Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH 7P CỦA CHIẾN LƯỢC MARKETING HỖN HỢP TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG 1. Khái quát mô hình 7P của chiến lược marketing hỗn hợp trong hoạt động ngân hàng 1. Khái niệm Marketing ngân hàng Marketing ngân hàng là phương pháp quản trị tổng hợp được dựa trên cơ sở nhận thức về môi trường kinh doanh để đưa ra những hành động nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, phù hợp với biến động của môi trường trên cơ sở đó mà thực hiện mục tiêu của ngân hàng. Bản chất Marketing ngân hàng - Sử dụng Marketing vào lĩnh vực ngân hàng phải dựa trên nguyên tắc, nội dung và phương châm của hoạt động Marketing.
- Quá trình Marketing ngân hàng thể hiện sự thống nhất cao độ giữa nhận thức và hành động của nhà kinh doanh ngân hàng về thị trường, nhu cầu của khách hàng và năng lực của ngân hàng. Do vậy, ngân hàng cần phải định hướng hoạt động của các bộ phận và toàn thể nhân viên ngân hàng vào việc tạo dựng, duy trì, phát triển mối quan hệ với khách hàng- yếu tố quyết định sự sống còn của ngân hàng trên thị trường - Nhiệm vụ cốt lõi của Marketing ngân hàng là xác định được nhu cầu của khách hàng và đưa ra cách thức để đáp ứng một cách tốt nhất, tốt hơn đối thủ cạnh tranh. Marketing ngân hàng không coi lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu và duy nhất, mà cho rằng lợi nhuận là mục tiêu cuối cùng và là thước đo trình độ Marketing của mỗi ngân hàng 5 1. Vai trò của Marketing ngân hàng - Marketing ngân hàng tham gia vào việc giải quyết những vấn đề cơ bản của hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Hoạt động của các ngân hàng gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế và trở thành bộ phận quan trọng trong vận hành kinh tế của mỗi quốc gia. Giống như các doanh nghiệp, ngân hàng cũng phải giải quyết những vấn đề cơ bản của mình nhờ sự hỗ trợ đắc lực của Marketing. Thứ nhất, phải xác định được loại sản phẩm dịch vụ mà ngân hàng cần cung ứng ra thị trường. Bộ phận Marketing sẽ giúp chủ ngân hàng thực hiện tốt vấn đề này thông qua các hoạt động như tổ chức thu thập thông tin thị trường, nghiên cứu hành vi tiêu dùng, cách thức sử dụng sản phẩm dịch vụ và lựa chọn ngân hàng của khách hàng, nghiên cứu xác định nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng của khách hàng cá nhân, khách hàng doanh nghiệp.
Thứ hai, tổ chức tốt quá trình cung ứng sản phẩm dịch vụ và hoàn thiện mối quan hệ trao đổi giữa khách hàng và ngân hàng trên thị trường. Quá trình cung ứng sản phẩm dịch vụ ngân hàng có sự kết hợp đồng thời của ba yếu tố: cơ sở vật chất kỹ thuật công nghệ, đội ngũ nhân viên trực tiếp và khách hàng. Mỗi yếu tố trên đều tác động trực tiếp đến chất lượng quá trình cung ứng sản phẩm dịch vụ và mối quan hệ của ngân hàng và khách hàng. Bộ phận Marketing ngân hàng có nhiều biện pháp khác nhau để kết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố, bộ phận.
Đặc biệt là khai thác lợi thế của từng yếu tố thông qua các chiến lược phát triển công nghệ, chiến lược đào tạo nhân lực và chiến lược khách hàng phù hợp với từng ngân hàng. Do đó, Marketng đã góp phần to lớn trong việc nâng cao chất lượng sản phẩn dịch vụ, tạo uy tín hình ảnh, tăng sức mạnh cạnh tranh của ngân hàng. Thứ ba, giải quyết hài hòa các mối quan hệ lợi ích giữa khách hàng, nhân viên và chủ ngân hàng. Bộ phận Marketing giúp chủ ngân hàng giải 6 quyết tốt các mối quan hệ trên thông qua các hoạt động như: tham gia xây dựng, điều hành chính sách lãi, phí phù hợp với từng đối tượng khách hàng, khuyến khích nhân viên phát minh sáng kiến, cải tiến các hoạt động nghiệp vụ nhằm cung cấp cho khách hàng nhiều tiện ích khi sử dụng dịch vụ ngân hàng, xây dựng cơ chế chính sách tiền lương, thưởng., những chính sách có liên quan trực tiếp đến lợi ích nhân viên ngân hàng, - Marketing ngân hàng là cầu nối giữa ngân hàng và thị trường.
Thị trường vừa là đối tượng phục vụ, vừa là môi trường hoạt động của ngân hàng. Hoạt động của ngân hàng và thị trường có mối quan hệ hữu cơ và ảnh hưởng trực tiếp đến nhau. Do vậy, hiểu được nhu cầu thị trường để gắn kết chặt chẽ hoạt động của ngân hàng và thị trường sẽ giúp hoạt động của ngân hàng có hiệu quả cao. Điều này sẽ thực hiện tốt thông qua cầu nối Marketing bởi Marketing giúp chủ ngân hàng nhận biết được các yếu tố của thị trường, nhu cầu khách hàng về sản phẩm dịch vụ và sự biến động của chúng.
- Marketing ngân hàng góp phần tạo vị thế cạnh tranh của ngân hàng. Để tạo được vị thế cạnh tranh, bộ phận Marketing ngân hàng thường tập trung giải quyết được ba vấn đề lớn: Thứ nhất, tạo được tính độc đáo của sản phẩm dịch vụ. Tính độc đáo phải mang lại lợi thế của sự khác biệt trong nhận thức của khách hàng. Lợi thế của sự khác biệt không nhất thiết phải tạo nên trong toàn bộ quá trình cung ứng sản phẩm dịch vụ mà có thể chỉ ở một vài yếu tố thậm chí ở một khía cạnh liên quan cũng mang lại sự độc đáo.
Hai là, phải làm rõ được tầm quan trọng của sự khác biệt với khách hàng. Một sự khác biệt nếu không được khách hàng coi trọng, thì bộ phận Marketing phải giải quyết bằng mọi cách kể cả việc điều chỉnh, để lợi thế về sự khác biệt thực sự có ý nghĩa đối với khách hàng. Mặt khác, bộ phận này 7 phải làm rõ lợi thế về sự khác biệt đối với khách hàng thông qua chiến dịch tuyên truyền quảng cáo. Ba là, khả năng duy trì lợi thế về sự khác biệt của ngân hàng.
Sự khác biệt phải được ngân hàng tiếp tục duy trì, đồng thời phải có biện pháp chống lại sự sao chép của các đối thủ cạnh tranh bởi đặc điểm của dịch vụ ngân hàng là rất dễ bị sao chép. Vì thế, ưu thế dựa trên sự khác biệt của sản phẩm dịch vụ ngân hàng rất khó duy trì lâu dài. Thông qua việc chỉ rõ và duy trì lợi thế của sự khác biệt, Marketing giúp ngân hàng phát triển và ngày càng nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường. Nội dung cơ bản của Marketing ngân hàng a, Nghiên cứu thị trường ngân hàng - Nghiên cứu môi trường vĩ mô: Những yếu tố thuộc môi trường vĩ mô là những yếu tố khách quan nằm ngoài sự quản lý của các ngân hàng nhưng có ảnh hưởng cả trực tiếp lẫn gián tiếp đến mọi hoạt động ngân hàng, bao gồm: môi trường kinh tế, môi trường văn hóa, môi trường chính trị, xã hội, môi trường công nghệ, môi trường dân số, môi trường địa lý.
Những thay đổi và xu thế của môi trường vĩ mô có thể tạo ra những cơ hội hoặc trở thành những thách thức trong hoạt động của ngân hàng. Vì vậy, bộ phận Marketing ngân hàng phải tổ chức thu thập đầy đủ, chính xác kịp thời thông tin về môi trường và phân tích dự báo được sự biến động của chúng giúp chủ ngân hàng có cơ sở để điều chỉnh hoạt đông ngân hàng cho phù hợp với môi trường, yếu tố đảm bảo cho sự thành công của hoạt động kinh doanh ngân hàng. - Nghiên cứu môi trường vi mô: Những yếu tố thuộc môi trường vi mô là những yếu tố thuộc phạm vi gần và tác động trực tiếp vào hoạt động và kết quả hoạt động của ngân hàng, bao gồm: các yếu tố nội lực của ngân hàng (vốn tự có của ngân hàng, trình độ 8 kỹ thuật công nghệ, trình độ cán bộ quản lý và đội ngũ nhân viên, hệ thống mang lưới phân phối, số lượng các bộ phận và quan hệ giữa các bộ phận trong hoạt động ngân hàng), khách hàng của ngân hàng, đối thủ cạnh tranh, các đơn vị hỗ trợ.Thông qua các chính sách, biện pháp, cơ chế, ngân hàng có thể điều chỉnh các yếu tố nội lực đồng thời ứng phó với các đối thủ cạnh tranh. Xác định thị trường mục tiêu Phân đoạn thị trường: là quá trình phân chia người tiêu dùng thành nhóm trên cơ sở những điểm khác biệt về như nhu cầu, tính cách hay hành vi.
Thị trường mục tiêu là thị trường bao gồm các khách hàng có nhu cầu hoặc mong muốn mà ngân hàng có khả năng đáp ứng, đồng thời ngân hàng có thể tạo ra ưu thế hơn so với đối thủ cạnh tranh và đạt được các mục tiêu Marketing đã định. Lý do để tiến hành phân đoạn thị trường và lựa chọn thị trường mục tiêu xuất phát từ chân lý đơn giản: thị trường luôn luôn gồm một số lượng lớn khách hàng với những nhu cầu, đặc tính mua sắm và khả năng tài chính rất khác nhau. Sẽ không thể có một ngân hàng nào có thể thỏa mãn tất cả các khách hàng tiềm năng. Mặt khác, không chỉ có một mình ngân hàng trên thị trường mà các ngân hàng phải đối mặt với nhiều đối thủ cạnh tranh cùng những chiến lược khác nhau.
Mỗi ngân hàng thường chỉ có một thế mạnh nào đó trong việc thỏa mãn nhu cầu của thị trường. Phân đoạn thị trường, lựa chọn thị trường mục tiêu thực chất là biết tập trung nỗ lực của ngân hàng đúng thị trường, xây dựng cho mình một phong cách riêng, một hình ảnh riêng, mạnh mẽ, rõ nét, uy tín. Phân đoạn thị trường được phân chia trên cơ sở các tiêu thức khác nhau như: theo khu vực địa lý, theo đối tượng khách hàng (cá nhân, doanh nghiệp); loại hình doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, thu nhập, sản phẩm.tùy vào từng ngân hàng, từng giai đoạn cụ thể. Chính bằng phân đoạn thị trường sẽ giúp các ngân hàng nhận biết được các đặc tính của cầu, quy mô nhu cầu.
9 Sau khi đánh giá kỹ lưỡng các đoạn thị trường thì ngân hàng sẽ tiến hành lựa chọn thị trường mục tiêu. Có bốn phương án cơ bản: Chuyên môn hóa theo sản phẩm, chuyên môn hóa theo khách hàng, chuyên môn hóa có lựa chọn, phục vụ toàn bộ thị trường. Tóm lại, lựa chọn thị trường nào là phụ thuộc tiềm lực của ngân hàng, tính cạnh tranh trên đoạn thị trường đó, tính chất sản phẩm. c, Thiết kế chiến lược Marketing theo mô hình 7Ps - Chiến lược sản phẩm (Product) - Chiến lược giá (Price) - Chiến lược phân phối (Place) - Chiến lược giao tiếp- khuếch trương (Promotion) - Chiến lược phương tiện hữu hình (Physical evidence) - Chiến lược quy trình (Process) - Chiến lược con người (People) 1.