phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liệu tham khảo, phụ lục. Khóa luận có kết cau gồm: 02 chương, 5 tiết. 14 PHAN NOI DUNG CHUONG 1. MOT SO LÝ LUẬN CHUNG VE GIA ĐÌNH VAN HÓA VA VAI TRO CUA NGUOI PHY NU TRONG XAY DUNG GIA DINH VAN HOA Ở VIỆT NAM 1.
LÝ LUẬN VE GIA ĐÌNH VÀ GIA ĐÌNH VĂN HOA 1. Khái niệm về gia đình và vai trò của gia đình * Khái niệm gia đình “Gia đình” từ lâu đã trở thành một khái niệm quen thuộc và gan gũi đối với mọi cá nhân. Trải qua tiền trình biến đổi của lịch sử xã hội, khái niệm gia đình cũng có nhiều biến đôi, mỗi giai đoạn có những khái niệm khác nhau. Khái niệm gia đình được rất nhiều nha khoa học, nha nghiên cứu dé cập trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: triết học, văn hóa, xã hội, tâm lý học.
Tiếp cận theo khía cạnh nghiên cứu của Chủ nghĩa xã hội khoa học, có thé chon lọc một số khái niệm dé đi đến khái niệm “gia đình" day đủ và hoàn chính như sau: Trong tác phẩm “Hé tu tưởng Dire”, khi đề cập đến van dé gia đình C. Mác và Angghen đã nêu rằng: “Quan hệ thứ ba tham dy ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử: hằng ngày tái tạo ra đời sông của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi nay nở - đó là quan hệ giữa chồng va vợ, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” (C. Mác va Ang ghen, 1995, Toàn tập, tập 3, trang 41). Trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” Angghen đã viết: “Nhtng danh hiệu như cha, con, anh em và chị em không phải chi đơn thuần là những đanh hiệu tôn kính mà con bao hàm những nghĩa vụ hoàn toàn rõ rệt và rất nghiêm túc của người ta đối với nhau và toàn bộ những nghĩa vụ đó hợp thành một bộ phận trọng yếu trong chế độ xã hội của những người dân đó" (C.
Mác và Ang ghen, 1995, Toàn tập, tập 21, trang 56). Ngoài ra, trong tác phẩm Angghen còn cho răng: khái niệm gia đình được gắn với hôn nhân. Gia đình đòi hỏi phải có sự liên kết giữa các cá thé trong quá trình thỏa mãn không chỉ nhu câu tính đục, mà còn cả nhu cầu ăn uống, sinh hoạt, giáo dục và tình cảm. Theo Tit điển chủ nghĩa cong sản khoa hoc, NXB.
Tiến bộ - Mátxcơva xuất bản năm 1986 (bản Tiếng Việt gia đình được định nghĩa là: “Gia đình là một hình thức 15 cộng đồng những người gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân va quan hệ máu mủ. Bên cạnh những chức năng sinh vật học đặc thủ là tái sản xuất ra loài người, gia đình đồng thời còn là hình thức cộng đồng xã hội của con người và với tính cách đó, gia đình thực hiện các chức năng kinh tế va tinh than quan trọng” (Từ điển cha nghĩa cộng sản khoa học, 1986, trang 148). Theo Giáo trừnh chủ nghĩa xã hội khoa học do Bộ Giáo dục và Dao tạo biên soạn năm 2021 có định nghĩa: “Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt. được hình thành, duy trì và củng cô chủ yêu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thông và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình” (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021, trang 323).
Theo quy định tại Khoản 2, Diều 3, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định gia đình như sau: “Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi đưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”. Hầu hết những khái niệm trên điều đề cập gia đình là một cộng đồng người hay cộng đông xã hội đặc biệt hình thành trên cơ sở quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thông. quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội. Con người xuất phát từ hai nhu cầu cơ ban: một /@, nhu cầu bảo tồn vả duy trì nòi giống: Aai là, nhu cầu nương tựa nhau dé sinh tồn, từ đó có sự xuất hiện các hình thức quan tụ giữa các cá nhân nam giới và nữ giới với nhau.
Trải qua quá trình phát triển của xã hội đã hình thành những hình thức tô chức đời sông được gọi là “gia đình”. Trong lịch sử nhân loại đã trải qua nhiều hình thức gia đình với những đặc điểm, cách thức tô chức khác nhau, có thé kê đến các hình thức như: Mot 1à. gia đình tập thê. Gia đình tập thé dựa trên cơ sở hôn nhân tập thê.
Gia đình tập thé bao gồm các kiều gia đình như: gia đình huyết tộc, gia đình Punaluan (ban than), gia đình cặp đôi (đối ngẫu). Hai là, gia đình cá thé, day là gia đình dựa trên cơ sở hôn một vợ, một chong. Gia dinh cá thé có quan hệ hôn nhân chặt chẽ hơn gia đình tập thé và được xem là dấu hiệu của buéi đầu thời đại van minh. Qua các khái niệm gia đình còn cho thấy được cơ sở hình thành gia đình là các mỗi quan hệ cơ bản như: quan hệ hôn nhân (quan hệ vợ chồng).
quan hệ huyết thông ^ˆ ` ae F at. ‘ Á+ a ` (quan hệ cha mẹ va con cai), quan hệ nuôi dưỡng, giáo dục,. Các môi quan hệ này 16 tồn tại song song trong gia đình, gắn bó mật thiết và liên kết với nhau. Đồng thời, chúng con chịu sự rang buộc, phụ thuộc lẫn nhau bởi nghĩa vụ.
quyền lợi và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong gia đình được quy định bằng pháp luật hay các giá trị đạo đức con người. Dê làm rõ hơn về gia đình, đòi hỏi phải phân tích những nét đặc trưng của các môi quan hệ trong gia đình, cụ thé như sau: Thứ nhất, hôn nhân và quan hệ hôn nhân. Day là mỗi quan hệ cơ bản quyết định sự hình thành, tồn tại và phát triển của gia đình. Hôn nhân là một hình thức quan hệ tính giao giữa nam và nữ nhằm thỏa mãn các nhu cầu tâm sinh lý, tinh cảm, tái sản xuất ra con người dé duy tri và phát triển nòi giống.
Trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau. hôn nhân và quan hệ hôn nhân cũng có sự thay đôi nhất định về hình thức, tính chất và sắc thái của nó. Tuy nhiên, di lịch sử có biến đồi thi hôn nhân và quan hệ hôn nhân phải luôn dựa trên cơ sở tình yêu nam nữ tự nguyện, bình đăng đồng thời thể hiện nghĩa vụ vả quyên lợi trên mặt pháp lý thông qua các yếu tô về xã hội, giới tinh và tôn giáo. Thứ hai, huyết thong và quan hệ huyết thông.
Đây là mỗi quan hệ cơ ban, đặc trưng và quan trọng nhất của gia đình. Huyết thống là van đề quan trọng dé nhìn nhận những cá nhân cùng gia đình. có vai trỏ quan trọng trong vẫn đề duy trì nỏi giống hay quy định việc kế thừa tải sản. Quan hệ huyết thong là quan hệ đặc biệt, không the thay đôi giữa các thành viên cùng thuộc một dòng máu.
Trong thời kỳ nguyên thủy, huyết thống của người mẹ được đề cao; thời kỳ chiếm hữu nô lệ cho đến nay huyết thông của người cha dan chiếm vị trí quan trọng. Và da lịch sử có phát triển, trải qua các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau. thì huyết thong và quan hệ huyết thống vẫn là đặc trưng quan trọng nhất trong gia đình. Thứ ba, quan hệ quan tụ trong cùng một không gian sinh tôn.
Ngay từ buôi đầu hình thành gia đình xuất phát từ nhu cầu nương tựa nhau dé sinh ton, đã làm xuất hiện hình thức quần tụ giữa nam và nữ, từ đó hình thành nên gia đình. Con người muốn tồn tại trước các tác động của tự nhiên, họ phải quân tụ trong những không gian sinh ton nhất định. Ban đầu không gian sinh tồn, sinh hoạt của các cộng đồng gia đình chỉ là những hang da, hốc cây. về sau khi có sự phát trién, tiễn bộ thi không gian ấy trở thành những ngôi nhà.
Xã hội ngày càng phát triển hiện đại, khái niệm quân tụ trong cùng một không gian sinh ton có nhiều thay đôi về hình thức va ý nghĩa. Tuy nhiên, đây van la một đặc trưng quan trong của gia đình, đây là nơi các thành viên quây quan bên nhau, chăm sóc, chia sẻ và củng cô tình cảm gia đình. Và ngày nay, không gian sinh tồn hay 17 nói cách khác là nơi cư trú của gia đình ngày càng trở nên tiện nghĩ, hiện đại hơn nhờ những tiến bộ của khoa học và công nghệ. Thứ tư, quan hệ nuôi dưỡng giữa các thành viên và các thể hệ thành viên trong gia đình.
Từ khi sinh ra, mỗi cá nhân đã được chăm sóc, nuôi đưỡng trong gia đình, quá trình ấy diễn ra liên tục, có sự tiếp nối giữa các thé hệ với nhau. Nuôi dưỡng chính la trách nhiệm, nghĩa vụ và cũng là quyền lợi thiêng liêng trong gia đình. Nuôi dưỡng không đơn thuần là sự chăm sóc của cha mẹ dành cho con cai, của ông bà dành cho con cháu, giữa anh chị dành cho các em; mà nó còn là hoạt động theo chiều ngược lại, đó là sự nuôi dưỡng, chăm sóc của con cháu đành cho ông ba, của con cai dành cho cha mẹ hay những thành viên khỏe mạnh, thuận lợi về thê chat, tinh than hay kinh té danh cho những thành viên khó khăn, bat hạnh trong gia đình. Xã hội ngày càng phát triển, các chính sách về chăm sóc y tế, bảo hiểm, dịch vụ chăm sóc người cao tudi,.
xuất hiện ngày càng đa dạng và chất lượng, tuy nhiên vẫn không thé thay thé được hoàn toàn sự chăm sóc, nuôi dưỡng. yêu thương của các thành viên trong gia đình dành cho nhau. Như vậy, theo tác giả, gia đình là một cộng đồng xã hội đặc biệt, ở đó các cá nhân gan bó mật thiết với nhau bởi quan hệ hôn nhân và huyết thống: gia đình con chính là trường học đầu tiên, là tô ấm yêu thương, là nơi dé trở về của mỗi cá nhân. Gia đình với các môi quan hệ đặc trưng, mang tính chất riêng biệt và quan trọng góp phần vào sự phát trién của các thành viên trong gia đình.
các đặc trưng ay cũng đóng góp to lớn vào sự phát triển của xã hội văn minh, hiện đại. * Vị trí gia đình trong xã hội Thứ nhất, gia đình là tế bào của xã hội.