới cấp huyện và xã có thể khai thác mô hình quản lý, phương thức phân bổ nguồn vốn 5.000 tỷ đồng và cách giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản để áp dụng trực tiếp tại 20 xã trên địa bàn.

Nhóm nghiên cứu, giảng viên và học viên sau đại học: Những người làm nghiên cứu thuộc chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp và Quản lý công có thể sử dụng khung lý thuyết, quy trình chọn mẫu phân tầng với 120 đối tượng điều tra và phương pháp xử lý dữ liệu 19 tiêu chí làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị.

Nhóm doanh nghiệp và ban điều hành hợp tác xã: Các nhà đầu tư trong lĩnh vực chế biến nông sản và nông nghiệp công nghệ cao có thể căn cứ vào dữ liệu vùng sản xuất tập trung trên 158 ha và các chính sách ưu đãi theo Nghị định số 61/2010/NĐ-CP để xây dựng phương án liên kết sản xuất bao tiêu hiệu quả.

Nhóm trưởng thôn, ban giám sát cộng đồng và người dân: Các hạt nhân nòng cốt tại 311 xóm có thể nắm bắt quyền làm chủ, áp dụng phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi để tự tin tham gia hiến đất làm đường và giám sát chất lượng các công trình dân sinh.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong việc thực hiện tiêu chí môi trường tại huyện Phú Bình là gì? Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở hạ tầng thu gom xử lý rác thải sinh hoạt nông thôn và nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước sông Cầu đoạn chảy qua huyện dài 29 km. Trong thực tế những năm đầu triển khai, chỉ khoảng 60% lượng rác thải được xử lý quy chuẩn, đòi hỏi địa phương phải đẩy mạnh đầu tư lò đốt rác chuyên dụng để cán mốc thu gom trên 95% vào năm 2025.

Mô hình thí điểm dồn điền đổi thửa tại Phú Bình đem lại giá trị kinh tế cụ thể như thế nào? Đề án thí điểm thực hiện thành công trên quy mô 158,29 ha tại 3 xã Tân Đức, Xuân Phương và Úc Kỳ nhờ nguồn vốn hỗ trợ 7 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Mô hình này giúp giảm khoảng 30% chi phí cơ giới hóa làm đất, thúc đẩy năng suất lúa tăng thêm khoảng 4 tạ/ha và tạo tiền đề vững chắc hình thành vùng sản xuất lúa đặc sản tập trung.

Luận văn đã rút ra bài học kinh nghiệm gì trong việc huy động vốn đầu tư cơ sở hạ tầng? Nghiên cứu khẳng định bài học cốt lõi là tuyệt đối không huy động quá sức dân và tránh việc vay mượn ứng trước vốn công trình dẫn đến nợ đọng mất khả năng thanh toán. Nhờ đa dạng hóa nguồn lực và công khai tài chính, huyện đã huy động thành công trên 5.000 tỷ đồng trong 10 năm mà vẫn đảm bảo tính an toàn tài khóa và sự đồng thuận của nhân dân.

Huyện Phú Bình đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào để nâng thu nhập đầu người lên 59 triệu đồng? Địa phương đã đẩy mạnh phát triển công nghiệp và dịch vụ, chuyển dịch hiệu quả hơn 178.000 lao động tại chỗ sang các ngành nghề phi nông nghiệp, đưa tổng giá trị sản xuất công nghiệp đạt gần 18.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các mô hình thâm canh nông nghiệp công nghệ cao đã giữ vững sản lượng lương thực ổn định ở mức gần 82.000 tấn năm 2020.

Kinh nghiệm từ các địa phương điển hình như Hải Hậu và Đông Triều được tích hợp thế nào vào luận văn? Tác giả đã kế thừa tinh thần đưa nhân tố dân cần lên hàng đầu từ kinh nghiệm của huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định để khơi dậy sức dân, đồng thời áp dụng bài học liên kết bốn nhà cùng chương trình OCOP của thị xã Đông Triều tỉnh Quảng Ninh. Sự kết hợp này tạo đòn bẩy vững chắc giúp toàn bộ 20 xã của huyện Phú Bình hoàn thành tốt 19 tiêu chí nông thôn mới.

Kết luận

• Xác lập hệ thống luận cứ khoa học vững chắc chứng minh sự chuyển biến toàn diện từ mức xuất phát điểm 3,3 tiêu chí lên 19 tiêu chí chuẩn hóa tại 20 xã của huyện Phú Bình.
• Lượng hóa cụ thể các thành tựu phát triển kinh tế thông qua việc huy động trên 5.000 tỷ đồng vốn đầu tư, đưa thu nhập bình quân đạt 59 triệu đồng/người/năm và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức 2,92%.
• Nhận diện trực diện những tồn tại về nguy cơ nợ đọng xây dựng cơ bản, vấn đề xử lý ô nhiễm lưu vực 29 km sông Cầu và sự thiếu bền vững của các tiêu chí mềm.
• Xây dựng 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm định hướng phát triển tối thiểu 05 xã nông thôn mới nâng cao và 02 xã kiểu mẫu trong giai đoạn 2021 - 2025.
• Đóng góp nguồn tài liệu thực tiễn và phương pháp luận hữu ích phục vụ công tác giảng dạy chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp cũng như công tác chỉ đạo điều hành tại các địa phương trung du.

Ngay từ quý 1 năm 2021, các cơ quan chuyên môn huyện Phú Bình cần khẩn trương kiện toàn ban chỉ đạo, rà soát quỹ đất quy hoạch và phân bổ chi tiết các nguồn vốn hỗ trợ theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025. Các cấp quản lý và nhà nghiên cứu hãy chủ động khai thác các luận cứ, số liệu phân tích trong công trình này để triển khai ứng dụng vào thực tiễn quản trị địa phương, hướng tới mục tiêu xây dựng một nông thôn Phú Bình văn minh, giàu đẹp và thịnh vượng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 4 chương. Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3. Thực trạng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên Chương 4. Phương hướng, giải pháp đẩy mạnh xây dựng NTM trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.

Cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới 1. Một số khái niệm có liên quan đến xây dựng nông mới - Nông thôn Theo Từ điển tiếng Việt, Nông thôn là “khu vực dân cư chủ yếu làm nghề nông; phân biệt với thành thị". Theo định nghĩa này, thì có thể hiểu nông thôn là nơi người dân chủ yếu làm nông nghiệp để sinh sống. Ở góc độ quản lý nhà nước (QLNN), khái niệm nông thôn được thống nhất với quy định tại Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã".

- Nông thôn mới Có nhiều quan niệm, cách hiểu khác nhau về NTM. Theo đó “Nông thôn mới là một chủ trương của Đảng đồng thời cũng là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội để giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn nhằm từng bước xây dựng xã hội nông thôn ổn định, hoà thuận, dân chủ, có đời sống văn hóa phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xây dựng NTM, nâng cao đời sống nhân dân” Theo Nghị quyết số 26/NQ-TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, thì NTM được hiểu là: “Nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; Cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; Xã hội - nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; Dân trí được nâng 6 cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; Hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”. - Xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là “nhằm tạo ra những giá trị mới, những „cái mới‟ cho nông thôn Việt Nam. Đó là một nông thôn hiện đại có diện mạo mới” (Phạm Đi, 2016).

Trong điều kiện hiện nay của nước ta, xây dựng NTM là “cuộc vận động lớn, một quyết tâm chính trị nhất quán của Đảng và Nhà nước nhằm tạo dựng một nông thôn Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người nông dân. Chương trình xây dựng NTM có những mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, giải pháp, phương thức tổ chức thực hiện hết sức cụ thể.