CHƯƠNG 1: MOT SỐ VAN BE LY LUẬN VE VAI TRÒ PHÁP LUẬT TRONG VIỆC CÔNG NHAN, TON TRỌNG, BẢO VỆ, BAO DAM QUYỀN CON NGƯỜI 11. _ Mộtsố van dé ly luận về quyền con người 111 Khái niệm quyêu con người + Định nghĩa Trong quá trình loài người phát triển, bởi tính chất quan trọng nên van để quyên con người dén hình thành và được quan tâm cả về phương diện thực tiễn cũng như lý luận. Đây luôn là vẫn để được quan tâm hang đều của toàn. nhân loại ở mỗi giai đoạn phát triển, không phân biệt không gian hay hoàn.
Khi xế hội loài người phát triển qua các hình thai từ Công sản nguyên thủy, đến Chiém hữu nô dén Phong kién, đến Tw bản chủ nghĩa, đến Công sản chũ ngiãa (giai đoạn đâu la Chủ nghĩa xã hôi) thisong song với đó, quyền con người con người cũng dẫn được mỡ rông va đảm bao hơn, giá tri cia con người ngày cảng được xem trong hơn. Sự mỡ rộng, phát triển la kết quả khẳng đính sự thành công của quả trình đầu tranh, cach mang sã hồi, là quá trình loài người dẫn tự gidi thoát mình. Quyển con người tao nên sự khác biệt cho con người, thể hiện sự biển bộ vượt bậc, rằng con người biết tự bảo vệ, đấu tranh và lợi ích của chính mảnh. Quyển con người (human rights) là mốt trong những giá trị nhân văn cao cả nhất cũng là vẫn để lớn lao, phức tap, là một khái niệm thường, xuyên được dùng và được phân tích đưới nhiễu phương diện khác nhau.
X# vẻ khía cạnh ngôn ngữ, human rights trong tiếng Anh thường được dich là quyển con người hoặc lảnhân quyển Trong Đại từ điển Tiếng Việt, “nhân Tuy theo mỗi một góc độ và mục tiêu nghiền cứu đối với quyển con. người ma cdc chủ thể nghiền cứu đưa ra mốt định nghĩa khác nhau. Tổng hop theo cái nhìn chung tổng quát vả phổ biến nhất, định nghĩa về quyền con. người của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc thường được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu, thì “quyén con người ia những bảo adm pháp if toàn câu có.
tác ching bảo vệ các cá nhân và các nhóm chỗng lai những hành động hoặc sự bỗ mặc mà làm tôn hại đến nhân phẩm những sự được phép và tự do cơ bản của con người “2. Cùng với đó, quyền con người còn được diễn giải theo quan điểm của học thuyết về các quyền tự nhiên, theo đó, “quyên con người. là những sự được pháp mà tat cả thành viên của cộng đồng nhân loại. _phân biệt giới tỉnh, chủng tộc, tôn giáo, địa vi xã lôi.
có được từ lầu ho được sinh ra bởi vì là con người "Ê Ở Việt Nam, theo công trinh nghiên cứu của một số chuyên gia, cơ quan thì “quyền cơn người là những nin cẩu, lợi ích tự nhiên, von có và khách quan của con người được ghi nhận và bdo về trong pháp luật quốc gia và các thôa thuận quốc tế 4 Những đặc quyển cơ bản mang tính tự nhiên ‘bao gồm: quyên được song, được bảo về, được tự do phát triển Cho dit những. đặc quyền đó là tự nhiên vốn con người sinh ra đã có, nhưng nêu chưa được công nhận không cỏ cỡ sở để làm căn cử äp đungvảo trong đời sông thực tế hoặc được áp đụng một cách không thống nhất, đông bộ. Do vậy, để thật sự đạt tới cải gọi là quyền (nghĩa là con người phải có được trên thực tổ) thi cần phải có công cu để ghỉ nhận, bao dim thực hiện. Công cụ nay có thể là bằng 'pháp luật, bằng quyên lực tối cao như quyên lực nha nước.
Để có thé bão vệ cho con người như đúng vai trò vốn có của nó thi các đặc quyên phải được. ‘nha nước, pháp luật ghi nhân, diéu chỉnh, bảo dim thực hiện. "ưu chung lại, các định quan điểm nêu trên đều có điểm chung đó 1a: quyên con người được xác định như những chuẩn mực được pháp luật, công đông con người thửa nhân, tuân thủ. Những chuẩn mực này là đúc rút từ quá trình phát triển không ngừng của toản nhân loại qua từng thời kỳ.
đó, con người snhra đời được bão vệ danh dự nhấn phẩm, được đầm ‘bao những quyên lợi cẩn thiết để có cơ hội phát trếntổi đa những khả viện Chink quốc gin HB Chỉ Mn Gio in Tý Ive Tháp tết vé 0ipỗncơnngrời ing cho 18 i to cao cáp lc i NB. tã Bence chin sean 2011 17 2091 15 `Học viện Chi quốc gia H C14 Mind Giá in Tý lune Thấp ue vd Giyỗncơnngrời đồng cho ý i tan cao cáp luận chin i Nô, lý luận Cah tả bncócáp nhật chàhianêm 2027 "He vê Clôntmt quÉc gia HỒ Chi Minh Giáo ink Tý tana Pp tết vé lpŠncơnngtờt (ding cho 16 di to cao cáp Ệ Ici i, 15 lệ Cid. tt Bone cập chin stan 2031 10 nang của ban thân với tư cách là một con người. Quyền con người nổi bật lên lacdcgia tri nhân vincao đepluônđươctên trongva bảo về ở khắp các quốc gia, trong suốt những thời kỷ phát tnén của lịch sử loài người + Đặc điểm và các thuộc tính quyền con người.
Dựa trên những phân tích nêu trên về quyển con người thi ta có thể thấy các quyền con người có các đặc điểm nổi bật như sau: 'Quyền con người mang tinh phô quát và không thé chuyên. Điều này có nghĩa lả quyển con người có ở tat cA moi nơi va thuộc vé cá nhân của mỗi người ma không thể chuyển giao cho cá thể khác hoặc bị ai khác lấy đi. Tính phổ quát có thé được hiểu rằng quyền con người 1a những gì tự nhiên, sẵn có của con người, con người không cân phải tim kiểm hay nhân. lại từ ai.
Những quyễn trên được thực hiện bình đẳng đối với tất cả moi công dân, Không có sw phân biệt đổi xử bởi bất kỳ điều gì cho dila đó là ai, thuộc dân tộc như thé nào, có trình độ học van ra so, nghề nghiệp, đô tui quan điểm chính trì như thế nảo. Cẩn ác dinhré răng hơn: bản chất của việc bình đẳng vé quyển con người không đồng nghĩa với chuyện là mọi người cùng có mức hưởng những quyển gidng nhau, mA lai la bình đẳng vẻ vai trò chủ thé của quyền con người. Con người déu có những cơ hội hưởng thụ các quyên bình đẳng giống nhau, tuy vậy nhưng ma mức độ được hưởng các quyển lại tuy thuộc vào khả năng của bản thân mỗi cá nhân, cũng như vào tỉnh hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá nơi người đó đang sinh sống Vi dụ, cùng lả được quyển được đi học, được hưởng nên giáo duc day đủ. Tuy nhiên mỗi trẻ em ở một ving miền, một đất nước thâm chí trong một gia đình lại có những điểm khác nhau nhất định.
Điểm chung lả các em déu có quyển được đi học, được tiếp thu sử giáo duc phủ hợp. Tinh không thể tước bỏ. " Không bi tước bỗ nghĩa là quyển con người sẽ không bị bat cứ chủ thể nao tước đoạt hay hạn chế một cách tuỳ tiện dù đó làgiai cấp cảm quyển hay Nha nước và các cơ quan quyền lực Nha nước. Từ “tuỷ tiện” được nhắc đến 6 đây ý chỉ giới han của van đẻ.
Nghĩa lả trừ trường hợp sự tước đoạt đó nhằm bảo vệ các quyển con người của chủ thể khác do các hành vi được xác định là nguy hiểm, xâm pham đền khả năng hưởng quyển của người khác, cần được ngăn chăn. Điều đó cho thấy không có sự tuyết đổi ring nhân. quyển không bao giờ bi tước bỏ. Khi một người phạm một tôi ác thi tủy theo quy định pháp luật tai nơi người đó sông va mức độ vị phạm mà có thé bị tước tư do theo pháp luật, hoặc sự trừng phat cao nhất là mất quyển được sống.
Vi du, một cá nhân có thể chịu sự trừng phạt, hạn chế của pháp luật đó 1à tước quyển tư do hoäc thâm chi là tước quyển sống nếu như người đó có các hảnh vi vi phạm xâm phạm dén các quyền của người khác, gây ra hậu qua xâu, ảnh hưỡng đền việc người khác hưởng các quyển của mình. Mức độ bi hạn chế sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trong của hảnh vi vi phạm và các quy định của pháp luật. Xét thay, việc hạn ch, trừng phat nay là dé hiểu va cần thiết để nhằm mục dich trừng phạt đổi với chính anh ta nói riếng va răn đe, giáo dục đổi với xã hội nói chung Tuy nhiên, cơ sỡ của sự tước đoạt này được giải thích từ góc độ bảo vệ các quyên con người. Do đó, có thé thay dé được hưởng đây đũ các quyển con người của minh thi chính bản thân chúng ta phải tôn trong các quyền con người cũa người khác Tinh không thé phân chia Đã là quyển con người thi déu thiết yêu và quan trong ngang nhau vậy nên nguyên tắc 1a không được xem trong hay cho là quyển nao giá tri hơn quyển nao.
Tat cả các quyền tao thảnh một khỏi thống nhất là quyển con người va dành cho tat cả moi người như nhau. Điều đó thể hiện tính không phân chia của quyển con người. Ví dụ, các quyển chính trị - dân sự có vi trí quan trong và thiết yêu tương tự như quyển về kinh tế - zã hội. Con người đủ 1ã bị tước đoạt bat kỳ một loại quyền con người nao đều ảnh hưởng đến nhân phẩm vả sự phát triển bình thường của mình.
Tuy vậy, tính chất không thể n phân chia không có ngtifa rằng mọi quyển con người đều tắt buộc đượcbão đâm, vả nhận được sư quan tâm đồng thời như nhau ở mọi đối tương, trong mọi bồi cảnh. Tùy thuộc vao hoản cảnh cụ thể, đối tượng cụ thể thì có thể ưu. tiên một số nhóm các quyên can thiết hơn tại thời điểm do. Sự ưu tiên nay phải dựa trên su đánh giá chủ quan về giá trị của các quyển.
Ví dụ, toàn xã hội đang trong béi cảnh chung là thiên tai, dịch bệnh thi ho can được dim bão fa quyền được chăm sóc y tế, quyền được hưởng an sinh xã hội, còn đối với những người đang sống trong hoàn cảnh chiến tranh, đắt nước bi zâm lược thi quyển ma họ can va quan tâm là quyền được sóng, quyền được tự do. Con người cần gì thì được dap ứng kip thời thì mới thể hiện đúng bản. chat giá trí của quyển con người, đó là dé cao con người, đảm bao cho cho con người được sống vả phát triển tốt nhất.