Chương I CHỨC NĂNG, NHIỆM vụ, c ơ CÂU T ổ CHỨC VÀ s ự HÌNH THÀNH CÁC LOẠI TÀI LIỆU CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của trường đại học. Chức năng, nhỉẻm vu của trưởng đai hoc. Trong hệ thống giáo dục quốc dân ở nước ta có hệ thống các trường đại học.
Hoạt động của hệ thống các trường đại học rất phong phú. Nội dung hoạt động của các trường đại học thể hiện ở một số mặt chủ yếu : Quản lý chỉ đạo, giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học, phục vụ ứng dụng những tiến bộ khoa học vào lao động sản xuất và các hoạt động thực tiễn của xã hội. Chức năng, nhiệm vụ của các trường đại học đã được khẳng định rõ ngay từ Nghị quyết số 142 ngày 16/6/1966 của Bộ Chính trị Trung ương Đ ảng ta về đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khoa học và quản ]ý kinh tế xã hội, các trường đại học “ Phải đào tạo một đội ngũ đông đảo trí thức xã hội chủ nghĩa vừa có phẩm chất chính trị tốt, tuyệt đối trung thành với Đảng, với giai cấp công nhân, với dân tộc, liên hệ chặt chẽ với công nông, vừa có trình độ khoa học kỳ thuật và nghiệp vụ giỏi, vừa nắm được những quy luật tự nhiên và quy luật xã hội, có năng lực động viên và tổ chức quần chúng đủ sức giải quyết những vấn đề khoa học kỹ thuật và quản lý kinh tế do thực tiễn nước ta đặt ra Gần đây n h ít trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX khẳng định phương hướng phát triển của ngành giáo dục và đào tạo, đã chỉ rõ: “ Tiếp tục quán triệt quan điém giáo dục là quốc sách hàng đầu và tạo sự chuyển biến cơ bản, toàn diện trong phát triển giáo dục và đào tạo” và “ Xây dựng hoàn chỉnh , phát triển các trưTng đại học và cao đảng theo mạng lưới hợp lý để hình thành một số trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đại học có chất lượng đào tạo ngang tầm với những trường đại học có chất lượng cao trong khu vực “ [50, 292 ]. Hiện nay, ở nước ta các trường đại học đều có hai chức năng cơ bản là : - Chức năn ẹ đào tạo.
- Chức năng nghiên cứu khoơ học. Các chức năng được thể hiện trong các văn bân của Chính phủ về việc thành lập các trường đại học. Ví dụ 1: Nghị định sô 30/CP ngày 04/4/1994 của Chính phủ về việc thành lập Đại học Huế ( xem Phụ lục 4 ). Điều 3 Nghị định này có ghi Đại học H uế có các nhiệm vụ như sau : 1.
Đào tạo cán bộ các ngành khoa học và công nghệ với các trình độ đại học, sau đại học và các cấp học thấp hơn. Nghiên cứu khoa học, công nghệ gắn với giảng dạy, đào tạo, thông tin khoa học và triển khai các kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống. Ví dụ 2 : Nghị định của Chính phủ số 97/CP ngày 10/12/1993 về việc thành lập Đại học Quốc gia Hà Nội. Tại Điều 3 của Nghị định này ghi rõ : “ Đại học Quốc gia Hà Nội có các nhiệm vụ chính sau : 1/ đào tạo chuyên gia các ngành khoa học và công nghệ theo các trình độ đại học, cao học và tiến sĩ.
2/ Nghiên cứu khoa học, công nghệ gắn với giảng dạy đào tạo, thông tin khoa học và triển khai các kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống. 3/ Hỗ trợ về học thuật cho một số trường đại học khác và một số trường cao đẳng ở các địa phương ( Phụ lục 1 ). Ví dụ 3 : Theo Nghị định số 276/NĐ ngày 11/10/1951 của Bộ Quốc gia Giáo due về việc thành lập Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, thì Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có chức năng đào tạo giáo viên với chất lượng cao và nghiên cứu khoa học đạt trình độ tiên tiến. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, các trường đại học có hai chức năng cơ bản là chức năng đào tạo và chức năng nghiên cứu khoa học.
Ngoài ra những trường có quy mô đặc biệt , như đại học quốc gia, còn thêm nhiệm vụ khác nữa. Ví dụ, Đại học Quốc gia Hà Nội có thêm nhiệm vụ : Hỗ trợ về học thuật cho một sô' trường đại học khác và một số trường cao đẳng ở các địa phương. Chức nănz đào tao. Chức năng và nhiệm vụ đào tạo của trường đại học đã được Đảng ta chỉ rõ : "Phải đào tạo một đội ngũ đông đảo tri thức xã hội chủ nghĩa vừa có phẩm chất chính trị tốt, tuyệt đối trung thành với Đảng, với giai cấp công nhân, với dân tộc, liên hệ chặt chẽ với công nông vừa có trình độ khoa học kỹ thuật và nghiệp vụ giỏi, vừa nắm được những quy luật tự nhiên và quy luật xã hội.
Trong Điều 35 của Luật Giáo dục ( Quốc hội khoá X thông qua ngày 02 tháng 12 năm 1998 ): “Mục tiêu của giáo dục đại học và sau đại học là đào tạo người có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc “ [23, 25 ]. Cho đến nay, Đảng ta vẫn luôn khẳng định nhiệm vụ đào tạo của các trường trong ngành giáo dục đào tạo, trong đó có các trường đại học có chức năng, là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khoá VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ IX khẳng định : "Đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên về khoa học và công nghệ. Xây dựng đội ngũ công nhân lành nghề, các chuyên gia và nhà khoa học, nhà văn hoá.
nhà kinh doanh, nhà quản lý “ [50, 202 ]. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Do nhu cầu phát triển của đất nước nói chung trong thời kỳ đổi mới, thời kỳ hiện đại hoá, công nghiệp hoá, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tê và quốc phòng của đất nước, các loại hình và quy mô tác đào tạo của các trường đại học ngày càng được phát triển. Hàng năm có hàng vạn người được tuyển sinh vào học ở các trường đại học và cũng có hàng vạn người được tốt nghiệp từ các trường đại học đi vào làm việc ở các lĩnh vực, các tổ chức, đơn vị trong cả nước. Nhiệm vụ chính trị của mọi trường đại học là đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật có trình độ cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, quản lý kinh tế và các lĩnh vực khác mà xã hội yêu cầu.
Trường đại học có khả năng và được phép đào tạo ở tất cả các loại hình : đào tạo chính quy, đào tạo tại chức, đào tạo từ xa, đại học mở,. và với các bậc học, như : cử nhân, cử nhân kỹ thuật, kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ. Ngoài ra trường đại học còn m ở các chướng trình đào tạo quốc tế, cử nhân và kỹ sư bằng hai, các chuyên đề bồi dưỡng cao cấp, các chuyên đề bồi dưỡng có cấp chứng chỉ theo hình thức tập trung, tại chức. Số lượng cán bộ được đào tạo là rất lớn, nhất là ở các trường đại học có bề dày lịch sử.
Điều đó được chứng minh bằng thành tựu công tác đào tạo của một số trường như sau : - Trường Đại học Y Hà Nội, tính đến năm 2001, trường đã đào tạo được 17.165 bác sĩ, 110 cử nhân điều dưỡng, 698 thạc sĩ, 278 tiến sĩ y học, 486 bác sĩ nội trú bệnh viên, 6526 bác sĩ chuyên khoa cấp I và chuyên khoa cấp II. Hiện nay trường Đại học Y Hà Nội đang có gần năm ngàn sinh viên và học viên đang học tập tại trường. - Trường đại học Bách khoa Hà Nội, qua 45 năm ( 1956 - 2001 ) trường đã đào tạo được 63.254 kĩ sư các loại hình, 250 tiến sĩ, 1210 thạc sĩ. Hiện nay sô lượng sinh viên đang học là 25.000 người,160 nghiên cứusinh, 800 học viên cao học và 1200 kĩ sư bằng 2.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chứng năng nshién cứu khoa hoc. Thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy việc nghiên cứu khoa học trong các trường đại học cũng đã được Nghị quyết của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ trong sự nghiệp đổi mới ( Nghị quyết số 26/NQ-TW năm 1991 ) khẳng định : " Các trường đại học vừa là cơ sở đào tạo, vừa là cơ sớ nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ Từ trong công tác đào tạo đòi hỏi công tác nghiên cứu khoa học công nghệ nhằm nắm bắt khoa học công nghệ mới, phục vụ sản xuất và từ trong công tác nghiên cứu khoa học đã gắn bó với công tác đào tạo. Ngay từ sau Đại hội Đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986, đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện , trong đó có đổi mới về công tác giáo dục và đào tạo.
Qua việc thực hiện các chương trinh đổi mới của ngành đại học, các trường đại học đã đi vào việc đổi mới hệ thống giáo trình, chương trình cho thích hợp cơ chế mới, trong đó có gắn liền công tác nghiên cứu khoa học. Định hướng hoạt động nghiên cứu khoa học của các trường đại học phù hợp có tác động đến công tác đào tạo , phục vụ sản xuất và đời sống. Nội dung hoạt động nghiên cứu khoa học của các trường đại học rất phong phú. Công cuộc đổi mới ở Việt Nam đang đặt ra nhiều vấn đề phải nghiên cứu và tổng kết bằng lý luận.
Nhiều khái niệm, phạm trù, các học thuyết kinh tế thị trường và vai trò của Nhà nước cần làm sáng tỏ để vận dụng vào các thành phần kinh tế ở Việt Nam. Các chính sách phải được nghiên cứu một cách khoa học có cơ sở lý luận và tổng kết thực tiễn. Hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học là nhiệm vụ chính sau nhiệm vụ đào tạo. Hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường vừa giúp phán nâng cao tri thức, tiếp cận với khoa học công nghệ hiện đại, vừa là cáu nối giữa nhà trường với thực tiễn sản xuất.