Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến động và suy thoái sau đại dịch, xu hướng thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng ngày càng trở nên rõ nét. Theo Báo cáo Triển vọng kinh tế năm 2023 của Tổng cục Thống kê, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2023 được dự báo chỉ đạt 2,7% – mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 (ngoại trừ năm 2020 do dịch bệnh). Áp lực lạm phát buộc các hộ gia đình, đặc biệt là nhóm đối tượng có thu nhập trung bình – thấp và sinh viên, phải tính toán tối ưu hóa chi phí sinh hoạt. Trong khi đó, đồ gia dụng là nhóm mặt hàng thiết yếu, phục vụ nhu cầu sinh hoạt thường nhật nhưng chi phí mua mới tương đối cao.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, áp lực về rác thải sinh hoạt và ô nhiễm môi trường đang gia tăng. Số liệu từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cảnh báo lượng rác thải nhựa toàn cầu dự kiến sẽ tăng gấp ba vào năm 2060, vượt mức 1 tỷ tấn, trong khi sản lượng nhựa sản xuất từ nguyên liệu hóa thạch sẽ vượt 1,2 tỷ tấn. Phần lớn đồ gia dụng cồng kềnh chứa nhựa, kim loại và thủy tinh khó phân hủy thường bị vứt bỏ lãng phí khi người dân chuyển nhà, chuyển trọ. Mô hình thanh lý, ký gửi ra đời nhằm giải quyết nghịch lý này bằng cách kéo dài vòng đời sử dụng của sản phẩm, giảm thiểu rác thải ra môi trường và hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận hàng gia dụng chất lượng với chi phí tiết kiệm.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tìm hiểu, phân tích tổng quan thị trường đồ gia dụng giá rẻ và dịch vụ thanh lý ký gửi tại khu vực TP. Hồ Chí Minh; khảo sát hành vi, nhu cầu của khách hàng và đánh giá thực trạng các đối thủ cạnh tranh trên thị trường.
  2. Xây dựng và triển khai mô hình kinh doanh trực tuyến đa kênh mang thương hiệu Hi Nhà, bao gồm việc thiết lập hệ thống Website thương mại điện tử (hinhaxinh.com), Fanpage Facebook, TikTok Shop và gian hàng Chợ Tốt.
  3. Vận hành thử nghiệm mô hình kinh doanh, quản lý nguồn hàng, dòng tiền, tiếp thị đa kênh và đo lường kết quả đạt được trong 4 tháng đầu năm 2024.
  4. Nhận diện các rủi ro, hạn chế trong quá trình vận hành thực tế; từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục và định hướng phát triển dự án đến năm 2025.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tình hình thị trường đồ gia dụng và quy trình xây dựng, phát triển mô hình kinh doanh trực tuyến đa kênh dịch vụ thanh lý, ký gửi đồ gia dụng Hi Nhà. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống các kênh bán hàng trực tuyến và hoạt động kho bãi tại TP. Hồ Chí Minh trong mốc thời gian thực hiện từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài vận dụng hệ thống lý thuyết quản trị kinh doanh và thương mại điện tử hiện đại để xây dựng khung phân tích toàn diện:

  • Mô hình PESTEL: Đánh giá môi trường vĩ mô tác động đến ngành đồ gia dụng, bao gồm các yếu tố Chính trị – Pháp luật (Luật Kinh doanh, Luật Bảo vệ người tiêu dùng, quy định thuế VAT và kiểm định chất lượng của Bộ Công Thương), Kinh tế, Văn hóa – Xã hội, Công nghệ và Nhân khẩu học.
  • Mô hình ma trận SWOT: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu nội tại kết hợp cơ hội và thách thức bên ngoài nhằm hình thành 4 nhóm chiến lược phối hợp (S-O, W-O, S-T, W-T).
  • Chiến lược định vị STP: Phân đoạn thị trường (Segmentation), lựa chọn thị trường mục tiêu (Targeting) và định vị thương hiệu (Positioning) dựa trên đặc tính sản phẩm gia dụng đã qua sử dụng đạt chuẩn.
  • Mô hình Marketing hỗn hợp 7P: Hoạch định chi tiết cho ngành dịch vụ bao gồm Sản phẩm (Product), Giá (Price), Phân phối (Place), Xúc tiến (Promotion), Con người (People), Quy trình (Process) và Cơ sở vật chất/Bằng chứng hữu hình (Physical Evidence).
  • Phương pháp phân tích & thiết kế hệ thống: Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa UML với sơ đồ Use Case, Class Diagram và Sequence Diagram để chuẩn hóa các quy trình đăng nhập, tìm kiếm, chỉnh sửa giỏ hàng và đặt hàng trên website.

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu được kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo vĩ mô của Tổng cục Thống kê (2023), Báo cáo Bộ Công Thương (2023), Báo cáo e-Conomy SEA (Google, Temasek, Bain & Company, 2022), Báo cáo UNIDO, số liệu nghiên cứu thị trường từ Euromonitor, VNEconomy và công cụ phân tích xu hướng Google Trends giai đoạn 2023–2024.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát thị trường thông qua bảng câu hỏi trực tuyến gửi đến người tiêu dùng tại TP. Hồ Chí Minh nhằm lượng hóa nhu cầu mua sắm, tần suất thay mới đồ gia dụng và rào cản khi thanh lý đồ cũ; đồng thời ghi nhận số liệu vận hành thực tế qua hệ thống Google Sheet, TikTok Seller và Chợ Tốt.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài

Chương 1 giới thiệu tổng quan về thương hiệu Cửa hàng thanh lý/ký gửi đồ gia dụng Hi Nhà (thành lập ngày 01/01/2024). Dự án được triển khai với số vốn ban đầu là 7.000.000 đồng, vận hành bởi 2 nhân sự đồng sáng lập và tận dụng không gian tại số 32 Đường 34, Phường Linh Đông, TP. Thủ Đức làm kho lưu trữ, kiểm định và bàn giao hàng hóa. Danh mục sản phẩm kinh doanh gồm 5 nhóm chính: đồ gỗ, đồ sứ/thủy tinh, đồ nhựa gia dụng, thiết bị điện gia đình và các sản phẩm nội thất/chăn ga thanh lý.

Hi Nhà định vị giá trị thông qua 2 chính sách then chốt: (1) Khách hàng ký gửi nhận được 100% giá thỏa thuận sau khi bán thành công (phí dịch vụ thu từ 10% – 20%), được ứng trước 50% giá trị sản phẩm ngay khi tiếp nhận; (2) Cam kết chất lượng độ mới tối thiểu 80%, giá bán rẻ hơn 40% – 50% so với hàng mới, đồng thời hỗ trợ chi phí vận chuyển hoàn trả nếu sản phẩm không bán được.

Tiến trình triển khai dự án được chia làm 4 giai đoạn cụ thể:

Giai đoạn Thời gian thực hiện Nội dung công việc chính
Giai đoạn 1: Nghiên cứu thị trường 01/11/2023 – 27/12/2023 Lên ý tưởng, lập mục tiêu, thiết kế bảng hỏi, tiến hành khảo sát và phân tích dữ liệu
Giai đoạn 2: Lập kế hoạch kinh doanh 28/12/2023 – 05/01/2024 Phân tích SWOT, lập ngân sách vốn, xác định chiến lược giá và các kênh phân phối
Giai đoạn 3: Triển khai kinh doanh 06/01/2024 – 02/02/2024 Mua domain/hosting, xây dựng website WordPress chuẩn SEO, lập Fanpage, TikTok, Chợ Tốt
Giai đoạn 4: Thúc đẩy kinh doanh 06/01/2024 – 20/04/2024 Chạy quảng cáo Facebook Ads, livestream TikTok, đẩy tin Chợ Tốt, bán hàng và đo lường

Chương 2: Phân tích thị trường

Chương 2 cung cấp bức tranh toàn cảnh về thị trường đồ gia dụng Việt Nam. Báo cáo của Bộ Công Thương (2023) chỉ ra mức chi tiêu cho đồ gia dụng chiếm 9% tổng chi tiêu cá nhân, xếp thứ 4 trong 11 nhóm ngành hàng tiêu dùng chính. Doanh thu TMĐT B2C Việt Nam tăng trưởng vượt bậc từ 8 tỷ USD năm 2018 lên 20,5 tỷ USD năm 2023 (chiếm 7,8% – 8% tổng mức bán lẻ cả nước). Theo số liệu quý I/2024 từ VNEconomy, ngành hàng "Nhà cửa – Đời sống" xếp thứ 3 trên sàn TMĐT với 13% thị phần doanh số.

Tác giả tiến hành phân tích môi trường kinh doanh thông qua ma trận SWOT:

Yếu tố Điểm mạnh (S) Điểm yếu (W)
Nội bộ - S1: Tiết kiệm chi phí vốn nhập hàng nhờ mô hình ký gửi.
- S2: Danh mục sản phẩm đa dạng.
- S3: Định hướng tiêu dùng xanh, bảo vệ môi trường.		 - W1: Diện tích kho bãi hạn chế, tận dụng nơi ở.
- W2: Thương hiệu mới thành lập, độ nhận diện thấp.
- W3: Kinh nghiệm kiểm định kỹ thuật sản phẩm chưa sâu.
Yếu tố Cơ hội (O) Thách thức (T)
Bên ngoài - O1: Xu hướng mua sắm trực tuyến phát triển mạnh.
- O2: Người tiêu dùng quan tâm đến lối sống tiết kiệm và bền vững.
- O3: Các tổ chức đẩy mạnh phong trào bảo vệ môi trường.		 - T1: Rủi ro hư hỏng, thất thoát khi vận chuyển đồ cồng kềnh.
- T2: Cạnh tranh gay gắt từ cửa hàng đồ cũ và hàng đồng giá rẻ.
- T3: Rủi ro lỗi kỹ thuật phát sinh ở sản phẩm điện tử cũ.
- T4: Rủi ro tồn kho, bảo quản hàng hóa xuống cấp.

Khóa luận cũng tiến hành khảo sát hành vi tiêu dùng và phân tích trực tiếp các nhóm đối thủ cạnh tranh hiện hữu:

  • Trung Tâm Thanh Lý Đồ Cũ – Sài Gòn: Quy mô lớn, có 2 chi nhánh tại Tân Bình và Quận 7, website muaban.net, tập trung vào thu mua trọn gói nhà hàng, khách sạn, quán ăn.
  • Cửa hàng đồ cũ Phúc Lâm: Đặt tại Dĩ An (Bình Dương), chủng loại phong phú nhưng phụ thuộc chủ yếu vào kênh bán hàng trực tiếp (offline).
  • Chợ Tốt: Nền tảng rao vặt trung gian kết nối người mua và người bán, vừa là đối thủ cạnh tranh gián tiếp vừa là kênh đối tác bán hàng của Hi Nhà.
  • Đối thủ tiềm ẩn & Sản phẩm thay thế: Tổ chức "No Waste To Go" (Đà Nẵng) với mô hình góc tái sử dụng; các cửa hàng gia dụng mới "Đồng giá 39k, 10k, 15k" có giá rất rẻ nhưng tiềm ẩn rủi ro về chất lượng và độ an toàn cháy nổ.

Chương 3: Kế hoạch phát triển dự án

Chương này cụ thể hóa các chiến lược vận hành thực tế của dự án Hi Nhà:

  • Chiến lược Marketing 7P: Xác định rõ quy trình tuyển chọn sản phẩm (độ mới $\ge 80%$, vệ sinh khử khuẩn trước khi đóng gói); cơ chế định giá cạnh tranh thấp hơn 40% – 50% so với giá thị trường; phân phối đa kênh qua Facebook, TikTok Shop, Chợ Tốt, Website; truyền thông thông qua minigame, livestream bán lẻ và quảng cáo trả phí.
  • Quản lý vận hành và chuỗi cung ứng: Quy chuẩn hóa mã SKU khách hàng và SKU đơn hàng để theo dõi xuất – nhập – tồn trên Google Sheet; liên kết dịch vụ giao nhận với các đơn vị vận chuyển công nghệ như Giao Hàng Tiết Kiệm (GHTK), Giao Hàng Nhanh (GHN), J&T Express (giao liên tỉnh/nội thành tiêu chuẩn) và Ahamove, Lalamove (giao hàng hỏa tốc, đồ cồng kềnh).
  • Quản trị tài chính và dòng tiền: Kiểm soát chi phí cố định, chi phí tiếp thị năm 2024 và thống kê dòng tiền chi tiết từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2024.
  • Trách nhiệm xã hội (CSR) & Đạo đức kinh doanh: Cam kết minh bạch nguồn gốc sản phẩm, đảm bảo quyền lợi người ký gửi và lan tỏa ý thức tiêu dùng tuần hoàn giảm thiểu rác thải.

Chương 4: Xây dựng hệ thống website Hi Nhà

Chương 4 mô tả chi tiết quá trình thiết kế và triển khai website thương mại điện tử hinhaxinh.com:

  • Thông số kỹ thuật & Hạ tầng: Tên miền hinhaxinh.com, hệ thống quản trị cơ sở dữ liệu wp_hinhaxinh_com và information_schema, tích hợp chứng chỉ bảo mật HTTPS/SSL.
  • Nền tảng và công cụ: Ứng dụng mã nguồn mở WordPress kết hợp hệ sinh thái plugin bổ trợ thương mại điện tử, sử dụng Rank Math SEO để tối ưu hóa từ khóa và cấu trúc đường dẫn tĩnh (permalink), tích hợp Google Analytics và Google Search Console để theo dõi hành vi người dùng.
  • Thiết kế hệ thống: Xây dựng sơ đồ Use Case cho khách hàng và quản trị viên; sơ đồ Class Diagram; thiết lập các sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) cho quy trình Đăng nhập, Tìm kiếm sản phẩm, Chỉnh sửa giỏ hàng và Đặt hàng.
  • Đặc tả phi chức năng: Tối ưu hóa giao diện tương thích đa thiết bị (Responsive Design), tối ưu dung lượng hình ảnh để cải thiện tốc độ tải trang trên máy tính và thiết bị di động.

Chương 5: Kết quả đạt được và đánh giá tình hình kinh doanh

Chương 5 tổng kết các kết quả thực tế đạt được sau 4 tháng vận hành thử nghiệm:

  • Kênh Chợ Tốt & TikTok Shop: Tiếp cận tệp khách hàng có nhu cầu mua sắm thực tế, duy trì các phiên Livestream định kỳ vào tháng 4/2024 và xử lý đơn hàng qua cổng quản lý TikTok Seller.
  • Kênh Fanpage Facebook: Triển khai các chiến dịch Facebook Ads vào tháng 4/2024, thu hút tương tác qua bài viết và minigame, tiếp cận hai nhóm nhân khẩu học chủ lực là khách hàng Gen Z (sinh viên) và Gen Y (người nội trợ/người đi làm).
  • Đánh giá và định hướng phát triển: Nhóm nghiên cứu chỉ ra các hạn chế trong khâu lưu kho và năng lực vận chuyển đồ cồng kềnh; từ đó đề ra định hướng mở rộng diện tích kho hàng, tuyển dụng thêm nhân sự kỹ thuật kiểm định và tiếp tục mở rộng quy mô kinh doanh đến năm 2025.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã ghi nhận các kết quả thực nghiệm và đóng góp cụ thể:

  1. Thiết lập hoàn chỉnh chuỗi giá trị bán hàng đa kênh: Xây dựng thành công hệ thống nhận diện và kênh phân phối trực tuyến gồm Website WordPress chuẩn SEO, Fanpage Facebook, kênh TikTok Shop và gian hàng Chợ Tốt.
  2. Kiểm chứng tính khả thi của mô hình ký gửi gia dụng: Thử nghiệm thành công cơ chế tiếp nhận ký gửi với mức phí 10% – 20% và chính sách ứng trước 50% giá trị sản phẩm, giúp giải quyết rào cản tâm lý e ngại của người ký gửi đồ cũ.
  3. Ứng dụng thực tế quy trình quản trị đơn hàng tinh gọn: Chuẩn hóa quy trình phân loại mã SKU, đóng gói, vệ sinh sản phẩm đạt độ mới từ 80% trở lên và tích hợp biểu phí của 5 đơn vị vận chuyển (GHTK, GHN, J&T, Ahamove, Lalamove) để tối ưu chi phí logistics cho đồ gia dụng đã qua sử dụng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế trong quá trình triển khai thực tế:

  • Quy mô vốn đầu tư ban đầu còn hạn chế (7.000.000 đồng), chưa đủ ngân sách để mở rộng mặt bằng kho chuyên dụng mà phải tận dụng không gian phòng trọ sinh hoạt tại TP. Thủ Đức.
  • Đội ngũ vận hành chỉ gồm 2 thành viên trực tiếp quản lý toàn bộ các khâu (từ thu gom, vệ sinh, đăng bài, chạy quảng cáo, đóng gói đến giao nhận), dẫn đến hạn chế về năng lực xử lý khi số lượng đơn hàng cồng kềnh tăng cao.
  • Năng lực thẩm định kỹ thuật đối với các thiết bị điện tử, điện gia dụng phức tạp còn hạn chế do thiếu trang thiết bị kiểm tra chuyên sâu.

Hướng phát triển tiếp theo của dự án:

  • Mở rộng quy mô kho bãi chuyên biệt để lưu trữ và bảo quản sản phẩm an toàn hơn.
  • Tuyển dụng và đào tạo nhân sự kỹ thuật chuyên trách khâu kiểm định chất lượng đồ điện gia dụng.
  • Tìm kiếm cơ hội hợp tác với các tổ chức môi trường để gia tăng độ nhận diện thương hiệu và mở rộng mạng lưới thu gom ký gửi.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Quản trị kinh doanh và Marketing đang thực hiện đề tài tốt nghiệp về mô hình kinh doanh trực tuyến (E-commerce Business Plan) hoặc kinh doanh đa kênh (Omnichannel).
  • Các cá nhân, nhóm khởi nghiệp quan tâm đến mô hình kinh tế tuần hoàn (Circular Economy), dịch vụ ký gửi hàng hóa đã qua sử dụng hoặc kinh doanh đồ gia dụng giá rẻ.
  • Tham khảo quy trình thiết kế website bán hàng trên nền tảng WordPress kết hợp các sơ đồ phân tích UML (Use Case, Class Diagram, Sequence Diagram) gắn liền với nghiệp vụ thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình kinh doanh của Hi Nhà hoạt động như thế nào?

Hi Nhà hoạt động như một nền tảng trung gian kết nối người cần thanh lý đồ gia dụng cũ và người mua đồ cũ giá rẻ. Người bán ký gửi sản phẩm, được Hi Nhà hỗ trợ kiểm tra, vệ sinh và niêm yết bán trên các kênh trực tuyến; khi bán thành công, người ký gửi nhận 100% giá thỏa thuận và trả mức phí dịch vụ từ 10% đến 20%.

2. Hai chính sách khác biệt giúp Hi Nhà thu hút người ký gửi là gì?

Thứ nhất, khách hàng ký gửi được ứng trước 50% giá trị sản phẩm ngay khi việc kiểm định và ký gửi được xác nhận. Thứ hai, Hi Nhà chịu chi phí vận chuyển hoàn trả hàng cho khách nếu sản phẩm không tìm được người mua sau thời gian thỏa thuận.

3. Hệ thống website của dự án sử dụng nền tảng và công nghệ gì?

Website hinhaxinh.com được xây dựng trên nền tảng mã nguồn mở WordPress, sử dụng cơ sở dữ liệu wp_hinhaxinh_com, tích hợp chứng chỉ bảo mật HTTPS, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm bằng plugin Rank Math SEO và liên kết công cụ theo dõi Google Search Console, Google Analytics.

4. Hi Nhà liên kết với những đơn vị vận chuyển nào để giao hàng?

Để xử lý đa dạng các loại hàng gia dụng từ nhỏ gọn đến cồng kềnh, Hi Nhà liên kết với Giao Hàng Tiết Kiệm, Giao Hàng Nhanh, J&T Express (cho tuyến giao thông thường) cùng Ahamove và Lalamove (cho tuyến giao hỏa tốc và hàng kích thước lớn tại TP.HCM).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của nhóm tác giả đã xây dựng hoàn chỉnh và vận hành thử nghiệm mô hình kinh doanh trực tuyến đa kênh dịch vụ thanh lý, ký gửi đồ gia dụng Hi Nhà tại TP. Hồ Chí Minh. Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa phân tích thị trường vĩ mô, nghiên cứu hành vi khách hàng và triển khai hệ thống kỹ thuật website thương mại điện tử thực tế. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang lại giá trị kinh tế thiết thực cho người tiêu dùng có thu nhập thấp mà còn đóng góp tích cực vào xu hướng bảo vệ môi trường thông qua việc tái sử dụng và kéo dài vòng đời sản phẩm.