Khóa luận: Thanh thiếu niên nghiện ma túy tại TP.HCM - Trịnh Thanh Phong

Dưới đây là meta tags cho bài viết "Vấn đề thanh thiếu niên nghiện ma túy tại thành phố hồ chí minh nguyên nhân và giải pháp khóa luận tốt nghiệp đại học": {

• Tác giả: Trịnh Thanh Phong
• Người hướng dẫn: GV. Phan Thị Hồng Xuân
• Trường học: Đại học Mở - Bán công TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Đông Nam Á học
• Đề tài: Vấn đề thanh thiếu niên nghiện ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh: Nguyên nhân và giải pháp
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về vấn đề thanh thiếu niên nghiện ma túy tại TP

Nghiện ma túy ở thanh thiếu niên tại TP.HCM là hiện tượng phức tạp ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tâm lý và sự phát triển của thế hệ tương lai. Theo thống kê, thành phố ghi nhận tỷ lệ gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây, đặc biệt tại các quận huyện có mật độ dân cư đông đúc. Nguyên nhân chính bao gồm áp lực học tập, gia đình tan vỡ, môi trường xã hội tiêu cực và thiếu hiểu biết về tác hại của ma túy. Tình trạng này không chỉ gây tổn hại cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến gia đình, xã hội và nền kinh tế. Giải pháp cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, chính quyền và các tổ chức xã hội. Việc nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục phòng chống ma túy và cung cấp hỗ trợ tâm lý là những biện pháp cấp thiết.

1.1. Khái niệm và đặc điểm thanh thiếu niên

Thanh thiếu niên được định nghĩa là nhóm tuổi từ 10 đến 19, giai đoạn phát triển quan trọng về thể chất, tâm lý và nhận thức. Tại TP.HCM, nhóm tuổi này dễ bị ảnh hưởng bởi ma túy do tâm lý tò mò, muốn khẳng định bản thân hoặc trốn tránh áp lực cuộc sống. Đặc điểm nhận dạng người nghiện bao gồm thay đổi hành vi đột ngột, kết quả học tập sa sút, giao du với bạn xấu và chi tiêu bất thường. Tình trạng nghiện ma túy ở thanh thiếu niên thường diễn ra âm thầm, khó phát hiện kịp thời, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như trầm cảm, rối loạn tâm thần hoặc phạm tội.

1.2. Thực trạng ma túy tại TP.HCM

TP.HCM là đô thị lớn với mật độ dân cư cao, điều kiện kinh tế phát triển nhưng cũng là nơi tập trung nhiều loại ma túy nguy hiểm như heroin, methamphetamine, ma túy tổng hợp. Theo báo cáo của ngành y tế, số ca nghiện ma túy ở thanh thiếu niên tăng 20% trong 5 năm qua, chủ yếu tại các quận 1, 5, 12. Các tuyến đường giao thông trọng điểm và khu vực giải trí trở thành điểm nóng buôn bán ma túy. Sự hiện diện của ma túy tổng hợp có giá rẻ, tác dụng nhanh đã thu hút giới trẻ, gây khó khăn cho công tác phòng chống.

II. Phân tích nguyên nhân thanh thiếu niên nghiện ma túy tại TP

Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy ở thanh thiếu niên tại TP.HCM đa dạng, bao gồm yếu tố gia đình, xã hội, bản thân và nhà trường. Gia đình thiếu quan tâm, bất hòa hoặc có người nghiện ma túy là môi trường thuận lợi cho hành vi lệch lạc. Môi trường xã hội tiêu cực như bạn bè xấu, khu vực buôn bán ma túy, thiếu hoạt động giải trí lành mạnh cũng góp phần thúc đẩy hành vi sử dụng ma túy. Ngoài ra, áp lực học tập, thất bại trong học tập, thiếu định hướng cuộc sống khiến thanh thiếu niên dễ sa vào ma túy. Nhà trường đóng vai trò quan trọng nhưng vẫn còn hạn chế trong công tác giáo dục phòng chống ma túy.

2.1. Vai trò của gia đình trong phòng chống ma túy

Gia đình là nền tảng giáo dục và bảo vệ thanh thiếu niên khỏi ma túy. Tại TP.HCM, nhiều gia đình thiếu quan tâm, không dành thời gian chia sẻ, lắng nghe con em mình dẫn đến tình trạng thanh thiếu niên tìm kiếm sự quan tâm từ bạn bè xấu. Gia đình bất hòa, ly hôn hoặc có người nghiện ma túy tạo môi trường tiêu cực, khiến thanh thiếu niên dễ bị lôi kéo. Sự quan tâm, giám sát của gia đình kết hợp giáo dục giới tính, kỹ năng sống là biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Ảnh hưởng của môi trường xã hội đến thanh thiếu niên

Môi trường xã hội tại TP.HCM đa dạng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các khu vực giải trí, quán bar, vũ trường là nơi thanh thiếu niên dễ bị lôi kéo sử dụng ma túy. Bạn bè xấu, áp lực hội nhập cũng khiến thanh thiếu niên thử nghiệm ma túy. Thiếu hoạt động giải trí lành mạnh, thiếu sân chơi thể thao, văn hóa khiến thanh thiếu niên dễ sa vào tệ nạn. Chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm các tụ điểm buôn bán ma túy, tổ chức hoạt động vui chơi bổ ích.

III. Giải pháp phòng chống nghiện ma túy cho thanh thiếu niên

Giải pháp phòng chống nghiện ma túy cho thanh thiếu niên tại TP.HCM đòi hỏi sự phối hợp đa chiều giữa gia đình, nhà trường, chính quyền và xã hội. Gia đình cần tăng cường quan tâm, giáo dục con em về tác hại của ma túy. Nhà trường nên tích hợp giáo dục phòng chống ma túy vào chương trình học, tổ chức hoạt động ngoại khóa. Chính quyền cần tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm các tụ điểm buôn bán ma túy, xây dựng chính sách hỗ trợ thanh thiếu niên. Các trung tâm cai nghiện cần mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng điều trị. Cộng đồng cần nâng cao nhận thức, ủng hộ người cai nghiện tái hòa nhập.

3.1. Vai trò của trung tâm cai nghiện ma túy

Trung tâm cai nghiện ma túy đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị, phục hồi người nghiện. Tại TP.HCM, các trung tâm như Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, Trung tâm Cai nghiện số 2 đã điều trị thành công cho hàng ngàn thanh thiếu niên. Các trung tâm cung cấp đa dạng phương pháp điều trị như cai nghiện bằng thuốc, liệu pháp tâm lý, lao động trị liệu. Chất lượng điều trị phụ thuộc vào đội ngũ y bác sĩ chuyên nghiệp, cơ sở vật chất hiện đại. Tuy nhiên, cần mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao.

3.2. Giáo dục phòng chống ma túy trong nhà trường

Nhà trường là môi trường quan trọng giáo dục thanh thiếu niên về tác hại của ma túy. Tại TP.HCM, nhiều trường học đã tích hợp giáo dục phòng chống ma túy vào chương trình học, tổ chức hoạt động ngoại khóa. Giáo viên cần được đào tạo chuyên sâu về phòng chống ma túy để truyền đạt kiến thức hiệu quả. Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, diễn đàn thảo luận giúp thanh thiếu niên hiểu rõ tác hại của ma túy. Kết hợp với gia đình, nhà trường có thể tổ chức các hoạt động gia đình, tăng cường sự gắn kết.

IV. Kết luận và khuyến nghị phòng chống ma túy

Nghiện ma túy ở thanh thiếu niên tại TP.HCM là vấn đề cấp thiết đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Kết quả nghiên cứu cho thấy nguyên nhân đa dạng, từ gia đình, xã hội đến bản thân thanh thiếu niên. Giải pháp phòng chống hiệu quả cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, chính quyền và cộng đồng. Gia đình cần tăng cường quan tâm, giáo dục con em. Nhà trường cần tích hợp giáo dục phòng chống ma túy vào chương trình học. Chính quyền cần tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm các tụ điểm buôn bán ma túy. Cộng đồng cần nâng cao nhận thức, ủng hộ người cai nghiện tái hòa nhập. Chỉ có như vậy, vấn đề ma túy mới được giải quyết triệt để.

4.1. Tầm quan trọng của nhận thức cộng đồng

Nhận thức cộng đồng về tác hại của ma túy là yếu tố quyết định trong phòng chống ma túy. Tại TP.HCM, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ tác hại của ma túy, dẫn đến tình trạng thờ ơ, thiếu quan tâm. Cộng đồng cần nâng cao nhận thức thông qua các chiến dịch truyền thông, tổ chức hoạt động tuyên truyền. Truyền thông đại chúng cần phối hợp với chính quyền, tổ chức xã hội để lan tỏa thông điệp phòng chống ma túy. Mỗi cá nhân cần có trách nhiệm bảo vệ thanh thiếu niên khỏi ma túy.

4.2. Triển vọng giải pháp toàn diện

Giải pháp phòng chống ma túy cho thanh thiếu niên tại TP.HCM cần tiếp cận toàn diện, bao gồm phòng ngừa, điều trị, hỗ trợ tái hòa nhập. Phòng ngừa hiệu quả thông qua giáo dục, tuyên truyền, hoạt động giải trí lành mạnh. Điều trị cần đa dạng phương pháp, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu người nghiện. Hỗ trợ tái hòa nhập cần sự quan tâm của gia đình, cộng đồng, tạo điều kiện cho người cai nghiện hòa nhập. Chính quyền cần xây dựng chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào hoạt động phòng chống ma túy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, NHỮNG THUẬT NGỮ LIÊN QUAN ĐẾN MA TUÝ Luận văn tốt nghiệp HDKH : GV. PHAN THỊ HỒNG XUÂN 1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN MA TÚY 1.1 MA TÚY LÀ GÌ ? Thuật ngữ “ma tuý“A, $e đã xuất hiện từ rất lâu ở Việt Nam, ban đầu có nghĩa là thuốc phiện, sau đó là cần sa và cô ca. Ma tuý là làm say mê, chất làm cho say, cho tÊ mê. 4) Ở Việt Nam, lần đầu tiên thuật ngữ “ma túy” chính thức được quy định tại Điều 203 của Bộ Luật hình sự năm 1985 “Tội tổ chức dùng chất ma túy”.

Những năm sau đó khái niệm “ma túy” được mở rộng về nội dung, nó không những chỉ các sản phẩm của cây thuốc phiện, cây cần sa, cây cô ca, mà còn chỉ các chất khác được tổng hợp từ phòng thí nghiệm. Theo Luật phòng chống ma túy được Quốc hội khoá X kỳ họp thứ 08 thông qua ngày 09/12/2000, tại Điều 2 quy định về ma túy như sau: “4 _ Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do chính phủ ban hành. | 2_ Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, để gây tình trang nghiện đối với người sử dụng. 3_Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn đến tình trạng nghiện đối với người sử dụng ”.

Theo Nghị định của Chính phủ số 7/ 2001 NĐ-CP ngày 01/10/ 2001 ban hành các danh mục chất ma túy và tiền chất, thì hiện nay các chất ma túy gồm 227 chất chia làm 03 danh mục và 22 hoá chất không thể thiếu được trong quá trình sản xuất điều chế chất ma tuý ®, (1) Nguyễn Văn Khôn, Hán - Việt Từ điển, NXB Khai Trí, Sài Gòn, 1960. (2) Phan Canh, Từ điển tiếng Việt, NXB Mũi Cà Mau, Cà Mau, 1997. (3) Luật phòng, chống ra tuý và các văn bản hướng dẫn thi hành, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002. SVTH : TRỊNH THANH PHONG Trang 4 Luận văn tốt nghiệp HDKH : GV.

PHAN THỊ HỒNG XUÂN Ta có thể quan niệm về ma túy như sau: Ma túy là danh từ chung để chỉ những chất tự nhiên hoặc tổng hợp có tính gây nghiện, hấp thụ nhanh, tác động trên hệ thần kinh trung ương, có biệu quả sinh học cao, tạo nên trạng thái hưng phấn, cảm xúc khoái lạc. Sử dụng ma túy dẫn đến sự lệ thuộc về mặt tâm lý và sinh học làm người nghiện luôn có nhu cầu thèm muốn sử dụng ở mọi lúc, mọi nơi. Những chất này được xã hội cấm sử dụng.2 DAC TINH CUA MA TÚY ?' Lam cho người sử dụng nó có sự ham muốn rất khó có thể kiểm chế được và buộc phải sử dụng nó bằng bất cứ giá nào. Làm cho người sử dụng nó có khuynh hướng tăng liều dùng không ngừng (lần sau phải hơn lần trước).

/ Làm cho người sử dụng nó có sự lệ thuộc (về tâm lý, thể chất hay sự lệ thuộc đồng thời). Trong y học, ma túy là thuốc có hai đặc tính: làm ngủ và mất cơn đau đớn.3 NHƯ THẾ NÀO NGHIỆN MA TÚY ? Theo Tổ chức sức khoẻ Thế Giới (WHO)) thì: “Sự nghiện ngập là một trạng thái ngộ độc kinh niên hay từng thời kỳ, do việc sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần thuốc thiên nhiên hay tổng hợp. Sự nghiện ngập có bốn đặc tính là: ham muốn chất thuốc không thể kiểm chế được hay nhu cầu phải có bằng được chất thuốc với bất kỳ giá nào; có khuynh hướng tăng dần liều lượng; lệ thuộc vào tâm lý và thường thường cả thể chất đối với tác dụng của chất thuốc; có hại cho chính bản thân người sứ dụng và xã hội”. Qua định nghĩa trên ta thấy được sự nghiện ngập nói chung, nhưng cụ thể rõ ràng như thế nào là nghiện ma tuý thì chưa được nói tới.

Cho đến nay chưa có một “định nghĩa” nào rõ ràng về øghiện ma túy được phổ biến rộng rãi và có tính thuyết phục cao. (1) Tư liệu của Trung tâm Bình Triệu, năm 1999. SVTH : TRINH THANH PHONG Trang 5 Luận văn tốt nghiệp _ HDKH : GV. PHAN THỊ HỒNG XUÂN Theo “định nghĩa” của WHO thì người nghiện có biểu lộ thái độ “ham muốn chất thuốc không thể kiềm chế được”, hay theo giáo sư Ronal Seigel (nhà tâm lý học, dược lý học_ thuộc Trường Đại học Tổng hợp California, Los Angeles, Hoa Kỳ) uỷ viên của WHO, đã khẳng định về ma túy: “Ma túy là nhu cầu tự nhiên thứ tư ( Sau ăn, uống, tình dục ) của con người, đưa đẩy con người đi ầm kiếm một thiên đàng nhân tạo”.

“Thiên đàng nhân tạo” hay “ham muốn chất thuốc không thể kiềm chế được” này đối với những người nghiện (xin tạm sử dụng như vậy) thì cái họ ham muốn thực sự là cái cẩm giác độc đáo, họ gọi là “phi ”, “phê”. Như vậy đối với họ cái họ nghiện là cái cảm giác “phê”, “ phi” mà ma túy là một phương tiện quan trọng, nếu không có nó thì không có cảm giác đó, cái cẩm giác đó có thể được gọi là “cảm giác ma túy”. Hiện nay, khi nói về nghiện ma túy thì người ta sử dụng những danh từ như “lạm dụng thuốc”, “lệ thuộc chất gây nghiện”, “lệ thuộc tâm lý”,“lệ thuộc thể chất (cơ thể)”, “quen thuốc”, “nghiện thuốc”. Nói chung, nghiện ma túy là sự lặp đi lặp lại nhiều lần hành vi sử dụng ma túy, dẫn đến tâm lý nghiện cảm giác ma tuý, cơ thể nghiện chất thuốc gây nghiện, ngừng sử dụng chất ma túy, cơ thể bị hụt hãng gây nên hội chứng vật vã (hay còn gọi là hội chứng cai thuốc, lên cơn nghiện), tâm lý thì thèm khát cảm giác ma túy triển miên.4 MỘT SỐ THUẬT NGỮ KHÁC LIÊN QUAN ĐẾN MA TUÝ Theo Điều 2 Luật phòng chống ma túy năm 2000, tại một số Điều khoản có quy định như sau: _ “Tiền chất là các hoá chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma tuý, được quy định trong danh mục do Chính phủ ban hành” (khoản 4) _ “Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần là loại thuốc chữa bệnh được quy định trong doanh mục do Bộ Y tế ban hành, có chứa chất gây nghiện, và chất hướng thần” (khoản 5).

(1) Tư liệu của Trung tâm Bình Triệu, năm 1999, SVTH : TRINH THANH PHONG Trang 6 Luận văn tốt nghiệp HDKH : GV. PHAN THỊ HỒNG XUÂN _“Phòng chống ma túy là phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma túy và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy” (khoản 7). _“Té nạn ma túy là tinh trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy” (khoản 8). _ _ Các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; Người nghiện ma túy cũng được quy định về cách hiểu trong luật này (các khoản 9,10,1 1).2 PHAN LOAI MA TUY Nhằm phục vụ cho những mục đích khác nhau, ma túy - chất ma túy được chia ra từng nhóm khác nhau dựa trên những căn cứ nhất định.

Nhìn chung, ma túy được phân loại theo những dạng sau : _ Căn cứ vào nguồn gốc của ma tuý; _ Căn cứ vào mức độ gây nghiện và khả năng bị lạm dung; _ Dựa vào tác dụng sinh lý trên cơ thể người; _ Căn cứ vào nguồn gốc của ma túy và tác dụng dược lý. | _ Ở đây, người nghiên cứu xin trình bày theo một trong những cách quen thuộc vẫn được sử dụng là: Phân loại ma túy căn cứ vào nguồn gốc. Theo cách phân loại này, ma túy được chia làm 3 nhóm: Ma túy tự nhiên, ma tuý bán tổng hợp và ma túy tổng hợp. Tuy nhiên, các chất ma túy bán tổng hợp và các chất ma túy tổng hợp thường được gọi chung là các chất ma túy tổng hợp.1 MA TÚY CÓ NGUỒN GỐC TỰ NHIÊN Ma túy có nguồn gốc tự nhiên là ma túy có được bằng cách thu hái từ các cây trồng tự nhiên hoặc nuôi trồng, từ các sản phẩm tách chiết, tinh chế từ các sản phẩm thu hái đó.1 CAY THUOC PHIEN VA CAC SAN PHAM _ Cây thuốc phiện đã được con người biết đến từ rất lâu, khoảng 4000 năm trước Công nguyên, người ta đã biết đến cây Thẩu_tên khoa học là Papaver SVTH : TRỊNH THANH PHONG _— Trang7 Luận văn tốt nghiệp HDKH : GV.

PHAN THỊ HỒNG XUÂN somniferum, ngày nay thường gọi là cây thuốc phiện. Nó còn được biết đến với nhiều tên khác nhau như: anh túc, a phiến, nha phiến, ả phù dung. Ở Việt Nam, cây thuốc phiện được trồng chủ yếu ở các tỉnh miễn núi phía Bắc: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Giang, Sơn La, Lai Châu. _ Từ nhựa quả chưa chín của cây thuốc phiện, người ta lấy nó được một thứ gọi là Á phiện_ thuốc phiện tự nhiên, tên khoa học là opium mà những từ dùng trong giới nghiện là: hàng đen, cơm chín, hàng cái.

Á phiện được bào chế để sử dụng dưới hai dạng á phiện sống (là nhựa thuốc phiện mới thu hoạch, được phơi khô và đóng lại thành bánh, có để lẫn cả với hoa, lá và cành nhỏ), á phiện chín (điều chế từ á phiện sống bằng cách chưng cất với tỉ lệ 200g thuốc /1 lít nước). Thuốc phiện được người nghiện dùng theo ba cách: để hút, hít khói qua tẩu, bàn đèn, pha loãng với nước để tiêm chích tĩnh mạch, nuốt hoặc uống. Ngoài “hàng cái” ra, thuốc phiện còn một dạng khác là “sái” thuốc phiện chứa một lượng nhất định morphine (khoảng 5%), gọi là “hàng sái (thứ nhựa còn dính ở bàn đèn hay tẩu thuốc, sau nhiễu ngày, người ta cạo chất nhựa ấy ra và pha với nước thành dung dịch để tiêm chích lần hai). Trong nhựa thuốc phiện có nhiều thành phần khác nhau có 23 loại alkaloid là những hoạt chất mạnh nhưng thành phần quan trọng gây ức chế thần kinh, giảm đau và gây nghiện là morphine và codeine.

| * MORPHINE (tên khác là Morphia) Morphine là một alkaloid trong các alkaloid của thuốc phiện được tính chế : thành công lần đầu tiên vào năm 1803 và được coi là “món quà của chúa” vì những đặc tính giảm đau của nó. Người ta cũng dùng morphine để chữa rối loạn thần kinh, mất ngủ, suy nhược và mệt mới. Tuy nhiên, từ năm 1870 đã có sự nghỉ ngờ về tính gây nghiện của morphine và đến năm 1879 sự thực về nghiện morphine đã được công nhận. Morphine có tên khoa học là: 7,8_dehydro_4,5_epoxy_3,6_dihydroxy_ N_methylmorphinan, công thức hoá học là: C;;H¡sNÑOzH;O, có các dẫn chất: + Morphine axetate, công thức hoá học là: C¡;H¡sNOa.