phần mở đầu, phần nội dung có 2 chương, 7 tiết, Kết luận. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG CHƢƠNG 1 ĐẠO ĐỨC NHÀ GIÁO VÀ XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NHÀ GIÁO VIỆT NAM 1. Đạo đức nhà giáo và vai trò của đạo đức nhà giáo Việt Nam 1. Đạo đức nhà giáo và những chuẩn mực đạo đức nhà giáo Việt Nam Khái niệm nhà giáo Hiện nay tên gọi nhà giáo theo các quy định của pháp luật hiện hành chưa có sự thống nhất: có văn bản thì gọi là nhà giáo, văn bản khác gọi giáo viên, giảng viên hay người làm nhiệm vụ giáo dục v.
Điều 70, Luật Giáo dục quy định: Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên [6, tr. Điều 58, Luật Dạy nghề 2006 quy định: “giáo viên dạy nghề” là người dạy lý thuyết, dạy thực hành hoặc vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành trong các cơ sở dạy nghề. Như vậy cả hai khái niệm này về nhà giáo vẫn chưa đầy đủ, chưa rõ ràng, chưa phân biệt được sự khác biệt giữa giáo viên và giảng viên.
Người ta sẽ đặt câu hỏi: Vậy những người giảng dạy trong các trường của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân, nhà giáo trong các cơ sở giáo dục đặc biệt như: giáo dục cho người khuyết tật, thể dục thể thao, nghệ thuật, tôn giáo, các 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cơ sở dạy kỹ năng sống v. chưa rõ là giáo viên hay giảng viên và có phải là nhà giáo hay không ? Theo tác giả, có thể đưa ra định nghĩa về nhà giáo như sau: Nhà giáo Việt Nam là những người làm công tác giảng dạy, giáo dục ở mọi bậc học, ở các cơ sở giáo dục, trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, trong mọi thành phần kinh tế. Đạo đức nhà giáo, quan hệ giữa đức và tài trong nhân cách nhà giáo Việt Nam Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội được hình thành rất sớm trong lịch sử. Sự phát triển của đạo đức xã hội từ thấp đến cao như những nấc thang giá trị của văn minh con người thông qua sự đấu tranh, lọc bỏ, kế thừa và phát triển để tiến bộ không ngừng.
Trong quan hệ xã hội của mình, hiện thực đạo đức và ý thức đạo đức của con người đều được thể hiện. Tùy thuộc vào vị trí xã hội, địa vị và lợi ích giai cấp trong cùng một chế độ xã hội có giai cấp, hoặc tùy vào từng thời kỳ lịch sử khác nhau mà các quan điểm về những vấn đề đạo đức có khác nhau. Do đó ở mỗi giai đoạn lịch sử, ở mỗi giai cấp, có quan điểm khác nhau trước những hiện tượng đạo đức về cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác, cái hạnh phúc và cái không hạnh phúc, về cái có lương tâm và cái không có lương tâm, cũng như về nghĩa vụ, trách nhiệm. Song tất cả đều hướng những hành vi con người vào vòng trật tự xã hội và cái tích cực, cái chân, thiện, mỹ cho chính con người và xã hội.
Cùng với các hoạt động ý thức xã hội khác, đạo đức là nội dung cốt yếu của tính cách con người, có vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội. Không thể có sự tồn tại xã hội mà không có đạo đức. Không có hành động tự giác, tự nguyện của con người thì không có nhân phẩm và như vậy không thể thực sự có đời sống xã hội. Quan hệ đạo đức của con người là 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biểu hiện quan hệ vật chất và biến đổi theo đời sống vật chất của xã hội.
Tùy theo trình độ phát triển nhất định của xã hội mà những lợi ích của các cá nhân phù hợp ít hay nhiều với lợi ích xã hội. Trong xã hội có đối kháng giai cấp thì lợi ích của giai cấp, tầng lớp bóc lột thường đối lập với lợi ích của quảng đại quần chúng lao động và toàn xã hội. Do đó, đạo đức của giai cấp bóc lột và của xã hội mang tính đối kháng. Ngược lại các xã hội không có giai cấp hoặc không có đối kháng giai cấp thì lợi ích đó cơ bản thống nhất và đạo đức xã hội phù hợp với đạo đức cá nhân trong cuộc sống.
Nhằm đảm bảo cho sự ổn định và tiến bộ chung của toàn xã hội, tất yếu mỗi xã hội đều có sự điều chỉnh làm sao cho lợi ích cá nhân phù hợp với quy định của lợi ích xã hội, để những hoạt động của cá nhân phù hợp với quy định của lợi ích xã hội, để những hoạt của cá nhân không vượt ra khỏi những giới hạn xã hội quy định. Những quy định, những điều chỉnh đó thông qua những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực đạo đức làm thước đo cho các hoạt động của cá nhân và cho cả cộng đồng xã hội. Như vậy, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội [33, tr. Đạo đức nhà giáo là những chuẩn mực, nguyên tắc, quy tắc xử sự đúng đắn, phù hợp để nhà giáo làm cơ sở, căn cứ cho quá trình ứng xử trong cuộc sống và hoạt động nghề nghiệp, phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội.
Những chuẩn mực đạo đức nhà giáo Việt Nam vừa phải có sự kế thừa, phát huy những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp của truyền thống đạo đức dân tộc, truyền thống tốt đẹp 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của nhà giáo Việt Nam, vừa phù hợp với sự phát triển của xã hội hiện nay, là cơ sở để nhà giáo hành nghề, đáp ứng được yêu cầu phát triển giáo dục đào tạo và phát triển của đất nước. Quan hệ giữa đức và tài trong nhân cách nhà giáo Dạy học - nghề mà công cụ chủ yếu là nhân cách của chính nhà giáo. Nghề nào cũng bằng công cụ để gia công vào đối tượng tạo ra sản phẩm. Công cụ càng tốt, càng hiện đại thì kết quả gia công càng cao.
Công cụ đó có thể ở trong hay ở ngoài người lao động. Trong dạy học và giáo dục, thầy giáo dùng nhân cách của chính mình để tác động vào người học. Đó là phẩm chất chính trị, là sự giác ngộ về lý tưởng đào tạo thế hệ trẻ, là lòng yêu nghề mến trẻ, là trình độ học vấn, là sự thành thạo về nghề nghiệp, là lối sống, cách xử sự và kỹ thuật giao tiếp của nhà giáo. Dạy học là dùng nhân cách để giáo dục nhân cách.
Vì công cụ lao động chủ yếu của nghề thầy giáo là bản thân người thầy, là nhân cách của chính người thầy, cho nên nghề thầy giáo đòi hỏi những yêu cầu về phẩm chất và năng lực rất cao. Khi nói về vai trò của người thầy giáo đối với hoạt động giáo dục một nhà tâm lý đã viết: “Không còn nghi ngờ gì, kỷ cương trong nhà trường có vai trò quan trọng, nhưng điều chủ yếu vẫn là ở nhân cách người thầy trực tiếp làm việc với học sinh. Nhân cách của người giáo dục có sức mạnh giáo dục to lớn đến mức không thể thay thế bằng sách giáo khoa, bằng những lời khuyên bảo về đạo đức, bằng hệ thống khen thưởng và kỷ luật nào cả” [13, tr. Cấu trúc của nhân cách là một hệ thống gồm hai bộ phận: Phẩm chất (đức) và năng lực (tài).
Nói đến phẩm chất là nói đến thái độ của người đó với hiện thực (tự nhiên, xã hội, người khác và cả bản thân), thường được thể hiện ra hành động, hành vi và cách xử sự đối với con người, công việc và tổ chức nhà giáo v. Nói đến năng lực là nói đến 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mặt hiệu quả của tác động: tác động vào con người, vào sự việc như thế nào, đạt hiệu quả gì ? Cả phẩm chất và năng lực làm thành một hệ thống. Chúng quyện vào nhau, chi phối lẫn nhau và tạo nên một cấu trúc. Theo đó, nhân cách có cấu trúc là đức và tài.
Trong đó, đạo đức là nền tảng. Thành tố tài có tiểu cấu trúc là các năng lực. Giáo dục và tự giáo dục thành người và làm người, làm một nhân cách, trước hết là phải hình thành cho được ở mỗi người tư cách, đạo đức, tính cách cùng năng lực và tài năng. Những nội dung cơ bản tạo thành nhân cách nói trên là chung cho mọi người ở mọi hoạt động nghề nghiệp.
Tuy nhiên, trong mỗi thành phần của nó, ở mỗi loại hình hoạt động nghề nghiệp khác nhau có nội dung, tính chất và yêu cầu khác nhau. Trong cấu trúc nhân cách của người thầy giáo có thể kể đến những thành phần sau đây: Các phẩm chất: thế giới quan khoa học, lý tưởng đào tạo thế hệ trẻ, lòng yêu trẻ, yêu nghề nghiệp, những phẩm chất đạo đức phù hợp với hoạt động của người thầy giáo; Các năng lực sư phạm: Năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục, tri thức và tầm hiểu biết, năng lực chế biến tài liệu học tập, năng lực dạy học, năng lực ngôn ngữ, năng lực vạch dự án phát triển nhân cách học sinh, năng lực giao tiếp sư phạm, năng lực “cảm hoá” học sinh, năng lực đối xử khéo léo sư phạm, năng lực tổ chức các hoạt động sư phạm. Đức và tài quyện chặt trong nhân cách nhà giáo. Đạo đức thúc đẩy tài năng nâng lên và phát triển đúng hướng, làm cho tài trở nên có giá trị đích thực, có ý nghĩa đi vào đời sống phục vụ lợi ích chân chính của con người.
Và có tài năng thì đạo đức mới phát huy được tác dụng, được dày hơn và toả sáng. Hồ Chí Minh từng căn dặn các nhà giáo: Có tài mà không có đức là hỏng, có đức mà chỉ i tờ thì dạy thế nào. Do đó người thầy giáo phải chú ý cả đức lẫn tài, không thể có cái này mà thiếu cái kia. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.