TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HOC CAP TRUONG DE TAI NGHIEN CUU VAI TRO CUA HOI BAO VE NGUOI TIEU DUNG TRONG VIEC Mã số: LH-2010-03/DHL - HN CHU NHIEM DE TAI: TS. NGUYEN THI VAN ANH HA NỘI - 2011 NHỮNG NGƯỜI THAM GIA THỰC HIỆN DE TÀI Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Thị Vân Anh Trường Đại học Luật Hà Nội Các tác giả chuyên đề khoa học: 1. Nguyễn Thị Van Anh ; Chuyén dé 1 (Truong Dai hoc Luat Ha N61) 2.
Nguyén Van Cuong Chuyén dé 2 (Bộ Tu Pháp) 3. Đỗ Gia Phan (Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu ding VN Chuyên đề 3 4. Doan Quang Đông ` Chuyên đê 4 (Cục Quản lý Cạnh tranh) 5. Đỗ Gia Phan ; _ 4 ¬ Chuyên đê 6 (Hội Tiêu chuân và Bảo vệ Người tiêu dùng VN) 7.
Vương Ngọc Tuấn ` _ : ¬ Chuyên dé 7 (Hội Tiêu chuân và Bảo vệ Người tiêu dùng VN) 8. Doan Quang Đông : Chuyên dé 8 (Cuc Quan ly canh tranh) 9. Dang Thanh Nga &TS. Nguyén Thi Van Anh : Chuyên đê 9 (Trường Đại học Luật Hà Nội ) 10.
Nguyễn Văn Thành — Chuyén dé 10 (Cuc Quan ly canh tranh) 11. Nguyễn Thị Vân Anh Chuyén dé 11 (Trường Dai học Luật Hà Nội) MỤC LỤC 9600210. CÁC CHUYEN DE NGHIÊN CỨU. 221132 sen Chuyên dé I: Tổng quan pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng.
Chuyên đề 2: Cac thiết chế thực thi pháp luật bảo vệ người tiêu dùng ở Việt 53 TNam. HH HH HH ng nh nh vn Chuyên đề 3: Quá trình hình thành và phát triển các hội bảo vệ người tiêu 83 dùng ở Việt Nam. Chuyên đề 4: Địa vị pháp lý của các hội bảo vệ người tiêu dùng theo pháp 94 luật Việt Nam hiện hành. Chuyên đề 5: Vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng trong phản biện và giám 110 định xã hội.- c2 2n sa Chuyên đề 6: Vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng trong việc giáo dục 121 UE TL UIs » weno 2 con ss om 5 cme x en comet eae pe Deo sD ng ni Chuyên dé 7: Vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng trong việc giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng.----- << cs: 133 Chuyên đề 8: Mối quan hệ giữa hội bảo vệ người tiêu dùng với cơ quan nhà nước, các tô chức trong nước và quốc tế trong việc bảo vệ 144 quyền lợi người tiêu dùng.------c << 222cc eee Chuyên đề 9: Thực trạng nhận thức của người tiêu dùng về vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng trong việc bảo vệ người tiêu dung.
153 Chuyên đề 10: Kinh nghiệm hoạt động của Hội tiêu chuẩn và bảo vệ quyền lợi 160 người tiêu dùng tỉnh Kiên Giang. Chuyên đề 11: Vai trò của tô chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở một sỐ 171 nước trên thé ØIỚI.-cc- c2 eens tenet ens CAC PHU LỤC. 2221020002000 0 0011111111111 111511111 11x11 se 181 Phụ luc 1: Danh sách các hội bảo vệ người tiêu dùng địa phương được thành 181 lập tính đến tháng 2/2010. c7 1211121112111 2 Phụ lục 2: Kiến nghị của Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam 182 gửi Thủ tướng chính phủ về hợp đồng nước sạch.
Phụ lục 3: Báo cáo khảo sát tình hình chất lượng dây điện bọc nhựa PVC. Phu lục 4: Mẫu đơn khiếu nại của người tiêu đùng.--------<-- 191 Phụ lục 5: Phiếu trưng cầu ý kiẾn.- CC n2 112 11k ớn 192 Phụ lục 6: Kết quả điều tra thực trạng nhận thức của người tiêu dùng về vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng trong việc bảo vệ người tiêu dùng. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 211 DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT STT Chữ viết tắt Xin đọc là 1 VINASTAS Hội Tiêu chuẩn và Bao vệ Người tiêu dùng Việt Nam 2 NTD Người tiêu dùng 3 Hội Hội bảo vệ người tiêu dùng 4 Thương nhân Tổ chức và cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ 5 LHQ Liên hiệp quốc 6 Cl Tổ chức Quốc tế người tiêu dùng 7 VPTVKN Văn phòng tư vẫn khiếu nại 8 NKN Người khiếu nai 9 NBKN Người bị khiếu nại PHAN I TONG THUAT KET QUA NGHIEN CUU CUA DE TAI “NGHIÊN CUU VAI TRO CUA HOI BAO VE NGƯỜI TIEU DUNG TRONG VIỆC BAO VE NGƯỜI TIEU DUNG Ở VIỆT NAM” 1. PHAN MO DAU 1.
Tính cấp thiết của đề tai Quan hệ giữa NTD và tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dich vụ (thương nhân) là một loại quan hệ dân sự phổ biến trong xã hội. Chúng được thiết lập, thực hiện và bảo vệ theo các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự là nguyên tắc tự do thỏa thuận và nguyên tắc bình dang. Tuy nhiên, trong mối quan hệ giữa NTD và thương nhân, NTD thường ở vị trí yếu thế, bởi sự hạn chế về thông tin, về kiến thức chuyên môn đặc biệt là các thông tin và kiến thức liên quan đến đặc tính kĩ thuật, tính năng sử dụng, nguồn gốc xuất xứ của sản phâm cũng như sự hạn chế về khả năng đàm phán hợp đồng và khả năng chịu rủi ro khi mua sản phẩm. Do đó, dé dam bảo sự bình dang trong quan hệ giữa NTD và thương nhân cần thiết phải có sự bảo vệ NTD bằng các chính sách bảo vệ NTD của nhà nước.
Một trong công cụ quan trọng của chính sách bảo vệ NTD là pháp luật bảo vệ NTD. Việc ban hành pháp luật bảo vệ các quyền và lợi ich hợp pháp của NTD là để bảo vệ sự phát triển bền vững của xã hội. Bảo vệ NTD là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó các tô chức bảo vệ NTD (các hội bảo vệ NTD) là tô chức xã hội có một vai trò quan trọng trong việc tham gia xây dựng và thực thi pháp luật bảo vệ NTD. Sự ra đời của các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã góp phan rất lớn vào phong trào bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam.
Cho đến thời điểm này, cả nước có 38 hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được thành lập hoạt động ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương va | Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ NTD Việt Nam hoạt động trong phạm vi cả nước (xem phụ lục số 1). Các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã có nhiều tích cực, sáng tạo để bảo vệ NTD trong nhiều mặt hoạt động như: Tham gia góp ý xây dựng pháp luật bảo vệ NTD, tiép nhận và xử lí các khiếu nại của NTD, tham gia giáo dục NTD, tuyên truyền hướng dẫn NTD bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, do phải đối mặt với những khó khăn về nguồn lực tài chính, nhân lực cũng như kinh nghiệm hoạt động, và những khó khăn khác, các t6 chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam nhìn chung hoạt động chưa có hiệu quả, chưa thể hiện tốt vai trò của tổ chức xã hội trực tiếp bảo vệ quyền lợi của NTD trong tình hình mới. | Ngày 17/11/2010, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Chương III của Luật đã dành 3 điều (từ Điều 27 đến Điều 29) quy định về trách nhiệm của tổ chức xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi NTD. Những quy định này là co sở pháp lí quan trọng khang định trách nhiệm, tác dụng cũng như chức năng của các tô chức xã hội nói chung và các hội bảo vệ NTD nói riêng trong việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của NTD. Xuất phát từ những lí do nêu trên, chúng tôi cho rằng việc thực hiện đề tài: “Nghiên cứu vai trò của hội bảo vệ NTD trong việc bảo vệ NTD” là rất cần thiết dé đánh giá thực trạng hoạt động của tô chức này, từ đó đưa ra một số giải pháp tong thé dam bảo cho các hội bảo vệ NTD hoạt động thực sự có hiệu quả. Mặt khác những nghiên cứu của đề tài này cũng rất thiết thực cho việc giảng dạy các van đề liên quan đến hoạt động của hội bảo vệ NTD, một trong những nội dung của môn học Luật cạnh tranh và bảo vệ NTD tại trường Đại học Luật Ha Nội (môn học nay sẽ chính thức được giảng từ học kỳ I năm học 2011-2012 cho sinh viên chính quy khóa 33).
Tình hình nghiên cứu đề tài Sau một thời gian tương đối dài tìm hiểu tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến vai trò của hội bảo vệ NTD trong việc bảo vệ NTD, chúng tôi nhận thấy trong các công trình khoa học đã được công bố hầu như chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thông và đây đủ vê vân đê này. Bảo vệ NTD, pháp luật bảo vệ NTD và đặc biệt là vai trò của hội bảo vệ người tiêu dùng là những nội dung nghiên cứu tương đối mới ở nước ta. Có thê thấy, gần đây dé phục vu cho việc xây dựng dự thao Luật bảo vệ quyền lợi NTD thì các vấn đề này mới được xã hội và các nhà khoa học quan tâm. Trong quá trình xây dựng dự án Luật bảo vệ quyền lợi NTD, Hội tiêu chuẩn và bảo vệ NTD Việt Nam (VINASTAS) cùng Bộ Công thương đã tổ chức một số budi hội thảo và tọa đàm trong đó có nội dung bàn thảo về vai trò của hội bảo vệ NTD như: Hội thảo “Nâng cao năng lực giải quyết khiếu nại của Hội tiêu chuẩn và bảo vệ NTD tại Việt Nam” tô chức ngày 13 tháng 10 năm 2010 tại Hà Nội hay Tọa đàm “Kỷ niệm ngày quyền của người tiêu dùng quốc tế và tuyên dương tập thể, cá nhân có thành tích trong hoạt động bảo vệ NTD” tô chức ngày 15 tháng 3 năm 2009 tại Ha Nội.
Ngoài ra, một số nhà khoa học đã có một số bài viết tham gia đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo Luật bảo vệ quyền lợi NTD và có bàn đến vai trò, trách nhiệm của hội bảo vệ NTD như: Bài 2 viết của TS Đinh Thị Mỹ Loan với tiêu đề: “Hội bảo vệ NTD ở nước ta hiện nay — Thực trạng hoạt động và định hướng đôi mới” (tham luận tại Hội thảo “Pháp luật về bảo vệ NTD — Kinh nghiệm quốc tế, thực trạng và triển vọng ở Việt Nam” do Viện nhà nước và pháp luật cùng Viện KAS tổ chức tại Hà Nội tháng 11/2009); Bài viết của TS. Phan Huy Hồng “Vai trò của các tổ chức bảo vệ NTD ở Việt Nam” (đăng trên trang web www.