Văn hóa chính trị của công an nhân dân trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở việt nam hiện nay

Tài liệu nghiên cứu Văn hóa chính trị của công an nhân dân trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở việt nam hiện, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Tạ Thành Chung
• Người hướng dẫn: GS. TSKH Phan Xuân Sơn
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Văn Hóa Chính Trị Của Công An Nhân Dân Trong Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.1. Các tài liệu, công trình nghiên cứu ở trong nước và nước ngoài về văn hóa và văn hóa chính trị
• 1.2. Những vấn đề luận án cần nghiên cứu, làm rõ
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HOÁ CHÍNH TRỊ CAND VIỆT NAM
• 2.1. Quan niệm, khái niệm văn hóa chính trị
• 2.2. Xây dựng văn hóa chính trị của Công an nhân dân trong điều kiện nhà nước pháp quyền
• 2.3. Cách tiếp cận, khái niệm, cơ sở hình thành văn hóa chính trị của Công an nhân dân
• 2.4. Giá trị cốt lõi, chuẩn mực, cấu trúc và bộ quy tắc ứng xử văn hóa chính trị Công an nhân dân
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CÔNG AN NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng văn hóa chính trị Công an nhân dân
• 3.2. Nguyên nhân hạn chế và những vấn đề đặt ra đối với quá trình xây dựng văn hóa chính trị Công an nhân dân trong nhà nước pháp quyền
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HOÁ CHÍNH TRỊ CÔNG AN NHÂN DÂN TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Dự báo các yếu tố tác động đến văn hóa chính trị Công an nhân dân trong thời gian tới
• 4.2. Quan điểm cơ bản về xây dựng văn hóa chính trị của Công an nhân dân hiện nay
• 4.3. Giải pháp chủ yếu để xây dựng văn hóa chính trị của Công an nhân dân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Văn Hóa Chính Trị CAND Khái Niệm Vai Trò

Văn hóa là sản phẩm của con người, là sức mạnh cải tạo tự nhiên và xã hội. Trong xã hội phân hóa giai cấp, văn hóa chính trị ra đời khi con người ứng xử với quyền lực nhà nước. Văn hóa chính trị là nghệ thuật sử dụng quyền lực nhà nước, yếu tố quyết định đến sự phát triển của hệ thống chính trị. Nhà nước đóng vai trò lớn trong việc kiến tạo và phát triển văn hóa chính trị. CAND là lực lượng thể hiện sức mạnh nhà nước, hoạt động trong môi trường văn hóa chính trị và có văn hóa xã hội, công chức. Vai trò của CAND trong xây dựng nhà nước pháp quyền là vấn đề cần nghiên cứu. Văn hóa chính trị CAND mang tính cách mạng, nhân văn, bảo vệ an ninh quốc gia và xây dựng nhà nước pháp quyền, là bộ phận quan trọng của văn hóa xã hội, chính trị và công vụ Việt Nam, kế thừa và phát triển văn hóa chính trị dân tộc. Nghiên cứu văn hóa chính trị CAND có ý nghĩa quan trọng trong khoa học chính trị ở Việt Nam. CAND là công cụ thực thi pháp luật, đảm bảo an ninh quốc gia. Để thực thi hiệu quả, CAND cần có văn hóa chính trị mới, đáp ứng yêu cầu thực thi quyền lực chính trị và nhà nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế. Sự sa sút về đạo đức và văn hóa của một bộ phận cán bộ công an gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng.

1.1. Khái niệm văn hóa chính trị và vai trò trong xã hội

Văn hóa chính trị là hệ thống các giá trị, niềm tin, thái độ và hành vi chính trị được chia sẻ bởi một nhóm người hoặc một xã hội. Nó ảnh hưởng đến cách thức người dân nhìn nhận và tham gia vào các hoạt động chính trị. Văn hóa chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hệ thống chính trị, cơ cấu quyền lực, và cách thức vận hành của nhà nước. Nó cũng ảnh hưởng đến sự ổn định chính trị, sự đồng thuận xã hội, và khả năng giải quyết các vấn đề xã hội.

1.2. Mối quan hệ giữa văn hóa chính trị CAND và nhà nước pháp quyền

Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN đòi hỏi sự thượng tôn pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Văn hóa chính trị CAND cần phải phù hợp với những yêu cầu này. Nó đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ CAND phải có ý thức pháp luật cao, tôn trọng và bảo vệ quyền của người dân, và hành động theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, văn hóa chính trị CAND cũng cần phải thúc đẩy sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng và thực thi pháp luật, tạo ra một môi trường chính trị minh bạch và dân chủ.

II. Thách Thức Đối Với Văn Hóa Chính Trị CAND Hiện Nay

Xu thế mở cửa, hội nhập, mặt trái kinh tế thị trường, sự chống phá của thế lực thù địch và tệ nạn xã hội tác động tiêu cực đến tư cách, đạo đức và văn hóa của cán bộ chiến sĩ CAND. Một bộ phận cán bộ công an có ý thức tổ chức kỷ luật kém, tư cách đạo đức sa sút, cửa quyền, hách dịch, gây phiền hà cho nhân dân. Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đề ra mục tiêu xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Vì vậy, cần nghiên cứu vấn đề “Văn hóa chính trị của CAND trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền”. Luận án đặt ra giả thuyết: văn hóa chính trị CAND là nền tảng tinh thần xây dựng lực lượng CAND, có những biến đổi khác so với thời kỳ kháng chiến, tập trung bao cấp. Nếu xây dựng đúng theo chuẩn mực nhà nước pháp quyền, văn hóa chính trị CAND sẽ hiệu quả hơn. Luận án nghiên cứu cách xây dựng văn hóa chính trị CAND trong thực thi pháp luật, tác động của nó đến nhà nước pháp quyền và sự thúc đẩy của việc xây dựng nhà nước pháp quyền đối với văn hóa chính trị CAND.

2.1. Ảnh hưởng của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế mang lại nhiều cơ hội phát triển, nhưng cũng tạo ra những thách thức đối với văn hóa chính trị CAND. Sự du nhập của các giá trị văn hóa ngoại lai có thể làm xói mòn những giá trị truyền thống tốt đẹp. Áp lực cạnh tranh và cám dỗ vật chất có thể dẫn đến tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ CAND. Việc thiếu kiến thức và kỹ năng đối phó với các vấn đề phức tạp trong môi trường quốc tế cũng có thể gây khó khăn cho hoạt động của CAND.

2.2. Sự chống phá của các thế lực thù địch và tệ nạn xã hội

Các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng các vấn đề xã hội để xuyên tạc, vu khống, bôi nhọ hình ảnh của CAND. Tệ nạn xã hội như tham nhũng, buôn lậu, ma túy... không chỉ gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội mà còn làm suy giảm lòng tin của người dân đối với CAND. Việc giải quyết các vấn đề này đòi hỏi CAND phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn cao, và đạo đức trong sáng.

III. Giải Pháp Xây Dựng Văn Hóa Chính Trị CAND Vững Mạnh

Mục đích của đề tài là làm rõ lý luận về văn hóa chính trị, thực trạng văn hóa chính trị CAND và đề xuất giải pháp xây dựng, phát triển văn hóa chính trị CAND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền. Nhiệm vụ của đề tài là phân tích lý luận về văn hóa chính trị và văn hóa chính trị CAND, làm rõ thực trạng văn hóa chính trị CAND và đề xuất các quan điểm, giải pháp xây dựng văn hóa chính trị CAND đáp ứng yêu cầu nhà nước pháp quyền. Đối tượng nghiên cứu là văn hóa chính trị của CAND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền. Phạm vi nghiên cứu là từ khi Đảng ta có chủ trương xây dựng nhà nước pháp quyền (1991), chủ yếu tập trung từ 10 năm trở lại đây, và văn hóa chính trị của CAND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và các lý thuyết chính trị, văn hóa chính trị hiện đại. Phương pháp nghiên cứu là tiếp cận hệ thống, tọa đàm, chuyên gia, phỏng vấn, khảo sát thực tế, lôgích, lịch sử, phân tích, tổng hợp, tổng kết thực tiễn, thống kê, so sánh.

3.1. Nâng cao nhận thức về văn hóa chính trị cho cán bộ chiến sĩ

Cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ CAND, giúp họ hiểu rõ về vai trò, vị trí của văn hóa chính trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn về văn hóa ứng xử, đạo đức công vụ, pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong lực lượng CAND, tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống.

3.2. Xây dựng và hoàn thiện các chuẩn mực văn hóa chính trị CAND

Cần xác định rõ các giá trị cốt lõi, chuẩn mực hành vi của cán bộ, chiến sĩ CAND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền. Xây dựng bộ quy tắc ứng xử của cán bộ, chiến sĩ CAND, đảm bảo tính minh bạch, dân chủ, và phù hợp với các quy định của pháp luật. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chuẩn mực văn hóa chính trị, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

IV. Ứng Dụng Văn Hóa Pháp Luật CAND Thực Tiễn Giải Pháp

Đề tài luận án góp phần gia tăng tri thức về khoa học chính trị nói chung, về văn hoá chính trị và văn hóa chính trị của CAND nói riêng. Đề tài luận án sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, học tập, giảng dạy cho các chuyên ngành của khoa học chính trị và khoa học CAND. Đồng thời, đề tài làm cơ sở để các đơn vị CAND tham mưu, vận dụng, xây dựng, phát triển lực lượng trong tình hình hiện nay. Cái mới của đề tài này là đi sâu nghiên cứu về văn hóa chính trị của CAND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền thể hiện trên những nội dung sau: Đưa ra khái niệm về văn hoá chính trị của Công an nhân dân; Làm rõ cơ sở hình thành, giá trị cốt lõi, chuẩn mực và cấu trúc của văn hóa chính trị CAND. Làm rõ cơ chế đưa văn hóa chính trị vào xây dựng, tổ chức lực lượng CAND và bộ quy tắc ứng xử của CAND trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam. Kiến nghị các quan điểm, giải pháp xây dựng văn hóa chính trị CAND đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong tình hình hiện nay. Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được kết cấu thành 4 chương, 11 tiết.

4.1. Tăng cường pháp chế trong hoạt động của CAND

Đảm bảo mọi hoạt động của CAND đều phải tuân thủ pháp luật, từ việc bắt giữ, điều tra, đến việc xử lý vi phạm. Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động của CAND, đảm bảo tính minh bạch, công khai. Nâng cao trình độ pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ CAND, giúp họ hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

4.2. Phát huy dân chủ trong CAND

Tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ CAND tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Xây dựng cơ chế phản hồi thông tin từ người dân, lắng nghe và giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động của CAND. Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ.

V. Đạo Đức CAND Và Kiểm Soát Quyền Lực Giải Pháp Cần Thiết

CAND là lực lượng thể hiện sức mạnh của nhà nước, vừa phải hoạt động trong môi trường văn hoá chính trị vừa phải có văn hoá xã hội và văn hoá công chức, có vai trò to lớn trong xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam. Văn hoá chính trị CAND mang tính cách mạng, nhân văn, vì sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và xây dựng nhà nước pháp quyền. Văn hoá chính trị CAND được hình thành, phát triển và hoàn thiện trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị của công an, là một bộ phận quan trọng của văn hoá xã hội, văn hoá chính trị và văn hoá công vụ Việt Nam, là sản phẩm của sự tích hợp, kế thừa, phát triển văn hoá chính trị của dân tộc Việt Nam. Do đó, văn hóa chính trị CAND đã và đang là một trong những đối tượng nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng của khoa học chính trị ở Việt Nam. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, CAND là công cụ, là sức mạnh, là lực lượng xung kích, nòng cốt trong thực thi pháp luật, đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

5.1. Vai trò của đạo đức công an nhân dân trong xây dựng nhà nước pháp quyền

Đạo đức công an nhân dân là phẩm chất quan trọng, thể hiện bản chất cách mạng của lực lượng CAND, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền. Đạo đức giúp CAND giữ vững lập trường, bản lĩnh chính trị, trung thành với Đảng, Nhà nước, nhân dân. Nó còn giúp CAND thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Đồng thời, đạo đức là cơ sở để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa CAND và nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội.

5.2. Cơ chế kiểm soát quyền lực trong CAND để phòng chống tham nhũng

Cần xây dựng và thực hiện nghiêm túc cơ chế kiểm soát quyền lực trong CAND, đảm bảo quyền lực được sử dụng đúng mục đích, không bị lạm dụng. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của CAND, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực. Xây dựng cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng, khuyến khích người dân tham gia vào công tác phòng chống tham nhũng.

VI. Chính Trị CAND Tương Lai Xây Dựng Pháp Quyền XHCN

Để thực thi pháp luật hiệu quả, CAND luôn nỗ lực, quyết tâm và phải có văn hoá chính trị mới đáp ứng được yêu cầu thực thi quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và hội nhập quốc tế. Xu thế mở cửa, hội nhập, mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, các tệ nạn xã hội hàng ngày, hàng giờ tác động tiêu cực đến tư cách, đạo đức và văn hóa của cán bộ, chiến sĩ. Trong đó, một bộ phận cán bộ công an né tránh trong đấu tranh chống tội phạm, ý thức tổ chức kỷ luật kém, tư cách, đạo đức, lối sống sa sút, có thái độ cửa quyền, hách dịch, gây phiền hà nhân dân. Những khuyết điểm, yếu kém nói trên là vấn đề gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng đến uy tín, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với lực lượng CAND. Trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế, mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng lực lượng CAND chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, dân chủ, phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu của nhà nước pháp quyền và những chuẩn mực của luật pháp quốc tế là việc làm cần thiết.

6.1. Tầm quan trọng của công tác chính trị tư tưởng trong CAND

Công tác chính trị tư tưởng đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng văn hóa chính trị cho cán bộ, chiến sĩ CAND. Thông qua công tác này, cán bộ, chiến sĩ được trang bị những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước. Đồng thời, công tác chính trị tư tưởng cũng giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ nhân dân, kiên định mục tiêu lý tưởng xã hội chủ nghĩa.

6.2. Xây dựng lực lượng CAND trong sạch vững mạnh đáp ứng yêu cầu mới

Để đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế, CAND cần phải được xây dựng trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Điều này đòi hỏi CAND phải đổi mới toàn diện các mặt công tác, từ tổ chức, biên chế, đến trang thiết bị, phương tiện. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chiến sĩ, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, và bản lĩnh chính trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được kết cấu thành 4 chương, 11 tiết. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1. CÁC TÀI LIỆU, CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƢỚC VÀ NƢỚC NGOÀI VỀ VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ 1. Các nghiên cứu liên quan đến văn hóa Chúng ta đều biết, văn hóa chính trị là một phương diện của văn hóa, một bộ phận hợp thành trong cấu trúc của khái niệm văn hóa.

Vì vậy, các nghiên cứu văn hóa nói chung sẽ cung cấp những giá trị phương pháp luận cho nghiên cứu các loại hình văn hóa khác nhau, trong đó có văn hóa chính trị và văn hóa chính trị CAND. Cho nên, khi tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến văn hóa chính trị CAND, không thể bỏ qua các nghiên cứu về văn hóa. Hiện có hàng trăm định nghĩa về văn hoá, mỗi định nghĩa có một cách tiếp cận khác nhau, luận án không cần thiết phải nhắc lại các định nghĩa đó. Nhưng điều quan trọng trước khi bắt tay vào nghiên cứu đề tài này là phải làm rõ cấu trúc của khái niệm văn hoá, làm cơ sở cho việc xây dựng cấu trúc khái niệm văn hoá chính trị và văn hóa chính trị Công an nhân dân.

Hầu hết các tác giả trên thế giới cũng như ở Việt Nam đều cho rằng khái niệm “văn hoá” cần được hiểu theo nghĩa rộng và theo nghĩa hẹp. Quan niệm theo nghĩa rộng coi văn hóa là tất cả những gì do con người sáng tạo ra trong quá trình tồn tại và phát triển của mình. Trong lúc đó, quan niệm theo nghĩa hẹp coi văn hóa chỉ là những hoạt động liên quan đến đời sống tinh thần, những quan hệ xã hội và những sáng tạo giá trị nghệ thuật. Đối với các đề tài cụ thể, các nhà nghiên cứu thường lựa chọn cách định nghĩa theo nghĩa “hẹp” và làm rõ cấu trúc, đặc trưng và giá trị của khái niệm văn hóa.

Theo cách đó, GS.TS Ngô Đức Thịnh cho rằng, cấu trúc của khái niệm văn hóa, gồm: “giá trị văn hóa” và đây là cốt lõi của văn hóa, “bản sắc”, “di 7 sản”, “biểu tượng” và “chuẩn mực văn hóa” [120].TS Hoàng Vinh, trong lúc đồng tình với quan điểm đó đã cụ thể hóa thêm các loại giá trị khác nhau trong các lĩnh vực khác nhau. Nhà nghiên cứu Trần Ngọc Thêm lại chia giá trị văn hóa theo giá trị vật chất, giá trị tinh thần, giá trị vật thể hay phi vật thể. Tổng kết các nghiên cứu về văn hóa, trong cuốn sách: Những vấn đề văn hoá, lý luận và ứng dụng, Nxb Văn hoá - Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2014 của GS.TSKH Trần Ngọc Thêm đưa ra một cấu trúc văn hóa khá phức tạp với bốn loại giá trị: “con người; hoạt động; sản phẩm vật chất; sản phẩm tinh thần; và ba” phương diện”: tĩnh với động; văn hóa vật chất với văn hóa tinh thần; văn hóa vật thể với văn hóa phi vật thể; bốn “đặc trưng” cơ bản là tính nhân sinh, tính giá trị, tính hệ thống và tính lịch sử” [118]. Cách tiếp cận này, chúng ta thấy khá tương đồng với cách tiếp cận của GS.TS Nguyễn Văn Huyên, Nguyễn Hoài Văn, Nguyễn Văn Vĩnh trong tác phẩm: Bước đầu tìm hiểu những giá trị văn hoá chính trị truyền thống Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2009.

Các tác giả coi văn hoá như một chỉnh thể sống động bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất, tinh thần; phương thức sống từ ý tưởng cho đến hành vi hoạt động, từ trình độ hoạt động cho đến phương thức hoạt động và trình độ phát triển, hoàn thiện các phẩm chất con người. Phân tích, làm rõ vấn đề này trong bài “Vấn đề văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị số 03 năm 2016, GS. TSKH Phan Xuân Sơn chỉ ra cách tiếp cận về cấu trúc của văn hóa mới được Texas University công bố tháng 5 năm 2015, có thể đã phản ánh được những thành tựu nghiên cứu ở phương Tây hiện đại, không mâu thuẫn với các tiếp cận của các nhà khoa học Việt Nam, lại có ưu điểm khá dễ hiểu, dễ nghiên cứu. Đó là chia cấu trúc khái niệm văn hóa thành các lớp nội dung, theo cách tiếp cận này, cấu trúc của văn hóa bao gồm bốn lớp nội dung sau : 8 Một là các giá trị, trong các giá trị có các giá trị cốt lõi của một nền văn hoá; hai là thuộc về các nghi thức, các chuẩn mực hoạt động tập thể, được coi là cần thiết trong xã hội như cách chào hỏi, các dạng giao tiếp, các nghi lễ tôn giáo và xã hội.

Ba là về các nhân vật anh hùng có thể là quá khứ hay hiện tại, thực hay hư cấu, có đặc trưng chính là được suy tôn, tuyên truyền từ thế hệ này, sang thế hệ khác, họ chính là yếu tố quan trọng tạo nên đặc trưng của nền văn hóa. Bốn là về các biểu tượng, tức là lời nói, cử chỉ, hình ảnh, mang một ý nghĩa đặc biệt, được công nhận bởi những người chia sẻ một nền văn hoá cụ thể. Những cái cũ biến mất, biểu tượng mới dễ dàng phát triển, biểu tượng này từ một nhóm cụ thể thường xuyên được sao chép bởi người khác. Đây là lý do để các biểu tượng tồn tại và đại diện cho các giá trị của một nền văn hoá.

Trong đó, biểu tượng anh hùng, và nghi thức là những khía cạnh hữu hình, ghi lại cách thực hành của một nền văn hóa. Tuy vậy, ý nghĩa văn hóa thực sự của thực hành này lại là phi vật thể. Biểu tượng đại diện cho bề ngoài và giá trị các biểu hiện sâu sắc nhất của văn hóa nằm ở trung tâm, các anh hùng và các nghi lễ ở tầng giữa. Ngoài ra, cấu trúc văn hóa theo quy mô như: Cấp quốc gia, cấp độ vùng, cấp độ giới, cấp độ thế hệ, cấp độ tầng lớp xã hội, cấp độ công ty…, nhiều tác giả cũng đã đề cập đến tiếp cận lịch sử văn hóa, từ lịch đại đến đồng đại….

Khi nói về nội hàm văn hóa, trong tác phẩm Con người chính trị Việt Nam truyền thống và hiện đại của nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Huyên và tác phẩm Những vấn đề văn hoá học lý luận và ứng dụng của Trần Ngọc Thêm không bao giờ bỏ qua yếu tố con người. Tuy nhiên, trong nghiên cứu các “ngành” văn hóa cụ thể, như “văn hóa chính trị”, “văn hóa ứng xử”, “văn hóa học đường”…con người được nghiên cứu như là một chủ thể văn hóa hoặc tách ra thành một đối tượng riêng, như “con người chính trị” chẳng hạn. Về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của văn hóa: Về vấn đề này không 9 có sự khác biệt đáng kể giữa các tác giả về chức năng của văn hóa, như: Tổ chức, điều chỉnh, giao tiếp, giáo dục. Các chức năng khác như chức năng nhận thức, chức năng thẩm mỹ, chức năng giải trí…, là những chức năng bộ phận hoặc phái sinh từ bốn chức năng cơ bản đã nêu.

Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền, chức năng giáo dục của văn hóa cần được hướng tới cách ứng xử, giao tiếp toàn cầu phù hợp với chuẩn mực luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, cho đến nay, vấn đề này chưa quan tâm nghiên cứu hoặc có nghiên cứu ở mức hiện tượng văn hóa mới mà không nghiên cứu như một vai trò, chức năng. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, nghiên cứu phát triển văn hóa phù hợp với những chuẩn mực của nhà nước pháp quyền là một đề tài hấp dẫn thu hút nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, số lượng các công bố khoa học liên quan, đặc biệt từ năm 2000 đến nay cho thấy điều đó. Có thể kể đến: Vai trò của văn hóa trong hoạt động chính trị của Đảng ta hiện nay của GS.

TS Trần Văn Bính - Chủ biên, Nxb Lao động, Hà Nôi, 2000; Văn hóa và phát triển ở Việt Nam, một số vấn đề lý luận và thực tiễn của PGS. TS Nguyễn Duy Bắc, PGS TS Lê Quý Đức, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nôi, 2004; Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới của GS Phan Ngọc, Nxb Văn hoá - Thông tin, Hà Nội, 2005; Con người, dân tộc và các nền văn hóa chung sống trong thời đại toàn cầu hóa, của George F.McLean, Phạm Minh Hạc, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2007; Đảng Cộng sản Việt Nam trong văn hóa chính trị, của GS.TSKH Vũ Minh Giang, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 9, 2008; Hệ giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong đổi mới và hội nhập, của GS. TS Hoàng Chí Bảo, Tạp chí Cộng sản, 2009; Giữ gìn bản sắc dân tộc Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, của Phạm Thanh Hà, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011; Giá trị văn hóa Việt Nam, truyền thống và biến đổi, của GS. TS Ngô Đức Thịnh - Chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014; 10 Đường lối của Đảng về văn hóa trong thời kỳ hội nhập, của GS.TS Trần Ngọc Thêm, đăng trên http://www.vn/; Sức mạnh văn hóa Việt Nam trong hội nhập và phát triển của Hồ Anh Tuấn, đăng trên Nhân dân điện tử, 12/05/2014; Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhiều tác giả, Phát triển văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa, một số kinh nghiệm của các nước trên thế giới, của GS.TS Tạ Ngọc Tấn (chỉ đạo biên soạn), Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2014; Vai trò của văn hóa đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay, của Đào Đình Thường, Nxb Giao thông vận tải, Hà Nội, 2015; Phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế, Nguyễn Mạnh Cầm, Nhân dân điện tử, Chủ nhật, 06/07/2014; Văn hóa Việt Nam trên con đường giải phóng, đổi mới, hội nhập và phát triển GS.

TS Đỗ Huy, Nxb Thông tin và Truyền thông, 2013; Đảng lãnh đạo nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay PGS. TS Nguyễn Văn Vĩnh, Nxb Lý luận chính trị, 2007. Qua các công trình nghiên cứu nêu trên có thể khẳng định: Một là, tất cả các công trình về xây dựng, phát triển văn hóa trong thời kỳ Đảng Cộng sản Việt Nam tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền đều được các tác giả dày công nghiên cứu và dạt được kết quả quan trọng.