Nghiên Cứu Xây Dựng Ngân Hàng Câu Hỏi Trắc Nghiệm Khách Quan Môn Toán Lớp 12

Nghiên cứu xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhằm đánh giá kết quả học tập môn toán lớp 12 tại trường THPT Bến Tre, Vĩnh Phúc.

• Trường học: Trường THPT Bến Tre
• Chuyên ngành: Toán
• Đề tài: Xây Dựng Ngân Hàng Câu Hỏi Trắc Nghiệm Khách Quan Môn Toán Lớp 12 Tại Trường THPT Bến Tre
• Loại tài liệu: Đề Tài
• Địa điểm: Bến Tre

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Xây Dựng Ngân Hàng Câu Hỏi Toán 12 Tối Ưu

Việc đổi mới phương pháp giáo dục đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ nội dung, phương pháp giảng dạy đến cách thức kiểm tra, đánh giá. Trong bối cảnh đó, xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Toán lớp 12 nổi lên như một giải pháp chiến lược. Sáng kiến này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Một ngân hàng câu hỏi (NHCH) được chuẩn hóa sẽ là công cụ đắc lực, giúp quá trình kiểm tra đánh giá năng lực học sinh trở nên công bằng, khách quan và khoa học hơn. Nghiên cứu thực hiện tại Trường THPT Bến Tre tập trung vào việc thiết lập một hệ thống câu hỏi trắc nghiệm (TNKQ) phong phú, bám sát cấu trúc đề thi Toán lớp 12 và ma trận đề thi THPT Quốc gia môn Toán. Mục tiêu cuối cùng là cung cấp một tài liệu tham khảo giá trị, góp phần cải tiến công tác ra đề của giáo viên, đồng thời hỗ trợ học sinh tự ôn tập và củng cố kiến thức một cách hiệu quả. Quá trình này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về chuyên môn và kiến thức đo lường giáo dục, từ khâu biên soạn đến phân tích, thẩm định chất lượng từng câu hỏi.

1.1. Tầm quan trọng của ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan

Một ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan (TNKQ) được xây dựng bài bản đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Thay vì phụ thuộc vào các đề thi tự phát, thiếu tính hệ thống, NHCH cung cấp một nguồn câu hỏi chất lượng cao, đã qua thẩm định và phân tích. Điều này đảm bảo các bài kiểm tra có độ tin cậy và độ giá trị cao, phản ánh chính xác năng lực người học. Hơn nữa, việc sử dụng NHCH giúp đa dạng hóa các hình thức kiểm tra, hạn chế tiêu cực trong thi cử và tiết kiệm thời gian, công sức cho giáo viên trong khâu ra đề. Đối với học sinh, đây là một công cụ hữu ích để tự học, tự kiểm tra kiến thức theo từng chuyên đề ôn thi Toán 12, từ đó xác định được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để có kế hoạch học tập phù hợp.

1.2. Mục tiêu của sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Bến Tre

Đề tài nghiên cứu tại Trường THPT Bến Tre, Vĩnh Phúc đặt ra mục đích cụ thể: xây dựng một ngân hàng gồm khoảng 400 câu hỏi TNKQ nhiều lựa chọn cho môn Toán lớp 12. Ngân hàng này được thiết kế để phục vụ trực tiếp cho công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh tại trường. Sáng kiến này không chỉ dừng lại ở việc sưu tầm câu hỏi mà tập trung vào một quy trình khoa học: từ biên soạn câu hỏi trắc nghiệm, thử nghiệm trên đối tượng học sinh, đến phân tích thống kê để lựa chọn những câu hỏi có chất lượng. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ trở thành tài liệu cần thiết, góp phần vào quá trình đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá tại các trường THPT, đồng thời nâng cao kỹ năng thiết kế câu hỏi TNKQ cho đội ngũ giáo viên theo đúng tinh thần chỉ đạo của Sở GD&ĐT Bến Tre.

II. Thách Thức Khi Kiểm Tra Đánh Giá Môn Toán Lớp 12 Hiện Nay

Công tác kiểm tra đánh giá ở các trường THPT hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Thực tiễn cho thấy xu hướng chú trọng vào việc ghi nhớ kiến thức hơn là rèn luyện kỹ năng tư duy và năng lực vận dụng. Các đề kiểm tra do giáo viên tự soạn thường thiếu sự phân tích, đánh giá khoa học, dẫn đến chất lượng không đồng đều. Nhiều câu hỏi không đo lường được chính xác năng lực của học sinh, hoặc có độ khó và độ phân hóa của câu hỏi không phù hợp. Điều này dẫn đến kết quả đánh giá đôi khi không phản ánh đúng thực chất trình độ người học. Bên cạnh đó, áp lực từ thi cử và "bệnh thành tích" cũng ảnh hưởng tiêu cực đến mục đích thực sự của việc đánh giá. Thay vì tìm ra điểm yếu để giúp học sinh tiến bộ, kết quả kiểm tra thường chỉ dùng để xếp loại. Việc thiếu một nguồn câu hỏi chất lượng cao và quy trình chuẩn hóa khiến công tác đánh giá chưa đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đổi mới giáo dục.

2.1. Những bất cập trong công tác biên soạn đề thi truyền thống

Việc biên soạn câu hỏi trắc nghiệm theo phương pháp truyền thống tồn tại nhiều hạn chế. Đa số giáo viên chưa được đào tạo bài bản về khoa học đo lường và đánh giá, dẫn đến việc thiết kế câu hỏi chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân. Các đề kiểm tra thường được soạn trong thời gian ngắn, không qua các bước thử nghiệm và phân tích cần thiết. Hệ quả là nhiều câu hỏi có thể diễn đạt không rõ ràng, phương án nhiễu không đủ hấp dẫn, hoặc không phân loại được học sinh. Theo nghiên cứu tại THPT Bến Tre, các đề kiểm tra thường chỉ dừng ở mức độ nhận biết, thông hiểu, ít có các câu hỏi ở mức vận dụng, vận dụng cao, làm hạn chế khả năng phát triển tư duy sáng tạo của học sinh.

2.2. Yêu cầu đổi mới theo ma trận đề thi THPT Quốc gia môn Toán

Kỳ thi THPT Quốc gia với hình thức thi trắc nghiệm môn Toán đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới phương pháp dạy, học và kiểm tra. Ma trận đề thi THPT Quốc gia môn Toán được xây dựng với một cấu trúc rõ ràng, phân bổ câu hỏi theo từng chương, từng mức độ nhận thức. Để chuẩn bị tốt cho học sinh, các bài kiểm tra tại trường cần có sự tương thích về cấu trúc và chất lượng. Việc xây dựng một ngân hàng đề thi thử môn Toán dựa trên ma trận này là giải pháp tối ưu. Nó giúp giáo viên và học sinh làm quen với định dạng thi, đồng thời đảm bảo việc ôn tập có trọng tâm, bám sát các chuyên đề ôn thi Toán 12 quan trọng như khảo sát hàm số và ứng dụng, mũ và logarit, nguyên hàm - tích phân, và hình học không gian Oxyz.

III. Phương Pháp Khoa Học Xây Dựng Ngân Hàng Câu Hỏi Chất Lượng

Để xây dựng một ngân hàng câu hỏi thực sự chất lượng, cần phải dựa trên cơ sở lý luận vững chắc của khoa học đo lường và đánh giá trong giáo dục. Việc này không đơn thuần là tập hợp các câu hỏi mà là một quy trình có hệ thống, từ việc xác định mục tiêu đánh giá đến phân tích các đặc tính của từng câu hỏi. Hai nền tảng lý thuyết quan trọng được áp dụng là Thang nhận thức của Bloom và Lý thuyết Khảo thí Hiện đại (Item Response Theory - IRT). Việc áp dụng các lý thuyết này giúp chuẩn hóa câu hỏi trắc nghiệm, đảm bảo mỗi câu hỏi trong ngân hàng đều có các chỉ số chất lượng rõ ràng như độ khó, độ phân biệt. Nhờ đó, từ ngân hàng câu hỏi, có thể tạo ra các đề thi tương đương, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu kiểm tra đánh giá năng lực học sinh một cách công bằng và chính xác. Đây là bước đi nền tảng để nâng cao chất lượng của toàn bộ quá trình đánh giá tại trường phổ thông.

3.1. Áp dụng lý thuyết khảo thí hiện đại IRT để chuẩn hóa

So với lý thuyết khảo thí cổ điển, lý thuyết khảo thí hiện đại (IRT) có nhiều ưu điểm vượt trội. Theo IRT, các tham số đặc trưng của câu hỏi (độ khó, độ phân biệt) là bất biến, không phụ thuộc vào nhóm học sinh tham gia thử nghiệm. Tương tự, năng lực của học sinh được xác định cũng không phụ thuộc vào đề thi cụ thể mà họ làm. Điều này cho phép tạo ra các phép đo chính xác và khách quan hơn. Việc ứng dụng IRT, thông qua các phần mềm tạo ngân hàng câu hỏi chuyên dụng như Quest hay VITESTA, giúp phân tích sâu sắc chất lượng từng câu hỏi, từ đó xây dựng được một nguồn câu hỏi chất lượng cao, đáng tin cậy.

3.2. Phân loại câu hỏi theo mức độ nhận thức của Bloom

Để đảm bảo ngân hàng câu hỏi có thể đánh giá toàn diện năng lực của học sinh, các câu hỏi theo mức độ nhận thức cần được phân loại một cách khoa học. Thang phân loại của Bloom là công cụ được sử dụng phổ biến, chia quá trình nhận thức thành các cấp độ từ thấp đến cao. Trong bối cảnh THPT, nghiên cứu tập trung vào bốn mức độ chính: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, và vận dụng cao. Một đề thi tốt cần có sự phân bổ hợp lý các câu hỏi ở cả bốn mức độ này. Việc này không chỉ giúp đánh giá chính xác năng lực học sinh mà còn khuyến khích các em phát triển tư duy bậc cao, thay vì chỉ học thuộc lòng công thức.

3.3. Vai trò của độ khó và độ phân hóa của câu hỏi

Hai chỉ số quan trọng nhất để đánh giá chất lượng một câu hỏi trắc nghiệm là độ khó và độ phân hóa của câu hỏi. Độ khó (p) cho biết tỷ lệ thí sinh trả lời đúng câu hỏi đó, giúp xác định câu hỏi là dễ, trung bình hay khó. Độ phân hóa (D) cho biết khả năng của câu hỏi trong việc phân biệt giữa nhóm học sinh giỏi và nhóm học sinh yếu. Một câu hỏi tốt phải có độ khó ở mức trung bình (p từ 0.25 đến 0.75) và độ phân hóa dương, càng cao càng tốt (D ≥ 0.2). Quá trình phân tích các chỉ số này sau khi thi thử là bước bắt buộc để sàng lọc, giữ lại những câu hỏi tốt và loại bỏ hoặc sửa chữa những câu hỏi kém chất lượng trước khi đưa vào ngân hàng chính thức.

IV. Quy Trình Biên Soạn Câu Hỏi Trắc Nghiệm Môn Toán 12 Chi Tiết

Quy trình biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan là một chuỗi các bước được thực hiện một cách cẩn trọng và khoa học. Quy trình này bắt đầu từ việc xác định mục tiêu và nội dung cần đánh giá, sau đó tiến hành thiết kế, thử nghiệm, và cuối cùng là phân tích, hoàn thiện câu hỏi. Theo mô hình được áp dụng tại THPT Bến Tre, quy trình này gồm 10 bước, trong đó cốt lõi là việc lập bảng trọng số (ma trận đề thi), viết câu hỏi theo các nguyên tắc kỹ thuật, rà soát bởi đồng nghiệp và chuyên gia, tổ chức thi thử nghiệm, và phân tích dữ liệu thu được. Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình này là yếu tố quyết định để tạo ra một ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Toán lớp 12 có chất lượng, đáp ứng được các yêu cầu về độ tin cậy và tính giá trị. Đây là một công việc đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ của tổ chuyên môn và sự hỗ trợ của các công cụ công nghệ hiện đại.

4.1. Lập ma trận đề thi Toán 12 theo các chuyên đề ôn thi

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xác định nội dung và lập bảng trọng số, hay còn gọi là ma trận đề thi Toán lớp 12. Ma trận này là một bảng hai chiều, một chiều thể hiện các chủ đề kiến thức (ví dụ: nguyên hàm - tích phân, số phức, hình học không gian Oxyz), chiều còn lại thể hiện các mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng). Dựa trên phân phối chương trình và tầm quan trọng của từng nội dung, ma trận sẽ quy định số lượng câu hỏi cụ thể cho mỗi ô. Việc này đảm bảo đề thi có tính bao quát, cân đối, kiểm tra được đầy đủ kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu của chương trình học.

4.2. Kỹ thuật viết và rà soát nguồn câu hỏi chất lượng cao

Sau khi có ma trận, các giáo viên tiến hành viết câu hỏi. Một câu hỏi TNKQ tốt phải có phần dẫn (stem) rõ ràng, đơn nghĩa và các phương án nhiễu (distractors) hợp lý, đủ sức thu hút những học sinh chưa nắm vững kiến thức. Các nguyên tắc như tránh dùng từ phủ định, các phương án không được trùng lặp về nội dung, và vị trí đáp án đúng cần được phân bổ ngẫu nhiên phải được tuân thủ. Sau khi soạn thảo, các câu hỏi cần được rà soát chéo trong tổ chuyên môn và lấy ý kiến chuyên gia để phát hiện và sửa chữa các sai sót. Quá trình này giúp tạo ra một nguồn câu hỏi chất lượng cao ngay từ đầu.

4.3. Sử dụng phần mềm tạo ngân hàng câu hỏi và trộn đề

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và khai thác ngân hàng câu hỏi. Việc sử dụng các phần mềm tạo ngân hàng câu hỏi giúp lưu trữ, phân loại câu hỏi một cách khoa học theo chủ đề, mức độ khó, và các thuộc tính khác. Điều này cho phép quản lý kho câu hỏi trực tuyến một cách hiệu quả. Khi cần tạo đề kiểm tra, các phần mềm như McMIX có thể tự động rút câu hỏi từ ngân hàng theo ma trận đã định và tạo ra nhiều mã đề tương đương bằng cách hoán vị thứ tự câu hỏi và phương án trả lời. Giải pháp này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn đảm bảo tính khách quan và bảo mật cho các kỳ thi.

V. Kết Quả Ứng Dụng Ngân Hàng Đề Thi Toán Tại THPT Bến Tre

Dự án xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Toán lớp 12 tại Trường THPT Bến Tre đã đạt được những kết quả ban đầu rất đáng khích lệ. Thông qua một quy trình bài bản, một ngân hàng gồm 420 câu hỏi TNKQ đã được thiết kế và đưa vào thử nghiệm trên học sinh lớp 12A1. Kết quả thu được không chỉ là một bộ câu hỏi đã qua thẩm định mà còn là những kinh nghiệm quý báu trong việc đổi mới công tác kiểm tra đánh giá. Sáng kiến đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của việc áp dụng khoa học đo lường vào thực tiễn giáo dục tại trường phổ thông. Việc này đã góp phần nâng cao chất lượng các bài kiểm tra định kỳ, giúp giáo viên có công cụ đánh giá chính xác hơn và học sinh có nguồn tài liệu ôn tập tin cậy. Thành công của mô hình này mở ra hướng đi mới cho việc chuẩn hóa hoạt động đánh giá trong toàn trường và có thể nhân rộng ra các đơn vị khác.

5.1. Phân tích chất lượng bộ câu hỏi sau khi triển khai

Sau khi tổ chức các bài kiểm tra thử nghiệm, dữ liệu bài làm của học sinh được thu thập và phân tích bằng các phần mềm thống kê. Quá trình này cho phép tính toán các chỉ số quan trọng như độ khó và độ phân hóa của câu hỏi. Kết quả phân tích đã giúp sàng lọc và lựa chọn được những câu hỏi đạt tiêu chuẩn chất lượng để đưa vào ngân hàng chính thức. Những câu hỏi quá dễ, quá khó hoặc không có khả năng phân loại học sinh đã được loại bỏ hoặc chỉnh sửa. Nhờ đó, nguồn câu hỏi chất lượng cao được hình thành, đảm bảo các đề thi tạo ra từ ngân hàng này có độ tin cậy và độ giá trị cao, phục vụ tốt cho mục đích đánh giá.

5.2. Hiệu quả trong việc nâng cao kỹ năng ra đề của giáo viên

Một trong những thành công lớn nhất của dự án là tác động tích cực đến đội ngũ giáo viên. Việc tham gia trực tiếp vào quy trình biên soạn câu hỏi trắc nghiệm và phân tích kết quả đã giúp giáo viên nâng cao nhận thức và kỹ năng về công tác kiểm tra đánh giá. Họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc thiết kế câu hỏi theo các mức độ nhận thức, cách xây dựng các phương án nhiễu hiệu quả, và ý nghĩa của các chỉ số đo lường. Sáng kiến này đã góp phần nâng cao kỹ năng ra đề kiểm tra của giáo viên, chuyển đổi từ việc ra đề theo cảm tính sang một quy trình có cơ sở khoa học, đóng góp vào việc đổi mới phương pháp dạy và học tại nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn Chương 2. Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Toán 12 Chương 3. Kết quả nghiên cứu Kết luận và khuyến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 8 CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Đo lƣờng và đánh giá trong giáo dục 1. Khái niệm về đo lƣờng và đánh giá trong giáo dục Đánh giá là một khâu quan trọng trong quá trình giáo dục. Quá trình giáo dục nào mà một con người tham gia cũng nhằm tạo ra những biến đổi nhất định trong con người đó.

Muốn biết những biến đổi đó xảy ra ở mức độ nào phải đánh giá hành vi của người đó trong một tình huống nhất định. Sự đánh giá cho phép chúng ta xác định mục tiêu giáo dục được đặt ra có phù hợp hay không và có đạt được hay không, việc giảng dạy có thành công hay không, người học có tiến bộ hay không [16]. - Kiểm tra/Lƣợng giá (Assessment) là việc đánh giá năng lực hoặc phẩm chất của sản phẩm đào tạo trong quá trình giáo dục theo các hệ thống quy tắc hoặc tiêu chuẩn nào đó, căn cứ vào các thông tin định tính hoặc định lượng (số đo). Lượng giá có thể thực hiện đầu quá trình giảng dạy để giúp tìm hiểu và chẩn đoán (diagnostic) về đối tượng giảng dạy, có thể triển khai trong tiến trình (formative) giảng dạy để tạo những thông tin phản hồi giúp điều chỉnh quá trình dạy và học, cũng có thể thực hiện lúc kết thúc (summative) để tổng kết.

Trong giảng dạy ở nhà trường, các đo lường trong tiến trình thường gắn chặt với người dạy, tuy nhiên các đo lường kết thúc thường bám sát vào mục tiêu dạy học đã được đề ra, và có thể tách khỏi người dạy. - Đánh giá (Evaluation) là việc căn cứ vào các số đo và các tiêu chí xác định, đánh giá năng lực và phẩm chất của sản phẩm đào tạo để nhận định, phán đoán và đề xuất các quyết định nhằm nâng cao không ngừng chất lượng đào tạo. Đánh giá có thể là định lượng dựa vào các con số hoặc định tính dựa vào các ý kiến và giá trị [16]. Trong giáo dục, có 6 loại đánh giá chính [12]: 1- Đánh giá mục tiêu đào tạo đáp ứng với yêu cầu của kinh tế-xã hội.

2- Đánh giá chương trình/nội dung đào tạo. 3- Đánh giá sản phẩm đào tạo đáp ứng mục tiêu đào tạo. 4- Đánh giá quá trình đào tạo (bao gồm đánh giá chuẩn đoán, đánh giá hình thành, đánh giá tổng kết). 5- Đánh giá tuyển dụng.

9 6- Đánh giá kiểm định công nhận cơ sở đào tạo. Phân loại các mục tiêu dạy học và các mức độ của lĩnh vực nhận thức 1. Mục tiêu dạy học Benjamin S. Bloom và các cộng tác viên đã xây dựng một hệ thống phân loại các mục tiêu của quá trình giáo dục.

Ba lĩnh vực của các hoạt động giáo dục đã được xác định đó là: + Lĩnh vực nhận thức thể hiện ở khả năng suy nghĩ, lập luận, bao gồm việc thu thập các sự kiện, giải thích, lập luận theo kiểu diễn dịch và quy nạp và sự đánh giá có phê phán. + Lĩnh vực hành động liên quan đến những kỹ năng đòi hỏi sự khéo léo về chân tay, sự phối hợp các cơ bắp từ đơn giản đến phức tạp. + Lĩnh vực cảm xúc liên quan đến những đáp ứng về mặt tình cảm, bao hàm cả những mối quan hệ như yêu ghét, thái độ nhiệt tình, thờ ơ, cũng như sự cam kết với một nguyên tắc và sự tiếp thu các ý tưởng [16]. Mục tiêu dạy học là những gì học sinh cần đạt được sau khi học xong môn học, bao gồm: - Hệ thống kiến thức khoa học và cả phương pháp nhận thức chung.

- Hệ thống các kĩ năng. - Khả năng vận dụng vào thực tế. - Thái độ, tình cảm đối với khoa học và xã hội. Các mức độ của lĩnh vực nhận thức Bloom cũng xây dựng nên các cấp độ của các mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức được chia thành các mức độ hành vi từ đơn giản nhất đến phức tạp nhất như sau: - Biết (Knowledge): là sự nhớ lại các dữ liệu đã học được trước đây.

Điều đó có nghĩa là một người có thể nhắc lại một loạt dữ liệu, từ các sự kiện đơn giản đến các lý thuyết phức tạp, tái hiện trong trí nhớ những thông tin cần thiết. Đây là cấp độ thấp nhất của kết quả học tập trong lĩnh vực nhận thức. - Hiểu (Comprehension): là khả năng nắm được ý nghĩa của tài liệu. Điều đó có thể thể hiện bằng việc chuyển tài liệu từ dạng này sang dạng khác (từ các từ sang số liệu), bằng cách giải thích tài liệu (giải thích hoặc tóm tắt) và bằng cách ước lượng xu hướng tương lai (dự báo các hệ quả hoặc ảnh hưởng).

Kết quả học tập ở cấp độ này cao hơn so với nhớ, và là mức thấp nhất của việc thấu hiểu sự vật. 10 - Vận dụng (Application): là khả năng sử dụng các tài liệu đã học vào một hoàn cảnh cụ thể mới. Điều đó có thể bao gồm việc áp dụng các quy tắc, phương pháp, khái niệm, nguyên lý, định luật và lý thuyết. Kết quả học tập trong lĩnh vực này đòi hỏi cấp độ thấu hiểu cao hơn so với cấp độ hiểu trên đây.

- Phân tích (Analysis): là khả năng phân chia một tài liệu ra thành các phần của nó sao cho có thể hiểu được các cấu trúc tổ chức của nó. Điều đó có thể bao gồm việc chỉ ra đúng các bộ phận, phân tích mối quan hệ giữa các bộ phận, và nhận biết được các nguyên lý tổ chức được bao hàm. Kết quả học tập ở đây thể hiện một mức độ trí tuệ cao hơn so với mức hiểu và áp dụng vì nó đòi hỏi một sự thấu hiểu cả nội dung và hình thái cấu trúc của tài liệu. - Tổng hợp (Synthesis): là khả năng sắp xếp các bộ phận lại với nhau để hình thành một tổng thể mới.

Điều đó có thể bao gồm việc tạo ra một cuộc giao tiếp đơn nhất (chủ đề hoặc bài phát biểu), một kế hoạch hành động (dự án nghiên cứu), hoặc một mạng lưới các quan hệ trừu tượng (sơ đồ để phân lớp thông tin). Kết quả học tập trong lĩnh vực này nhấn mạnh các hành vi sáng tạo, đặc biệt tập trung chủ yếu vào việc hình thành các mô hình hoặc cấu trúc mới. Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí nhất định. Đó có thể là các tiêu chí bên trong (cách tổ chức) hoặc các tiêu chí bên ngoài (phù hợp với mục đích), và người đánh giá phải tự xác định hoặc được cung cấp các tiêu chí [16].

Bảng tóm tắt dưới đây cho biết các mức độ của mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức. Giáo dục có thể nhằm vào các mục tiêu rất thấp như giúp người học nhận biết sự vật hiện tượng cho đến đánh giá tức là có năng lực phán xét, phê phán. Bảng tóm tắt các mức nhận thức theo quan niệm của Bloom Các mức Nội dung của các mức Nhận thức cao Đánh giá Phán xét, phê phán, so sánh, phân biệt, biện luận, đưa ra kết luận, hỗ trợ. Tổng hợp Kết hợp, sáng tạo, công thức hoá, thiết kế, sáng tác, xây dựng, sắp xếp lại, sửa chữa.

Phân tích Phân biêt, biểu đồ hoá, ước lượng, phân chia, suy luận, sắp xếp trật tự, chia nhỏ ra. Áp dụng Trình diễn, tính toán, giải quyết, điều chỉnh nhỏ, sắp 11 xếp đơn giản, thao tác, liên hệ. Hiểu Phân loại, giải thích, tổng hợp lại, biến đổi, dự đoán, phân biệt sự khác nhau giữa hai sự vật, hiện tượng hay vấn đề. Nhận biết Định dạng, gọi tên, xác định, mô tả, liệt kê, kết nối, lựa chọn, phác thảo.

Nhận thức thấp Ngày nay, nhiều nhà khoa học còn đề nghị bổ sung hai mức nhận thức là khả năng chuyển giao và khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, đối với giáo dục Việt Nam thì 6 mức nhận thức trên đủ để đánh giá nhận thức của học sinh [14]. Các công cụ đánh giá có hiệu quả phải giúp xác định được kết quả học tập ở mọi cấp độ nói trên để đưa ra một nhận định chính xác về năng lực của người được đánh giá về chuyên môn liên quan. Đánh giá kết quả học tập của học sinh 1.

Kết quả học tập của học sinh Có thể được hiểu theo hai cách khác nhau về kết quả học tập của học sinh tuỳ theo mục đích của việc đánh giá.  Kết quả học tập được coi là mức độ thành công trong học tập của học sinh, được xem xét trong mối quan hệ với mục tiêu đã xác định, chuẩn kiến thức và kĩ năng cần đạt được và thời gian bỏ ra.  Kết quả học tập cũng được coi là mức độ thành tích đã đạt được của một học sinh so với các bạn cùng học. Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lí thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh, về tác động và nguyên nhân của tình hình đó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhà trường, cho bản thân học sinh để họ học tập ngày một tiến bộ hơn.

Mục đích của việc đánh giá kết quả học tập Theo Popham (1999), đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm các mục đích sau: Đối với giáo viên: - Dự đoán những điểm mạnh và điểm yếu của học sinh nhằm để giáo viên có cơ hội giúp học sinh khắc phục những yếu kém của họ và tránh giảng dạy lại hoặc giảng dạy quá kỹ những điều học sinh đã biết. 12 - Giám sát quá trình tiến bộ của học sinh và giúp giáo viên thấy được sự tiến bộ đó có tương xứng với mục tiêu đề ra hay không. - Giúp giáo viên có cơ sở cho điểm hay xếp loại học sinh. Đối với học sinh: - Làm cho học sinh hiểu rõ mục tiêu cụ thể của việc học tập.

- Giúp học sinh phát huy điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu. - Phát huy tính tích cực trong học tập. Đối với nhà quản lý: - Xác định tính hiệu quả của chương trình học tập và cung cấp thông tin phản hồi cho nhà quản lý và những người thiết kế chương trình. - Khẳng định với xã hội về chất lượng hiệu quả giáo dục.

- Hỗ trợ việc đánh giá giáo viên thông qua kết quả giảng dạy [29].