PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn thực hiện đề tài Xổ số kiến thiết được coi là ngành dịch vụ đặc thù, có độ nhạy cảm cao, được nhiều quốc gia trên thế giới kinh doanh nhằm vừa đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí lành mạnh có thưởng của người dân, vừa tăng thu cho ngân sách. Từ khi ra đời và tồn tại của ngành xổ số đến ngày hôm nay cho thấy xổ số không những là thú tiêu khiển cho nhiều người, mà nó còn góp phần không nhỏ vào công cuộc xây dựng, bảo trì những công trình công ích, những công trình phúc lợi xã hội mang tính tích cực trong cộng đồng của nhiều quốc gia trên giới. Có thể nói, xổ số là một loại hàng hóa dịch vụ đặc biệt, được chú trọng phát triển vì khả năng thâm nhập thị trường rộng rãi và tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của nó.
Tại Mỹ, kết quả thống kê cho thấy 60% người ở độ tuổi trưởng thành tại các bang của Mỹ chơi xổ số ít nhất một lần trong một năm, điều này cho thấy sức hút của dịch vụ xổ số với người dân là rất lớn. Tại Việt Nam, xổ số cũng được xác định là ngành dịch vụ đặc thù với tên gọi là xổ số kiến thiết do nhà nước độc quyền quản lý và kinh doanh với phương châm “Ích nước, lợi nhà”. Mục tiêu kinh doanh xổ số ở các nước đều có lịch sử giống nhau là huy động nguồn tài chính sức dân. Rất nhiều nước bắt đầu phát hành xổ số là để tái thiết sau chiến tranh.
Tại Việt Nam, hoạt động kinh doanh xổ số chính thức 60 năm qua đều nêu cao sứ mệnh kiến thiết đất nước. Mỗi địa phương có một công ty xổ số kiến thiết do nhà nước nắm giữ 100% vốn. Theo quy định, tiền thu các sắc thuế và các khoản thu khác từ hoạt động kinh doanh xổ số sẽ được để lại toàn bộ cho địa phương đầu tư vào các lĩnh vực y tế, giáo dục,… Theo đánh giá Bộ Tài chính, với 21 công ty, doanh thu và số nộp ngân sách của hoạt động xổ số ở khu vực phía Nam tăng đều các năm và chiếm từ 70-90% tổng doanh thu xổ số cả nước (XSKT Khu vực Miền Nam, 2021). Còn tại Bình 1 Dương, theo báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh năm 2020, Công ty XSKT Bình Dương đạt tổng doanh thu 4.692 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước 1.905 tỷ đồng, với khó khăn dịch bệnh Covid-19 bùng phát các hoạt động tạm dừng để tập trung phòng chống dịch “đông cứng, khoá chặt” nên năm 2021, doanh thu của Công ty XSKT Bình Dương đạt 3.684 tỷ đồng, nộp ngân sách 1.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào nguồn thu từ hoạt động xổ số và hoạt động chi trả thưởng để cho rằng hoạt động xổ số là ích nước, lợi nhà thì chúng ta sẽ không đánh giá hết được các đóng góp của hoạt động xổ số đối với việc tạo ra môi trường giải trí lành mạnh, tạo việc làm cho người bán vé số thành phần yếu thế trong xã hội, góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Ngoài việc nộp ngân sách nhà nước theo quy định, các công ty xổ số kiến thiết trong khu vực miền nam đã thực hiện tốt phương châm “Ích nước – Lợi nhà” trong việc chăm lo cho các gia đình khó khăn, hộ nghèo có những mái ấm tình thương, ngôi nhà đại đoàn kết cũng như xây dựng các ngôi nhà tình nghĩa cho gia đình chính sách, gia đình có công cách mạng. Tham gia tài trợ cho giáo dục (học bổng, giải thưởng Sao khuê, giải thưởng các hội thi, Hội khuyến học khuyến tài, tài trợ phòng thí nghiệm, phòng máy tính.) , với những đóng góp rất lớn nhưng số liệu để minh chứng và làm rõ vai trò đóng góp của ngành xổ số đối với sự phát triển kinh tế của địa phương chưa được làm rõ. Với đặc thù là loại hình xổ số truyền thống, hình thức kinh doanh mua bán thủ công ( thông qua người bán vé số lẻ ) nên chịu ảnh hưởng của thời tiết, dịch bệnh.việc đi lại mua bán của người bán vé số lẻ gặp nhiều khó khăn, trong khi đó doanh thu từ hoạt động xổ số chủ yếu là từ người bán vé số lẻ, một lực lượng đóng góp rất lớn cho ngành xổ số tuy nhiên mức thu nhập không ổn định, chưa có qui định nào hướng dẫn hỗ trợ cho đối tượng này, đa số người bán vé số chưa được trang bị bảo hiểm y tế; Với việc tạo ra sân chơi giải trí lành mạnh thu hút tiền đóng góp của toàn dân trong việc thực hiện các công trình phúc lợi công 2 cộng bên cạnh đó xuất hiện một số hành vi sai trái như: sử dụng phương tiện xổ số để làm phương tiện rửa tiền, mua dịch vụ xổ số qua dịch vụ di động (ví momo,.) gây mất trật tự an toàn xã hội, người mua vé số qua các dịch vụ này không được đảm bảo quyền lợi vì tổ chức cung cấp dịch vụ không chịu trách nhiệm về chi trả thưởng.
Chính phủ không khuyến khích người dân làm giàu từ hoạt động mua vé số cũng như nền kinh tế quá phụ thuộc vào doanh thu hoạt động kinh doanh vé số. Từ lý do nêu trên và với mục tiêu nghiên cứu, đánh giá những ích lợi từ hoạt động kinh doanh của các Công ty xổ số nói chung và Công ty XSKT Bình Dương nói riêng đối với phát triển kinh tế của địa phương tỉnh Bình Dương, tác giả chọn đề tài: “Vai trò của hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết đối với phát triển kinh tế địa phương - trường hợp nghiên cứu tại tỉnh Bình Dương” để làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Nghiên cứu và đánh giá vai trò của hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế của địa phương tỉnh Bình Dương.
Từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy quá trình đóng góp của hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường an sinh và phúc lợi xã hội, tạo việc làm cho các thành phần yếu thế trong xã hội trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá vai trò của hoạt động xổ số đối với sự phát triển kinh tế của địa phương, tổng hợp, phân tích số liệu nộp ngân sách hàng năm, những công trình phúc lợi nào được tạo ra từ nguồn thu xổ số, những đóng góp an sinh, phúc lợi xã hội của hoạt động xổ số trên địa bàn tỉnh Bình Dương. - Đề xuất một số giải pháp để hoạt động kinh doanh XSKT đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương tại tỉnh Bình Dương để hoạt động XSKT vừa 3 tham gia tốt các hoạt động phúc lợi xã hội, vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách của địa phương. Câu hỏi nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, các câu hỏi sau cần trả lời được trong bài : - Thực trạng hoạt động kinh doanh XSKT tại Bình Dương thời gian qua như thế nào? Có những kết quả gì ? Những hạn chế gì ? - Giải pháp nào là phù hợp để thúc đẩy vai trò của hoạt động kinh doanh XSKT đóng góp vào sự phát triển kinh tế của địa phương tại tỉnh Bình Dương? 4.
Phạm vi và đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vai trò của hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế của địa phương tỉnh Bình Dương. Phạm vi nghiên cứu: + Không gian: Trên địa bàn tỉnh Bình Dương với dữ liệu minh chứng lấy từ Công ty TNHH MTV XSKT Bình Dương. + Thời gian: Dữ liệu thu thập từ năm 2015 đến năm 2021 + Nội dung: Liên quan đến hoạt động kinh doanh XSKT bao gồm (i) Cơ sở lý thuyết và mô hình hoạt động kinh doanh XSKT như các khái niệm để làm cơ sở cho nghiên cứu, khái quát mô hình kinh doanh XSKT truyền thống, vai trò của hoạt động kinh doanh XSKT,…. (ii) Thực trạng hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế địa phương tại tỉnh Bình Dương như khái quát về hoạt động kinh doanh XSKT trên địa bàn tỉnh Bình Dương thông qua số liệu tại Công ty TNHH MTV XSKT Bình Dương, thực trạng vai trò của hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế địa phương tại Bình Dương,….
Và (iii) Các giải pháp để hoạt động kinh doanh XSKT đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương tại tỉnh Bình Dương như định hướng của tỉnh Bình Dương đối với hoạt động kinh doanh XSKT và các giải pháp để hoạt động kinh doanh XSKT đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương. Phương pháp nghiên cứu 5. Quy trình nghiên cứu Tác giả lựa chọn phương pháp nghiên cứu định tính thông qua khảo sát thực trạng hoạt động kinh doanh XSKT trên địa bàn tỉnh Bình Dương cũng như vai trò đóng góp của hoạt động kinh doanh XSKT đối với phát triển kinh tế địa phương và phỏng vấn các cán bộ quản lý có liên quan đến hoạt động kinh doanh XSKT là sở ban ngành (như Sở Lao động – Thương binh và Xã hội,.) và địa phương (như Mặt trận tổ quốc thị xã Thuận An) nhằm làm rõ vai trò và thêm cơ sở luận cứ để đề xuất các giải pháp. Quy trình nghiên cứu được tác giả thực hiện thông qua sơ đồ sau: Cơ sở lý thuyết và mô hình hoạt động kinh doanh XSKT Tiêu chí đánh giá vai trò của XSKT đối với phát triển kinh tế địa phương Thu thập dữ liệu sơ cấp về hoạt Thu thập dữ liệu thứ cấp về hoạt động XSKT tại Bình Dương động XSKT tại Bình Dương Phân tích và đánh giá thực trạng, vai trò đóng góp của hoạt động kinh doanh XSKT với phát triển kinh tế địa phương Đánh giá những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của các ảnh hưởng đến vai trò của XSKT đối với phát triển kinh tế địa phương Kết luận và đề xuất các giải pháp Hình 0.1: Quy trình nghiên cứu 5 5.
Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu Để tiến hành thu thập dữ liệu cho nghiên cứu, tác giả đã tiến hành xác định nguồn dữ liệu thu thập, phương pháp thu thập, phạm vi thu thập và xử lý dữ liệu như sau: - Nguồn thu thập dữ liệu: Tác giả tiến hành thu thập từ hai nguồn chính là nguồn dữ liệu thứ cấp và nguồn dữ liệu sơ cấp.