Chương 1. Cơ sá lý luận về du lßch cộng đồng. Thực tr¿ng phát triển du lßch cộng đồng huyán Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Đßnh hướng, giÁi pháp phát triển du lßch cộng đồng huyán Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
` 6 CH£¡NG 1 C¡ Sä LÝ LUÀN VÀ DU LäCH CÞNG ĐìNG 1. Tïng quan tình hình nghiên cąu vÁ du låch cßng đíng Nm 1999, Ăy ban Phát triển bền vững căa Liên Hÿp Quác đã kêu gái chính phă các quác gia <Tái đa hóa tiềm nng du lßch phāc vā xóa đói, giÁm nghèo bằng viác xây dựng hÿp tác giữa các nhóm chă thể chính với cộng đồng dân cư và dân tộc thiểu sá á đßa phương= [33]. Trên tinh th¿n đó, Viát Nam cũng như nhiều quác gia khác trên thế giới đã bắt đ¿u điều chỉnh những chính sách, chiến lưÿc ưu tiên phát triển DLCĐ (du lßch cộng đồng). Nhiều hội thÁo, hội nghß cũng như nhiều công trình tìm hiểu, nghiên cứu về lo¿i hình du lßch này ngày càng phổ biến và sâu rộng.
Có thể kể đến một sá đề tài đã lựa chán nghiên cứu về DLCĐ như căa tác giÁ Nguyßn Thß Thanh Kiều với đề tài <Nghiên cứu phát triển du lßch cộng đồng t¿i huyán Đơn, Dương, tỉnh Lâm Đồng.= thuộc trưßng Đ¿i hác Khoa hác Xã Hội và Nhân Vn. Hay đề án <Phát triển du lßch cộng đồng trên đßa bàn tỉnh Kiên Giang= giai đo¿n 2021 – 2025, đßnh hướng đến nm 2030 căa Sá du lßch, Uỷ ban nhân dân tỉnh Kiên Giang. Tác giÁ Nguyßn Quang hÿp nghiên cứu về <Phát triển du lßch cộng đồng á khu vực phía tây tỉnh Hà Giang: Tiềm nng, cơ hội và thách thức.= Tất cÁ các đề tài nghiên cứu đều nêu rõ đưÿc thực tr¿ng phát triển du lßch cộng đồng t¿i tỉnh, đánh giá và đưa ra nhận xét phát triển du lßch cộng đồng ngày càng hiáu quÁ hơn. Trên thế giới Hián nay, trên thế giới DLCĐ đang là trào lưu mới, một hình thức du lßch mới đưÿc ưa chuộng.
Theo như kết quÁ dự báo căa Tổ chức Du lßch thế giới – UNWTO nhận đßnh, nm 2023, 54% khách du lßch sẽ đi du lßch với māc đích tham quan, nghỉ dưỡng, vui chơi, giÁi trí; 31% tổng sá khách du lßch đi với māc đích thm viếng, sức khße, tôn giáo; 15% khách du lßch đi với māc đích công viác, nghề nghiáp [27]. Theo như kết quÁ trên đã ph¿n nào giÁi thích cho sự chuyển dßch cơ cấu phát triển du lßch, trong đó phÁi kể đến sự phát triển căa DLCĐ. Một sá mô hình và kinh nghiám phát triển du lßch cộng đồng trên thế giới như. ` 7 à Thái Lan, làng Pha Mee thuộc miền Bắc Thái Lan, tuy nơi đây không có những bãi biển nhiát đới, nhưng l¿i thu hút khách du lßch bái cÁnh đẹp núi rừng yên tĩnh, không khí trong lành và mát mẻ, bên c¿nh đó là không gian Ám thực và nét vn hóa độc đáo [34].
Các ho¿t động du lßch đưÿc thực hián như: Tổ chức các ho¿t động du lßch gắn với vn hóa trÁi nghiám về cuộc sáng sinh ho¿t hằng ngày căa cộng đồng dân cư, tham quan tìm hiểu về các kiến trúc nhà sàn, tìm hiểu các nét đẹp vn hóa lâu đßi, tín ngưỡng tôn giáo; Tổ chức các chương, trò chơi m¿o hiểm như leo núi, thám hiểm; Tổ chức các dßch vā lưu trú t¿i các hộ gia đình á đßa phương, cung cấp phương tián di chuyển, … à Indonesia, du lßch cộng đồng hián nay đang ngày càng đưÿc các quác gia khuyến khích phát triển, má rộng quy mô bái vì DLCĐ không chỉ hướng đến māc tiêu bền vững về mặt môi trưßng, vn hóa và xã hội mà nó còn mang l¿i nguồn thu đáng kể cho ngưßi dân. T¿i Indonesia, du lßch cũng đang ngày càng phát triển một trong sá đó kể đến là Nam Sulawesi [28]. Nam Sulawesi là một tỉnh miền Đông Indonesia với thă phă là Makassar, nổi tiếng với nhiều điểm du lßch nổi tiếng như: bãi biển Losari, mũi Ba, pháo đài Rotterdam, vưßn quác gia Bulusaraung…Các ho¿t động du lßch đưÿc tổ chức như: Thanh niên t¿i Nam Sulawesi đã tổ chức các hội thÁo phổ biến kiến thức cơ bÁn về du lßch cho ngưßi dân á mỗi làng bÁn. à Lào, ngày nay đã có trên 50 sÁn phÁm DLCĐ khác nhau á 11 tỉnh trong cÁ nước với các lo¿i hình du lßch như: tham quan các loài chim, cắm tr¿i, homestay, khám phá đưßng mòn, bán sÁn phÁm thă công, biểu dißn các lo¿i hình vn hóa nghá thuật, … Một trong các đßa điểm DLCĐ như tỉnh Nam Nerm với sÁn phÁm du lßch là công viên bÁo tồn động vật hoang dã Nam Nerm, đây là công viên nằm trong vùng cát lõi căa khu bÁo tồn Nam Et – Phou, thuộc tỉnh Huaphan.
Hiáp hội BÁo tồn động vật hoang dã đã phái hÿp với 14 bÁn căa tỉnh Huaphan đưa ra kế ho¿ch xây dựng các chương trình DLCĐ nhằm thu hút du khách. T¿i đây, có 5 nhóm công tác mỗi nhóm khoÁng 5-10 ngưßi tham gia cung cấp các dßch vā du lßch cho du khách. T¿i Myanmar, 15 điểm du lßch đưÿc áp dāng xây dựng theo tiêu chuÁn du lßch cộng đồng chú tráng tới các tiêu chí về quÁn lý. Du lßch Myanmar quy đßnh, các ` 8 dự án chính sách xây dựng Bộ quÁn lý trong 3 nm, sau đó sẽ chuyển giao quyền quÁn lý cho từng đßa phương.
Điển hình như điểm du lßch Thandaung-Gyi á bang Kayin phía Bắc Myanmar, du lßch đưÿc coi như một ngành kinh tế, bên c¿nh đó vẫn bÁo tồn và giữ gìn bÁn sắc dân tộc. T¿i đây b¿n quÁn lý chú tráng viác xây dựng và phát triển du lßch phù hÿp với sức chứa căa điểm đến, các sÁn phÁm du lßch chă yếu là: du lßch nông nghiáp, đưßng mòn, đồi chè, bÁn làng, thác và suái khoáng nóng, các làng nghề truyền tháng. Tại Việt Nam Sau 20 nm DLCĐ xuất hián t¿i Viát Nam, sự phát triển DLCĐ ngày càng phát triển và trá thành ngành <kinh tế mũi nhán= góp ph¿n nâng cao nền kinh tế nước nhà. Dựa trên tiềm nng nguồn tài nguyên phong phú kết hÿp với nhiều nét vn hóa đa d¿ng dân tộc nhiều đßa phương đã nắm bắt cơ hội phát triển DLCĐ trên mái mặt với các sÁn phÁm du lßch hấp dẫn khách du lßch.
à khu vực miền núi phía Bắc có các điểm DLCĐ như: Hà Giang, Lai Châu, SaPa, Hòa Bình, Đián Biên… [19] à miền Nam có C¿n Thơ, An Giang, Bến Tre, Đồng Tháp… mỗi đßa điểm l¿i mang một nét đẹp đặc trưng riêng. Mô hình phát triển DLCĐ á một sá tỉnh nổi tiếng t¿i Viát Nam như: T¿i tỉnh Lào Cai, nằm phía Tây Bắc căa đất nước. Lào Cai có huyán SaPa với tổng dián tích là 678,6 km2 và là nơi sinh sáng căa đa d¿ng các dân tộc anh em như: Mông. Dao, Tày, Xá Phò, Kinh, Giáy… cùng với các nền vn hóa riêng biát.
CÁnh sắc thiên nhiên nơi đây là kết hÿp sáng t¿o căa con ngưßi cùng với đßa hình thiên nhiên đa d¿ng đã vẽ nên một bức tranh với màu sắc hài hòa hấp dẫn. Với tiềm nng du lßch lớn, trong 4 nhiám kỳ Đ¿i hội vừa qua, ĐÁng bộ tỉnh Lào Cai đã xác đßnh du lßch là nền kinh tế mũi nhán và là nguồn lực chă trong nền kinh tế căa tỉnh, từ đó thi hành các chính sách, tập trung đ¿u tư phát triển ngành kinh tế quan tráng. Một sá mô hình dßch vā nhà nghỉ, khách s¿n á nhiều bÁn làng đang ngày một gia tng về cÁ chất lưÿng và sá lưÿng. Sapa hián nay có 711 cơ sá lưu trú nghỉ dưỡng du lßch với 392 nhà nghỉ và khách s¿n, 321 homestay tập trung chă yếu á các xã như: TÁ Phìn, TÁ Van, Lao ChÁi, BÁo Hồ, Thanh Phú… Với tổng sá 8.000 phòng ` 9 với hơn 14.000 giưßng, đÁm bÁo sức chứa khách du lßch từ 20.000 lưÿt khách/đêm [12].
Du lßch là ngành kinh tế chă lực, nâng cao đßi sáng cộng đồng dân cư nơi đây. T¿i tỉnh Hà Giang, những nm trá l¿i đây, du lßch Hà Giang đã có sự phát triển m¿nh mẽ, có đưÿc vß trí nhất đßnh và đậm nét trên bÁn đồ du lßch Viát Nam. Đến tháng 12-2022, toàn tỉnh có 91 di sÁn vn hóa gồm: 31 di tích, danh thắng đưÿc xếp h¿ng cấp quác gia, 30 di tích, danh thắng xếp h¿ng cấp tỉnh. Với tất cÁ vẻ đẹp nơi đ¿y đă để níu chân du khách khi đến trÁi nghiám.
Với māc đích khai thác một cách có hiáu nguồn tài nguyên phong phú đa d¿ng t¿i nơi đây, tỉnh Hà Giang đã ban hành nhiều chính sách thể hián rõ chă trương đưßng lỗi trong viác phát triển DLCĐ dưới nhiều mô hình đa d¿ng như: các làng vn hóa du lßch, các làng nghề thă công truyền tháng, các sÁn phÁm thực phÁm đặc trưng căa các dân tộc sinh sáng t¿i tỉnh. Viác phát triển các làng vn hóa DLCĐ đã t¿o công n viác làm cho hàng nghìn lao động t¿i vùng, nâng cao thu nhập và đßi sáng căa ngưßi dân, góp ph¿n nâng cao phát triển Kinh tế - Xã hội. Trong nm 2020, Hà Giang đã đ¿t đến 1,5 triáu lưÿt khách du lßch, đặc biát hơn đến 90% du khách đến với Hà Giang là thß trưßng khách nội đßa. T¿i tỉnh Lai Châu là một trong những tỉnh miền núi Tây Bắc căa Viát Nam.
Là một trong những vùng đất có hang động tuyát đẹp nm sâu trong lòng núi với những ngán đèo hiểm trá cùng những vách núi cheo leo. những thác nước Án mình sâu trong những rừng xanh thẳm bên những vách đá, với dòng nước trong xanh và không khí trong lành, hay những điáu múa xòe Phong Thổ cùng với những bÁn làng mô hình du lßch cộng đồng du lßch cộng đồng xinh xắn: BÁn vn hóa, du lßch Sin Suái Hồ (huyán Phong Thổ); bÁn Vàng Pheo (xã Mưßng So, huyán Phong Thổ); bÁn Sì Thâu ChÁi (xã Hồ Th¿u); bÁn Nà Khương; bÁn Hon (huyán Tam Đưßng)… tất cÁ kết hÿp l¿i đã t¿o nên một khung cÁnh tuyát đẹp làm say đắm lòng ngưßi, thu hút khách du lßch trong và ngoài nước đến tham quan, trÁi nghiám [10]. T¿i tỉnh C¿n Thơ nằm á trong vùng trung - h¿ lưu và vß trí trung tâm đồng bằng sông Cửu Long là nơi có các điều kián tự nhiên như đßa hình, khí hậu, thăy ` 10 vn, tài nguyên nước, tài nguyên đất và đặc trưng nhất là há sinh thái, môi trưßng thiên nhiên. Những yếu tá trên là cơ sá quan tráng Ánh hưáng đến quá trình phát triển ngành du lßch căa thành phá.
Hián nay t¿i C¿n Thơ có 3 đßa phương có tiềm nng và đang d¿n phát triển lo¿i hình du lßch cộng đồng đó du lßch cộng đồng Cồn Sơn (quận Bình Thăy), cộng đồng nhà vưßn (huyán Phong Điền), cù lao Tân Lộc (quận Thát Nát) [16].