Luận văn thạc sĩ về cơ chế bảo vệ người tham gia trong hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu cơ chế bảo vệ người tham gia trong hoạt động bán hàng đa cấp tại việt nam thực trạng và giải pháp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Huyện
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ CƠ CHẾ BẢO VỆ NGƯỜI THAM GIA BÁN HÀNG ĐA CẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG ĐA CẤP TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp và người tham gia bán hàng đa cấp
• 1.1.1. Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp
• 1.1.2. Khái quát về người tham gia bán hàng đa cấp
• 1.2. Lý luận chung về cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 1.2.1. Khái niệm cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 1.2.2. Nội dung cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 1.2.3. Ý nghĩa của cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 2. Chương 2: CƠ CHẾ BẢO VỆ NGƯỜI THAM GIA BÁN HÀNG ĐA CẤP VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam
• 2.2. Quy định pháp luật về bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 2.3. Công tác bảo vệ người tham gia của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán hàng đa cấp
• 2.4. Thực tiễn thực hiện cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam
• 2.4.1. Những thành tựu đã đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế, bất cập còn tồn tại
• 2.4.3. Nguyên nhân tồn tại những hạn chế, bất cập
• 3. Chương 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP THI HÀNH CƠ CHẾ BẢO VỆ NGƯỜI THAM GIA BÁN HÀNG ĐA CẤP TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp
• 3.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp
• 3.3. Hoàn thiện quy định pháp luật về xử phạt vi phạm
• 3.4. Một số kiến nghị hoàn thiện cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam
• 3.5. Kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ người tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp và người tham gia bán hàng đa cấp

Hoạt động bán hàng đa cấp (BHĐC) là một phương thức kinh doanh đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Theo định nghĩa tại Nghị định số 40/2018/NĐ-CP, BHĐC là hình thức kinh doanh thông qua mạng lưới người tham gia, trong đó người tham gia không chỉ bán hàng hóa mà còn có thể tuyển dụng thêm người khác tham gia vào mạng lưới. Điều này tạo ra một hệ thống phân phối hàng hóa có nhiều cấp độ, giúp tăng cường khả năng tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, mô hình này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là đối với người tham gia khi họ có thể trở thành nạn nhân của các doanh nghiệp lừa đảo. Những doanh nghiệp này thường lợi dụng sự nhẹ dạ của người tiêu dùng, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về tài chính và tâm lý cho những người tham gia. Theo số liệu thống kê, số lượng người tham gia vào BHĐC tại Việt Nam đã tăng mạnh trong những năm qua, nhưng cũng đi kèm với đó là sự gia tăng của các vụ lừa đảo trong lĩnh vực này. Do đó, việc xây dựng một cơ chế bảo vệ người tham gia là cần thiết để đảm bảo quyền lợi cho họ.

1.1 Khái niệm về hoạt động bán hàng đa cấp

Thuật ngữ bán hàng đa cấp xuất hiện lần đầu tiên tại Việt Nam trong Luật Cạnh tranh 2004. Theo đó, hoạt động này được định nghĩa là phương thức tiếp thị hàng hóa thông qua mạng lưới người tham gia. Đặc điểm nổi bật của BHĐC là người tham gia không chỉ bán hàng mà còn có thể nhận hoa hồng từ việc tuyển dụng thêm người khác vào mạng lưới. Điều này tạo ra một mô hình kinh doanh có tính chất kim tự tháp, nơi mà những người ở cấp trên có thể thu được lợi ích lớn hơn từ việc phát triển mạng lưới dưới họ. Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến những rủi ro lớn cho người tham gia, đặc biệt là khi doanh nghiệp không tuân thủ quy định pháp luật, dẫn đến việc người tham gia không nhận được quyền lợi chính đáng của mình.

II. Thực tiễn thực hiện cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam

Mặc dù có sự phát triển mạnh mẽ của bán hàng đa cấp, thực tiễn cho thấy rằng cơ chế bảo vệ người tham gia vẫn còn nhiều hạn chế. Hiện nay, các quy định pháp luật về BHĐC tại Việt Nam chủ yếu được quy định trong các nghị định như Nghị định số 40/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này chưa thực sự hiệu quả. Nhiều người tham gia vẫn phải đối mặt với các rủi ro lớn từ các doanh nghiệp không minh bạch. Những hạn chế trong công tác quản lý và giám sát của các cơ quan chức năng đã dẫn đến nhiều vụ việc lừa đảo, gây thiệt hại cho hàng triệu người tham gia. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu hụt thông tin minh bạch về các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Chính vì vậy, việc nâng cao hiệu quả thực thi cơ chế bảo vệ người tham gia là một yêu cầu cấp thiết.

2.1 Những thành tựu đã đạt được

Trong thời gian qua, Việt Nam đã có những bước tiến nhất định trong việc quản lý hoạt động bán hàng đa cấp. Các cơ quan chức năng đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh hoạt động này, tạo ra hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp hoạt động hợp pháp. Một số doanh nghiệp đã thực hiện tốt các quy định, góp phần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về bảo vệ người tiêu dùng trong lĩnh vực BHĐC. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đủ để bảo vệ triệt để quyền lợi của người tham gia, khi mà các doanh nghiệp lừa đảo vẫn tồn tại và hoạt động một cách tinh vi.

III. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp thi hành cơ chế bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của cơ chế bảo vệ người tham gia, cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến bán hàng đa cấp. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống thông tin minh bạch về các doanh nghiệp BHĐC, giúp người tham gia có thể dễ dàng tra cứu và đánh giá độ tin cậy của các doanh nghiệp. Ngoài ra, việc đào tạo người tham gia về cách nhận diện các dấu hiệu lừa đảo cũng là một giải pháp quan trọng giúp họ bảo vệ quyền lợi của mình.

3.1 Định hướng hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ người tham gia

Cần thiết phải xây dựng một khung pháp lý rõ ràng hơn về bảo vệ người tham gia trong hoạt động bán hàng đa cấp. Các quy định cần phải cụ thể hóa quyền lợi và nghĩa vụ của người tham gia, đồng thời quy định trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc cung cấp thông tin minh bạch. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người tham gia mà còn nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần có những biện pháp khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện tốt các quy định pháp luật, từ đó tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam đã trải qua hơn 20 năm phát triển kể từ khi chính thức được thừa nhận và điều chỉnh bởi Luật Cạnh tranh năm 2004. Theo báo cáo của ngành, số lượng người tham gia bán hàng đa cấp có thể lên tới hàng trăm nghìn người mỗi năm, với doanh thu và quy mô mạng lưới ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là các hành vi bán hàng đa cấp bất chính, lừa đảo, gây thiệt hại lớn về tài sản và tinh thần cho người tham gia.

Luận văn tập trung nghiên cứu cơ chế bảo vệ người tham gia trong hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam, với phạm vi nghiên cứu từ năm 2004 đến tháng 6 năm 2021, đặc biệt chú trọng giai đoạn từ năm 2014 trở lại đây khi các quy định pháp luật về bán hàng đa cấp được hoàn thiện và siết chặt hơn. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng thi hành cơ chế bảo vệ người tham gia, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tham gia bán hàng đa cấp.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác xây dựng pháp luật mà còn góp phần nâng cao nhận thức, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia, đồng thời góp phần ổn định trật tự kinh tế - xã hội trong lĩnh vực kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về cơ chế bảo vệ người tiêu dùng và mô hình quản lý nhà nước trong kinh doanh đa cấp. Lý thuyết cơ chế bảo vệ người tham gia tập trung vào việc xây dựng hệ thống các quy phạm pháp luật và thiết chế quản lý nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia bán hàng đa cấp. Mô hình quản lý nhà nước được áp dụng nhằm phân tích vai trò của các cơ quan quản lý từ trung ương đến địa phương trong việc giám sát, thanh tra, xử lý vi phạm và tuyên truyền pháp luật.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: bán hàng đa cấp (Multi Level Marketing), người tham gia bán hàng đa cấp, hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, tiền ký quỹ, hành vi vi phạm trong bán hàng đa cấp, và cơ chế xử lý tranh chấp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành (Luật Cạnh tranh 2004 và 2018, Nghị định số 110/2005/NĐ-CP, 42/2014/NĐ-CP, 40/2018/NĐ-CP, 98/2020/NĐ-CP), báo cáo của Bộ Công Thương, số liệu thống kê về cấp giấy chứng nhận, xử phạt vi phạm hành chính, khiếu nại tố cáo từ năm 2014 đến 2021.

Phương pháp phân tích bao gồm tổng hợp, thống kê, so sánh và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các doanh nghiệp bán hàng đa cấp được cấp giấy chứng nhận trong giai đoạn nghiên cứu, cùng với các trường hợp vi phạm và khiếu nại được ghi nhận. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các doanh nghiệp và người tham gia trên phạm vi toàn quốc.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2004 đến tháng 6 năm 2021, tập trung phân tích sâu giai đoạn 2014-2021 khi các quy định pháp luật được hoàn thiện và thực thi mạnh mẽ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hoàn thiện khung pháp lý: Từ năm 2004 đến nay, hệ thống pháp luật về bán hàng đa cấp đã được hoàn thiện qua các văn bản như Luật Cạnh tranh, Nghị định số 110/2005, 42/2014, 40/2018 và 98/2020. Đặc biệt, Nghị định 40/2018 đã siết chặt các quy định về bảo vệ người tham gia, quy định rõ các hành vi bị cấm, trách nhiệm doanh nghiệp và quyền lợi người tham gia. Số liệu cho thấy từ năm 2014 đến 2020, số doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận hoạt động bán hàng đa cấp giảm mạnh, chỉ còn khoảng 6 doanh nghiệp được cấp mới mỗi năm, so với hàng chục doanh nghiệp trước đó.

2. Công tác quản lý và giám sát: Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì quản lý nhà nước về bán hàng đa cấp, phối hợp với các bộ ngành và địa phương thực hiện thanh tra, kiểm tra. Từ năm 2015 đến 2020, đã có hơn 17,6 tỷ đồng tiền phạt được xử lý đối với các doanh nghiệp vi phạm, với 24 doanh nghiệp bị thu hồi giấy chứng nhận. Số liệu xử phạt tại địa phương cũng lên tới hơn 14 tỷ đồng trong cùng giai đoạn.

3. Thực trạng khiếu nại, tố cáo: Từ năm 2016 đến tháng 6 năm 2021, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng tiếp nhận hơn 2.300 lượt đơn khiếu nại, kiến nghị liên quan đến bán hàng đa cấp. Số lượng đơn thư có xu hướng giảm rõ rệt từ năm 2017 đến 2020, phản ánh hiệu quả quản lý được nâng cao. Tuy nhiên, các khiếu nại chủ yếu liên quan đến vi phạm hợp đồng, quảng cáo sai sự thật và doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ với người tham gia khi chấm dứt hoạt động.

4. Hạn chế trong thực thi: Mặc dù pháp luật đã được hoàn thiện, việc thực thi còn tồn tại hạn chế như doanh nghiệp chưa nghiêm túc trong đào tạo cơ bản cho người tham gia, hợp đồng tham gia chưa minh bạch, và công tác tuyên truyền pháp luật chưa đủ sâu rộng. Một số doanh nghiệp vẫn lợi dụng mô hình để huy động vốn bất chính, gây thiệt hại cho người tham gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù mô hình bán hàng đa cấp, trong đó người tham gia là bên yếu thế, hợp đồng do doanh nghiệp soạn thảo và người tham gia gần như không có quyền thương lượng. Việc doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đào tạo, minh bạch thông tin làm tăng nguy cơ rủi ro cho người tham gia.

So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đã có bước tiến trong hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường quản lý, tuy nhiên vẫn cần học hỏi thêm các mô hình quản lý hiệu quả từ các nước phát triển để nâng cao hiệu quả bảo vệ người tham gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận, số tiền xử phạt vi phạm hành chính qua các năm, và biểu đồ đường thể hiện xu hướng khiếu nại giảm dần từ 2016 đến 2020, giúp minh họa rõ nét hiệu quả quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật: Cần bổ sung quy định chi tiết về trách nhiệm đào tạo cơ bản cho người tham gia, minh bạch hợp đồng và quy trình giải quyết tranh chấp. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp tuân thủ quy định lên trên 90% trong vòng 2 năm tới. Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ ngành xây dựng và trình Chính phủ.

2. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra: Đẩy mạnh thanh tra định kỳ và đột xuất, đặc biệt tại các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm. Mục tiêu giảm 30% số vụ vi phạm trong 3 năm tới. Cơ quan quản lý nhà nước các cấp chịu trách nhiệm thực hiện.

3. Nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Sử dụng đa dạng kênh truyền thông, tổ chức đào tạo, hội thảo cho người tham gia để nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ. Mục tiêu tăng 50% người tham gia được đào tạo đầy đủ trong 2 năm. Bộ Công Thương phối hợp với các tổ chức xã hội thực hiện.

4. Xây dựng hệ thống hỗ trợ giải quyết tranh chấp: Thiết lập kênh tiếp nhận, xử lý khiếu nại nhanh chóng, minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tham gia. Mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp xuống dưới 6 tháng. Bộ Công Thương và Tòa án nhân dân phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý, hoàn thiện chính sách và pháp luật về bán hàng đa cấp, từ đó bảo vệ quyền lợi người tham gia và ổn định thị trường.

2. Doanh nghiệp bán hàng đa cấp: Cung cấp kiến thức pháp luật, trách nhiệm và nghĩa vụ trong hoạt động kinh doanh, giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định, nâng cao uy tín và phát triển bền vững.

3. Người tham gia bán hàng đa cấp: Nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ, các rủi ro tiềm ẩn và cách thức bảo vệ quyền lợi khi tham gia, từ đó có quyết định sáng suốt và tự bảo vệ mình.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên: Là tài liệu tham khảo quý giá trong nghiên cứu, giảng dạy về pháp luật kinh tế, quản lý nhà nước và các lĩnh vực liên quan đến bán hàng đa cấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Bán hàng đa cấp là gì?
   Bán hàng đa cấp là phương thức bán hàng trực tiếp thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh, trong đó người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng từ doanh số của mình và mạng lưới do mình xây dựng.

2. Người tham gia bán hàng đa cấp cần điều kiện gì?
   Phải là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không có tiền án liên quan đến các tội phạm kinh tế, không phải cán bộ công chức, và chưa từng bị xử phạt vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp.

3. Cơ chế bảo vệ người tham gia gồm những nội dung chính nào?
   Bao gồm quy định pháp luật về quyền lợi và nghĩa vụ, hợp đồng tham gia, đào tạo cơ bản, xử lý vi phạm, tiền ký quỹ bảo đảm, và công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp.

4. Doanh nghiệp bán hàng đa cấp có trách nhiệm gì đối với người tham gia?
   Phải niêm yết công khai thông tin, thực hiện đúng hợp đồng, đào tạo cơ bản, xây dựng hệ thống quản lý mạng lưới, thanh toán hoa hồng đúng hạn, và chịu trách nhiệm khi chấm dứt hoạt động.

5. Người tham gia có thể khiếu nại, tố cáo vi phạm như thế nào?
   Có thể gửi đơn đến Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng hoặc các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; đồng thời có thể khởi kiện tại tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Kết luận

• Bán hàng đa cấp là mô hình kinh doanh có nhiều tiềm năng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn cho người tham gia nếu không có cơ chế bảo vệ hiệu quả.
• Hệ thống pháp luật về bán hàng đa cấp tại Việt Nam đã được hoàn thiện qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là các Nghị định 42/2014, 40/2018 và 98/2020.
• Công tác quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đã góp phần giảm thiểu các hành vi bất chính, bảo vệ quyền lợi người tham gia.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế trong thực thi, đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ về pháp luật, quản lý và tuyên truyền.
• Đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát và hỗ trợ người tham gia để phát triển thị trường bán hàng đa cấp minh bạch, bền vững.

Next steps: Triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực quản lý trong vòng 2-3 năm tới; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo cho người tham gia.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tham gia cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường kinh doanh đa cấp lành mạnh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE CƠ CHE BẢO VỆ NGƯỜI THAM GIA BAN HÀNG ĐA CAP VÀ PHÁP LUẬT VE HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG ĐA CÁP TẠI VIỆT NAM 1. Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp và người tham gia ‘ban hàng đa cấp.11 Khái quát về hoạt động bán hàng đa cấp. Khái niệm về hoạt động bán hing đa cấp Cum từ “Ban hang da cấp” được để cập đưới nhiều tên gọi khác nhau như "kinh doanh theo mang”, "tiếp thi da cấp”, "kinh doanh đa cấp”.

nhưng đều bất nguồn từ thuật ngữ tiếng anh “Multi Level Marketing” được xuất hiện đấu tiên tai Mỹ vào khoảng năm 1927 - 1934 do nhà hóa học người Mỹ Karl Rendorg (1887 - 1973) sáng tạo ra, Đây là thuật ngữ dùng để chỉ một phương. thức bán hang trực tiếp thông qua việc tiếp thị sản phẩm. Doanh nghiệp có thể thực hiện bản hàng hỏa trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc thông qua mang lưới những cá nhân độc lêp (hay còn goi là nhà phân phối, người tham gia) của doanh nghiệp thay vi sử dụng các kênh bán lẻ truyén thống như của hang, siêu thị hay đại lý. "Thuật ngữ bán hàng đa cấp tại Việt Nam được xuất hiện lẫn đâu tiên tại khoăn 11 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2004, theo đó, bán hang đa cấp “Tả phương thức tiếp tht dé ban lễ hàng hóa đáp ứng các điều kiện sam đây: (i) Việc tiếp thi dé bán ié hàng hóa thông qua mang lưới người tham gia bản hàng đacấp gồm nhiéu cấp, nhiều nhánh khác nhau; (H) Hàng hóa được người tham gia ban hàng da cấp tiếp thi true tiếp cho người tiêu dimg tại nơi ở, nơi làm việc.

của người tiều đùng hoặc dia điểm khác không phải là địa điểm ban lễ thường xuyên của doanh nghiệp hoặc của người tham gia: (Hi) Người tham jm=—eee=ee=.11, cp ng 060031 gia bán hàng da cấp được hưỡng tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc các lợi ich kinh té khác từ két quả tiếp thị bản hàng của minh và của người tham gia bám hing da cấp cấp đưới trong mang lưới đo minh tổ chức và mang lưới đó được được chiêu tai Nghị định số 110/2005/NĐ-CP ngày 24 tháng 8 năm 2005 của Chính phũ về quan lý hoạt động bán hang đa cấp (sau day gọi la Nghỉ định số 110/2005/NĐ-CP) Tại Nghị dinh số 42/2014/NĐ-CP ngày 14 thang 5 năm 2014 của Chính phủ vé quan lý hoạt động ban hang đa cấp thay thé Nghị định 110/2005/NĐ- CP (sau đây gọi là Nghị định số 42/2014/NĐ-CP), hoạt động bán hảng đa cấp được quy đính rộng hơn với thuật ngữ “kinh doanh theo phương thức da cấp” ‘Theo đó, kinh doanh theo phương thức da cấp là "hình thức kinh doanh thông qua mang lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiễu nhảnh khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hỏng, tiên thưỡng va các lợi ich kinh tế khác từ hoạt động kinh doanh của mình và của mang lưới do mình xây dựng”. Khái niệm nay có nội dung đã bao ham cả hoạt động ban hang da cap, không còn bó hẹp với đổi tượng lả hàng hóa. Việc mỡ rộng đổi tượng điều chỉnh trong thuật ngữ "kinh doanh theo phương thức đa cấp” như trên xuất phát từ tỉnh hình thực tiễn trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2012, đã có một số doanh nghiệp hoạt đồng kinh doanh theo mô hình đa cấp đổi với dịch vụ như dao tao, du lịch, huy động tai chính. Các hoạt đông kinh doanh đa cấp đổi với dịch vụ thường tiém an nhiêu rủi ro, có nhiều biểu hiện tương đồng, với mô hình kim tự tháp (mét dạng mô hình kinh doanh đa cấp lửa đảo) ma “xhoin 2 Điễu 3 Nghi ảnh sé 42/2014/NĐ-CP ng 14 thing 5 nim 2014 cia Cha phũ vÌ qin ý hop: ing bin hing đa cấp, 10 không chịu su quan lý, giám sat của các cơ quan có thẩm quyén về quan lý.

hoạt động bán hàng đa cấp, tấn đến thiệt hại về quyền vả tài sin hợp pháp của người tham gia”. Do đó, doanh nghiệp không được tiền hảnh kinh doanh theo phương thức đa cấp với tất cã các loại hình dich vụ hoặc các loại hình kinh doanh khác không phải là mua bản hing hóa, trừ trường hợp pháp luật cho phép® (vi du như lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm nhân tho được điều chỉnh bởi pháp luật kinh doanh bão hiểm). Nghị định số 40/2018/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ về quên lý hoạt đông kinh doanh theo phương thức đa cấp thay thé Nghị định 42/2014/NĐ-CP (sau đây gọi là Nghĩ định số 40/2018/NĐ-CP) tiếp tục sử dụng khải niệm "kinh doanh theo phương thức đa cấp” với một số điều chỉnh vẻ câu chữ "Kinh doanh theo phương thức da cấp 1a hình thức kinh doanh thông qua mang lưới người tham gia gốm nhiều cấp, nhiêu nhánh khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa héng, tién thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ hoạt đông kinh doanh của minh và của mang lưới do mình. xây dựng” “Xuất phát từ quy định tai các văn bản pháp luật qua các thời kỹ nêu trên, có thể đưa ra khái niệm về ban hang đa cấp như sau: “Bén hàng da cấp là piương thức bán 18 hàng hba thông qua mang lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng tiền thưởng và các lợi ích kinh tê khác từ hoạt động bán lễ hàng hóa.

cña minh và cũa mạng lưới do minh xây dung’ ˆ Điễn hà là các vạ vậc lên quan tớ các doanh nghệp ster Goiien Rock (2006), Colmy invest 2007), "Đă Holity mha2011), MB2$ n G01). *Ehoin3 Điệu$ Nghi dh sé 42/2014/NĐ-CP ng 14 thing 5 nim 2014 cia Cha phivé quấn by hop. ingbinhing & cp ‘hoin 1 Bilu3 Neu deh sé 40/2018/NĐ-CP ng 12 thing 3 nim 2018 cia Chih phi về quin ý hot ing dow tuo phnong hức da ci i 1. Đặc diém của hoạt động bán hàng da cấp Bán hing da cấp có những đặc điểm cơ bản sau đây: Tint nhất, bán hàng da cấp là một phương thức bán hàng hóa trực tiếp.

Đặc điểm nay thể hiện ở hai khía cạnh: (¡) la phương thức bán lẽ hàng hóa. Thông qua mang lưới người tham gia, những đối tác phân phối độc lập (hay củn gọi là nha phân phổi), doanh nghiệp ban hang da cấp thực hiện bán hang hóa trực tiếp đến tay người tiêu ding với phương thức quảng cáo chính lả truyền miệng mã không cân thông qua các kênh trung gian truyén thống như đại lý, siêu thi, cửa hàng. Với phương thức ban hang này, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm các chi phi cho quảng cáo, thuê, mua mặt bang dé làm đại lý, cửa ràng và chỉ phí tổ chức bộ máy nhân sự Đẳng thời, người tiêu ding có cơ hồi mua được hàng hóa có tinh đặc trưng cao với gia gốc của nhà sản xuất, han chế những rũi ro về hàng gia, hang nhái trong qua trình mua hang (it) đối tương rma bán là hàng hỏa Bản hàng da câp chỉ áp dụng với đối tương là hàng hóa mà không áp dung đổi tượng là địch vụ. Nguyên nhân do hoạt đông bán hang đa cấp dé bị biến tướng thành hanh vi huy động tai chính trai phép, thay vi hoạt đông lưu thông va mua bán hàng hóa trên thực té Quy định như vây sẽ gop phân hạn chế việc đoanh nghiệp lợi dụng hoạt đông ban hang đa cấp để lôi kéo, gây thiệt hại cho người tham gia vả tạo cơ sỡ pháp lý cho các cơ quan quan lý trong việc xử lý các hành vi vi phạm.

Thứ hai, doanh nghiệp bản hing héa thông qua những người than gia được tổ chức nhiều cấp, nhiều nhánh khác nham. Người tham gia không phải 1ä nhân viên của doanh nghiệp ma la đổi tác độc lập của doanh nghiệp (hay còn gọi là nha phân phối). Hàng hóa sẽ được những người tham gia đóng vai trò 1a nhà phân phối trực tiếp sử dung hoặc giới thiệu va ban cho người tiêu dùng Từ trải nghiệm sản phẩm vả môi quan hệ sẵn có, người tham gia trực tiếp giới thiệu va bản hang hóa đến người tiêu dũng khác mà không yêu câu doanh nghiệp phai thiết lập mồi quan hệ với người tiêu dùng Bén canh đó, người tham gia có thể zây dựng riêng cho minh hệ thing mạng lưới phân phéi phía dưới bao gồm nhiễu cấp, nhiễu nhánh theo quy tắc hoạt động của từng doanh nghiệp bán hang da cấp. Hệ thống mang lưới phân.

phổi này gồm nhiêu người tham gia được chia lam nhiều tang, nhiều nhánh. khác nhau, người thuộc tang trên la người trực tiếp tuyển dung, giới thiệu, giúp đỡ và dao tạo người thuộc tang dưới kế tiếp cách thức tiếp thi, bán san phẩm, phương pháp tuyển dung va xây dựng mang lưới phân phôi tuyển dưới. Thứ ba, người tham gia được lưỡng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ich kinh tê khác từ két qué bản hàng của mình và của người tham gia khác trong mạng lưới do ho tổ chức ra Hoa hồng, tiền thưởng thực chất là tiên công mà doanh nghiệp trả cho người tham gia ban hang da cấp khi giúp doanh nghiệp phân phổi hing hóa đến tay người tiêu dùng Khác với các doanh nghiệp kinh doanh thương mại thông thường trả hoa hồng cho các đại lý, cửa ràng. doanh nghiệp bán hang da cấp trả hoa hồng, tiến thưởng cho người tham gia.

Việc bán hang theo phương thức đa cấp giúp doanh nghiệp có thé cất giảm các chỉ phí quảng cáo, thuê mặt bằng, vận chuyển. và dùng kinh phi đó dé ta thường cho người tham gia dựa trên doanh sô bán hàng của minh va hệ thông tuyển đưới. Điều nay khuyên khích người tham gia tích cực trong việc tiêu thụ sản phẩm vả phát triển mạng lưới tuyển dưới, qua đó thúc đẩy hiệu quả phân phối hang hóa cho doanh nghiệp bán hang da cấp. Khai quát về người tham gia bán hang đa cấp 1.

Khái niệm về người tham gia bán hing đa cấp So với các văn ban pháp luật trước đây, khái niệm người tham gia bán hàng đa cấp được quy định tại Nghỉ định số 40/2018/NĐ-CP không có sự 13 thay đôi đáng kể, theo đó, người tham gia ban hang da cấp ià cá nhân giao kết hop đẳng tham gia bản hàng da cấp với doanh nghiệp ban hàng đa cắp”. Người tham gia ban hang đa cấp phải là cá nhân, tổ chức không thé tham gia với tư céch là người tham gia. Điều này xuất phat từ tính đặc thù của hoạt động ban hàng đa cấp. Theo đó, bán hang da cấp là phương thức tiêu thu sản phẩm dựa vào mối quan hệ thân quen của người tham gia để tiếp thị, giới thiệu và bản hàng hóa trực tiếp cho người tiêu ding.