CHƯƠNG 1 KHÁI LƯỢC VỀ VĂN HÓA VÀ VĂN HOA TRUYEN THON 1.1, VAN HOA LA MOT HINH THALY THUC XA HOL 1. Khái niệm Văn hóa Văn hóa là sản phẩm của con nẹt là hệ quá của sự tiến hóa của nhân loại. Con người khác thể giới sinh vật khác và trở nên tiêu biểu nhờ có văn hỏa. Hiện nay, có nhiễu khái niệm vẻ văn hỏa, nhưng tựu chung văn hóa bao.
gồm hai khía cạnh: *khía cạnh phi vật chất của xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá trị và các khía cạnh vật chất như nhà cửa, quần áo, các phương tiên” [4, tr.373-374], Hai khía cạnh trên 1a điều kiện cần thiết để làm ra sản phẩm của văn hóa. Như vậy văn hóa là sản phẩm của loai người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội Song, chỉnh văn hỏa lại tham gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bên vững vả trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thể hệ này sang thể hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động vả tương tác xã hội của con người.
Văn hóa la trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức t6 chức đời sông vả hành động của con người cũng như trong giả trị vật chat va tinh than ma do con nguéi tao ra. ~ Khải niệm về văn hóa: Từ vân hôa cö rất nhiều nghĩa: Trong tiếng Việt, văn hóa được dùng theo nghĩa thông dụng để chỉ học thức, lỗi sống. nghĩa chuyên biệt dé chỉ trình độ phát triển của một giai đoạn. *Cỏn theo nghĩa rộng, văn hóa bao gồm tắt cả, tử những sản phẩm tỉnh vi, hiện đại, cho.
đến tin ngưỡng, phong tục, lỗi sống” [19, tr. Theo Đại tử điển tiếng Việt của Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt 10 Nam - Bộ Giáo dục và đảo tạo, do Nguyễn Như Ý chủ biên, Nhà xuất bản 'Văn hóa — Thông tin, xuất bản nim 1998, thì: "Văn hỏa lả những giả trị vật chat, tỉnh thắn đo con người sáng tạo ra trong lịch sử”. Trong Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, do Nhà xuất ban Da Nẵng và Trung tâm Từ điển học xuất bản năm 2004 thì đưa ra một loạt quan niệm về văn hoa: ~ Văn hóa là tông thể nói chung những giá trị vật chất và tỉnh thần do con người sáng tạo ra trong quả trình lịch sử. -văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tỉnh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quả trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên xã hội.
~ Văn hóa là những hoạt động của con người nhằm thỏa mãn nhu câu đời sống tỉnh thần sinh hoạt hằng ngày. ~ Văn hóa là trình độ cao trong sinh hoạt xã hội, biểu hiện của văn mình; ~ Văn hỏa còn là cựm từ để chỉ một nền văn hóa của một thời kỷ lịch sir cỗ xưa, được xác định trên cơ sở một tổng thẻ những đi vật có những đặc điểm giống nhau, ví dụ Văn hóa Hỏa Bình, Văn hóa Đông Sơn. Trong cuỗn Xã hội học Văn hóa của Đoàn Văn Chúc, Viện Văn hóa và 'Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, xuất bản năm 1997, tác giả cho rằng: Văn hỗa — vô sở bất tại: Văn hóa - không nơi nao khong có! Điều nảy cho thấy tất cả những sáng tạo của con người trên nền của thẻ giới tự nhiên là văn hóa; nơi nảo có con người nơi đỏ có văn hóa. 'Văn hóa là một hệ thông hữu cơ các giả tri vat chat va tinh thin do con người sáng tạo vả tích lũy qua quả trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương túc giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình [23, tr 85-86] 'Văn hóa là (1) những giá trị vật chat, tinh than do con người tạo ra trong lịch sử: nền văn hóa các dân tộc; kho tàng văn hóa dân tộc.
" (2) Đời sống tỉnh thân của con người: phát triển kinh tế và văn hóa; chủ ÿ đời sống văn hỏa của nhân dân. (3) Tri thức khoa học, trình độ học vấn: trình độ văn hóa; học các môn văn hóa. (4) i séng, cách ứng xứ có trình độ cao: người có văn hỏa; gia đỉnh văn hóa mới. (S) Nền văn hóa một thời kỉ lịch sử cô xưa, xác định được nhờ tổng thể các di vật tìm được có những đặc điểm chung: văn hóa Đông Sơn; văn hóa riu hai vai [I, tr.
'Theo tô chức giáo dục vả khoa học của Liên Hiệp Quốc UNESCO: Văn hoa bao gom tất cả những gì làm cho dân tộc nảy khác với dân tộc kia. Như vậy, có thể khăng định: Văn hóa lả tất cả những giá trị do con người sảng tạo ra trên nễn của thể giới tư nhiên - xã hội. Vai trò của văn hóa Trong vải thập kỷ trước đây, một số nước cho rằng: Chỉ cần tăng trưởng. kinh tế, sử dụng cơ chế kinh tế thị trường, phát triển sử dụng khoa học công.
nghệ cao là có thể phát triển văn hóa. Nhưng sau một thời gian thực hiện, kết quả cho thấy, các quốc gia đó chỉ đạt được một số mục tiêu vẻ tăng trưởng. nhưng đã vấp phải sự xung đột gay gắt trong xã hội, sự suy thoái về đạo đức, văn hóa. ngảy cảng tăng.
Hơn nữa xã hội mắt ôn định và cuối cùng là sự phá sản của các kế hoạch phát triển kinh tế, đất nước rơi vào tinh trang suy thoải, không phát triển được. Đây là quan niệm phát triển nhanh bằng cách hi sinh các giá trị văn hóa~ xã hội cho sự phát triển. Từ thực tế đó, một số nước đã lựa chọn mô hình: Tăng trưởng kinh tế, cùng với việc phát triển tai nguyên con người, bảo vệ môi trường sinh thai, Mô hình nảy, tuy tăng trưởng kinh tế không nhanh, nhưng lại bẻn vững, xã hội ổn định. Đây là quan niệm phát triển kinh tế gắn liền với phát triển văn hóa, được các nhà khoa học, các chính khách thừa nhận.
Từ đó, cho rằng: Phat triển là một quả trình nội sinh và tự hướng tâm của sự tiến hóa toàn cục đặc thù cho mỗi xã hội. Vì vậy, cho nên ở đây cỏ sự tương đồng về nghĩa và khả năng chuyên húa lẫn nhau giữa phát triển và văn hóa. Văn hóa bao trùm tắt cả các phương diện của hoạt động xã hội. Hiện nay vẫn đang côn có nhiều định nghĩa về văn hỏa, bởi lẽ văn hóa là sin phim do lao động của con người tạo ra mà hoạt động lao động cúa con người rất đa dạng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.
Tử đó đi đến việc tạo ra những quan niệm cụ thế khác nhau: văn hóa du lịch; văn hóa kinh doanh, văn. hoa am thực. Ở đây trong bải viết này trình bảy khái niệm văn hóa theo nghĩa rộng được nhiều nhã nghiên cứu tán thành. Đó là: Văn hóa lả hệ thống giá trị vật chất và tính thân do lao động của người sáng tạo ra, được cộng.
đồng khẳng định tích lũy lại, tạo ra bản sắc riêng của từng tộc người, từng xã hội. Trong Nghị quyết Trung wong $ (Khoa VIII), Đảng ta khẳng định: Văn hỏa Việt Nam là tổng thể những giả trị vật chất va tinh thin do công đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước. là kết quả giao lưu và tiếp thu tình hoa của nhiều nền văn minh thể giới để không. ngừng hoàn thiện mình.
Văn hóa Việt Nam đã hun đúc nên tâm hồn, khi phách, bản lĩnh Việt Nam, làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dân tộc. Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển bởi lẽ, văn hóa do con người sing tạo ra, chỉ phối toàn bộ hoạt động của con người, là hoạt động sản xuất nhằm. cung cắp năng lượng tỉnh thần cho con người, lắm cho con người ngảy cảng. hoàn thiện, xa rời trạng thái nguyên sơ ban đầu khi từ con vật phát triển thành con người.
Con người tồn tại, không chỉ cần những sản phẩm vat chat ma con có nhu cẫu hưởng thụ sản phẩm văn hóa tỉnh thắn, con người và xã hội loài người cảng phát triển thi nhu cầu văn hóa tính thân đôi hôi ngày cảng cao. Đáp ứng nhu cầu văn hóa tỉnh thân đó chính là đám bảo sự phát triển ngày cảng nhiều của cái vật chất cho con người và xã hội. ‘Trén ý nghĩa đó, văn hóa là nền tảng tính thần của xã hội, đồng thời là l3 mục tiêu của sự phát triển. Vì xét cho cùng, mọi sự phát triển đều do con người quyết định mã văn hóa thể hiện trình độ vun trồng ngảy cảng cao, cảng toàn điện con người và xã hội, làm cho con người và xã hội ngày cảng phát triển, tiến bộ; điều đỏ nghĩa là ngây một xa rời trạng thải nguyễn sơ, mông muội để tiễn tới một cuộc sống ấm no, tự đo, hạnh phúc và văn minh.
Trong đỏ, bản chất nhân văn, nhân đạo cúa mỗi cá nhân cũng như của cả cộng đồng. được bồi đường; phát huy trở thành giá trị cao quỷ vả chuẩn mực tốt đẹp của toàn xã hội. Mục tiêu nảy phủ hợp với khát vọng lâu đời của nhân loại vả là mục đích phát triển bên vững, tiến bộ của các quốc gia, dân tộc. Đây lã một nội dung quan trọng của Chủ nghĩa xã hội ma ching ta đang xây dựng.
Van hoa la dong lye cia sur phat triển, bởi lẽ mọi sự phát triển đều do con người quyết định chỉ phổi. Văn hóa khơi dậy và nhân lên mọi tiểm năng. sảng tao của con người, huy đông sức mạnh nội sinh to lớn trong con người đồng góp vào sự phát triên xã hội Văn hóa là hệ điều tiết của sự phát triển. Bởi lẽ, văn hóa phát huy mặt tich cực, hạn chế mặt tiêu cực của các nhân tố khách quan vả chủ quan, của các điều kiện bên trong và bên ngoài, báo đảm cho sự phát triển được hài hòa, cần đối, lâu bên, Nhận thức sâu sắc chức năng của văn hóa trong quả trình phát triểm Nội dung cơ bản của các chức năng đỏ như sau: Chức năng giáo dục; ả chức năng mả văn hoá thông qua các hoạt động, các sản phẩm của mình nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tỉnh thần, thẻ chất của con người, lâm cho con người dẫn dẳn có những phẩm chất vả năng lực theo những chuẩn mực xã hội để ra.