CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về giá trị doanh nghiệp 1. Khái niệm về giá trị doanh nghiệp “Giá trị doanh nghiệp là sự biểu hiện bằng tiền về tất cả các khoản thu nhập mà doanh nghiệp mang lại cho nhà đầu tư trong quá trình kinh doanh” (Nguyễn Minh Điện - Thẩm định giá tài sản và doanh nghiệp, Trang 374) Từ góc độ thị trường, Giá trị doanh nghiệp là thước đo tổng giá trị của một công ty, thường được sử dụng như một sự thay thế toàn diện hơn cho giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu. Theo học thuyết Mác, Giá trị doanh nghiệp là giá trị của toàn bộ các tài sản (hữu hình và vô hình) thuộc quyền sở hữu hiện tại của doanh nghiệp.
Theo các nhà kinh tế học theo trường phái lợi ích, Giá trị doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản lợi ích hay thu nhập mà doanh nghiệp có thể thu được trong tương lai. Như vậy, có thể hiểu rằng giá trị doanh nghiệp không chỉ biểu hiện qua giá trị vốn chủ sở hữu mà là tổng giá trị của tất cả các tài sản sử dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh nhằm mang lại lợi ích cho các chủ sở hữu và các nhà cung cấp tín dụng. Cơ sở của giá trị doanh nghiệp 1. Giá trị hoạt động liên tục và giá trị thanh lý Giá trị hoạt động liên tục : là giá trị hiện tại của dòng tiền tạo ra trong tương lai từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Giá trị thanh lý : là giá trị ước tính khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. Giá trị sổ sách và giá trị thị trường Giá trị sổ sách : là toàn bộ giá trị tài sản của doanh nghiệp được phản ánh trên sổ sách kế toán của doanh nghiệp theo phương pháp kế toán hiện hành. Giá trị của chủ sở hữu là phần giá trị còn lại sau khi lấy giá trị toàn bộ tài sản của doanh nghiệp trừ đi giá trị các khoản nợ phải trả. 4 Luan van Giá trị thị trường : là toàn bộ giá trị của tài sản doanh nghiệp được giao dịch, mua bán trên thị trường.
Giá trị thị trường của doanh nghiệp có thể cao hoặc thấp hơn giá trị sổ sách và thường cao hơn giá trị thanh lý doanh nghiệp. Giá trị thị trường và giá trị lý thuyết của doanh nghiệp Giá trị lý thuyết : là giá trị có thể đạt được dựa trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các yếu tố liên quan khi xác định giá trị doanh nghiệp. Hoặc có thể hiểu được là nó phản ánh đầy đủ giá trị kinh tế của doanh nghiệp đạt được trong kinh doanh. Giá trị thị trường : trong điều kiện thị trường hiệu quả thì giá trị thị trường sẽ tiệm cận và phản ánh gần đúng giá trị lý thuyết của doanh nghiệp.
Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp 1. Các yếu tố nội tại của doanh nghiệp Hiện trạng tài sản của doanh nghiệp Là yếu tố vật chất cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh như số lượng, chất lượng, trình độ kỹ thuật và tính đồng bộ. Giá trị các tài sản của doanh nghiệp là căn cứ rõ ràng nhất về giá trị doanh nghiệp. Giá trị doanh nghiệp tiếp cận trên góc độ tài sản bao giờ cũng có độ tin cậy cao.
Vị trí kinh doanh của doanh nghiệp Vị trí kinh doanh tạo ra giá trị về lợi thế về khả năng cạnh tranh, là một bộ phận trong giá trị doanh nghiệp (được tính toán trong bộ phận giá trị lợi thế thương mại). Ở những vị trí thuận lợi như : khu dân cư, trung tâm thương mại, bến xe, cảng, kho hàng,. việc hoạt động kinh doanh với các doanh nghiệp thương mại sẽ có nhiều lợi thế trong việc tiếp cận khách hàng, doanh nghiệp sản xuất sẽ tiết kiệm được chi phí đi lại, bảo quản hàng hóa,.Tuy nhiên, đi kèm với nhiều lợi ích thì chi phí cũng sẽ gia tăng theo do những vị trí đó là những vị trí đắc địa. Do đó, doanh nghiệp cần cân bằng các loại chi phí một các tối ưu nhất.
Uy tín kinh doanh Uy tín kinh doanh là sự đánh giá của khách hàng về sản phẩm của doanh nghiệp. Khi sản phẩm và danh tiếng của doanh nghiệp được khách hàng chấp nhận và được đánh 5 Luan van giá cao thì uy tín của doanh nghiệp trở thành một tài sản có giá trị thực sự. Chất lượng sản phẩm; uy tín và năng lực quản trị là các yếu tố giúp doanh nghiệp tạo nên uy tín kinh doanh. Ngoài ra còn nhiều yếu tố khác phản ánh uy tín kinh doanh của doanh nghiệp, tùy thuộc vào đặc thù ngành nghề của các doanh nghiệp.
Trình độ kỹ thuật và tay nghề người lao động Chất lượng sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp còn phụ thuộc vào trình độ và tay nghề của người lao động. Trình độ kỹ thuật và tay nghề cao còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tiết kiệm chi phí sản xuất kinh doanh. Năng lực quản trị kinh doanh Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển lâu dài cần có một bộ máy quản trị kinh doanh đủ mạnh và có tầm nhìn. Với một bộ máy quản lý sản xuất – kinh doanh có đủ năng lực sẽ giúp cho doanh nghiệp có khả năng sẽ sử dụng tốt các nguồn lực, phát huy và tận dụng có hiệu quả mọi tiềm năng và cơ hội phát sinh, ứng phó một cách linh hoạt những biến động của thị trường và mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp.
Khả năng quản trị kinh doanh được thể hiện qua những nội dung sau : + Khả năng hoạch định chiến lược. + Trình độ tổ chức bộ máy quản lý. + Năng lực quản trị các yếu tố đầu vào và đầu ra. + Khả năng quản trị nguồn nhân lực.
+ Năng lực quản trị tài chính. Các yếu tố thuộc môi trường kinh doanh a, Các yếu tố thuộc môi trường kinh doanh tổng quát Môi trường chính trị Các yếu tố của môi trường chính trị bao gồm : tính đầy đủ đồng bộ của hệ thống pháp luật; quan điểm, tư tưởng về sản xuất và tiêu dùng; năng lực hành pháp và chấp hành pháp luật. 6 Luan van Việc ổn định chính trị có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động các doanh nghiệp, các rủi ro do môi trường chính trị tạo ra thường là rất lớn, có thể sẽ dẫn đến phá sản cho doanh nghiệp. Khi thay đổi bộ máy nhân sự trong Chính phủ có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể về chính sách về kinh tế, như Chính phủ có thể quốc hữu hóa doanh nghiệp theo chủ trương, tịch thu tài sản, ngăn cấm dịch chuyển ngoại tệ hay điều chỉnh các chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.
Môi trường kinh tế Môi trường kinh tế có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến doanh nghiệp là lãi suất ngân hàng, cán cân thanh toán, chính sách tài chính tiền tệ, tỷ lệ lạm phát nền kinh tế, chính sách thuế, tỷ giá ngoại hối và tỷ lệ thất nghiệp, GDP,. Các yếu tố kinh tế sẽ trở thành cơ hội cho một số doanh nghiệp cũng có thể là những thách thức đối với các doanh nghiệp khác. Môi trường khoa học – công nghệ Hầu như các hàng hóa sản phẩm của thế giới hiện đại được tạo ra đều dự trên những thành tựu hay phát minh khoa học kỹ thuật – công nghệ. Có thể nói rằng, công nghệ càng cao thì giá trị sản phẩm càng cao.
Kỹ thuật – công nghệ như là 1 bộ phận của môi trường kinh doanh bên ngoài, tác động đến hoạt động doanh nghiệp qua hai mặt : + Thứ nhất, công nghệ từ bên ngoài luôn luôn được cải tiến một cách nhanh chóng và tác động đến doanh nghiệp thông qua công nghệ bên trong. Nếu doanh nghiệp không chịu khó cập nhật cũng như đầu tư công nghệ mới thì sẽ bị tụt lại so với thị trường, mất năng suất lao động và đặc biệt không thể cạnh tranh với doanh nghiệp đối thủ khác. + Thứ hai, công nghệ làm xuất hiện các đối thủ cạnh tranh tiềm năng, những đối thủ kinh doanh các sản phẩm có thể thay thế các sản phẩm mà doanh nghiệp đang sản xuất kinh doanh. Công nghệ càng nhanh phát triển sẽ dẫn đến vòng đời sản phẩm càng ngắn lại.
Môi trường văn hóa xã hội 7 Luan van Môi trường văn hóa xã hội của doanh nghiệp là các yếu tố văn hóa xã hội đang diễn ra trong khu vực mà doanh nghiệp hoạt động, có ảnh hưởng tới kết quả hoạt động doanh nghiệp. Các yếu tố của môi trường văn hóa – xã hội : + Môi trường văn hóa là những đặc trưng về quan niệm và hệ tư tưởng của cộng đồng. + Môi trường xã hội thể hiện ở số lượng và cơ cấu dân cư, độ tuổi, mật độ dân số và các vấn đề xã hội. Nhìn chung văn hóa xã hội ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp qua các mặt sau : văn hóa hình thành nên thói quen tiêu dùng của các nhóm dân cư, từ đó hình thành nên thói quen tiêu dùng, sở thích, các cư xử của khách hàng trên thị trường.
Văn hóa xã hội ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển nền văn hóa bên trong doanh nghiệp. Văn hóa quy định cách thức mà doanh nghiệp có thể dùng để giao tiếp với bên ngoài. b, Các yếu tố thuộc môi trường kinh doanh đặc thù Yếu tố Khách hàng Khách hàng là tổ chức hay cá nhân mua sản phẩm của doanh nghiệp đang kinh doanh. Bất cứ với một doanh nghiệp nào thì khách hàng luôn là yếu tố quan trọng nhất, vì vậy khách hàng quyết định tới sự sống còn của doanh nghiệp.
Quyết định của khách hàng đối với doanh nghiệp thể hiện trên các mặt sau : + Khách hàng lựa chọn quyết định sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp sẽ phải bán theo giá nào. + Khách hàng quyết định doanh nghiệp nên bán sản phẩm loại nào, chất lượng ra sao. Phương thức bán hàng và phương thức phục vụ khách hàng là do khách hàng lựa chọn, vì trong nền kinh tế thị trường, người mua sẽ lựa chọn theo ý thích và đồng thời giúp doanh nghiệp điều chỉnh phương thức phục vụ. + Tính chất quyết định của khách hàng làm chuyển biến thị trường từ thị trường người bán sang thị trường người mua sự ủng hộ.
Yếu tố Nhà cung cấp 8 Luan van Việc lựa chọn nguồn cung ứng nguyên liệu, dịch vụ đối với doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng, đảm bảo cho hoạt động ổn định theo kế hoạch đã xây dựng.