phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục…, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: VIỆT HÓA CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN NƢỚC NGOÀI - TỪ GÓC NHÌN LÝ LUẬN & THỰC TIỄN Chƣơng 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆT HÓA CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN NƢỚC NGOÀI (QUA 5 CHƢƠNG TRÌNH TIÊU BIỂU TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2014 Ở VIỆT NAM) Chƣơng 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG VIỆT HÓA CÁC CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN NƢỚC NGOÀI 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: VIỆT HÓA CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN NƢỚC NGOÀI - TỪ GÓC NHÌN LÝ LUẬN & THỰC TIỄN 1. Truyền hình thực tế là một hiện tƣợng của truyền hình thế giới thế kỷ 20 1. Truyền hình thực tế - Khái niệm và đặc trƣng Trên báo chí cũng như nhiều cuốn sách nghiên cứu của các nước phương Tây, "truyền hình thực tế" được xem là một dạng CTTH đang thống trị.
Vậy THTT là gì mà lại có sức ảnh hưởng to lớn tới văn hóa nghe nhìn đại chúng toàn cầu Nhà nghiên cứu James A.Mead (Đại học Wisconsin - Whitewater, Hoa Kỳ) nhận định: "Ý tưởng chủ đạo của các chương trình thực tế dựa tr n một nguy n tắc cơ bản là bày ra trước mắt khán giả hình ảnh của những con người bình thường trong những tình huống thực, với một kịch bản không được viết trước và không có sự tập dượt trước" [25] Giáo sư Annette Hill trong cuốn sách Reality TV: Audiences and popular factual television cho rằng: "THTT là dạng chương trình giải trí về những con người thật, được thực hiện theo nhiều phong cách khác nhau. Nó được đặt trong khu vực ranh giới giữa thông tin và giải trí, phim tài liệu và kịch. Có các chương trình THTT về t t cả mọi th , từ chăm sóc s c khỏe tới làm tóc, từ con người đến động vật.2] Như vậy, theo các cách định nghĩa kể trên, yếu tố quan trọng giúp tách biệt THHT với các thể loại khác là nó lấy những người bình thường làm trọng tâm, cụ thể là những suy nghĩ cá nhân, riêng tư và hành động, phản ứng thực của họ trước các tình huống. Bên cạnh đó, cũng có người cho rằng không có cái gọi là THTT.
Tiêu biểu cho quan điểm này là Charlie Parsons. Mặc dù là một NSX chương trình THTT nổi tiếng với format Big Brother, nhưng khi trả lời phỏng vấn tờ Guardian năm 2011, ông nói: "THTT là một cụm từ tôi không thực sự hiểu bởi vì cái gọi là "thực tế" đã được áp dụng đối với vô vàn thể loại chương trình tồn tại r t lâu trước đây. Giờ nó giống như một món lẩu thập cẩm. Người ta trộn nhiều th lại một cách ẩu tả rồi tự gọi đó là một thể loại truyền hình." [61] 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quả thật, ranh giới giữa THTT với các thể loại CTTH khác rất khó phân biệt.
Big Brother (Người anh lớn) có n t giống như kịch tình huống sitcom. Border Security (An ninh bi n giới) hay Airport (Sân bay) thì giống như những sê ri phim truyền hình dài tập. Một số chương trình THTT thì khiến người xem liên tưởng tới những bộ phim tài liệu hoặc có nhiều điểm tương đồng với các chương trình talk show và game show truyền thống. Dù còn có những cách hiểu khác nhau về THTT ở góc độ khái niệm và thể loại, tuy nhiên, có một điểm chung, khi nhắc đến dạng chương trình truyền hình này, người ta luôn nhấn mạnh tới yếu tố người bình thường (Ordinary people) và không kịch bản (Unscripted).
Nhờ thế, "nội dung chương trình vượt ra ngoài những gì có sẵn do người viết kịch bản hay đạo diễn tạo ra, t c là những diễn biến nảy sinh đầy b t ngờ, những xung đột thật và những điều lãng mạn thật" [20, tr.104], và qua đó khiến THTT trở thành dạng CTTH sống động nhất tính tới thời điểm này. Nói tóm lại, để một chương trình được gọi là THTT, có thể dựa vào các tiêu chí sau: - Không có kịch bản, hoặc các yếu tố có kịch bản hết sức hạn chế - Người tham gia phải là người bình thường và phải là trải nghiệm thật chứ không phải "diễn" (nói và hành động theo những gì được sắp đặt sẵn). - Phải có yếu tố tự phát, bất ngờ - Có những sự ảnh hưởng, chi phối nhất định từ phía NSX, thể hiện qua việc đề ra luật lệ, quy định mà những người tham gia phải tuân thủ. và quan trọng nhất là đưa ra th thách, tình huống.để người chơi tương tác với nhau và bộc lộ bản thân.
- Mang đến cho khán giả khả năng chứng kiến, giám sát khá toàn diện những gì diễn ra. Đó là một quá trình, chứ không phải là một khoảnh khắc hay lát cắt của hiện thực - Người xem không chỉ quan sát những gì được ghi lại và chiếu trên tivi mà họ bằng cách này hay cách khác có thể ảnh hưởng tới nội dung của chính chương trình (hình thức tin nhắn bình chọn của khán giả để tìm ra người chiến thắng.) 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lịch sử ra đời và phát triển của Truyền hình thực tế trên thế giới Trở thành một bộ phận quan trọng có trị giá nhiều tỉ đô la của ngành công nghiệp truyền hình hiện đại, một thế lực ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa đại chúng trong vài thập niên trở lại đây, thế nhưng thực ra, những mầm mống manh nha của cái gọi là THTT thì đã có từ khá lâu, từ những năm 1940. Những năm 1940 - 1950: Queen for a Day (Nữ hoàng trong một ngày) (1945 - 1964) ra đời tại Mỹ, được xem là CTTH đầu tiên chứa đựng những yếu tố của THTT.
Người chơi sẽ phải kể công khai trước máy ghi hình về những khó khăn tài chính hay chuyện tình cảm mình đã trải qua. MC có thể hỏi người chơi muốn gì nhất và tại sao lại muốn đạt được danh hiệu "Queen for a Day". Rất nhiều phụ nữ tham gia chương trình đã suy sụp, không kiềm thế được cảm xúc khi kể lại cảnh ngộ khó khăn của mình. Hoàn cảnh của ai càng o le thì càng được khán giả ủng hộ, tán thưởng và có nhiều khả năng chiến thắng.
Năm 1948, chương trình Candid Camera (Máy quay lén) của đạo diễn Allen Funt lên sóng. Chương trình này được giới chuyên gia gọi là “ông nội” của THTT. Format của Candid Camera khá đơn giản. Đó là quay l n những người bình thường gặp những tình huống bất thường mà họ không hề hay biết, với mục đích gây cười, giải trí cho khán giả.
Chương trình từng bị rất nhiều cá nhân hoặc tổ chức kiện do vi phạm đời sống cá nhân. Như vậy, một trong những đặc trưng cơ bản của THTT đã xuất hiện ở chương trình này. Đó là người sản xuất sắp đặt những tình huống và ghi lại phản ứng thật của một người bình thường nào đó khi phải đối mặt với tình huống bất ngờ đó. Những năm 1960 - 1970: Up Series là một chuỗi các tập phim với nội dung mô tả cuộc sống của 14 trẻ em Anh từ năm 1964, khi chúng chỉ mới 7 tuổi.
Chương trình có 8 mùa, k o dài trong 49 năm (trung bình cứ 7 năm sẽ có một mùa phát sóng). Mục tiêu chương trình được nhà sản xuất đưa ra: "Chúng tôi đặt những đ a trẻ này cạnh nhau bởi vì muốn khán giả có cái nhìn về một giai đoạn lịch sử, xã hội của nước Anh trong 5 thập kỷ, từ những con người cụ thể." 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Show THTT đầu tiên theo nghĩa hiện đại có thể xem là American Sportsman (Vận động vi n người Mỹ) do American Broadcasting Company sản xuất, k o dài từ năm 1965 tới 1986. Tham gia mỗi số chương trình là một hoặc một vài người nổi tiếng. Một đội quay phim sẽ ghi lại quá trình họ trải nghiệm các hoạt động khám phá ngoài trời như đi săn, câu cá, đi bộ đường dài, leo núi đá; chụp ảnh thiên nhiên hoang dã, cưỡi ngựa, đua xe.
và hầu hết kết quả của những hoạt động cũng như đối thoại đều không có kịch bản, ngoại trừ những đoạn kể, tường thuật cần thiết. Trong giai đoạn những năm 1960 - 1970, còn có thể kể ra khá nhiều những CTTH đặt nền móng cho THTT hiện đại như các chương trình khai thác cuộc sống gia đình gồm sê ri 12 phần An American Family (Gia đình Mỹ) của Mỹ, hay The Family (Gia đình) của nước Anh. Những năm 1980 - 1990: Năm 1989, một chương trình THTT có tên gọi là Cops (Cảnh sát) ra đời. Format ban đầu của chương trình là theo chân các nhân viên cảnh sát, ghi hình lại công việc của họ (tuần tra, bắt giữ tội phạm, điều tra vụ án.
Không người kể chuyện, không âm nhạc và không kịch bản trở thành công thức chung của chương trình này. "Cops là chương trình về những con người thật, và những tội ác có thật. Nó được ghi hình hoàn toàn tại hiện trường, với sự có mặt của những nhân vi n thực thi pháp luật". Cho tới nay, Cops vẫn được phát sóng đều đặn và được ghi nhận là CTTH có thời gian tồn tại dài nhất trong lịch s truyền hình Mỹ.
Chính việc ra đời những chương trình như thế này đã k o gần thể loại THTT và phim tài liệu. Năm 1991, chương trình Nummer 28 lên sóng trên truyền hình Hà Lan, khởi đầu cho dạng chương trình đặt một số người xa lạ vào cùng một môi trường trong một khoảng thời gian nhất định và ghi hình lại những gì xảy ra. Một năm sau, chương trình The Real World (Thế giới thực) của kênh MTV với format tương tự như Nummer 28 ra đời, đánh dấu bước chuyển lớn trong sản xuất THTT. Với The Real World, nhà sản xuất sẽ chọn khoảng 20 người sống trong một căn hộ tiện nghi và máy quay sẽ ghi lại mọi khoảnh khắc trong cuộc sống của họ với nhau.
Những cảnh quay sẽ được biên tập cẩn thận để tạo ra câu chuyện trong từng tập phát sóng. Trong những năm đầu, chương trình được đón nhận nồng nhiệt khi đề cập tới nhiều 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vấn đề của tuổi trưởng thành như tình dục, tôn giáo, giới tính, AIDS, cái chết, chính trị. nhưng sau đó lại bị chỉ trích như một chương trình của những cách ứng x vô trách nhiệm và thiếu chín chắn. Cách thức đặt nhiều máy quay để ghi hình lại mọi sinh hoạt của người chơi ở chương trình The Real World (Thế giới thực) đến nay được áp dụng trong rất nhiều chương trình THTT như Big Brother, America’s Next Top Model.