Luận văn: Đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới tại Mỹ Hào, Hưng Yên

Luận văn về quản lý kinh tế nhằm đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới tại huyện Mỹ Hào, Hưng Yên. Nghiên cứu chuyên sâu, giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Chính
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Hồng Huyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Đẩy Mạnh Quá Trình Xây Dựng Nông Thôn Mới Trên Địa Bàn Huyện Mỹ Hào Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Khái lược về xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới
• 1.1.3. Nội dung xây dựng nông thôn mới
• 1.1.4. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới
• 1.1.5. Yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng NTM
• 1.2. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước châu Á, một số xã điểm xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam
• 1.2.1. Thụy Vân - Việt Trì - Phú Thọ
• 1.2.2. Nghĩa Hương - Quốc Oai - Hà Nội
• 1.2.3. Thanh Tân - Kiến Xương - Thái Bình
• 1.3. Bài học kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới tham khảo cho huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỸ HÀO TỈNH HƯNG YÊN
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 2.1.1. Tự nhiên và môi trường
• 2.1.2. Kinh tế - xã hội
• 2.2. Kết quả đạt được trong quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Mỹ Hào (2011-2013)
• 2.2.1. Huy động và quản lý nguồn vốn xây dựng nông thôn mới
• 2.2.2. Công tác quy hoạch, lập đề án xây dựng NTM
• 2.2.3. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
• 2.2.4. Phát triển kinh tế
• 2.2.5. Phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và môi trường
• 2.2.6. Tổng hợp thực hiện theo bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới
• 2.2.7. Trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ huyện, xã
• 2.2.8. Xây dựng hệ thống chính trị và đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội nông thôn
• 2.3. Những hạn chế và vấn đề cần giải quyết để đẩy mạnh quá trình xây dựng NTM trên địa bàn huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 2.3.1. Những hạn chế
• 2.3.2. Những vấn đề cần giải quyết để đẩy mạnh quá trình xây dựng NTM
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỸ HÀO TỈNH HƯNG YÊN GIAI ĐOẠN 2013 - 2020
• 3.1. Dự báo xu hướng phát triển kinh tế - xã hội huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 3.2. Định hướng, mục tiêu xây dựng nông thôn mới tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 3.3. Một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
• 3.3.1. Giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách xây dựng nông thôn mới
• 3.3.2. Giải pháp huy động nguồn vốn xây dựng nông thôn mới
• 3.3.3. Giải pháp Quy hoạch
• 3.3.4. Giải pháp phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
• 3.3.5. Giải pháp phát triển kinh tế
• 3.3.6. Giải pháp bảo vệ môi trường
• 3.3.7. Giải pháp đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.3.8. Giải pháp xây dựng hệ thống chính trị và đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội
• 3.4. Kiến nghị, đề xuất
• 3.4.1. Đối với Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương
• 3.4.2. Đối với tỉnh Hưng Yên
• 3.4.3. Đối với huyện Mỹ Hào
• KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào Hưng Yên

Chủ trương xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên là một phần không thể tách rời của chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới do Đảng và Nhà nước khởi xướng. Đây không chỉ là một chương trình phát triển kinh tế đơn thuần mà còn là một cuộc cách mạng sâu rộng, tác động đến mọi mặt đời sống. Mục tiêu chính là nâng cao toàn diện đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, đồng thời thay đổi bộ mặt nông thôn Mỹ Hào theo hướng hiện đại, văn minh nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Chương trình được triển khai dựa trên bộ tiêu chí nông thôn mới quốc gia, bao gồm 19 tiêu chí trên 5 lĩnh vực: Quy hoạch, Hạ tầng kinh tế - xã hội, Kinh tế và tổ chức sản xuất, Văn hóa - Xã hội - Môi trường, và Hệ thống chính trị. Tại Mỹ Hào, quá trình này được bắt đầu trong bối cảnh địa phương có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và có tốc độ công nghiệp hóa nhanh. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức về môi trường, sự chênh lệch giàu nghèo và việc duy trì các giá trị nông thôn truyền thống. Việc triển khai chương trình đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của người dân, và một lộ trình bài bản, khoa học, từ khâu quy hoạch đến huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện. Quá trình này nhấn mạnh vai trò của người dân trong xây dựng NTM, coi họ là chủ thể thực sự của công cuộc đổi mới này, từ việc tham gia bàn bạc, quyết định đến việc đóng góp công sức, tài chính và giám sát thực hiện.

1.1. Nền tảng từ chương trình mục tiêu quốc gia về NTM

Chương trình được triển khai dựa trên các văn bản pháp lý quan trọng như Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” và Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu của chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới là xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý; gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; nâng cao đời sống người dân Mỹ Hào. Chương trình đặt ra một bộ khung pháp lý và định hướng chiến lược rõ ràng, giúp các địa phương như Mỹ Hào có cơ sở để xây dựng kế hoạch và lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.

1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Mỹ Hào giai đoạn đầu

Trước khi triển khai mạnh mẽ chương trình NTM, kinh tế Mỹ Hào chủ yếu vẫn dựa vào sản xuất nông nghiệp. Mặc dù có tốc độ công nghiệp hóa nhanh, sự phát triển kinh tế - xã hội Mỹ Hào chưa thực sự đồng đều. Hạ tầng nông thôn như giao thông, thủy lợi, trường học còn nhiều yếu kém. Theo tài liệu nghiên cứu, thu nhập bình quân đầu người năm 2011 đạt 2.290 USD/người/năm, nhưng sự chênh lệch giữa các khu vực còn lớn. Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ cũng tạo ra áp lực về việc làm, môi trường và các vấn đề xã hội. Đây chính là những điều kiện ban đầu, vừa là cơ hội vừa là thách thức, mà chương trình xây dựng nông thôn mới cần phải giải quyết.

II. Thách thức chính trong xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào

Quá trình xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên bên cạnh những kết quả tích cực đã phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc huy động và quản lý nguồn vốn xây dựng NTM. Mặc dù có sự hỗ trợ từ ngân sách trung ương và tỉnh, nhưng nguồn lực này còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư khổng lồ cho hạ tầng và phát triển sản xuất. Việc huy động vốn từ doanh nghiệp và cộng đồng dân cư gặp nhiều khó khăn, công tác giải ngân còn chậm. Thách thức thứ hai đến từ công tác quy hoạch và năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ cơ sở. Luận văn của Nguyễn Xuân Chính (2014) chỉ ra rằng, dù 100% các xã đã hoàn thành quy hoạch, nhưng chất lượng một số đồ án chưa cao, tính khả thi và tầm nhìn dài hạn còn hạn chế. Năng lực của một bộ phận cán bộ xã trong việc lập đề án, quản lý dự án và vận động quần chúng chưa theo kịp yêu cầu. Cuối cùng, một hạn chế không nhỏ là nhận thức và sự tham gia của một bộ phận người dân chưa thực sự sâu sắc. Vai trò của người dân trong xây dựng NTM đôi khi còn mang tính hình thức, một số người vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư của Nhà nước. Việc thay đổi tư duy sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn cũng là một quá trình lâu dài và đầy thách thức.

2.1. Khó khăn trong huy động và quản lý nguồn vốn xây dựng NTM

Theo số liệu tổng hợp giai đoạn 2011-2013, tổng vốn thực hiện trên toàn huyện chỉ đạt khoảng 64,8 tỷ đồng, một con số khá khiêm tốn so với nhu cầu. Trong đó, vốn lồng ghép từ các chương trình khác chiếm tỷ trọng lớn nhất (47,5 tỷ đồng), trong khi vốn huy động từ doanh nghiệp (2,5 tỷ đồng) và đóng góp của cộng đồng còn rất hạn chế. Đặc biệt, nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng và con em xa quê gần như bằng không. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn vào ngân sách nhà nước và sự thiếu đa dạng trong các kênh huy động nguồn vốn xây dựng NTM, tạo ra áp lực lớn và làm chậm tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.

2.2. Hạn chế trong nhận thức và vai trò chủ thể của người dân

Mặc dù chủ trương nhấn mạnh người dân là chủ thể, nhưng trên thực tế, công tác tuyên truyền, vận động ở một số nơi chưa đủ sâu rộng để thay đổi hoàn toàn nhận thức. Một bộ phận người dân chưa hiểu hết quyền lợi và trách nhiệm của mình, còn có tâm lý thụ động, coi việc xây dựng NTM là nhiệm vụ của chính quyền. Vai trò của người dân trong xây dựng NTM chưa được phát huy tối đa, đặc biệt trong việc giám sát, quản lý các công trình công cộng. Việc thay đổi tập quán canh tác lạc hậu, áp dụng khoa học kỹ thuật và tham gia vào các mô hình kinh tế tập thể cũng gặp nhiều trở ngại do thói quen sản xuất cũ.

III. Giải pháp quy hoạch và xây dựng cơ sở hạ tầng NTM Mỹ Hào

Để đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên, các giải pháp trọng tâm tập trung vào việc hoàn thiện quy hoạch và đầu tư đồng bộ cho hạ tầng. Công tác quy hoạch nông thôn mới Hưng Yên tại Mỹ Hào được xác định là bước đi đầu tiên, phải đi trước một bước. Các đồ án quy hoạch cần được rà soát, điều chỉnh để đảm bảo tính thực tiễn, tầm nhìn dài hạn và phù hợp với định hướng phát triển chung của toàn thị xã. Quy hoạch không chỉ dừng lại ở việc phân lô, cắm mốc mà phải gắn liền với quy hoạch vùng sản xuất, quy hoạch phát triển các ngành nghề, dịch vụ. Song song với đó, việc xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn được xem là nhiệm vụ đột phá. Ưu tiên hàng đầu là hệ thống giao thông, bao gồm đường trục xã, liên xã, đường thôn xóm và đặc biệt là giao thông nội đồng để tạo điều kiện cho cơ giới hóa sản xuất. Hệ thống thủy lợi được đầu tư nạo vét, kiên cố hóa để đảm bảo tưới tiêu chủ động. Lưới điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa cũng được nâng cấp, xây mới theo chuẩn quốc gia. Việc thực hiện các hạng mục này đòi hỏi một cơ chế huy động vốn linh hoạt, kết hợp giữa ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, vốn doanh nghiệp và sự đóng góp của người dân theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”.

3.1. Hoàn thiện công tác quy hoạch và lập đề án NTM chi tiết

Đến năm 2012, 12/12 xã của huyện Mỹ Hào đã được phê duyệt đồ án quy hoạch nông thôn mới. Tuy nhiên, giải pháp tiếp theo là phải nâng cao chất lượng các đồ án này, đảm bảo sự đồng bộ giữa quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng và phát triển sản xuất. Công tác cắm mốc địa giới và công khai quy hoạch cho người dân biết, tham gia ý kiến và giám sát là yêu cầu bắt buộc. Các đề án xây dựng NTM của từng xã cần được lập một cách chi tiết, cụ thể hóa các mục tiêu, lộ trình và giải pháp huy động nguồn lực, tránh tình trạng chung chung, thiếu tính khả thi.

3.2. Đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông thủy lợi trường học

Giai đoạn 2011-2013 chứng kiến sự đầu tư mạnh mẽ vào xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn. Huyện đã cải tạo, bê tông hóa khoảng 30km đường trục xã, liên xã và gần 70km đường thôn xóm, đường nội đồng. Hệ thống thủy lợi được nâng cấp, đảm bảo tưới tiêu chủ động trên 95% diện tích gieo trồng. Nhiều trường học như THCS Phùng Chí Kiên, Nhân Hòa, Ngọc Lâm được xây mới, sửa chữa đạt chuẩn nông thôn mới. Các giải pháp này đã tạo ra một diện mạo mới, tạo đà cho phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

IV. Bí quyết phát triển kinh tế nâng cao đời sống người dân

Trọng tâm của chương trình xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên là phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân Mỹ Hào. Giải pháp cốt lõi là đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ và phát triển nông nghiệp hàng hóa công nghệ cao. Huyện đã thực hiện các đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, chuyển đổi gần 500 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các mô hình trang trại có giá trị kinh tế cao. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa được khuyến khích nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao năng suất. Bên cạnh kinh tế, các lĩnh vực văn hóa - xã hội cũng được đặc biệt quan tâm. Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục, y tế được triển khai hiệu quả. 100% trạm y tế xã có bác sĩ, nhiều trường học đạt chuẩn quốc gia. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được đẩy mạnh. Công tác bảo vệ môi trường nông thôn cũng được chú trọng, với các mô hình thu gom, xử lý rác thải, xây dựng các công trình nước sạch và vệ sinh. Sự phát triển đồng bộ này là chìa khóa để xây dựng nông thôn mới nâng cao, đảm bảo sự phát triển bền vững và toàn diện.

4.1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển sản xuất hàng hóa

Để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Mỹ Hào, huyện đã tập trung vào việc tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Thay vì sản xuất manh mún, các vùng sản xuất tập trung, cánh đồng mẫu lớn được hình thành. Tỷ trọng chăn nuôi - thủy sản tăng lên, chiếm 57,5% giá trị nông nghiệp. Các làng nghề truyền thống được bảo tồn và phát triển, song song với việc thu hút các dự án đầu tư công nghiệp, tạo việc làm tại chỗ cho hàng chục ngàn lao động. Đây là hướng đi đúng đắn, vừa phát huy lợi thế nông nghiệp, vừa tận dụng cơ hội từ công nghiệp hóa.

4.2. Nâng cao chất lượng văn hóa giáo dục và y tế địa phương

Sự phát triển không chỉ đo bằng kinh tế. Mỹ Hào đã tập trung nguồn lực để phát triển văn hóa, giáo dục, y tế. Tỷ lệ học sinh đỗ đại học, cao đẳng tăng hàng năm. 100% thôn, phố có cán bộ y tế, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân được đảm bảo. Các di tích lịch sử - văn hóa được trùng tu, tôn tạo, góp phần giữ gìn bản sắc địa phương. Tỷ lệ gia đình văn hóa, làng văn hóa ngày càng tăng, góp phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

V. Kết quả nổi bật trong xây dựng nông thôn mới tại Mỹ Hào

Sau một thời gian nỗ lực triển khai, chương trình xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, làm thay đổi sâu sắc bộ mặt nông thôn Mỹ Hào. Rõ nét nhất là sự hoàn thiện của hệ thống cơ sở hạ tầng. Các tuyến đường được bê tông hóa, cứng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho đi lại và sản xuất. Hệ thống điện, đường, trường, trạm được đầu tư xây dựng khang trang, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân. Kinh tế nông thôn có bước phát triển vượt bậc, thu nhập bình quân đầu người tăng lên đáng kể, tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu. Đời sống văn hóa, tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt. Các hoạt động văn hóa, thể thao diễn ra sôi nổi, các giá trị truyền thống được bảo tồn. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Thành công này là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy đảng, chính quyền và sự đồng thuận, chung sức của toàn thể nhân dân. Mỹ Hào đã từng bước hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới, tiến tới mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới thị xã Mỹ Hào, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

5.1. Thay đổi toàn diện bộ mặt nông thôn Mỹ Hào Hưng Yên

Sự thay đổi dễ nhận thấy nhất là cảnh quan, môi trường. Những con đường đất lầy lội được thay thế bằng đường bê tông sạch sẽ. Những ngôi nhà cao tầng khang trang mọc lên ngày càng nhiều. Các công trình công cộng như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được xây dựng đạt chuẩn, không còn tạm bợ. Bộ mặt nông thôn Mỹ Hào đã thực sự khởi sắc, trở nên sáng - xanh - sạch - đẹp hơn, không còn khoảng cách quá lớn so với khu vực đô thị. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của chương trình.

5.2. Cải thiện đáng kể đời sống vật chất và tinh thần người dân

Thành tựu quan trọng nhất của chương trình là nâng cao đời sống người dân Mỹ Hào. Thu nhập tăng giúp người dân có điều kiện chăm lo tốt hơn cho gia đình, đầu tư cho con cái học hành và tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng. Các thiết chế văn hóa được đầu tư đã tạo ra không gian sinh hoạt cộng đồng lành mạnh, phong phú. Người dân được tiếp cận thông tin qua hệ thống bưu điện, internet, nâng cao dân trí. Sự hài lòng và tin tưởng của người dân vào chủ trương của Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố.

5.3. Củng cố hệ thống chính trị và đảm bảo an ninh trật tự

Quá trình xây dựng NTM cũng là dịp để củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ được nâng lên. Quy chế dân chủ ở cơ sở được phát huy, tăng cường sự gắn kết giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Các phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc được đẩy mạnh, góp phần đảm bảo an ninh trật tự nông thôn. Các mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng được giải quyết kịp thời, tệ nạn xã hội được đẩy lùi, tạo môi trường sống an toàn, bình yên cho người dân.

VI. Định hướng xây dựng NTM nâng cao kiểu mẫu tại Mỹ Hào

Hoàn thành các tiêu chí cơ bản mới chỉ là bước khởi đầu trong hành trình xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào, Hưng Yên. Mục tiêu dài hạn mà thị xã hướng tới là xây dựng nông thôn mới nâng cao và tiến tới nông thôn mới kiểu mẫu. Đây là một yêu cầu cao hơn, không chỉ tập trung vào việc “đạt chuẩn” mà còn hướng tới sự “vượt trội” và “bền vững”. Định hướng này đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng theo hướng thông minh, hiện đại. Phát triển kinh tế phải đi vào chiều sâu, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp chủ lực có thương hiệu, giá trị gia tăng cao, gắn với chuỗi giá trị và thị trường. Đời sống văn hóa phải thực sự phong phú, đậm đà bản sắc. Môi trường phải được bảo vệ một cách bền vững, cảnh quan nông thôn phải trở thành những miền quê đáng sống. Đặc biệt, chất lượng cuộc sống của người dân phải được nâng cao một cách thực chất, thể hiện qua thu nhập, khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội chất lượng cao, và mức độ hài lòng. Để thực hiện được mục tiêu này, Mỹ Hào cần tiếp tục phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực, và quan trọng nhất là duy trì ngọn lửa nhiệt huyết và sự đồng lòng của toàn thể nhân dân.

6.1. Mục tiêu và giải pháp cho giai đoạn NTM nâng cao

Giai đoạn xây dựng nông thôn mới nâng cao tập trung vào việc nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt được. Mục tiêu là thu nhập bình quân đầu người phải cao hơn mức chuẩn chung của tỉnh, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm xuống mức thấp nhất. Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn sẽ được nhân rộng. Hệ thống hạ tầng giao thông, thông tin liên lạc được nâng cấp theo hướng thông minh. Chất lượng giáo dục, y tế được nâng lên một tầm cao mới. Giải pháp chính là tăng cường thu hút đầu tư, đẩy mạnh liên kết “4 nhà” và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nông thôn.

6.2. Tầm nhìn hướng tới các xã nông thôn mới kiểu mẫu

Tầm nhìn xa hơn là xây dựng các xã nông thôn mới kiểu mẫu, là những hình mẫu điển hình về một lĩnh vực nổi trội như sản xuất, môi trường, văn hóa, hoặc an ninh trật tự. Một xã kiểu mẫu phải là nơi có kinh tế phát triển thịnh vượng, môi trường sống trong lành, bản sắc văn hóa được phát huy tối đa, và người dân có cuộc sống hạnh phúc, an toàn. Để đạt được điều này, cần có sự đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, phát huy thế mạnh riêng có của từng địa phương, tạo ra những mô hình kiểu mẫu để nhân rộng, góp phần đưa sự nghiệp xây dựng nông thôn mới ở Mỹ Hào lên một đỉnh cao mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên có tổng diện tích tự nhiên 7.910,96 ha với quy mô dân số năm 2013 đạt 96.666 người, trong đó dân số khu vực nông thôn chiếm tới 87,39%. Nằm ở cửa ngõ phía Bắc của tỉnh, tiếp giáp Thủ đô Hà Nội và chạy dọc theo tuyến huyết mạch Quốc lộ 5, địa bàn chịu tác động sâu sắc của tiến trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Thực tế này tạo ra sự chuyển dịch mạnh mẽ về cơ cấu kinh tế nhưng cũng làm nảy sinh nhiều thách thức: tăng trưởng thiếu đồng đều giữa các xã, ô nhiễm môi trường làng nghề gia tăng và áp lực giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết bài toán nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải vào hạ tầng kiên cố mà chưa chú trọng đúng mức đến nâng cao thu nhập thực chất cho người dân. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa lý luận, phân tích thực trạng thực hiện 19 tiêu chí nông thôn mới theo Quyết định 491/QĐ-TTg trong giai đoạn 2011 - 2013, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đẩy mạnh chương trình đến năm 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn thông qua việc phân tích các chỉ số phát triển trọng yếu: tổng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 273,16 tỷ đồng, năng suất cây trồng đạt 12,4 tấn/ha, tỷ trọng chăn nuôi và thủy sản chiếm 57,5%. Đồng thời, công trình đánh giá hiệu quả giải ngân nguồn vốn lũy kế 64,8 tỷ đồng, chỉ rõ điểm nghẽn cơ chế và năng lực quản lý tại 12 xã nhằm tạo lập mô hình nông thôn phát triển văn minh, giàu bản sắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn thiết lập khung lý thuyết dựa trên đường lối phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X và Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới theo Quyết định 800/QĐ-TTg. Cơ sở lý luận được củng cố bằng việc tiếp thu chọn lọc các mô hình quốc tế tiêu biểu: phong trào Làng mới Saemaul Undong của Hàn Quốc khởi xướng từ năm 1970 với phương châm "Chăm chỉ - Tự lực - Hợp tác", mô hình "Mỗi làng một sản phẩm" (OVOP) tại tỉnh Oita của Nhật Bản, cùng chính sách Tam nông tập trung đầu tư hạ tầng và liêm chính cơ sở của Trung Quốc.

Các khái niệm trọng tâm được định nghĩa nhất quán:

• Nông thôn: Theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP, nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị của thành phố, thị xã, thị trấn, do Ủy ban nhân dân xã quản lý, mang đặc trưng mật độ dân số thấp và sản xuất nông nghiệp chiếm vị trí trọng yếu.
• Nông thôn mới: Mô hình nông thôn toàn diện theo chuẩn Quyết định 491/QĐ-TTg và Quyết định 342/QĐ-TTg, bao gồm 19 tiêu chí phân bổ trên 5 nhóm nội dung: quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường, hệ thống chính trị và an ninh trật tự.
• Xây dựng nông thôn mới: Cuộc vận động toàn diện lấy cư dân nông thôn làm chủ thể trực tiếp tham gia, Nhà nước định hướng, hỗ trợ cơ chế chính sách nhằm hiện đại hóa nông thôn và bảo vệ môi trường sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa giai đoạn 2011 - 2013. Nguồn tài liệu thứ cấp được thu thập từ niên giám thống kê huyện Mỹ Hào, số liệu quản lý đất đai của Phòng Tài nguyên và Môi trường (phân tích 7.910,96 ha đất tự nhiên) và báo cáo của Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra xã hội học với cỡ mẫu 60 hộ nông dân được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích tại 3 xã tiêu biểu đại diện cho 12 xã trên toàn huyện:

• Xã Nhân Hòa (xã điểm cấp tỉnh, triển khai hiệu quả): 22 phiếu điều tra.
• Xã Cẩm Xá (xã điểm cấp huyện, triển khai mức trung bình): 14 phiếu điều tra.
• Xã Bạch Sam (xã gặp nhiều khó khăn, kết quả hạn chế): 24 phiếu điều tra.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chuyên khảo phỏng vấn sâu các thành viên Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới cấp huyện, kết hợp phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh đối chiếu. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp lượng hóa chính xác tỷ lệ hoàn thành từng tiêu chí, phản ánh khách quan khoảng cách phát triển giữa các tiểu vùng và làm rõ bức tranh cơ cấu phân bổ 64,8 tỷ đồng nguồn vốn thực hiện trong giai đoạn khảo sát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại huyện Mỹ Hào giai đoạn 2011 - 2013 cho thấy ba kết quả nổi bật:

Thứ nhất, công tác quy hoạch và xây dựng hạ tầng kỹ thuật đạt tiến độ nhanh: 100% số xã (12/12 xã) hoàn thành phê duyệt đồ án quy hoạch nông thôn mới trong năm 2012. Huyện đã cải tạo, nâng cấp được 30 km đường trục xã, liên xã đạt chuẩn kỹ thuật; cứng hóa 60 km đường trục thôn, xóm và giao thông nội đồng; hệ thống thủy lợi nội đồng được nạo vét thường xuyên, bảo đảm năng lực chủ động tưới tiêu cho trên 95% diện tích gieo trồng.

Thứ hai, chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả rõ nét: Giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện đạt 273,16 tỷ đồng; năng suất lúa bình quân đạt 12,4 tấn/ha; ngành chăn nuôi và thủy sản phát triển mạnh, chiếm tỷ trọng 57,5% tổng giá trị nông nghiệp. Địa phương đã chuyển đổi 465 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang mô hình kinh tế trang trại tập trung và cấp được 15.325 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Thứ ba, cơ cấu huy động vốn đầu tư bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng: Lũy kế 3 năm toàn huyện chỉ huy động được 64,8 tỷ đồng. Trong đó, vốn lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia chiếm tỷ trọng áp đảo 73,39% (47,555 tỷ đồng), ngân sách Trung ương trực tiếp chiếm 7,19% (4,656 tỷ đồng), vốn doanh nghiệp đạt 2,5 tỷ đồng (3,86%), cộng đồng dân cư đóng góp 1,981 tỷ đồng (3,06%), ngân sách cấp xã chỉ đạt 50 triệu đồng (0,08%) và hoàn toàn chưa huy động được nguồn vốn tín dụng phục vụ chương trình.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả dữ liệu qua bảng hiện trạng đất đai và biểu đồ cơ cấu nguồn vốn, sự phân hóa kinh tế thể hiện rất rõ nét. Mỹ Hào có diện tích đất phi nông nghiệp chiếm tới 42,37% (3.351,76 ha) trên tổng diện tích tự nhiên, cho thấy quá trình công nghiệp hóa diễn ra rất mạnh mẽ với 110 dự án đi vào hoạt động, thu hút hơn 18.000 lao động. Tuy nhiên, sự phát triển này tạo ra mâu thuẫn lớn khi tiến độ triển khai tiêu chí thu nhập và môi trường tại khu vực nông thôn còn chậm chạp.

Nguyên nhân chủ yếu là do công tác chỉ đạo tại nhiều xã còn lúng túng, tư tưởng ỷ lại vào ngân sách cấp trên còn phổ biến. Các địa phương chủ yếu tập trung vào các dự án xây dựng cơ bản nhờ chính sách hỗ trợ 100% xi măng của tỉnh (hỗ trợ 7 bao xi măng PC300 cho 1 m3 bê tông đường thôn, xóm), nhưng chưa chú trọng liên kết chuỗi giá trị nông sản.

So sánh với bài học từ xã Thụy Vân (Việt Trì) đạt chuẩn 19/19 tiêu chí nhờ khai thác nguồn thu đấu giá đất và huy động đối ứng từ nhân dân đạt 1.957 triệu đồng, hay kinh nghiệm dồn điền đổi thửa 223,21 ha tại xã Nghĩa Hương (Quốc Oai) giảm từ 8-10 thửa xuống còn 2,2 thửa/hộ, huyện Mỹ Hào cần chuyển trọng tâm từ kiên cố hóa giao thông đơn thuần sang tái cơ cấu kinh tế hộ và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh tiến trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Mỹ Hào giai đoạn 2013 - 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp và dồn điền đổi thửa: Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Hào chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Ủy ban nhân dân 12 xã hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa trong giai đoạn 2014 - 2018, phấn đấu giảm số thửa bình quân xuống dưới 2 thửa/hộ; mở rộng diện tích chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang mô hình trang trại công nghệ cao vượt mốc 600 ha vào năm 2020, nâng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện đạt trên 350 tỷ đồng mỗi năm.

2. Hoàn thiện cơ chế huy động và điều tiết nguồn lực tài chính: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện thực hiện nghiêm túc chính sách trích lại tối thiểu 80% tiền thu từ đấu giá quyền sử dụng đất và cho thuê đất cho ngân sách cấp xã để tái đầu tư hạ tầng; Ban Chỉ đạo huyện chủ động phối hợp với các tổ chức tín dụng triển khai gói vay ưu đãi theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP, phấn đấu nâng tỷ trọng vốn tín dụng và vốn doanh nghiệp lên 15% - 20% tổng cơ cấu vốn đầu tư nông thôn mới trước năm 2020.

3. Nâng cấp hạ tầng kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ môi trường: Phòng Công thương huyện đôn đốc các xã hoàn thành kiên cố hóa 100% đường trục liên thôn và nâng tỷ lệ chủ động tưới tiêu đạt 100% diện tích gieo trồng vào năm 2015; Ủy ban nhân dân các xã thành lập tổ thu gom rác thải tự quản tại 77 thôn phố và hoàn thành xây dựng các khu xử lý rác thải sinh hoạt tập trung trước năm 2018.

4. Nâng cao năng lực cán bộ và phát huy quyền làm chủ của người dân: Phòng Nội vụ huyện tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn, chuẩn hóa 100% cán bộ, công chức cấp xã theo quy định của Bộ Nội vụ trong giai đoạn 2014 - 2017; các đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, bảo đảm 96.666 người dân thực sự giữ vai trò chủ thể bàn bạc, thực hiện và giám sát mọi công trình công cộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Chỉ đạo chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới cấp huyện và xã: Luận văn cung cấp phương pháp luận thực tiễn về lập đề án, quản lý nguồn vốn lồng ghép 47,555 tỷ đồng và cẩm nang xử lý đất xen kẹp, đất dôi dư nhằm tạo nguồn thu hợp pháp cho ngân sách địa phương.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách kinh tế vùng ven đô: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng về những tác động đa chiều của công nghiệp hóa đối với địa bàn có tỷ lệ đất phi nông nghiệp cao (42,37%), giúp hoạch định chính sách an sinh xã hội và chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân bị thu hồi đất.

3. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát phân tầng (mô hình 3 nhóm xã: Nhân Hòa, Cẩm Xá, Bạch Sam) và phương pháp vận dụng bài học kinh nghiệm quốc tế như phong tràu Saemaul Undong vào điều kiện thực tiễn Việt Nam.

4. Doanh nghiệp, Hợp tác xã và chủ trang trại nông nghiệp: Giúp các nhà đầu tư nhận diện rõ định hướng quy hoạch 4.549,15 ha đất nông nghiệp tại huyện Mỹ Hào, từ đó xây dựng các dự án liên kết sản xuất hàng hóa, ứng dụng cơ giới hóa và tận dụng các chính sách ưu đãi hạ tầng của Nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu đã chọn những xã nào tại huyện Mỹ Hào để tiến hành khảo sát thực địa? Tác giả lựa chọn 3 xã đại diện cho 12 xã trong toàn huyện theo phương pháp phân tầng: xã Nhân Hòa (xã điểm của tỉnh, kết quả tốt, khảo sát 22 người), xã Cẩm Xá (xã điểm của huyện, kết quả trung bình, khảo sát 14 người) và xã Bạch Sam (xã khó khăn, khảo sát 24 người) nhằm bảo đảm tính khách quan.

2. Đặc điểm nổi bật nhất trong cơ cấu nguồn vốn xây dựng nông thôn mới tại Mỹ Hào giai đoạn 2011 - 2013 là gì? Tổng vốn thực hiện đạt 64,8 tỷ đồng nhưng phụ thuộc lớn vào nguồn vốn lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia với 47,555 tỷ đồng (chiếm 73,39%). Vốn nhân dân đóng góp chỉ đạt 1,981 tỷ đồng (3,06%), vốn doanh nghiệp đạt 2,5 tỷ đồng, trong khi ngân sách xã trực tiếp chỉ có 50 triệu đồng và chưa huy động được vốn tín dụng.

3. Tiến trình công nghiệp hóa tác động như thế nào đến cơ cấu đất đai của huyện Mỹ Hào? Do tập trung nhiều khu công nghiệp và làng nghề phát triển dọc Quốc lộ 5, diện tích đất phi nông nghiệp của huyện chiếm tới 42,37% (3.351,76 ha) trên tổng diện tích tự nhiên 7.910,96 ha. Điều này dẫn đến sự thu hẹp đất sản xuất nông nghiệp (còn 4.549,15 ha), đòi hỏi phải đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu cây trồng và giải quyết ô nhiễm môi trường.

4. Bài học kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn đánh giá có giá trị ứng dụng cao nhất? Bài học từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc được xem là then chốt. Kinh nghiệm chỉ ra rằng sự hỗ trợ của Nhà nước chỉ phát huy tác dụng khi người dân khơi dậy tinh thần tự lực, đóng vai trò chủ thể chính trong phát triển sản xuất, kết hợp với việc xây dựng bộ máy cán bộ cơ sở liêm chính, không tham nhũng.

5. Mục tiêu và kết quả phát triển hạ tầng thủy lợi của huyện Mỹ Hào được ghi nhận ra sao? Tính đến năm 2013, hệ thống sông Bần - Vũ Xá, sông Kim Sơn và các công trình thủy lợi nội đồng tại Mỹ Hào đã bảo đảm năng lực chủ động tưới tiêu cho trên 95% diện tích gieo trồng. Luận văn xác định mục tiêu đến năm 2015 phải hoàn thiện hệ thống kênh mương để nâng tỷ lệ này lên 100%.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng triển khai 19 tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn 12 xã và 01 thị trấn huyện Mỹ Hào giai đoạn 2011 - 2013.
• Chỉ rõ thành tựu nổi bật trong công tác phê duyệt quy hoạch (100% số xã hoàn thành) và năng lực kiên cố hóa 60 km đường giao thông nông thôn.
• Phân tích sâu sắc hạn chế về cơ cấu tài chính khi vốn lồng ghép chiếm tới 73,39% trong tổng số 64,8 tỷ đồng, phản ánh sự thiếu hụt nguồn lực tại chỗ.
• Đúc rút bài học kinh nghiệm sâu sắc từ mô hình Saemaul Undong Hàn Quốc cùng các điển hình trong nước như xã Thụy Vân, Nghĩa Hương và Thanh Tân.
• Xác lập 4 nhóm giải pháp chiến lược với lộ trình cụ thể đến năm 2020 nhằm đẩy mạnh dồn điền đổi thửa và hoàn thiện thể chế quản lý cơ sở.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Xuân Chính là công trình khoa học nghiêm túc, đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho công tác quản lý kinh tế tại huyện Mỹ Hào. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và chính quyền cơ sở hãy tham khảo toàn văn tài liệu để ứng dụng vào công tác chỉ đạo và xây dựng nông thôn mới bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo kết cấu luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới Chƣơng 2: Thực trạng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên Chƣơng 3: Định hướng và giải pháp đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 2013-2020 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Khái lƣợc về xây dựng nông thôn mới 1. Một số khái niệm 1. Nông thôn Trên thế giới đến thời điểm này vẫn chƣa có khái niệm chính xác về nông thôn và còn nhiều quan điểm khác nhau.

Nói đến khái niệm nông thôn ngƣời ta thƣờng so sánh nông thôn với đô thị. Có ý kiến cho rằng có thể dùng chỉ tiêu dân số, mật độ dân cƣ để phân biệt nông thôn với thành thị. Có ý kiến đƣa ra nên dùng chỉ tiêu trình độ kết cấu hạ tầng, chỉ tiêu về phát triển sản xuất hàng hoá, lại có những ý kiến cho rằng nông thôn là vùng mà ở đấy chủ yếu làm nông nghiệp. Tất cả những ý kiến trên theo nhận định của tác giả đều đúng nhƣng chƣa đầy đủ.

Nếu dùng những chỉ tiêu riêng lẻ thì chỉ thể hiện đƣợc từng mặt của nông thôn nhƣng chƣa thể bao trùm đƣợc khái niệm nông thôn một cách đầy đủ. Nông thôn và đô thị là những vùng lãnh thổ có những nét nổi bật cơ bản ở chỗ cả hai không có một ranh giới rõ rệt, đều có một mối liên hệ khăng khít với nhau. Ở mỗi quốc gia đều có sự phân biệt khác nhau giữa nông thôn và đô thị. Chẳng hạn ở Mỹ cho rằng, một loạt những khu chung cƣ cao tầng ở nông thôn không đƣợc xếp vào đô thị.

Ở Nga, ngƣời ta quan niệm đô thị là những tụ điểm dân cƣ từ trên chục ngàn ngƣời trở lên. Staroverov - nhà xã hội học ngƣời Nga đã đƣa ra một định nghĩa khá bao quát về nông thôn, khi ông cho rằng: “Nông thôn với tƣ cách là khách thể nghiên cứu xã hội học về một phân hệ xã hội có lãnh thổ xác định đã định hình từ lâu trong lịch sử”. Cũng theo nhà xã hội học này thì nông thôn phân biệt với đô thị bởi trình độ phát triển kinh tế xã hội thấp kém hơn; bởi thua kém hơn về mức độ phúc lợi xã hội, sinh hoạt. điều này thể hiện rõ trong cơ cấu xã hội và trong lối sống của cƣ dân nông thôn.

8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, đƣợc quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” [6]. Vì vậy, khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tƣơng đối, thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay ở nƣớc ta, nhìn nhận dƣới góc độ quản lý, có thể hiểu: “Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cƣ, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp cƣ dân này tham gia vào hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trƣờng trong một thể chế nhất định và chịu ảnh hƣởng của các tổ chức khác”[15].

“Nông thôn có thể hiểu là một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, là nơi sinh sống và lao động của người nông dân, có mật độ dân cư thấp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội kém phát triển, trình độ dân trí thấp…” Đặc trưng cơ bản của Nông thôn: Nông thôn bao gồm những tụ điểm quần cƣ thƣờng có mật độ dân số ít; nông thôn có kết cấu hạ tầng chậm phát triển hơn, mức độ phúc lợi xã hội thua kém hơn; trình độ sản xuất hàng hoá và tiếp cận thị trƣờng thấp hơn; nông thôn có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hóa, khoa học công nghệ thấp hơn đô thị; nông thôn có một lối sống đặc thù lối sống của các cộng đồng xã hội đƣợc hình thành chủ yếu trên cơ sở của một hoạt động lao động nông nghiệp; nông thôn có mật độ dân cƣ thấp nhƣng giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên nhƣ đất đai, nguồn nƣớc, khí hậu, rừng, biển , ở nông thôn có một môi trƣờng tự nhiên ƣu trội, con ngƣời gần gũi với thiên nhiên hơn. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nông thôn mới Tính đến thời điểm này chƣa có một định nghĩa chính thức về NTM. Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ƣơng, nông thôn mới là khu vực có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội - nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa [1].

Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009, Thủ tƣớng chính phủ đã ban hành bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới bao gồm các tiêu chí: Quy hoạch; giao thông; thủy lợi; điện; trƣờng học; cơ sở vật chất văn hóa; chợ nông thôn; bƣu điện; nhà ở dân cƣ; y tế; văn hóa; môi trƣờng; hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh; an ninh, trật tự xã hội [9]. Thông tƣ số 54/2009/TT-BNNPTNT, ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn về hƣớng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới quy định tại điều 3: Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng có thể bổ sung thêm tiêu chí hoặc quy định mức đạt của các tiêu chí cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phƣơng nhƣng không đƣợc thấp hơn mức quy định trong Bộ tiêu chí quốc gia. Nông thôn mới là nông thôn toàn diện bao gồm tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, xã hội đến quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trƣờng sinh thái và phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của từng vùng. Đặc trưng nông thôn mới: Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cƣ dân nông thôn đƣợc nâng cao; nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ; dân trí đƣợc nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc đƣợc giữ gìn và phát huy; 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] an ninh tốt, quản lý dân chủ và chất lƣợng hệ thống chính trị đƣợc nâng cao.

Xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là một chủ trƣơng vừa mang tính tổng hợp, bao quát nhiều lĩnh vực, vừa tập trung giải quyết nhiều vấn đề cụ thể, đồng thời giải quyết các mối quan hệ với các chính sách khác, các lĩnh vực khác trong sự tính toán, cân đối mang tính tổng thể. Xây dựng nông thôn mới đòi hỏi phải đáp ứng yêu cầu phát triển, đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt của đời sống xã hội so với mô hình trƣớc đó, có thể phổ biến và vận dụng trên cả nƣớc. “Xây dựng NTM là cuộc vận động sâu rộng để dân cư nông thôn hiểu, cùng tham gia với các cấp, các ngành đóng góp nguồn lực xây dựng quê hương khang trang, sạch đẹp, sản xuất phát triển toàn diện, bền vững; nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo, đồng thời không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn”. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới Việc xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong giai đoạn mới.

Sau gần 30 năm thực hiện đƣờng lối đổi mới dƣới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nƣớc ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn. Tuy vậy trong những năm qua còn gặp không ít khó khăn và đang bộc lộ những hạn chề cần khắc phục. Vì vậy, xây dựng NTM trong giai đoạn hiện nay là hết sức cần thiết bởi một số lý do sau: - Quy hoạch và quản lý quy hoạch phát triển nông thôn còn nhiều bất cập. Nông thôn phát triển mang tính tự phát; không bảo vệ đƣợc cảnh quan, môi trƣờng sinh thái; bản sắc văn hoá truyền thống bị mai một.

11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Kết cấu hạ tầng nông thôn nhƣ giao thông, thủy lợi, trƣờng học, trạm y tế, cấp nƣớc… còn yếu kém - Môi trƣờng nông thôn ngày càng ô nhiễm, tệ nạn xã hội ngày một gia tăng; đạo đức xã hội xuống cấp thực tế đã có một số nhóm ngƣời không muốn ở nông thôn. - Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế. Sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu, quan hệ sản xuất chậm đổi mới. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp và sản phẩm nông nghiệp đƣợc chế biến còn thấp, cơ giới hoá chƣa đồng bộ.

- Đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời nông dân còn thấp, sự bất cập giữa tỷ lệ dân số, lao động đang sinh sống và làm việc ở khu vực nông thôn lớn nhƣng tỷ lệ đóng góp vào thu nhập quốc nội chƣa tƣơng xứng, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Vì vậy, xây dựng NTM là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Đồng thời, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho ngƣời dân sinh sống ở địa bàn nông thôn. Mặt khác, mục tiêu mà Đảng và Chính phủ đặt ra đến năm 2020 nƣớc ta cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp.

Nội dung xây dựng nông thôn mới 1.