Khóa luận: Thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội

Khóa luận phân tích thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội, chỉ ra hạn chế và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Phùng Thị Ngân
• Người hướng dẫn: Th. Lê Thị Thúy Hiền
• Trường học: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Thư viện – Thông tin
• Đề tài: Văn Hóa Đọc Của Sinh Viên Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Văn hóa đọc sinh viên Bách Khoa Nền tảng tư duy kỹ thuật

Văn hóa đọc không chỉ là một thói quen cá nhân mà còn là nền tảng cốt lõi hình thành nên con người mới trong xã hội tri thức. Đối với sinh viên Bách Khoa Hà Nội, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc đóng vai trò đặc biệt quan trọng, là chìa khóa để nâng cao kiến thức chuyên môn và rèn luyện kỹ năng tự học. Trong bối cảnh đào tạo theo hệ thống tín chỉ, vai trò của việc tự nghiên cứu tài liệu học tập trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Một nền tảng văn hóa đọc trong trường đại học vững chắc giúp sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức từ giáo trình mà còn mở rộng tư duy, cập nhật các sách khoa học công nghệ mới nhất và hình thành tư duy phản biện sắc bén. Đây là những phẩm chất không thể thiếu của một kỹ sư Bách Khoa trong tương lai. Lợi ích của việc đọc sách không chỉ dừng lại ở việc tích lũy tri thức mà còn là phương tiện để hoàn thiện nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn và giảm bớt căng thẳng sau những giờ học tập chuyên sâu. Việc chủ động tìm đến sách, dù là sách chuyên ngành kỹ thuật hay các tác phẩm văn học, đều góp phần tạo nên một thế hệ sinh viên toàn diện, sẵn sàng đối mặt với thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của việc đọc trong đào tạo kỹ thuật

Trong môi trường đào tạo kỹ thuật đặc thù của Đại học Bách Khoa Hà Nội, việc đọc không chỉ là một hoạt động giải trí mà là một yêu cầu bắt buộc để thành công. Kiến thức trong lĩnh vực công nghệ thay đổi liên tục, đòi hỏi sinh viên phải có kỹ năng tự học và cập nhật không ngừng. Sách chuyên ngành kỹ thuật, các bài báo khoa học, và tài liệu nghiên cứu là nguồn tri thức vô tận giúp sinh viên nắm vững lý thuyết nền tảng và tiếp cận những công nghệ tiên tiến. Việc hình thành thói quen đọc sách từ sớm giúp sinh viên làm quen với thuật ngữ chuyên ngành, hiểu sâu hơn về bản chất vấn đề và có khả năng áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Hơn nữa, quá trình đọc và nghiền ngẫm tài liệu học tập là cách tốt nhất để rèn luyện tư duy logic, khả năng phân tích và tổng hợp thông tin - những kỹ năng cốt lõi của một kỹ sư.

1.2. Mối liên hệ giữa văn hóa đọc và tư duy phản biện

Một trong những lợi ích của việc đọc sách quan trọng nhất là khả năng phát triển tư duy phản biện. Khi tiếp xúc với một cuốn sách, đặc biệt là sách khoa học công nghệ, người đọc không chỉ tiếp thu thông tin một cách thụ động. Thay vào đó, họ được khuyến khích đặt câu hỏi, so sánh các luận điểm, đánh giá tính xác thực của dữ liệu và hình thành quan điểm riêng. Quá trình này kích thích não bộ hoạt động ở mức độ cao, giúp sinh viên vượt ra khỏi lối mòn của việc học thuộc lòng. Đối với sinh viên Bách Khoa Hà Nội, khả năng phản biện là yếu tố quyết định sự sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề. Một nền văn hóa đọc lành mạnh sẽ tạo ra một môi trường nơi sinh viên dám chất vấn, dám tranh luận và từ đó, tìm ra những giải pháp đột phá cho các bài toán kỹ thuật phức tạp.

II. Thực trạng văn hóa đọc sinh viên Bách Khoa Thách thức lớn

Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc, thực trạng văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Theo khảo sát từ khóa luận của Phùng Thị Ngân (2014), dù phần lớn sinh viên (68%) lựa chọn Thư viện Tạ Quang Bửu làm không gian đọc sách chính, thời gian đọc sách của sinh viên vẫn còn hạn chế. Sự bùng nổ của công nghệ và ảnh hưởng của mạng xã hội đã tạo ra một môi trường "văn hóa nghe-nhìn" lấn át, khiến nhiều sinh viên mất đi sự kiên nhẫn cần thiết để nghiền ngẫm một cuốn sách. Thói quen đọc lướt, tìm kiếm thông tin nhanh để đối phó với thi cử thay vì đọc sâu để hiểu bản chất đang trở nên phổ biến. Nhiều sinh viên chỉ tìm đến ebook và giáo trình khi có yêu cầu từ giảng viên, thay vì chủ động khám phá tri thức. Bên cạnh đó, áp lực học tập với khối lượng kiến thức chuyên ngành lớn cũng là một rào cản, khiến sinh viên ưu tiên thời gian cho việc hoàn thành bài tập hơn là đọc mở rộng. Những thách thức này đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ để khuyến khích đọc sách và tái lập vị thế xứng đáng cho văn hóa đọc trong môi trường học thuật.

2.1. Thói quen đọc sách và việc lựa chọn tài liệu học tập

Thói quen đọc sách của sinh viên Bách Khoa hiện nay mang tính ứng phó rõ rệt. Nhu cầu đọc chủ yếu tập trung vào sách chuyên ngành kỹ thuật và các tài liệu liên quan trực tiếp đến môn học để phục vụ thi cử. Khảo sát cho thấy, sinh viên thường chỉ đọc khi giảng viên yêu cầu làm tiểu luận hoặc bài tập lớn. Việc đọc các thể loại sách khác như văn học, lịch sử, nghệ thuật để làm giàu đời sống tinh thần chưa được quan tâm đúng mức. Hình thức đọc cũng có sự thay đổi lớn, với xu hướng ưu tiên đọc sách điện tử. Sự tiện lợi của ebook và giáo trình số giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận tài liệu mọi lúc mọi nơi, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ đọc không tập trung và dễ bị phân tâm bởi các ứng dụng khác trên thiết bị điện tử.

2.2. Ảnh hưởng của mạng xã hội và các phương tiện giải trí

Ảnh hưởng của mạng xã hội và các phương tiện giải trí hiện đại là một trong những nguyên nhân chính làm suy giảm văn hóa đọc. Sinh viên dành một lượng lớn thời gian hàng ngày để lướt các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube, nơi thông tin được truyền tải dưới dạng ngắn, nhanh và trực quan. Điều này dần hình thành thói quen tiếp nhận thông tin thụ động, hời hợt và làm giảm khả năng tập trung sâu vào một văn bản dài. "Văn hóa nghe-nhìn" với hình ảnh và âm thanh sống động tỏ ra hấp dẫn hơn nhiều so với việc phải nỗ lực trí tuệ để đọc và hiểu một cuốn sách. Kết quả là thời gian đọc sách của sinh viên bị thu hẹp đáng kể, nhường chỗ cho các hoạt động giải trí trực tuyến.

2.3. Hạn chế về kỹ năng và không gian đọc sách hiệu quả

Một rào cản khác đến từ sự thiếu hụt kỹ năng đọc hiệu quả. Nhiều sinh viên chưa được trang bị phương pháp đọc nhanh, kỹ năng tóm tắt ý chính, hay cách ghi chú khoa học. Điều này khiến việc đọc một cuốn sách chuyên ngành kỹ thuật dày đặc trở nên tốn thời gian và kém hiệu quả, dễ gây nản chí. Về không gian đọc sách, mặc dù Thư viện Tạ Quang Bửu là một địa điểm lý tưởng, không phải lúc nào sinh viên cũng có thể đến thư viện. Các không gian khác như ký túc xá hay phòng trọ thường ồn ào và không đủ yên tĩnh, gây khó khăn cho việc tập trung. Việc thiếu một môi trường đọc thuận lợi cũng góp phần làm giảm hứng thú và động lực đọc sách của sinh viên.

III. Giải pháp phát triển văn hóa đọc tại Thư viện Tạ Quang Bửu

Thư viện Tạ Quang Bửu, với vai trò là trái tim tri thức của trường, nắm giữ vị trí then chốt trong việc phát triển văn hóa đọc cho sinh viên. Để thực hiện sứ mệnh này, thư viện cần không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động và dịch vụ. Việc đầu tiên là đa dạng hóa nguồn tài liệu, không chỉ tập trung vào ebook và giáo trình mà còn cần bổ sung các đầu sách khoa học công nghệ mới, các tạp chí chuyên ngành uy tín quốc tế và cả những tác phẩm văn học, kỹ năng sống có giá trị. Thư viện cần đẩy mạnh số hóa tài liệu, xây dựng một cổng thông tin điện tử thân thiện, cho phép sinh viên truy cập tài nguyên một cách dễ dàng từ xa. Tổ chức các sự kiện khuyến khích đọc sách như tuần lễ đọc sách, các buổi tọa đàm với tác giả, hay các cuộc thi review sách sẽ tạo ra một không khí sôi nổi, thu hút sinh viên đến với thư viện không chỉ để học mà còn để giao lưu và khám phá. Hơn nữa, việc cải thiện không gian đọc sách, tạo ra các khu vực đọc yên tĩnh, khu vực thảo luận nhóm và các góc cà phê sách sẽ biến thư viện thành một điểm đến hấp dẫn và thân thiện.

3.1. Nâng cao chất lượng nguồn tài liệu và dịch vụ hỗ trợ

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên Bách Khoa Hà Nội, thư viện cần liên tục cập nhật và bổ sung vốn tài liệu của mình. Ưu tiên hàng đầu là các sách chuyên ngành kỹ thuật và tài liệu tham khảo theo chương trình đào tạo mới nhất. Bên cạnh đó, cần đầu tư vào các cơ sở dữ liệu khoa học trực tuyến, cho phép sinh viên tiếp cận với các công trình nghiên cứu hàng đầu thế giới. Dịch vụ hỗ trợ người đọc cũng cần được chú trọng. Cán bộ thư viện không chỉ là người quản lý sách mà còn phải là người tư vấn, hướng dẫn sinh viên cách tra cứu thông tin hiệu quả, cách sử dụng các công cụ trích dẫn và quản lý tài liệu tham khảo. Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng thông tin là một hoạt động thiết thực giúp sinh viên khai thác tối đa nguồn tài nguyên của thư viện.

3.2. Tổ chức sự kiện và thành lập câu lạc bộ sách Bách Khoa

Các hoạt động mang tính cộng đồng là chất xúc tác mạnh mẽ để phát triển văn hóa đọc. Thư viện Tạ Quang Bửu có thể phối hợp với Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên để tổ chức định kỳ các sự kiện như Hội sách Bách Khoa, ngày hội trao đổi sách cũ, hoặc các buổi nói chuyện chuyên đề. Đặc biệt, việc bảo trợ và tạo điều kiện cho sự ra đời và hoạt động của các câu lạc bộ sách Bách Khoa là một hướng đi hiệu quả. Các câu lạc bộ này sẽ là nơi quy tụ những sinh viên có cùng đam mê đọc, tạo ra một không gian để họ chia sẻ, thảo luận và lan tỏa tình yêu sách đến cộng đồng. Những hoạt động này không chỉ khuyến khích đọc sách mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

IV. Cách khuyến khích đọc sách và nâng cao kỹ năng tự học HUST

Bên cạnh vai trò của thư viện, việc phát triển văn hóa đọc cần sự chung tay từ phía nhà trường và nỗ lực của chính mỗi sinh viên. Nhà trường cần tích hợp văn hóa đọc vào chương trình giảng dạy một cách thực chất. Giảng viên không chỉ cung cấp danh mục tài liệu học tập bắt buộc mà còn nên giới thiệu những cuốn sách hay, những bài báo khoa học có giá trị để mở rộng tầm nhìn cho sinh viên. Việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá, tăng cường các bài tiểu luận, nghiên cứu yêu cầu sinh viên phải đọc và phân tích sâu tài liệu sẽ là động lực mạnh mẽ để hình thành thói quen đọc sách. Về phía sinh viên, cần xây dựng ý thức chủ động trong việc nâng cao kiến thức. Mỗi cá nhân cần tự đặt ra mục tiêu đọc sách hàng tuần, hàng tháng và trang bị cho mình những kỹ năng đọc hiệu quả. Việc tham gia các câu lạc bộ sách Bách Khoa hay các nhóm học tập cũng là cách tốt để duy trì động lực và học hỏi kinh nghiệm đọc từ bạn bè. Sự kết hợp hài hòa giữa định hướng của nhà trường và nỗ lực tự thân của sinh viên là chìa khóa để xây dựng một văn hóa đọc trong trường đại học phát triển bền vững.

4.1. Vai trò của nhà trường và giảng viên trong định hướng đọc

Nhà trường và đội ngũ giảng viên có vai trò định hướng quan trọng trong việc khuyến khích đọc sách. Thay vì phương pháp giảng dạy một chiều, giảng viên nên áp dụng các phương pháp lấy người học làm trung tâm, đặt ra các vấn đề mở để sinh viên tự tìm tòi, nghiên cứu tài liệu. Trong mỗi học phần, ngoài ebook và giáo trình chính, giảng viên nên cung cấp một danh sách các tài liệu đọc thêm, từ sách chuyên ngành kỹ thuật nâng cao đến các bài báo liên quan. Việc lồng ghép các yêu cầu đọc và phân tích tài liệu vào tiêu chí đánh giá môn học sẽ tạo ra áp lực tích cực, buộc sinh viên phải chủ động tìm đến sách. Nhà trường cũng có thể tổ chức các khóa học ngắn hạn về phương pháp đọc và nghiên cứu khoa học để trang bị công cụ cần thiết cho sinh viên.

4.2. Nâng cao tính tích cực và kỹ năng đọc của sinh viên

Mọi giải pháp sẽ không hiệu quả nếu thiếu đi sự chủ động từ chính sinh viên. Mỗi sinh viên Bách Khoa Hà Nội cần nhận thức rằng kỹ năng tự học là năng lực cốt lõi để thành công. Cần chủ động lập kế hoạch đọc sách, cân bằng giữa việc đọc tài liệu học tập và các loại sách khác để phát triển toàn diện. Sinh viên nên rèn luyện các kỹ năng như đọc lướt để nắm ý chính (skimming), đọc quét để tìm thông tin cụ thể (scanning), và kỹ thuật ghi chú Cornell để hệ thống hóa kiến thức. Tận dụng công nghệ một cách thông minh, sử dụng các ứng dụng đọc sách, các diễn đàn trao đổi học thuật để làm phong phú thêm trải nghiệm đọc của mình. Chính sự nỗ lực và tính kỷ luật của mỗi cá nhân sẽ là yếu tố quyết định sự thành công trong việc xây dựng thói quen đọc sách lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI 1.1 Những vấn đề chung về văn hóa đọc 1.1 Khái niệm văn hóa đọc Văn hóa là một khái niệm phức hợp có nội hàm nhưng nó lại thể hiện hàng ngày, rất gần gũi với mọi người chúng ta như: Văn hóa đọc,văn hóa dân tộc, văn hóa lễ hội, văn hóa đô thị, văn hóa lối sống, văn hóa giáo dục… Thuật ngữ ‘‘văn hóa đọc” ngày càng nói nhiều hơn trên các phương tiện thông tin đại chúng, chuyên mục văn hoá đọc trên các báo, tạp chí, đài phát thanh truyền hình ở địa phương và trung ương. Văn hoá đọc là một trong những nhân tố cấu thành nên đời sống văn hoá của con người và xã hội. Để làm rõ quan niệm về văn hoá đọc, trước hết chúng ta cần tiếp cận khái niệm văn hoá. Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người.

Từ văn hoá có rất nhiều nghĩa. Trong tiếng Việt, “Văn hoá” được dùng theo nghĩa thông dụng để chỉ học thức (trình độ văn hoá), lối sống (nếp sống văn hoá); theo nghĩa chuyên biệt để chỉ trình độ phát triển của một giai đoạn (văn hoá Đông Sơn)…; Theo nghĩa rộng, văn hoá bao gồm cả những giá trị vật chất và các giá trị tinh thần do con người tạo nên (20). Theo Hồ Chí Minh ‘‘Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc ở và các 14 phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa’’(9) Phân tích cách tiếp cận văn hoá phổ biến hiện nay có thể nêu ra một định nghĩa tổng quát nhất: “Văn hoá là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội”.(12) Văn hoá đọc cũng chính là một bộ phận văn hoá của con người được trao truyền qua rất nhiều thế hệ.

Từ khi có chữ viết ra đời, cùng với nó là hoạt động đọc của con người cũng xuất hiện. Khi công nghệ in ấn phát triển, hoạt động đọc của con người ngày càng trở nên phổ biến hơn trong xã hội. Sách báo cung cấp cho con người tri thức khoa học kỹ thuật, chính trị kinh tế, văn học. Trong sách báo lưu giữ các kinh nghiệm sống, kinh nghiệm sản xuất và chiến đấu mà con người đã tích luỹ và đúc kết lại trong quá trình sống.

Thông qua quá trình đọc và tự đọc, các tri thức này được truyền từ đời này qua đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Văn hoá đọc mang những giá trị văn hoá của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau. Từ xa xưa, các bậc tiền bối đã khẳng định vai trò quan trọng của việc đọc trong đời sống xã hội và trong sự phát triển của mỗi cá nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Sách là thuốc bổ tinh thần, sách là thuốc chữa tội ngu” (14).Lênin cho rằng: “Không có sách thì không có tri thức.

Không có tri thức thì không có chủ nghĩa cộng sản”… Từ đó, có thể đúc kết lại: Văn hoá đọc là nền tảng, là cơ sở cho sự phát triển những ý tưởng sáng tạo, góp phần nâng cao dân trí, đồng thời cũng là phương tiện lưu giữ trí thức, kinh nghiệm cho các thế hệ. Vì thế, văn hoá đọc còn là một nét đẹp truyền thống của mỗi dân tộc. Ở Việt Nam, hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về văn hoá đọc, đây cũng chính là đề tài được nhiều nhà khoa học quan tâm và đề cập đến. Thuật 15 ngữ văn hóa đọc đến thời điểm hiện tại chưa có trong mục từ điển, chưa được coi là một định nghĩa hay khái niệm hoàn chỉnh và thống nhất.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển, văn hóa đọc không chỉ giữ phương thức đọc truyền thống (sách in) mà chuyển sang phương thức hiện đại ( đọc trên các thiết bị điện tử, máy tính, Internet, điện thoại,…) đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của độc giả trong đó có giới trẻ (sinh viên). Điều này cho thấy văn hóa đọc cần khẳng định vị thế và tầm ảnh hưởng lớn đến xã hội. Theo thạc sỹ Bùi Văn Vượng, thuật ngữ văn hóa đọc là đọc sách có văn hóa, hay xây dựng một xã hội đọc sách. Tiến sỹ Lê Văn Viết lại quan niệm đọc ở một mức độ, trình độ nhất định nào đó thì mới được coi là văn hóa đọc.TS nhà ngôn ngữ học Phạm Văn Tình khẳng định: “Văn hóa đọc chính là thái độ, là cách ứng xử của chúng ta đối với tri thức sách vở.

Phải biết đọc sao cho hợp lý và bổ ích. Đọc sao cho hợp với quy luật tri thức”. Mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau, phụ thuộc vào những khía cạnh mà họ quan tâm khi nói đến văn hoá đọc. Nhưng trong đó theo ông Nguyễn Hữu Viêm cho rằng: Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp.

Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc; xuất bản phát hành sách, tài liệu.) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc. Như vậy, văn hóa đọc đã vượt lên khái niệm đọc đơn thuần, nó hướng đến giá trị nghệ thuật đích thực, hướng đến cách ứng xử, giá trị và chuẩn mực thẩm mỹ của công chúng. Để hiểu sâu hơn về văn hoá đọc, chúng ta sẽ đi sâu vào từng nghĩa rộng và hẹp của khái niệm: 16 Văn hoá đọc ở nghĩa rộng là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước, ứng xử đọc của cộng đồng xã hội và ứng xử đọc của mỗi cá nhân trong xã hội.

Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước là chính sách, đường lối và ứng xử hàng ngày nhằm phát triển nền văn hoá đọc. Các hoạt động này đều nhằm tạo ra hành lang pháp lý phát triển tài liệu đọc có giá trị và lành mạnh cho mọi người đọc khác nhau và sự thuận tiện của tài liệu đọc đến với người đọc (thông qua các loại cửa hàng sách và các loại hình thư viện, phòng đọc sách). Nghĩa là người đọc, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt tuổi tác, không phân biệt nơi cư trú đều dễ dàng tiếp cận đến những tài liệu đọc giá trị họ mong muốn, để họ có cơ hội cải thiện chính cuộc sống của họ. Đó là chính sách, đường lối phát triển nền công nghiệp sách (từ người viết, người làm sách tới quá trình hình thành sách đến tay người đọc) có chất lượng cao, giá cả hợp lý, hợp với túi tiền của mọi người dân và phân phối rộng khắp trên toàn quốc, với các hình thức, biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn đọc phong phú, đa dạng và hiện đại.

Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội là sự phát triển của các hội nghề nghiệp liên quan tới đọc như: Hội tác gia, Hội nhà báo, Hội xuất bản, Hội thư viện,. Tất nhiên các hội này phải hoạt động với mục đích chính là phát triển nghề nghiệp. Ứng xử đọc của cộng đồng xã hội còn phải kể tới truyền thống văn hoá của xã hội hay nói chính xác hơn là truyền thống văn hoá tôn vinh người viết sách, người đọc sách và người truyền thụ kiến thức (kể cả giáo dục kỹ năng đọc và hướng dẫn đọc). Ở đây không thể không kể tới những hoạt động đa dạng và phong phú của các tổ chức văn hoá xã hội khác nhằm phát triển văn hoá đọc như: hoạt động của Hội phụ nữ, Hội thanh 17 niên,.

tổ chức thi đọc sách, thi tìm hiểu một vấn đề nào đó thông qua tìm hiểu sách báo. Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người. Trước hết cần tạo ra và phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời cho mỗi người. Xây dựng thói quen đọc phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc cha mẹ thực hiện.

Còn trong suốt cuộc đời đi học và sau khi ra đời là quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc. Trong suốt quá trình học tập, mỗi cá nhân phát hiện ra sở thích đọc của chính họ để phát huy sở trường và hạn chế những sở đoản. Thói quen và kỹ năng đọc mang tính chất đồng loạt, còn sở thích đọc lại phụ thuộc hoàn toàn vào từng cá nhân cụ thể. Ví dụ: có người thích đọc thơ, có người thích đọc tiểu thuyết, có người thích đọc sách nghiên cứu, có người thích đọc sách phổ biến, khoa học kỹ thuật, văn hoá nghệ thuật.

Yếu tố này tạo ra sự đa dạng, phong phú, giàu mầu sắc cho nền văn hoá đọc trong xã hội. Nếu xét văn hoá đọc của từng cá nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố trên. Nếu một người có thói quen đọc, nhưng thiếu kỹ năng đọc, hiệu quả đọc không cao, thậm chí không có hiệu quả, chỉ mất thời gian vô ích. Nếu nắm vững kỹ năng đọc, nhưng không tạo được thói quen đọc, cũng chẳng thu lượm được kiến thức là bao, thiếu những kiến thức cần thiết cho cuộc sống của chính họ.

Nhưng đôi khi người ta nói văn hoá đọc của mỗi cá nhân đồng nghĩa là kỹ năng đọc của họ. Điều đó nói lên tầm quan trọng của kỹ năng đọc của mỗi cá nhân. Chính khái niệm này cũng là một khái niệm đang phát triển và có nội dung hết sức phong phú. 18 Kỹ năng đọc là sự thể hiện tổ hợp những thao tác tư duy được xác lập thành thói quen ứng xử đọc.