LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Du lịch có vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế của mỗi quốc gia. Du lịch mang lại những tác động to lớn về kinh tế-xã hội cho mỗi địa phƣơng đón tiếp khách du lịch. Đặc biệt, nguồn lợi du lịch thu đƣợc từ các KDL quốc tế góp phần mang lại thu nhập, cải thiện cán cân thanh toán và quảng bá hình ảnh của quốc gia và địa phƣơng đến với bạn bè khắp nơi trên thế giới.
Là trung tâm kinh tế của Việt Nam, thành phố Hồ Chí Minh hội tụ những điều kiện thuận lợi về cơ sở hạ tầng và vật chất kỹ thuật lẫn đặc điểm về lịch sử, văn hóa,… để thu hút KDL quốc tế. Với xu hƣớng toàn cầu hiện nay và việc du lịch đang ngày càng đƣợc chú trọng trong số các ngành kinh tế, du lịch TP.HCM đang chịu sự cạnh tranh gay gắt, đặc biệt trong việc thu hút khách du lịch quốc tế. Điều này đòi hỏi thành phố phải những nỗ lực nhằm đẩy mạnh hoạt động thu hút KDL quốc tế của thành phố. Tuy lƣợng khách du lịch quốc tế đến TP.HCM trong những năm gần đây có sự tăng trƣởng cao, hiệu quả của hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của thành phố vẫn chƣa tƣơng xứng với tiềm năng và chƣa thực sự đƣa thành phố trở thành một điểm đến có sức hút lớn trong tƣơng quan so sánh với các thành phố khác trong khu vực.
Điều này đòi hỏi phải có những phân tích, nghiên cứu trên cơ sở định lƣợng từ đó xác định đƣợc các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP. Nhờ đó mà xác định đƣợc đúng chỗ cần cải thiện để hiệu quả hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế ngày càng đƣợc nâng cao. Với mong muốn nghiên cứu để xác định đƣợc các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP.HCM và đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của các hoạt động này, ngƣời viết chọn đề tài “Các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu trong khuôn khổ Khóa luận tốt nghiệp này. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu Đề tài đƣợc nghiên cứu với mục đích: Thông qua việc xác định các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP.HCM, đề tài muốn đƣa ra các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP.
2 Các mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm: - Đƣa ra những luận cứ khoa học và thực tiễn để dự đoán các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP. - Lựa chọn các biến thích hợp từ đó tiến hành xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP. - Kiểm định mô hình và có sự điều chỉnh cần thiết để kết luận các nhân tố có tác động thực sự đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP. - Dựa trên kết quả nghiên cứu định lƣợng, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của thành phố Hồ Chí Minh cùng với các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút KDL quốc tế của TP. - Phạm vi nghiên cứu: o Về không gian: kết quả hoạt động thu hút KDL quốc tế của TP.HCM và các nhân tố tác động đến hoạt động này đƣợc nghiên cứu trong phạm vi thành phố Hồ Chí Minh. o Về thời gian: Kết quả hoạt động của du lịch quốc tế TP.HCM đƣợc trình bày trong giai đoạn 2005-2012. Mô hình định lƣợng với các quan sát đƣợc nghiên cứu trong giai đoạn 1990-2011.
Các giải pháp đƣợc đề ra cho việc áp dụng trong giai đoạn 2013-2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, ngƣời viết sử dụng mô hình kinh tế lƣợng để xác định các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP. Các số liệu phục vụ mô hình đƣợc thu thập từ các báo cáo thống kê của các cơ quan Nhà nƣớc, các tổ chức quốc tế. Phƣơng pháp phân tích định lƣợng đƣợc tham khảo từ giáo trình môn Kinh tế lƣợng và các bài nghiên cứu tại Việt Nam và trên thế giới.
Số liệu đƣợc xử lý và rút ra kết quả từ phần mềm Eviews 6. 3 Các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của TP.HCM đƣợc ngƣời viết đề xuất dựa trên kết quả nghiên cứu định lƣợng và các định hƣớng, chiến lƣợc và mục tiêu đặt ra cho ngành du lịch TP.HCM quy định trong các văn bản luật và dƣới luật do các cơ quan Nhà nƣớc ban hành. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cùng với tốc độ phát triển nhanh chóng và vai trò ngày càng to lớn trong nền kinh tế quốc gia, du lịch là một trong những đề tài phổ biến đƣợc lựa chọn để nghiên cứu trong các luận án thạc sỹ hay tiến sỹ kinh tế và các đề tài nghiên cứu khoa học trong và ngoài nƣớc. Đặc biệt, các đề tài về du lịch quốc tế rất đƣợc các nhà nghiên cứu từ các nƣớc xem du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn nhƣ Thái Lan, Malaysia, Nam Phi,.
Khi tìm hiểu tình hình nghiên cứu của đề tài “Các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của thành phố Hồ Chí Minh”, ngƣời viết đã tìm hiểu về các đề tài trong và ngoài nƣớc có đối tƣợng nghiên cứu hoặc phạm vi nghiên cứu trùng hoặc gần với đề tài nói trên và rút ra tổng quan tình hình nhƣ sau: Đối với tình hình nghiên cứu trong nƣớc, các đề tài thực hiện chủ yếu là các đề tài định tính dựa trên phƣơng pháp phân tích, thống kê trên số liệu về hoặc liên quan tới hoạt động du lịch của TP. Phƣơng pháp định lƣợng nhƣ xây dựng mô hình hồi quy đƣợc sử dụng làm phƣơng pháp nghiên cứu chính trong các đề tài này là rất hiếm, nếu có chỉ đƣợc bổ sung nhằm chứng minh cho kết luận đã cho ra trƣớc. Luận văn thạc sĩ với đề tài: “Du lịch quốc tế và vấn đề thị thực xuất nhập cảnh Việt Nam thực trạng và giải pháp” của Lê Đình Vinh đƣợc thực hiện năm 2008 đã chứng minh vấn đề miễn thị thực du lịch giúp tạo điều kiện dễ dàng cho việc thu hút KDL quốc tế đến VN. Đề tài cũng có khảo sát về mức độ hài lòng của du khách quốc tế đối với nhân tố thị thực và thủ tục xuất nhập cảnh và rút ra kết luận về các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng này nhƣ thái độ của nhân viên xuất nhập cảnh, phƣơng tiện trang thiết bị làm thủ tục xuất nhập cảnh, các biển báo và chỉ dẫn,.
Đề tài “Giải pháp Marketing nhằm phát triển du lịch thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2015” làm luận văn thạc sĩ của Huỳnh Thị Bích Vân năm 2007 phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động marketing của ngành du lịch TP.HCM và đề xuất những giải pháp nhằm tăng hiệu quả của hoạt động marketing thu hút du khách 4 đến thành phố nhƣ tăng cƣờng công tác nghiên cứu thị trƣờng và lựa chọn thị trƣờng mục tiêu, củng cố và phát triển marketing mix nhƣ đa dạng hóa sản phẩm du lịch, định giá tour hợp lý phù hợp với chất lƣợng dịch vụ, đa dạng hóa hệ thống phân phối,. Ngoài ra, hoạt động thu hút KDL quốc tế của TP.HCM hay một tỉnh/ thành phố nào khác của Việt Nam cũng là đối tƣợng nghiên cứu cho nhiều đề tài khóa luận tốt nghiệp của các anh chị đi trƣớc nhƣ đề tài “Thu hút khách du lịch quốc tế đến thành phố Hồ Chí Minh” của Nguyễn Đức Tiến Đạt (2011),. Tình hình nghiên cứu đề tài tƣơng tự ở nƣớc ngoài có sự đa dạng hơn trong phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu. Điển hình là các đề tài có xây dựng mô hình định lƣợng các yếu tố tác động đến số lƣợng KDL quốc tế hay doanh thu từ KDL quốc tế của một quốc gia.
Đề tài “The Determinants of International tourism demand for Egypt : Panel Data Evidence” (tạm dịch là “Các nhân tố quyết định đến cầu về du lịch quốc tế của Ai Cập”) của Ibrahim (2011) hay đề tài “Demand factors for international tourism in Malaysia: 1998-2009” (tạm dịch: “Các yếu tố liên quan tới cầu của du lịch quốc tế ở Malaysia trong giai đoạn 2008-2009”) của Kosnan và Kaniappan (2012) hoặc đề tài xem xét các nhân tố ảnh hƣởng tới cầu về du lịch tại các nƣớc thuộc Liên minh Tiền tệ Đông Ca-ri-bê (Eastern Caribbean Currency Union) với tên gọi “What Attracts Tourists to Paradise?” (tạm dịch là “Điều gì thu hút khách du lịch đến với thiên đường?”) của Evridiki Tsounta (2008),. xây dựng mô hình định lƣợng và chứng minh các yếu tố nhƣ thu nhập của KDL hay mức sống của nơi cƣ trú thƣờng xuyên của du khách có tác động tích cực đến lƣợng KDL quốc tế đến du lịch tại địa phƣơng đƣợc nghiên cứu. Ngoài ra, một số đề tài khác tập trung vào các yếu tố thuộc địa phƣơng cung cấp sản phẩm du lịch quốc tế để xây dựng mô hình định lƣợng ảnh hƣởng của các yếu tố này đến hoạt động thu hút KDL quốc tế của địa phƣơng nhƣ các đề tài “A empirical analysis of influential factors in international tourism income in Sichuan province” (tạm dịch là: “Một phân tích theo kinh nghiệm về những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập từ du lịch quốc tế của tỉnh Tứ Xuyên.”) của Yang, Ye và Yan (2011) hay công trình nghiên cứu của Khadaroo và Seetanah (2007) về ảnh hƣởng của cơ sở hạ tầng lên sự phát triển của du lịch trong đề tài “Transport Infrastructure and Tourism Development” (Tạm dịch: “Cơ sở hạ tầng giao thông và sự phát triển của du lịch”). Các đề tài này cũng 5 đã chứng minh rằng các nhân tố thuộc địa phƣơng cung cấp dịch vụ du lịch nhƣ số lƣợng lao động, cơ sở vật chất, hạ tầng, cảnh quan thiên nhiên,.
cũng tác động đến hiệu quả hoạt động thu hút KDL quốc tế.