Luận văn dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề phần Đại số tổ hợp lớp 11 tại THPT Trần Hưng Đạo

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vận dụng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học đại số tổ hợp đại số và, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Hạnh Lâm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phát Hiện và Giải Quyết Vấn Đề Trong Dạy Học "Đại Số Tổ Hợp" (Đại Số và Giải Tích Lớp 11 THPT)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.5. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết khoa học
• 0.8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Thực trạng dạy và học phần Đại số tổ hợp lớp 11 ở trường THPT
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC "ĐẠI SỐ TỔ HỢP"
• 2.1. Nội dung, chương trình và mục tiêu dạy học nội dung Đại số tổ hợp lớp 11 ở trường THPT
• 2.2. Phân phối chương trình
• 2.3. Mục tiêu dạy học nội dung Đại số tổ hợp lớp 11 ở trường THPT
• 2.4. Một số biện pháp vận dụng dạy học PH&GQVĐ trong dạy học nội dung Đại số tổ hợp lớp 11
• 2.4.1. Tạo tình huống gợi vấn đề để gợi động cơ học tập
• 2.4.2. Thực hiện dạy học PH&GQVĐ để giúp HS kiến tạo tri thức, rèn luyện kĩ năng
• 2.4.3. Thực hiện dạy học PH&GQVĐ giúp hình thành năng lực giải quyết vấn đề cho HS
• 2.4.4. Một số chú ý khi vận dụng dạy học PH&GQVĐ trong dạy học các tình huống điển hình của môn Toán
• 2.4.4.1. Một số chú ý cho GV khi dạy học khái niệm toán học
• 2.4.4.2. Một số chú ý cho GV khi dạy học định lý toán học
• 2.4.4.3. Một số chú ý cho GV khi dạy học giải bài tập toán học
• 2.4.5. Thiết kế một số giáo án dạy Đại số tổ hợp bằng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
• 2.4.5.1. Giáo án "Quy tắc đếm"
• 2.4.5.2. Giáo án "Hoán vị, chỉnh hợp"
• 2.4.5.3. Giáo án "Tổ hợp"
• 2.4.5.4. Giáo án "Nhị thức Niu-tơn"
• 2.4.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Thời gian tổ chức thực nghiệm
• 3.6. Hình thức tổ chức thực nghiệm
• 3.7. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.7.1. Đánh giá định tính
• 3.7.2. Đánh giá định lượng
• 3.8. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Phát Hiện và Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề (PH&GQVĐ) là một trong những phương pháp dạy học hiện đại, giúp học sinh (HS) phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Phương pháp này không chỉ giúp HS tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập. Việc áp dụng phương pháp này trong dạy học Đại số tổ hợp sẽ mang lại nhiều lợi ích cho HS, đặc biệt trong việc hình thành các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

1.1. Định nghĩa và Ý nghĩa của Phương Pháp Dạy Học PH GQVĐ

Phương pháp PH&GQVĐ giúp HS nhận diện và giải quyết các vấn đề trong học tập. Nó khuyến khích HS tham gia tích cực vào quá trình học, từ đó phát triển tư duy phản biện và khả năng tự học.

1.2. Lợi ích của Việc Áp Dụng Phương Pháp trong Đại Số Tổ Hợp

Việc áp dụng phương pháp này trong Đại số tổ hợp giúp HS hiểu rõ hơn về các khái niệm như quy tắc đếm, hoán vị và chỉnh hợp. HS sẽ có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.

II. Những Thách Thức trong Việc Dạy Học Đại Số Tổ Hợp

Dạy học Đại số tổ hợp gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc giúp HS hiểu và áp dụng các quy tắc. Nhiều HS cảm thấy khó khăn trong việc phân biệt giữa các khái niệm như chỉnh hợp và tổ hợp. Điều này dẫn đến sự thiếu tự tin và ngại học môn này.

2.1. Khó Khăn trong Việc Hiểu Các Khái Niệm Toán Học

Nhiều HS gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các khái niệm như quy tắc cộng và quy tắc nhân. Điều này ảnh hưởng đến khả năng giải quyết bài tập và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.2. Tình Trạng Thụ Động của Học Sinh trong Học Tập

HS thường thụ động trong việc tiếp thu kiến thức, dẫn đến việc không phát huy được khả năng sáng tạo và tư duy độc lập. Cần có những biện pháp để khuyến khích HS tham gia tích cực hơn.

III. Phương Pháp Dạy Học PH GQVĐ Giải Pháp Hiệu Quả cho Đại Số Tổ Hợp

Phương pháp dạy học PH&GQVĐ được xem là giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy học Đại số tổ hợp. Phương pháp này không chỉ giúp HS phát triển tư duy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

3.1. Tạo Tình Huống Gợi Vấn Đề trong Dạy Học

Giáo viên có thể tạo ra các tình huống thực tế để HS giải quyết, từ đó khuyến khích sự tham gia và hứng thú học tập. Việc này giúp HS thấy được ứng dụng của kiến thức vào thực tiễn.

3.2. Rèn Luyện Kỹ Năng Giải Quyết Vấn Đề cho Học Sinh

Thông qua việc giải quyết các bài toán thực tế, HS sẽ rèn luyện được kỹ năng giải quyết vấn đề. Điều này không chỉ có lợi cho môn Toán mà còn cho các môn học khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Phương Pháp Dạy Học PH GQVĐ

Việc áp dụng phương pháp PH&GQVĐ trong dạy học Đại số tổ hợp đã cho thấy những kết quả tích cực. HS không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng cần thiết.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu và Thực Nghiệm Sư Phạm

Nghiên cứu cho thấy HS có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và áp dụng các khái niệm Đại số tổ hợp sau khi áp dụng phương pháp PH&GQVĐ. Kết quả này được thể hiện qua điểm số và sự tự tin của HS.

4.2. Phản Hồi từ Học Sinh và Giáo Viên

Phản hồi từ HS cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của HS.

V. Kết Luận và Tương Lai của Phương Pháp Dạy Học PH GQVĐ

Phương pháp dạy học PH&GQVĐ là một trong những phương pháp hiệu quả trong dạy học Đại số tổ hợp. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp HS nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề.

5.1. Tương Lai của Phương Pháp Dạy Học trong Giáo Dục

Trong tương lai, phương pháp PH&GQVĐ cần được mở rộng và áp dụng rộng rãi hơn trong các môn học khác. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho HS.

5.2. Đề Xuất Các Biện Pháp Cải Tiến

Cần có các biện pháp cải tiến trong việc đào tạo giáo viên về phương pháp PH&GQVĐ. Điều này sẽ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông theo định hướng của Luật Giáo dục năm 2005, việc chuyển dịch phương pháp dạy học từ truyền thụ thụ động sang phát huy tính chủ động của người học trở thành yêu cầu cấp thiết. Môn Toán lớp 11, đặc biệt là chủ đề Đại số tổ hợp, giữ vai trò quan trọng trong việc rèn luyện tư duy logic và giải quyết các bài toán thực tiễn nhưng có tới hơn 70% học sinh thường xuyên gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán (mã số 60.11) của tác giả Phạm Thị Thanh Huyền, hoàn thành năm 2014 tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn của TS. Bùi Thị Hạnh Lâm, tập trung giải quyết triệt để rào cản nhận thức này.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận và đề xuất các biện pháp sư phạm nhằm vận dụng hiệu quả phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề (PH&GQVĐ) vào nội dung Đại số tổ hợp. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 5 tiết học chuẩn chương trình ban cơ bản (gồm Quy tắc đếm, Hoán vị - Chỉnh hợp - Tổ hợp, và Nhị thức Niu-tơn), được khảo sát và thực nghiệm trực tiếp tại Trường THPT Trần Hưng Đạo, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình trong năm học 2013 - 2014 với sự tham gia của 15 giáo viên và 100 học sinh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài được khẳng định qua việc nâng tỷ lệ học sinh nắm vững bản chất khái niệm từ 45% lên trên 85%, đồng thời cung cấp bộ tài liệu bài giảng mẫu giúp giáo viên tối ưu hóa 45 phút trên lớp học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý thuyết sư phạm vững chắc: Thuyết kiến tạo trong dạy học hiện đại và Lý thuyết dạy học nêu vấn đề theo các công trình kinh điển của Okon (năm 1976) cùng hệ thống phương pháp của Fuhrmann và Weck (năm 1981). Mô hình nghiên cứu vận dụng 4 hình thức tổ chức dạy học PH&GQVĐ tương ứng với các cấp độ tự lực của học sinh giảm dần: người học độc lập giải quyết vấn đề, người học hợp tác nhóm, thầy trò đối thoại vấn đáp, và giáo viên thuyết trình nêu vấn đề.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm then chốt: (1) Tình huống gợi vấn đề (tình huống chứa đựng mâu thuẫn nhận thức giữa cái đã biết và cái cần tìm nhưng gợi mở được hướng giải quyết), (2) Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, (3) Hoạt động hóa người học, và (4) Tri thức phương pháp trong môn Toán. Bên cạnh đó, tác giả phân loại hệ thống tạo động cơ học tập thành 3 giai đoạn: gợi động cơ mở đầu, gợi động cơ trung gian, và gợi động cơ kết thúc, giúp học sinh chuyển hóa mục tiêu bài học thành nhu cầu tự thân.

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu được triển khai đồng bộ từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014 thông qua sự kết hợp của 3 phương pháp chủ đạo: nghiên cứu lý luận, điều tra quan sát thực tiễn và thực nghiệm sư phạm. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ mẫu nghiên cứu gồm 15 giáo viên tổ Toán và 100 học sinh khối 11 tại Trường THPT Trần Hưng Đạo. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp ngẫu nhiên phân tầng theo 4 nhóm học lực (giỏi, khá, trung bình, yếu) để đảm bảo tính đại diện khách quan cho học sinh phổ thông nông thôn.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa định tính và định lượng. Về định tính, nghiên cứu sử dụng phiếu phỏng vấn sâu giáo viên, quan sát hành vi nhận thức và mức độ hứng thú của học sinh trong các tiết học. Về định lượng, kết quả kiểm tra được xử lý bằng các tham số thống kê mô tả (điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tần số phân bố điểm). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác tính khả thi của 4 giáo án thực nghiệm và đo lường độ tin cậy của giả thuyết khoa học trong điều kiện lớp học thực tế 45 phút.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu ghi nhận 73,3% giáo viên (11/15 người) thừa nhận áp lực thời lượng 5 tiết phân phối chương trình khiến họ chủ yếu duy trì lối dạy thuyết trình truyền thống "thầy giảng - trò nghe, thầy đọc - trò chép". Hậu quả là khoảng 68% học sinh gặp bế tắc khi phân biệt quy tắc cộng và quy tắc nhân, cũng như lúng túng trong việc lựa chọn giữa chỉnh hợp và tổ hợp khi giải toán thực tế.

Khi đưa các biện pháp dạy học PH&GQVĐ vào thực nghiệm với hệ thống tình huống thực tiễn sinh động, tỷ lệ học sinh chủ động phát hiện ra công thức hoán vị và tổ hợp đã tăng ngoạn mục từ 32% lên 86%. Kết quả đánh giá định lượng sau bài kiểm tra tổng kết trên 100 học sinh cho thấy sự cách biệt rõ rệt: nhóm thực nghiệm đạt 78% tỷ lệ học sinh khá, giỏi (trong đó loại giỏi chiếm 28%), vượt trội so với nhóm đối chứng chỉ đạt 52% khá, giỏi (loại giỏi chỉ đạt 11%). Đồng thời, tỷ lệ học sinh yếu kém ở nhóm thực nghiệm giảm sâu từ 18% xuống chỉ còn dưới 4%.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ việc học sinh được đặt vào các tình huống mâu thuẫn nhận thức có chủ đích, ví dụ như chuyển từ bài toán liệt kê chọn 3 học sinh trong nhóm 5 người sang chọn 3 học sinh trong lớp 45 người. Việc chuyển đổi từ phương pháp đếm thủ công sang nhu cầu tìm công thức tổng quát giúp học sinh nắm bắt kiến thức một cách tự nhiên và bền vững. So sánh với các nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học Toán giai đoạn 2010 - 2014, cách tiếp cận này đã giải quyết triệt để tình trạng học vẹt và áp dụng máy móc công thức.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua bảng phân phối tần số điểm số và biểu đồ cột so sánh chất lượng học tập giữa hai nhóm. Đường cong phân bố điểm số của nhóm thực nghiệm lệch rõ rệt về phía phổ điểm 8 - 10, trong khi nhóm đối chứng tập trung chủ yếu ở mức 5 - 6 điểm. Kết quả này chứng minh rằng việc thiết kế đúng các tình huống gợi vấn đề không chỉ giúp học sinh hiểu sâu bản chất toán học mà còn phát triển tư duy phê phán và năng lực quy lạ về quen trong giải quyết bài toán phức hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm thành công, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Xây dựng ngân hàng tình huống gợi vấn đề đa dạng: Giáo viên bộ môn Toán cần chủ động thiết kế tối thiểu 10 - 15 tình huống thực tiễn và bài toán nghịch lý cho mỗi chủ đề Đại số tổ hợp, hướng tới mục tiêu 100% các tiết dạy học lý thuyết mới đều có hoạt động khơi gợi mâu thuẫn nhận thức, hoàn thành trong học kỳ 1 của năm học.
2. Chuẩn hóa quy trình 4 bước dạy học PH&GQVĐ: Tổ chuyên môn nhà trường chỉ đạo giáo viên thực hiện nghiêm túc quy trình từ tạo tình huống, dẫn dắt giải quyết, thể chế hóa tri thức đến nghiên cứu sâu kết quả; nâng tỷ lệ thời lượng học sinh tự lực làm việc trên lớp lên trên 60% tổng thời gian 45 phút, triển khai thử nghiệm ngay trong 2 tháng đầu năm học.
3. Đổi mới cấu trúc kiểm tra và đánh giá năng lực: Ban giám hiệu cùng các cấp quản lý giáo dục cần điều chỉnh ma trận đề thi định kỳ môn Toán lớp 11, nâng tỷ lệ câu hỏi gắn với bối cảnh thực tiễn và bài toán mở lên ít nhất 25% - 30% tổng số điểm, hoàn thành áp dụng đồng bộ trong năm học tiếp theo.
4. Tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm tương tác: Nhà trường phối hợp cùng các trường Đại học Sư phạm tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên sâu mỗi năm học cho 100% giáo viên Toán THPT, tập trung vào kỹ năng đặt câu hỏi gợi mở và phương pháp quản lý hoạt động nhóm hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Giáo viên Toán tại các trường THPT: Trực tiếp khai thác 4 giáo án mẫu được thiết kế công phu (gồm bài Quy tắc đếm, Hoán vị - Chỉnh hợp, Tổ hợp, Nhị thức Niu-tơn) để áp dụng vào giảng dạy thực tế, giúp tiết kiệm thời gian soạn bài và nâng cao tỷ lệ học sinh hiểu bài.
2. Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Toán và học viên cao học: Sử dụng tài liệu làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc nghiên cứu lý luận, phương pháp khảo sát thực trạng và quy trình thực nghiệm sư phạm trong môn Toán.
3. Tổ trưởng chuyên môn và cán bộ quản lý giáo dục THPT: Vận dụng khung lý thuyết và các tiêu chí đánh giá giờ dạy để định hướng sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề, chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy cấp tổ và cấp trường.
4. Tác giả biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo: Khai thác hệ thống 11 ví dụ sư phạm và các bài toán thực tiễn tiêu biểu được đề xuất trong luận văn nhằm làm phong phú thêm kho dữ liệu bài tập ứng dụng môn Toán lớp 11.

Câu hỏi thường gặp

Áp dụng phương pháp PH&GQVĐ có làm giáo viên bị quá tải thời gian trong tiết học 45 phút không? Giáo viên hoàn toàn có thể kiểm soát thời gian bằng cách không yêu cầu học sinh tự khám phá toàn bộ bài học mà chỉ tập trung vào 1 đến 2 nội dung then chốt. Việc sử dụng linh hoạt hình thức vấn đáp gợi mở trong 15 - 20 phút đầu giúp tiết kiệm 30% thời gian luyện tập củng cố về sau.

Học sinh có học lực trung bình và yếu có thể tiếp thu được phương pháp này không? Phương pháp hoàn toàn phù hợp với mọi đối tượng học sinh. Với học sinh yếu kém, giáo viên sử dụng hình thức thuyết trình nêu vấn đề hoặc chia nhỏ bài toán thành các câu hỏi gợi mở đơn giản. Thực nghiệm cho thấy tỷ lệ học sinh yếu giảm mạnh từ 18% xuống dưới 4%.

Làm cách nào giúp học sinh phân biệt rạch ròi giữa khái niệm chỉnh hợp và tổ hợp? Giáo viên sử dụng tình huống thực tiễn đối chiếu trực tiếp: chọn 3 học sinh đi quét sân (không phân biệt thứ tự - tổ hợp) so với chọn 3 học sinh làm cán bộ lớp (có phân biệt chức danh - chỉnh hợp). Ví dụ này giúp trên 90% học sinh nhận biết ngay yếu tố thứ tự để áp dụng đúng công thức.

Luận văn đề xuất những biện pháp cụ thể nào để tạo ra tình huống gợi vấn đề? Tác giả đề xuất 7 biện pháp tạo tình huống: khai thác kiến thức cũ, lật ngược vấn đề, vạch ra sai lầm trong lời giải, sử dụng tính tương tự, xuất phát từ thực tiễn, phân tích bài toán dẫn tới kiến thức mới, và tổ chức trò chơi học tập tiếp sức.

Phương pháp dạy học PH&GQVĐ trong luận văn có thể nhân rộng cho các chương khác không? Quy trình 4 bước và 4 hình thức tổ chức dạy học trong luận văn có tính khái quát cao, hoàn toàn có thể chuyển giao hiệu quả sang các chủ đề khác như Lượng giác, Đạo hàm, Hình học không gian của chương trình Toán THPT nhằm phát triển toàn diện năng lực tư duy.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, chứng minh tính ưu việt của phương pháp trong việc kích hoạt tư duy độc lập của học sinh.
• Đánh giá trung thực thực trạng dạy học chủ đề Đại số tổ hợp tại trường THPT và xác định nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng học sinh thụ động khi tiếp thu kiến thức.
• Đề xuất hệ thống biện pháp thực tiễn gồm 7 cách tạo tình huống gợi vấn đề và 4 giáo án bài học chuẩn mực cho toàn bộ 5 tiết học Đại số tổ hợp lớp 11.
• Thực nghiệm sư phạm trên 100 học sinh tại THPT Trần Hưng Đạo chứng minh tính khả thi tuyệt đối, nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên 78% và giảm tỷ lệ yếu kém xuống dưới 4%.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo học thuật có giá trị cao cho giáo viên phổ thông và sinh viên ngành sư phạm Toán trong việc triển khai chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực.

Các tổ chuyên môn và giáo viên Toán THPT hãy áp dụng ngay bộ giáo án và quy trình dạy học được đúc kết trong luận văn vào các tiết dạy học kỳ này để tạo sự đột phá về chất lượng giảng dạy môn Toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của d Chương 2: Vận dụng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Đại số tổ hợp Chương 3: Thực nghiệm sư phạm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. - – Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. - PP (xem Fuhrmann – Weck 1981, tr. : Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Kết quả nghiên cứu thực tiễn cho thấy, ở một số trường THPT trong những năm gần đây đã đạt được những tiến bộ trong việc đổi mới PPDH.

Ở nhiều trường đã bồi dưỡng cho đội ngũ GV về đổi mới PPDH và trang bị PTDH mới thì tình hình sử dụng các PPDH được cải thiện. Mặc dù thuyết trình vẫn là PP được sử dụng thường xuyên nhất song GV đã biết kết hợp các PPDH khác, tăng cường thí nghiệm, thực hành, làm việc nhóm, sử dụng các PPDH tích cực. Từ đó cho thấy, nếu được bồi dưỡng về PPDH mới, cũng như được trang bị về thiết bị dạy học mới thì việc đổi mới PPDH ở trường THPT nói riêng và các cấp học nói chung có chuyển biến khá tốt. Song việc gắn nội dung dạy học với thực tiễn cũng như dạy học qua hoạt động thực tiễn của HS vẫn là yếu điểm của hầu hết các trường phổ thông.

Việc tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS đã phần nào được cải thiện, mặc dù mới thể hiện rõ ở mặt "bên ngoài" thông qua các hình thức hoạt động nhóm, nhưng việc tích cực hóa hoạt động "bên trong" thông qua việc giải quyết các vấn đề, đặc biệt các vấn đề gắn với tình huống thực tiễn còn chưa được chú trọng. Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về quan điểm đổi mới PPDH. Vì vậy có những định hướng và những biện pháp khác nhau trong việc đổi mới PPDH. Do đó không có công thức chung nhất cho việc đổi mới PPDH.

Trong thực tiễn cần xuất phát từ những hoàn cảnh cụ thể để xác định và áp dụng những định hướng và biện pháp thích hợp. Dựa trên khái niệm chung về PPDH có thể hiểu: Đổi mới PPDH là cải tiến những hình thức và cách làm việc kém hiệu quả của GV và HS, sử dụng những hình thức và cách thức hiệu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ quả hơn nhằm năng cao chất lượng dạy và học, phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực của HS. Đổi mới PPDH của GV bao gồm: - Đổi mới việc lập kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy; - Đổi mới PPDH trên lớp học; - Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Đổi mới PPDH đối với HS là đổi mới về PP học tập.

Đổi mới PPDH cần được tổ chức, lãnh đạo và hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục, đặc biệt là các trường phổ thông thông qua những biện pháp thích hợp. Nói như vậy có nghĩa đổi mới PPDH không phải là tạo ra một PP mới khác với cái cũ để loại trừ cái cũ. Sự phát triển hay một cuộc cách mạng trong khoa học giáo dục thực chất là tạo được một tiền đề để cho những nhân tố tích cực của cái cũ vẫn có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn. Đồng thời tạo ra cái mới tiến bộ hơn, tốt hơn cái đã có.

Nói như vậy, không có nghĩa chúng ta dung hòa để làm "hơi khác hay tương tự cái đã có".