LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tiền lƣơng là yếu tố cơ bản để quyết định thu nhập tăng hay giảm của ngƣời lao động, quyết định mức sống vật chất của ngƣời lao động làm công ăn lƣơng trong doanh nghiệp. Vì vậy trả lƣơng một cách công bằng chính xác, đảm bảo quyền lợi cho ngƣời lao động sẽ tạo ra sự kích thích, sự quan tâm đúng đắn của ngƣời lao động đến kết quả cuối cùng của doanh nghiệp, đảm bảo tăng năng suất lao động thông qua thái độ làm việc của ngƣời lao động, thông qua đó doanh nghiệp có thể giữ chân đƣợc nhân tài và thu hút đƣợc nguồn nhân lực Hiện nay, Trả lƣơng 3Ps là một phƣơng pháp đƣợc áp dụng tại nhiều nƣớc trên thế giới và đang nhận đƣợc sự quan tâm đối với các doanh nghiệp của Việt Nam. Cơ chế 3Ps ngoài việc đảm bảo cho doanh nghiệp dùng quỹ lƣơng hiệu quả và đúng chiến lƣợc kinh doanh, còn giúp nhân viên nâng cao tính chủ động trong công việc và sự nghiệp của họ Tuy nhiên, hệ thống trả lƣơng 3Ps không phải áp dụng giống nhau cho tất cả các doanh nghiệp.
Bởi nó phụ thuộc vào mặt bằng lƣơng chung của xã hội; Quy định của pháp luật; Chính sách phát triển nhân lực của từng doanh nghiệp; Tính chất đặc thù công việc và mức độ ƣu tiên với các chức danh; Cách thức tính trả lƣơng; Quan điểm của ngƣời lao động; Khả năng chi trả của từng doanh nghiệp… Đối với Công ty TNHH MTV quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực đầu tƣ, quản lý và khai thác tài sản với thực trạng trả lƣơng hiện tại đã và đang tồn tại nhiều bất cập, ảnh hƣởng tiêu cực tới thái độ làm việc của ngƣời lao động, ảnh hƣởng tới năng suất chất lƣợng công việc, tới thu hút và giữ chân nhân tài… Việc xây dựng cơ chế trả lƣơng phù hợp đƣợc đặt ra cấp bách và cần thiết. Đó là lý do em chọn đề tài “Xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps tại Công ty 2 TNHH MTV quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam” 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2.1 Một số công trình nghiên cứu của tác giả nƣớc ngoài Cho đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu cả trong và ngoài nƣớc về tiền lƣơng trên nhiều góc độ khác nhau. Trong đó, các công trình ngoài nƣớc nổi bật, có thể kể đến là: - Tổ chức Lao động quốc tế ILO (2003): Nghiên cứu này với phạm vi nghiên cứu rộng bao gồm các nƣớc đang phát triển có điều kiện tƣơng tự nhƣ Việt Nam, chủ yếu trên góc độ chính sách quản lý của nhà nƣớc.
Với trọng tâm là tiền lƣơng phải bảo đảm mức sống của ngƣời lao động theo các công ƣớc của tổ chức lao động quốc tế. Nghiên cứu này đƣa ra nhiều khái niệm về tiền lƣơng, quan điểm về tiền lƣơng giữa các nƣớc khác nhau. Tuy nhiên những phân tích còn chung chung, mang tính khái quát cho những quốc gia đang phát triển. - Michael Armstrong (2003) “ Job Evaluation: A guide to achieving equal pay”: Khác xa với đạo luật trả công công bằng năm 1963 “trả công bằng nhau cho các công việc bình đẳng”; Nghiên cứu này chỉ ra khoảng cách tiền lƣơng giới tính, theo cục điều tra dân số thì phụ nữ Mỹ chỉ đƣợc trả 76 xu cho mỗi đô la đƣợc trả cho nam giới, nó cũng nói lên sự bất bình đẳng trong trả lƣơng tại Mỹ giai đoạn đó và đƣa ra giải pháp để thu hẹp khoảng cách tiền lƣơng giới tính này - Renae F.
Mavor (1991) “Pay for Performance: "Trả tiền cho hiệu suất" đã trở thành một từ thông dụng trong những năm 1990, khi các tổ chức của Hoa Kỳ tìm cách tăng năng suất của nhân viên. Sự nhấn mạnh mới về đánh giá hiệu suất và công đức kêu gọi kiểm tra kỹ lƣỡng về hiệu quả của chúng. Trả tiền cho Hiệu suất là nguồn lực tốt nhất cho đến nay về các vấn đề liệu các khái niệm này có hoạt động hay 3 không và làm thế nào chúng có thể đƣợc áp dụng hiệu quả nhất tại nơi làm việc. Cuốn sách quan trọng này xem xét việc đánh giá hiệu suất và thực hành trả lƣơng trong khu vực tƣ nhân và mô tả xem - và làm thế nào - kinh nghiệm của ngành tƣ nhân có phù hợp với cải cách trả lƣơng của liên bang.
Nó tập trung vào nhu cầu của chính phủ liên bang, khám phá cách hệ thống thanh toán liên bang phát triển; bằng chứng sẵn có về thái độ của nhân viên liên bang đối với công việc, lƣơng của họ và danh tiếng của họ với công chúng; và yếu tố phức tạp và phổ biến của chính trị.2 Một số công trình nghiên cứu trong nƣớc - Ở Việt Nam hiện nay, công tác tiền lƣơng, tiền thƣởng luôn là vấn đề quan trọng đƣợc quan tâm tại các tổ chức doanh nghiệp bởi nó là một yếu tố của chi phí sản xuất có liên quan và tác động trực tiếp tới lợi nhuận của doanh nghiệp. Đồng thời, tiền lƣơng cũng là một yếu tố vật chất quan trọng trọng việc tạo động lực, tăng năng suất lao động. Các công trình nghiên cứu liên quan đến tiền lƣơng, hệ thống trả lƣơng, hệ thống trả lƣơng 3Ps có thể kể đến là: - Quách Mỹ Linh (2017), Đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác tiền lƣơng của khối trực tiếp sản xuất chƣơng trình tại Ban thanh thiếu niên của Đài truyền hình Việt Nam”. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về công tác tiền lƣơng trong các doanh nghiệp.
Dựa trên cơ sở khung lý thuyết đƣợc xây dựng tác giả đã đi sâu phân tích thực trạng công tác tiền lƣơng của khối trực tiếp sản xuất chƣơng trình tại Ban thanh thiếu niên Đài truyền hình Việt Nam, qua đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác tiền lƣơng của khối trực tiếp sản xuất chƣơng trình tại Ban thanh thiếu niên Đài truyền hình Việt Nam. - Công trình xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps của Nhà máy Thuốc lá Khatoco (2016), bên thềm hội nhập, đầu tƣ không ngừng vào Việt Nam, để tạo ra lợi thế cạnh tranh Khatoco đã áp dụng các công cụ quản trị hiệu quả 4 trong đó có công cụ trả lƣơng 3Ps. Nhà máy bắt đầu xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps từ đầu năm 2016, vƣợt qua rất nhiều những khó khăn nhà máy đã có quá trình hoạt động nhiều năm, những vị trí chức danh đã đƣợc hình thành, giữ ổn định và duy trì mức thu nhập đều theo từng năm, khi áp dụng hệ thống lƣơng mới thì mức lƣơng của các vị trí sẽ bị xáo trộn; Nhà máy có nhiều chức danh công việc trong khi đó đội ngũ quản lý chƣa có kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống lƣơng và đánh giá năng lực cũng nhƣ kết quả thực hiện công việc của các vị trí. Tháng 1/2017 Khatoco đã chính thức áp dụng phƣơng pháp trả lƣơng 3Ps tại tất cả các đơn vị trực thuộc.
Bƣớc đầu hệ thống đã phát huy tác dụng, khuyến khích ngƣời lao động nâng cao năng suất, cải tiến chất lƣợng công việc… - Vũ Hồng Phong (2011): “Nghiên cứu tiền lƣơng, thu nhập trong các doanh nghiệp ngoài nhà nƣớc trên địa bàn Hà Nội”. Bối cảnh có điểm mới mới là các doanh nghiệp ngoài khối nhà nƣớc. Luận án có kết cấu 3 Chƣơng, đã đƣa ra đƣợc khung lý thuyết về tiền lƣơng trong doanh nghiệp ngoài nhà nƣớc, phân tích, đánh giá rõ thực trạng tiền lƣơng của ngƣời lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nƣớc trên địa bàn Hà Nội, phân tích, đánh giá tác động các nhân tố ảnh hƣởng đến tiền lƣơng trong các doanh nghiệp ngoài nhà nƣớc trên địa bàn Hà Nội và đề xuất đƣợc các giải pháp nhằm nâng cao tiền lƣơng, thu nhập cho ngƣời lao động trong các doanh nghiệp ngoài nhà nƣớc trên địa bàn Hà Nội. Nhƣ vậy, đã có nhiều công trình nghiên cứu về tiền lƣơng cả trong và ngoài nƣớc.
Các công trình nghiên cứu ở những giai đoạn khác nhau và trên nhiều góc độ khác nhau nhƣng nhìn chung đều cho rằng, tiền lƣơng là nguồn thu nhập chủ yếu và là động lực chính để khuyến khích thúc đầy ngƣời lao động cống hiến nâng cao năng suất lao động và là một công cụ quan trọng của công tác quản trị nhân lực. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này có một số công trình nghiên cứu ở góc độ vĩ mô; một số công trình nghiên cứu theo vùng; một số công trình nghiên cứu mang tính đặc thù của ngành và một 5 số công trình nghiên cứu mới mang tính cấp thiết tại thời điểm nghiên cứu. Trong thực tế mỗi loại hình tổ chức, mô hình doanh nghiệp có những đặc thù khác nhau, vì vậy cần có những nghiên cứu về tiền lƣơng phù hợp với từng mô hình công ty. Cho đến nay chƣa có công trình nghiên cứu nào về xây dựng hệ thống lƣơng 3Ps tại công ty trách nhiệm hữu hạn.
Bởi vậy việc nghiên cứu đề tài “Xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps tại công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam”nhằm phân tích thực trạng hệ thống trả lƣơng Công ty đang áp dụng từ đó đƣa ra các giải pháp Xây dựng hệ thống trả lƣơng theo 3Ps trả của công ty đảm bảo cả về lý luận và thực tiễn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.1 Mục đích Xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa những lí luận cơ bản về trả lƣơng 3Ps trong doanh nghiệp - Phân tích thực trạng trả lƣơng để thấy rõ kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân trong hệ thống trả lƣơng tại Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam - Xây dựng hệ thống trả lƣơng 3Ps dựa trên các phân tích khoa học và thực tiễn tại công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tƣợng nghiên cứu Tập trung nghiên cứu thực trạng hệ thống trả lƣơng và đƣa ra giải pháp xây dựng hệ thống trả lƣơng theo 3Ps tại công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam 6 4.