Vai Trò Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Việt Nam Trong Phát Triển Cộng Đồng Hiện Nay

Chuyên khảo phân tích Pcp 5, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Đỗ Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Ánh Tuyết
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Vai Trò Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Trong Phát Triển Cộng Đồng Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI
• 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
• 1.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 2.1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI
• 2.2. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM LÝ THUYẾT
• 2.3. CÁC QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT NHÀ NƯỚC LIÊN QUAN TỚI HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGO TRONG PTCĐ
• 2.4. MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGO THUỘC LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT VIỆT NAM
• 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ VIỆT NAM TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM VỊ THẾ VÀ VAI TRÒ XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN TỔ CHỨC CỦA CÁC VNGO THUỘC LIÊN HIỆP HỘI VIỆT NAM
• 3.2. VAI TRÒ NGHIÊN CỨU, TRIỂN KHAI DỰ ÁN PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 3.3. VAI TRÒ TỔ CHỨC ĐÀO TẠO, TẬP HUẤN, TRUYỀN THÔNG, PHỔ BIẾN KIẾN THỨC NÂNG CAO NĂNG LỰC CỘNG ĐỒNG
• 3.4. VAI TRÒ KẾT NỐI, HỢP TÁC VÀ HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÃ HỘI
• 3.5. VAI TRÒ TƯ VẤN, PHẢN BIỆN, GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI VÀ VẬN ĐỘNG CHÍNH SÁCH
• 3.6. MỘT SỐ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VAI TRÒ TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 3.6.1. Yếu tố khách quan
• 3.6.2. Yếu tố chủ quan về tổ chức
• 3.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC VNGO TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 4.1. QUAN ĐIỂM PHÁT HUY VAI TRÒ CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ VIỆT NAM TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 4.1.1. Sự hình thành và phát triển của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam là một sự tất yếu và khách quan trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế
• 4.1.2. Phát huy vai trò của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trên cơ sở nhận thức đúng chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực hoạt động của tổ chức phi chính phủ Việt Nam
• 4.1.3. Tạo môi trường dân chủ, bình đẳng giữa các các tổ chức phi chính phủ các tổ chức công lập trong việc tiếp cận các chương trình/đề tài/dự án quốc gia và các dịch vụ công
• 4.1.4. Tạo môi trường, không gian thuận lợi để các tổ chức phi chính phủ Việt Nam thực hiện có hiệu quả mục tiêu phát triển cộng đồng bền vững
• 4.2. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ TRONG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
• 4.2.1. Giải pháp về cơ chế chính sách
• 4.2.2. Giải pháp về giáo dục, đào tạo và nâng cao năng lực
• 4.2.3. Giải pháp về thông tin, truyền thông làm thay đổi nhận thức cộng đồng
• 4.2.4. Giải pháp về huy động tổng thể các nguồn lực
• 4.2.5. Giải pháp về hợp tác quốc tế
• 4.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HỘP

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vai Trò Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Trong Phát Triển Cộng Đồng

Các tổ chức phi chính phủ (NGO) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cộng đồng tại Việt Nam. Chúng không chỉ là cầu nối giữa chính phủ và người dân mà còn là những đơn vị tiên phong trong việc thực hiện các chương trình phát triển xã hội. Sự phát triển của các NGO đã tạo ra những thay đổi tích cực trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, và môi trường. Theo nghiên cứu của Đỗ Thị Kim Anh, các NGO đã góp phần nâng cao nhận thức và năng lực cho cộng đồng, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.1. Định Nghĩa Và Phân Loại Các Tổ Chức Phi Chính Phủ

Tổ chức phi chính phủ được chia thành hai loại chính: tổ chức phi chính phủ Việt Nam (VNGO) và tổ chức phi chính phủ quốc tế (INGO). Mỗi loại hình có những đặc điểm và chức năng riêng, nhưng đều hướng tới mục tiêu phát triển cộng đồng.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Và Phát Triển Của Các NGO Tại Việt Nam

Các NGO tại Việt Nam đã hình thành từ những năm 1980 và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu ngày càng cao về các dịch vụ xã hội và sự tham gia của cộng đồng trong các vấn đề xã hội.

II. Những Thách Thức Đối Với Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Trong Phát Triển Cộng Đồng

Mặc dù có nhiều đóng góp, các NGO cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình hoạt động. Những khó khăn này bao gồm thiếu hụt nguồn lực, sự không đồng nhất trong chính sách pháp luật, và sự cạnh tranh giữa các tổ chức. Theo nghiên cứu, nhiều NGO gặp khó khăn trong việc huy động tài chính và duy trì hoạt động bền vững.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực Tài Chính

Nhiều tổ chức phi chính phủ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn tài trợ ổn định. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các dự án phát triển cộng đồng.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Tuân Thủ Chính Sách Pháp Luật

Chưa có hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động của các NGO, dẫn đến nhiều tổ chức gặp khó khăn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ

Để phát huy vai trò của các NGO trong phát triển cộng đồng, cần có những giải pháp cụ thể. Các tổ chức cần cải thiện khả năng huy động nguồn lực, tăng cường hợp tác với chính phủ và các tổ chức khác. Việc xây dựng các mô hình hoạt động hiệu quả cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Tổ Chức

Hợp tác giữa các NGO và chính phủ có thể tạo ra những cơ hội mới cho việc phát triển cộng đồng. Sự phối hợp này giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả các chương trình.

3.2. Xây Dựng Các Mô Hình Hoạt Động Hiệu Quả

Các tổ chức cần phát triển các mô hình hoạt động phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra sự tin tưởng từ phía cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Trong Phát Triển Cộng Đồng

Các NGO đã thực hiện nhiều dự án thành công trong việc phát triển cộng đồng, từ giáo dục đến y tế và bảo vệ môi trường. Những dự án này không chỉ mang lại lợi ích cho cộng đồng mà còn tạo ra những mô hình phát triển bền vững. Theo Đỗ Thị Kim Anh, các tổ chức này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.1. Các Dự Án Thành Công Trong Lĩnh Vực Giáo Dục

Nhiều NGO đã triển khai các chương trình giáo dục cho trẻ em và thanh thiếu niên, giúp nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng sống cho cộng đồng.

4.2. Các Chương Trình Bảo Vệ Môi Trường

Các tổ chức phi chính phủ cũng đã thực hiện nhiều chương trình bảo vệ môi trường, từ việc trồng cây xanh đến việc tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ Trong Phát Triển Cộng Đồng

Vai trò của các tổ chức phi chính phủ trong phát triển cộng đồng là không thể phủ nhận. Chúng không chỉ giúp giải quyết các vấn đề xã hội mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển bền vững. Để phát huy tối đa vai trò này, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và cộng đồng.

5.1. Tương Lai Của Các Tổ Chức Phi Chính Phủ

Trong tương lai, các NGO cần tiếp tục phát triển và thích ứng với những thay đổi của xã hội. Sự linh hoạt và sáng tạo sẽ là chìa khóa cho sự thành công.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Các Tổ Chức Phi Chính Phủ

Cần có các chính sách hỗ trợ rõ ràng từ chính phủ để tạo điều kiện cho các NGO hoạt động hiệu quả hơn, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về khu vực phi chính phủ và phát triển cộng đồng tại các quốc gia đang chuyển đổi kinh tế sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một chủ đề phức tạp, đòi hỏi sự tiếp cận liên ngành giữa xã hội học, khoa học chính trị và quản lý công. Luận án tiến sĩ xã hội học của tác giả Đỗ Thị Kim Anh (2021) với tiêu đề "Vai trò của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trong phát triển cộng đồng hiện nay (Nghiên cứu trường hợp Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam)" dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đặng Thị Ánh Tuyết và PGS.TS. Vũ Mạnh Lợi tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, là một công trình tiên phong mang tính đột phá về cả phương diện lý luận và thực nghiệm.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) mà luận án giải quyết xuất phát từ thực trạng học thuật: phần lớn các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các tổ chức phi chính phủ quốc tế (INGO) hoặc các hội đoàn truyền thống (Phạm Bảo Khánh, 2010; Nhạc Phan Linh, 2012). Rất hiếm công trình phân tích định lượng và chuyên sâu về vị thế, vai trò thực tế của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam (VNGO) – vốn vận hành dưới danh nghĩa các tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập theo Nghị định 08/2014/NĐ-CP.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết được luận án xác lập cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Các VNGO thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) hiện nay đang thể hiện vai trò như thế nào trong các hoạt động phát triển cộng đồng?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Những yếu tố chủ quan (nội tại tổ chức) và khách quan (môi trường thể chế, chính sách) nào đang tác động trực tiếp đến mức độ hiệu quả trong việc thực thi vai trò của các VNGO?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Cần xây dựng và điều chỉnh khung khổ cơ chế, chính sách ra sao để tối ưu hóa nguồn lực của VNGO phục vụ mục tiêu phát triển cộng đồng bền vững?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Các VNGO trực thuộc VUSTA thực thi đồng thời 5 nhóm vai trò cơ bản (phát triển tổ chức; nghiên cứu - triển khai dự án; đào tạo - truyền thông; kết nối - huy động nguồn lực; tư vấn, phản biện và giám định xã hội), trong đó vai trò nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật mang tính vượt trội.
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Năng lực thực thi vai trò của VNGO chịu sự chi phối có ý nghĩa thống kê bởi trình độ học vấn của nhân sự (tỷ lệ Thạc sĩ, Tiến sĩ, Giáo sư) và thâm niên hoạt động, nhưng đang bị kìm hãm bởi sự thiếu đồng bộ của hành lang pháp lý.
• Giả thuyết nghiên cứu 3 (H3): Mức độ huy động vốn xã hội và sự tham gia của cộng đồng quyết định trực tiếp tính bền vững của các mô hình sinh kế và bảo vệ môi trường do VNGO khởi xướng.

Về quy mô và phạm vi, luận án khai thác số liệu đại diện từ đề tài cấp Nhà nước KX.01/16-20 kết hợp khảo sát chuyên sâu: nghiên cứu 112 tổ chức VNGO (trên tổng số 487 tổ chức trực thuộc VUSTA, chiếm tỷ lệ chọn mẫu hệ thống 25%), khảo sát 450 cán bộ nhân viên, phỏng vấn sâu 40 chuyên gia/nhà quản lý và phân tích nội dung 70 báo cáo thường niên giai đoạn 2014–2019 tại 9 tỉnh, thành phố đại diện 3 miền Bắc - Trung - Nam (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Lào Cai, Hải Dương, Hà Tĩnh, Bình Định, Đồng Nai, Cần Thơ).

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu quốc tế chỉ ra rằng khu vực phi chính phủ đã trải qua sự chuyển đổi mạnh mẽ từ cứu trợ nhân đạo đơn thuần sang can thiệp phát triển bền vững và trao quyền (Kingo J. Mchombu, 2002; Park Sang-pil, 2002). Trong nghiên cứu tại Nigeria, Omfonmwan (2009) chứng minh mô hình tổ chức LAPO đã trao quyền kinh tế - xã hội thành công cho 1.483 phụ nữ nghèo thông qua tín dụng vi mô và nâng cao năng lực thể chế. Tương tự, Tek Nath Dhaka (2000) khi đánh giá các NGO tại Nepal nhấn mạnh sự dịch chuyển từ cung ứng dịch vụ sang tăng cường vị thế giới và cải thiện năng lực quản trị địa phương. Tại Ấn Độ, Phil (2003) và Namita Gupta (2012) phân tích vai trò của hơn 4.000 NGO trong mạng lưới bảo vệ môi trường Paryavaran Vahinis, chứng minh NGO là cầu nối thiết yếu giữa chính sách môi trường của chính phủ và hành động cộng đồng.

Trong bức tranh học thuật quốc tế tồn tại hai luồng tranh luận đối lập về quan hệ giữa Nhà nước và NGO. Luồng quan điểm thứ nhất (Nicola Banks & David Hulme, 2012; Vakil, 1997) cho rằng NGO cần duy trì tính tự chủ độc lập tuyệt đối để thực hiện chức năng giám sát, phản biện và cạnh tranh tri thức với bộ máy công quyền. Luồng quan điểm thứ hai (ABM Enamol Hassan, 2015) lại khẳng định tại các quốc gia đang phát triển, tính hiệu quả của NGO phụ thuộc vào sự hợp tác cộng sinh (synergy) và đồng thuận thể chế với chính quyền để hợp thức hóa các dịch vụ công.

Tại Việt Nam, các công trình của Thang Văn Phúc (2010), Nguyễn Xuân Thiêm (2008), Đỗ Sơn Hà (2009), và Nguyễn Tiến Thành (2016) tập trung mổ xẻ khía cạnh quản lý nhà nước đối với hội và tổ chức phi chính phủ. Nhạc Phan Linh (2012) tiếp cận dưới góc độ liên kết xã hội và tích lũy vốn xã hội. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa phân định rõ ranh giới vận hành đặc thù giữa "Hội quần chúng truyền thống" và "Tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập đóng vai trò VNGO". Công trình của Đỗ Thị Kim Anh (2021) định vị chính xác khoảng trống này bằng cách phân tích thực nghiệm trên mẫu diện rộng các VNGO thuộc VUSTA, tạo bước tiến tri thức so sánh trực tiếp với trường hợp các NGO Nam Á (Banks & Hulme, 2012) và châu Phi (Omfonmwan, 2009).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã kế thừa và mở rộng ba trường phái lý thuyết nền tảng trong xã hội học hiện đại:

1. Lý thuyết Vai trò (Role Theory): Mở rộng luận điểm kinh điển của Ralph Linton (1937) và Gunter Buschges (1996) từ cấp độ hành vi cá nhân sang cấp độ hành vi tổ chức. Tác giả chứng minh rằng vai trò của VNGO không đơn thuần là sự phản ánh cơ học của vị thế pháp lý (status), mà là tập hợp các khuôn mẫu hành vi xã hội được định hình qua tương tác đa chiều giữa kỳ vọng xã hội, năng lực nội tại và khoảng trống quản trị của nhà nước.
2. Lý thuyết Chức năng Cấu trúc (Structural Functionalism): Dựa trên khung phân tích của Talcott Parsons và Robert K. Merton, luận án luận giải vị trí của VNGO như một tiểu hệ thống chức năng có nhiệm vụ thích ứng (Adaptation) và hội nhập (Integration), giúp giảm thiểu các xung đột xã hội nảy sinh từ mặt trái của kinh tế thị trường.
3. Lý thuyết Vốn Xã hội (Social Capital Theory): Vận dụng quan điểm của Pierre Bourdieu và Robert Putnam, tác giả làm rõ cơ chế qua đó các VNGO chuyển hóa vốn liên kết (bonding social capital) và vốn bắc cầu (bridging social capital) thành nguồn lực kinh tế và tri thức phục vụ cộng đồng.

Hệ thống mệnh đề lý thuyết được xác lập:

• Mệnh đề 1 (P1): Vị thế pháp lý của tổ chức KH&CN ngoài công lập quy định chức năng kép của VNGO: vừa là chủ thể nghiên cứu ứng dụng, vừa là tác nhân phát triển xã hội độc lập.
• Mệnh đề 2 (P2): Hiệu quả can thiệp cộng đồng của VNGO tỷ lệ thuận với mức độ đa dạng hóa vốn xã hội bắc cầu giữa tổ chức với chính quyền địa phương và nhà tài trợ quốc tế.
• Mệnh đề 3 (P3): Sự thiếu hụt cơ chế ủy thác dịch vụ công tạo ra hiện tượng "lệch pha chức năng", buộc các VNGO phải dịch chuyển nguồn lực từ vận động chính sách sang các hoạt động sinh kế ngắn hạn.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng (multi-level integrative framework), kết nối chặt chẽ giữa môi trường thể chế vĩ mô, đặc điểm tổ chức trung mô và tác động can thiệp vi mô:

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác định rõ: Khung phân tích áp dụng đặc thù cho các tổ chức phi chính phủ Việt Nam được cấp phép theo Luật Khoa học và Công nghệ và trực thuộc hệ thống VUSTA, hoạt động trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giai đoạn chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng lập trường triết học thực chứng kết hợp thuyết hiện thực phê phán (Critical Realism) và hệ hình xã hội học chức năng. Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp giải thích tuần tự (Sequential Explanatory Mixed-Methods Design) được triển khai nhằm đảm bảo tính chuẩn xác của dữ liệu định lượng và chiều sâu của dữ liệu định tính.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được kế thừa và tách lọc chuẩn xác từ Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX.01/16-20 do TSKH. Nghiêm Vũ Khải làm chủ nhiệm.

1. Chiến lược chọn mẫu định lượng: Từ tổng thể $N = 487$ tổ chức VNGO trực thuộc VUSTA, nghiên cứu sinh áp dụng công thức chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống với khoảng cách $K = N/n$ ($487 / 121 \approx 4$). Sau quá trình làm sạch dữ liệu bằng phần mềm SPSS, thu được $N = 112$ phiếu thống kê tổ chức hợp lệ và $N = 450$ phiếu khảo sát cá nhân cán bộ tại 9 địa bàn trọng điểm:
   • Miền Bắc: Hà Nội, Hải Dương, Lào Cai.
   • Miền Trung: Đà Nẵng, Hà Tĩnh, Bình Định.
   • Miền Nam: TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Cần Thơ.
2. Quy trình thu thập dữ liệu định tính: Thực hiện phỏng vấn sâu (In-depth Interview) với 40 đối tượng (gồm 25 lãnh đạo cấp viện/trung tâm của VNGO và 15 nhà hoạch định chính sách thuộc Văn phòng Quốc hội, Bộ Nội vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ, VUSTA) theo bộ câu hỏi bán cấu trúc. Tiến hành phân tích tài liệu thứ cấp đối với 70 báo cáo tổng kết hoạt động năm 2018–2019 của các đơn vị trực thuộc.
3. Kỹ thuật tam giác hóa (Triangulation): Kết hợp chặt chẽ giữa tam giác hóa dữ liệu (Data triangulation: khảo sát, báo cáo, phỏng vấn), tam giác hóa phương pháp (Methodological triangulation: định lượng SPSS và phân tích định tính) và tam giác hóa lý thuyết (Theoretical triangulation: Lý thuyết vai trò, Chức năng cấu trúc, Vốn xã hội). Độ tin cậy thang đo và tính giá trị nội dung (construct validity) được kiểm soát nghiêm ngặt qua bước điều tra thử nghiệm (pilot survey với 50 phiếu tại Hà Nội).

Data và phân tích

Dữ liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý trên phần mềm SPSS. Luận án sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, kiểm định bảng chéo (Cross-tabulation Chi-square), phân tích tương quan giữa các biến số độc lập (quy mô nhân sự, học hàm/học vị, năm thành lập, loại hình nguồn vốn) và các biến số phụ thuộc (năng lực chủ trì đề tài, hiệu quả can thiệp cộng đồng, mức độ tham gia phản biện chính sách).

Chỉ báo thống kê mẫu nghiên cứu	Giá trị định lượng ($N = 112$ tổ chức / $N = 450$ cá nhân)
Quy mô tổng thể VNGO thuộc VUSTA quản lý	487 tổ chức (chiếm tỷ trọng lớn trong 1.389 tổ chức ngoài công lập cả nước)
Tỷ lệ mẫu tổ chức phân tích hợp lệ	112 / 121 phiếu thu về ($92,56%$ tỷ lệ đạt chuẩn)
Cơ cấu địa bàn khảo sát	9 tỉnh/thành phố đại diện đồng đều 3 miền Bắc - Trung - Nam
Số lượng phỏng vấn sâu chuyên gia/lãnh đạo	40 trường hợp (25 cán bộ quản lý VNGO, 15 chuyên gia quản lý nhà nước)
Số lượng báo cáo hoạt động thu thập phân tích	70 báo cáo tổng kết chi tiết giai đoạn 2018–2019

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích định lượng và định tính của luận án đưa ra 5 phát hiện mang tính đột phá với bằng chứng thực nghiệm rõ ràng:

1. Khẳng định quy mô thực tế và bản chất pháp lý đặc thù: Cả nước có gần 2.500 tổ chức khoa học và công nghệ, trong đó có 1.389 tổ chức ngoài công lập (chiếm $52%$). Riêng VUSTA quản lý 487 tổ chức VNGO hoạt động theo Nghị định 08/2014/NĐ-CP. Đây là lực lượng nòng cốt thực thi chức năng xã hội dân sự dưới hình thức chuyển giao khoa học công nghệ.

2. Cơ cấu nhân lực chất lượng cao tạo nên lợi thế cạnh tranh tri thức: Bằng chứng định lượng chỉ ra mối tương quan thuận rõ rệt giữa số lượng nhà khoa học trình độ cao (Tiến sĩ, Giáo sư, Phó Giáo sư) và năng lực chủ trì các dự án cộng đồng cấp quốc tế. Khác với các hội đoàn thuần túy, VNGO thuộc VUSTA sở hữu hàm lượng chất xám vượt trội, cho phép tiếp cận các vấn đề phát triển dưới góc độ kỹ thuật và bằng chứng khoa học.

3. Hiệu quả vượt trội trong lĩnh vực môi trường, biến đổi khí hậu và sinh kế: Các mô hình thực nghiệm của VNGO thể hiện tính linh hoạt và bền vững cao. Điển hình như:

   "Đối với Eco-Eco, tổ chức này đã triển khai xây dựng 16 làng sinh thái, trên 3 hệ sinh thái nhạy cảm kém bền vững là đồi trọc, cồn cát và vùng đất ngập nước. Ngoài ra, họ còn xây dựng 5 mô hình bảo tồn thiên nhiên tại 6 điểm" (Đỗ Thị Kim Anh, 2021).

   Bên cạnh đó, các tổ chức như CECoD (xử lý ô nhiễm hồ Hà Nội), CSRD (đánh giá tác động giới lưu vực sông 3S), MCD (du lịch sinh thái thích ứng biến đổi khí hậu), SRD (trao quyền cho phụ nữ đơn thân tại Tĩnh Gia - Thanh Hóa với 550 người tham gia) đã minh chứng cho năng lực can thiệp vi mô sâu sắc.

4. Hình thành các liên minh vận động chính sách hiệu quả cao: Các VNGO đã chủ động liên kết thành lập mạng lưới chuyên đề, tiêu biểu là Liên minh Môi trường và Biến đổi Khí hậu (VECCA) và Mạng lưới Hành động vì Nguồn nước (VIWACON). Minh chứng điển hình cho vai trò tư vấn phản biện là:

   "Văn bản các tổ chức VNGO thuộc VUSTA kiến nghị việc thực thi Nghị định 09/2016/NĐ-CP về việc bổ sung vi chất vào thực phẩm" (Hộp 3, Luận án).

   Phát hiện này phản bác nhận định cho rằng VNGO tại Việt Nam hoàn toàn thụ động trong quy trình hoạch định chính sách công.

5. Nghịch lý "Rào cản thể chế và sức ép hành chính hóa": Bằng chứng thực nghiệm chỉ ra rào cản lớn nhất của các VNGO hiện nay là sự thiếu hụt hành lang pháp lý thống nhất. Kết quả nghiên cứu tham chiếu khẳng định có tới $90,7%$ tổ chức phi lợi nhuận cho rằng họ gặp khó khăn nghiêm trọng do chưa có Luật về Hội/Tổ chức phi chính phủ, và $70,8%$ người dân chưa hiểu đúng bản chất của khu vực này (Nguyễn Đức Chiện, 2020). Thêm vào đó, các thủ tục phê duyệt tiếp nhận viện trợ nước ngoài phức tạp đang kìm hãm khả năng huy động nguồn lực quốc tế của các VNGO.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Bổ sung cơ sở khoa học cho chuyên ngành Xã hội học Phát triển và Xã hội học Quản lý, xác lập khung phân tích vai trò tổ chức xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình sàng lọc và tái xử lý bộ dữ liệu quốc gia (KX.01/16-20) cho các nghiên cứu xã hội học chuyên ngành hẹp.
• Về mặt thực tiễn và chính sách:
  1. Kiến nghị lập pháp: Đẩy nhanh tiến trình xây dựng và ban hành Luật về Hội và Tổ chức phi chính phủ, tạo tư cách pháp nhân độc lập và minh bạch cho các tổ chức xã hội dân sự.
  2. Cơ chế ủy thác dịch vụ công: Nhà nước cần thiết lập cơ chế đấu thầu, đặt hàng công khai các chương trình mục tiêu quốc gia (giảm nghèo, bảo vệ môi trường, nước sạch nông thôn) cho các VNGO tham gia bình đẳng với các đơn vị công lập.
  3. Cải cách thủ tục tiếp nhận viện trợ: Đơn giản hóa quy trình phê duyệt viện trợ phi chính phủ nước ngoài theo hướng hậu kiểm, giảm thiểu chi phí hành chính và gia tăng tính chủ động cho các tổ chức.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những phát hiện có giá trị học thuật và thực tiễn cao, luận án vẫn tồn tại một số giới hạn nghiên cứu (limitations) cần được thừa nhận khách quan:

• Giới hạn phạm vi khách thể: Luận án chỉ tập trung khảo sát các VNGO thuộc hệ thống VUSTA (được thành lập theo Luật KH&CN), chưa bao quát toàn diện các nhóm thiện nguyện tự phát, các quỹ xã hội từ thiện độc lập không thuộc VUSTA, hoặc các tổ chức dựa vào cộng đồng (CBO) cấp cơ sở.
• Giới hạn về dữ liệu tài chính: Do tính chất nhạy cảm và sự không đồng nhất trong chuẩn mực kế toán của 70 báo cáo hoạt động thu thập được, dữ liệu tài chính chỉ dừng lại ở mức phân tích định tính bổ trợ, chưa thể chạy mô hình kinh tế lượng phức tạp để lượng hóa suất sinh lợi xã hội trên vốn đầu tư (SROI - Social Return on Investment).
• Giới hạn thời gian: Nghiên cứu phản ánh lát cắt thực trạng giai đoạn 2014–2019, chưa đánh giá hết các biến động phức tạp trong giai đoạn đại dịch COVID-19 và những thay đổi chính sách quản lý viện trợ quốc tế sau năm 2020.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) mở ra 4 hướng tiếp cận:

1. Mở rộng khung phân tích sang các tổ chức phi chính phủ thuộc Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam (VUFO) và Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật (VULA).
2. Ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM - Structural Equation Modeling) để đo lường định lượng tác động nhân quả giữa năng lực quản trị nội bộ và hiệu quả can thiệp cộng đồng.
3. Nghiên cứu so sánh quốc tế đối sánh (Comparative cross-country study) giữa mô hình VNGO tại Việt Nam với các tổ chức xã hội tại Lào, Campuchia và Trung Quốc.
4. Đánh giá tác động chuyển đổi số đối với phương thức kết nối và huy động vốn xã hội của các tổ chức phi lợi nhuận.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình luận án của Đỗ Thị Kim Anh (2021) tạo ra những tác động lan tỏa sâu rộng trên nhiều bình diện:

• Về mặt học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực cho công tác giảng dạy chuyên đề Xã hội học Cộng đồng, Xã hội học Tổ chức và Quản trị Phát triển tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và các viện nghiên cứu chuyên ngành. Dự báo công trình sẽ tiếp tục là nguồn trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu về xã hội dân sự tại Việt Nam.
• Về mặt quản lý nhà nước: Đóng góp cơ sở thực tiễn trực tiếp cho Ban chỉ đạo Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX.01/16-20, cung cấp luận cứ khoa học giúp Ban Dân vận Trung ương, Bộ Nội vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc sửa đổi Nghị định 45/2010/NĐ-CP và hoàn thiện khung pháp lý về hội, tổ chức phi chính phủ.
• Về mặt xã hội: Giúp cộng đồng và các cơ quan truyền thông thay đổi nhận thức định kiến, nhìn nhận đúng đắn vai trò tích cực, phi vụ lợi và đóng góp kỹ thuật của các nhà khoa học trong khu vực phi chính phủ đối với sự nghiệp giảm nghèo, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới nghiên cứu học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết tích hợp (Vai trò - Chức năng - Vốn xã hội) và bộ chỉ báo điều tra định lượng chuẩn hóa gồm 112 tổ chức và 450 cá nhân để kế thừa cho các đề tài tiến sĩ tiếp theo.
• Lãnh đạo và Cán bộ các VNGO: Nhận diện rõ 5 nhóm vai trò cốt lõi, điểm mạnh về nhân lực khoa học công nghệ, cùng những điểm nghẽn về tính bền vững tài chính để tái cấu trúc tổ chức và tối ưu hóa năng lực vận động chính sách.
• Các nhà hoạch định chính sách (Bộ Nội vụ, Bộ KH&CN, VUSTA): Nắm bắt dữ liệu thực chứng tin cậy về 487 tổ chức trực thuộc để xây dựng chính sách quản lý phù hợp, chuyển từ cơ chế kiểm soát hành chính cứng nhắc sang tạo lập môi trường kiến tạo phát triển.
• Cộng đồng địa phương và Nhóm yếu thế: Hưởng lợi gián tiếp thông qua việc nâng cao chất lượng các dự án can thiệp sinh kế, nước sạch, giáo dục kỹ năng và thích ứng biến đổi khí hậu do các VNGO triển khai.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng thành công Lý thuyết Vai trò (Role Theory) của Ralph Linton (1937) và Gunter Buschges (1996) bằng cách cấu trúc hóa 5 chiều cạnh vai trò của tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Công trình chứng minh vai trò tổ chức không cố định mà là một cấu trúc động được tái thương lượng liên tục giữa tính tự chủ chuyên môn và kỳ vọng quản trị của Nhà nước.

2. Đổi mới phương pháp luận nổi bật so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với các nghiên cứu thuần túy định tính trước đó (Phạm Bảo Khánh, 2010; Nguyễn Xuân Thiêm, 2008), luận án đã thực hiện bước đột phá bằng cách phân tích định lượng hệ thống trên quy mô 112 tổ chức và 450 cán bộ tại 9 tỉnh/thành phố, kết hợp tam giác hóa dữ liệu với 40 phỏng vấn sâu và 70 báo cáo hoạt động thực tế.

3. Phát hiện nào trong dữ liệu gây bất ngờ và có ý nghĩa lý luận nhất?

Đó là sự tồn tại của nghịch lý: Mặc dù sở hữu tỷ lệ trí thức trình độ cao vượt trội và có năng lực triển khai các mô hình kỹ thuật xuất sắc (như 16 làng sinh thái của Eco-Eco), các VNGO lại đối mặt với nguy cơ "hành chính hóa" và lúng túng trong tự chủ tài chính do sự thiếu hụt hành lang pháp lý chuyên biệt ($90,7%$ tổ chức xác nhận vướng mắc về khung pháp luật).

4. Quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) có được đảm bảo không?

Hoàn toàn đảm bảo. Luận án cung cấp chi tiết công thức lấy mẫu hệ thống $K = N/n$, cấu trúc bảng hỏi, danh mục biến số độc lập - phụ thuộc - can thiệp, cùng quy trình xử lý dữ liệu rõ ràng qua phần mềm SPSS, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp quy trình khảo sát trên các nhóm tổ chức khác.

5. Luận án đã phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm tới như thế nào?

Luận án định hình chương trình nghiên cứu tương lai tập trung vào: (1) Đo lường giá trị xã hội trên vốn đầu tư (SROI) của các dự án VNGO; (2) Tác động của chuyển đổi số và dữ liệu mở đối với liên minh vận động chính sách; (3) Mô hình hợp tác công - tư - xã hội (PPPs) trong cung ứng dịch vụ an sinh cộng đồng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Đỗ Thị Kim Anh (2021) là một công trình nghiên cứu khoa học công phu, chuẩn mực và có đóng góp đặc biệt xuất sắc cho phân ngành Xã hội học Phát triển tại Việt Nam.

1. Xác lập chuẩn xác vị thế và bản chất xã hội học của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trực thuộc VUSTA như những tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập mang chức năng kép: nghiên cứu chuyển giao tri thức và can thiệp phát triển cộng đồng.
2. Cung cấp bức tranh thực nghiệm định lượng toàn diện đầu tiên về 487 tổ chức VNGO thuộc VUSTA với mẫu khảo sát 112 tổ chức, 450 cá nhân tại 9 tỉnh thành trọng điểm trên cả nước.
3. Làm rõ 5 nhóm vai trò thực thi cốt lõi cùng các mô hình can thiệp điển hình (16 làng sinh thái của Eco-Eco, bảo tồn biển của MCD, đánh giá môi trường của CSRD, CECoD).
4. Chứng minh vai trò tiên phong của các mạng lưới liên minh VNGO (như VECCA) trong hoạt động tư vấn, phản biện xã hội và đóng góp hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật (tiêu biểu như Nghị định 09/2016/NĐ-CP).
5. Chỉ ra các điểm nghẽn thể chế nghiêm trọng, đặc biệt là sự thiếu vắng của Luật về Hội và thủ tục hành chính phức tạp trong phê duyệt viện trợ quốc tế.
6. Xây dựng hệ thống giải pháp chính sách mang tính khả thi cao, định hướng chuyển đổi phương thức quản lý nhà nước từ kiểm soát hành chính sang tạo lập không gian phát triển bình đẳng cho khu vực phi chính phủ.

Công trình không chỉ làm phong phú thêm kho tàng lý luận xã hội học nước nhà mà còn là cơ sở thực chứng vững chắc, đóng góp trực tiếp vào công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và phát triển cộng đồng bền vững tại Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI Tổ chức phi chính phủ (Non-Governmental Organizations), gọi tắt là NGO là một loại hình tổ chức mang tính xã hội, tồn tại hàng trăm năm trên thế giới dưới nhiều dạng khác nhau với nguồn gốc xa xưa là những nhóm nhỏ làm từ thiện, với tiêu chí hoạt động là cứu trợ nhân đạo nạn nhân của chiến tranh, thiên tai và nghèo đói. Cho tới nay trên thế giới vẫn có nhiều quan điểm khác nhau trong định nghĩa và phân loại các NGO. Sự ra đời và lịch sử phát triển của các NGO trên thế giới Khái niệm “phi chính phủ” chính thức được Liên Hợp Quốc sử dụng lần đầu tiên sau Chiến tranh thế giới thứ hai để nói về các tổ chức tư nhân giúp hàn gắn những vết thương chiến tranh – hàng triệu người không nơi nương tựa, trẻ em mồ côi và tỷ lệ thất nghiệp cao [139].

Trong những ngày đầu, các INGO hoạt động chủ yếu trong phạm vi bối cảnh sự thừa nhận của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, hiện nay phạm vi hoạt động của các tổ chức phi chính phủ đã được mở rộng rất nhiều đến các khu vực, tham gia vào các hoạt động vì lợi ích chung của xã hội. Từ Hội đồng Kinh tế và Xã hội (ECOSOC) của Liên Hợp Quốc cho đến các tổ chức quốc gia, khu vực cũng như các tổ chức quốc tế đều tham gia các hoạt động tư vấn [177], [160]. Sự gia tăng của các NGO trong các nước công nghiệp hóa hoặc không công nghiệp hóa cũng được thống kê trong các tài liệu và báo cáo.

Số lượng các INGO tế đã đăng ký tại các quốc gia OECD tăng từ 1. Tính đến 2012, Liên Hợp Quốc ghi nhận có khoảng 40.000 tổ chức NGO quốc tế, và hàng triệu tổ chức hoạt động ở các quốc gia [139, tr. Các lĩnh vực hoạt động của các NGO bao gồm: nhân quyền, phát triển, môi trường, phụ nữ, thanh thiếu niên, phong trào hòa bình, giảm nghèo, viện trợ quốc tế, cứu trợ người tị nạn, khuyết tật, chống tham nhũng, công bằng xã hội, phúc lợi xã hội, quyền lợi người tiêu dùng. Khối lượng viện trợ của NGO cho các nước đang phát triển ngày càng tăng cùng với sự gia tăng về lĩnh vực hợp tác của các tổ chức này.

Bên cạnh đó, hoạt động của các NGO đã chuyển theo hướng giảm viện trợ nhân đạo và tăng 14 viện trợ phát triển bền vững. Các NGO ngày càng đóng vai trò đáng kể trong đời sống kinh tế - xã hội, giáo dục, y tế, môi trường, nhân đạo. tại nhiều quốc gia; tham gia sâu vào nhiều lĩnh vực như xoá đói, giảm nghèo, hỗ trợ phụ nữ, cứu trợ trẻ em, kế hoạch hoá gia đình, nhân đạo, bảo vệ môi trường, cung cấp dịch vụ, giám sát, đánh giá nhu cầu, ủng hộ, đào tạo, giáo dục, điều phối, tài trợ, đánh giá chính sách, chiến dịch, kiến nghị, đề xuất chính sách [159]. Vai trò và đóng góp của các NGO trong phát triển cộng đồng Nhiều nghiên cứu trên thế giới tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa các tổ chức phi chính phủ và hoạt động cộng đồng.

Theo quan điểm của Park, Sang - pil (2002), lập luận rằng 4 tiêu chí thực tế của các NGO cần được đáp ứng lý tưởng: (1) Sự tham gia của cộng đồng có cấu trúc khác với NGO (2) Các tổ chức NGO mang tính phổ quát, mở cửa cho bất kỳ ai, bất kể trình độ, giới tính, tôn giáo. (3) Tình nguyện viên hoạt động trong các NGO được phân biệt với tổ chức phi lợi nhuận như bệnh viện hoặc trường học. (4) Lợi ích công của các NGO khác biệt với các tổ chức kinh doanh Trong một nghiên cứu của mình, Kingo J. Mchombu [162], chỉ ra rằng đối với các dự án phát triển cộng đồng các hoạt động của NGO bao gồm các hoạt động như: (1) các cuộc họp/tham vấn cộng đồng trong đó người hỗ trợ giúp các thành viên cộng đồng thảo luận dựa trên các nội dung phát triển ưu tiên của cộng đồng và trên các thông tin phù hợp (phù hợp với nhu cầu của từng người); (2) tiêu điểm cuộc họp nhóm, các nhóm được tập hợp riêng đến để bàn luận về các vấn đề như phụ nữ, trẻ em, nông dân, thương nhân … và những nội dung mà họ tin rằng sẽ cứu giúp họ và các thành viên của cộng đồng đến quản lý các vấn đề; (3) phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia: Trong đó người hỗ trợ thông tin sử dụng đối thoại (thảo luận thay vì phỏng vấn cứng nhắc) để tìm hiểu về cuộc sống của cộng đồng.

Thông qua quá trình này, cộng đồng học về bản thân, đặt ra các ưu tiên và đưa ra một kế hoạch hành động về cách đáp ứng các vấn đề của nó; (4) lắng nghe khảo sát. Nghiên cứu của Omfonmwan S.I (2009) khẳng định NGO có vai trò rất lớn trong phát triển cộng đồng ở các nước châu Phi. Ở Negeria tổ chức nâng cao năng lực thoát 15 nghèo (LAPO) được thành lập năm 1986. Một chương trình được thực hiện đó là trao quyền kinh tế xã hội cho phụ nữ thông qua việc cho vay tín dụng nhỏ, đào tạo, các dự án mang lại nguồn thu nhập nhỏ - nhà máy chế biến sắn, cơ sở sản xuất xà phòng, tiệm bánh nướng…Tính đến tháng 4 năm 2006, LAPO đã trao quyền cho tổng cộng 1.483 phụ nữ trên khắp Nigeria, trong các lĩnh vực lãnh đạo và xây dựng năng lực.

Những nỗ lực này nhằm vào tháo gỡ những rào cản, sự bất công, phân biệt đối xử đối với phụ nữ. Những người tham gia hiệp hội khách hàng LAPO, họ đã hát những bài hát ca ngợi về vai trò của các tổ chức phi chính phủ đặc biệt tới LAPO [173]. Ở Mozambique vào giữa những năm 1980, các NGO được mời tham gia để giúp đáp ứng nhu cầu của người nghèo. Năm 1987, chính phủ nới lỏng chính sách xã hội và chấp nhận khoản vay từ Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) kèm theo điều chỉnh cấu trúc nhằm cắt giảm chi tiêu công.

Các NGO tại Mozambique có nhiều hoạt động trên các khía cạnh phát triển cộng đồng như: Vận động cộng đồng; Nhận thức về môi trường, sức khỏe và sự sáng tạo trong việc vệ sinh môi trường; Thúc đẩy quyền trẻ em; Thúc đẩy giáo dục sức khỏe tình dục và sức khỏe sinh sản và chống lại lao động trẻ em và buôn bán người; Giáo dục nhận thức cho hoạt động sáng tạo; Trao quyền kinh tế; Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn; Cứu nạn và phục hồi nạn nhân tai nạn; Dịch vụ đào tạo nâng cao năng lực [173]. Trong một nghiên cứu đánh giá về vai trò các NGO, Tek Nath Dhaka chỉ ra rằng các NGO trong phát triển cộng đồng có nhiều vai trò khác nhau, trong đó tác giả nhấn mạnh một số vai trò quan trọng gồm: cải thiện sinh kế của người dân, nâng cao vai trò giới, nâng cao thể chế [146]. Cải thiện sinh kế của người dân Các NGO nghiên cứu trực tiếp và tham gia vào các chức năng khác nhau thông qua các nhóm người cụ thể như nhóm phụ nữ và các nhóm bản địa khác nhau để cung cấp dịch vụ cho họ. Vì các NGO có nhiều cơ sở chấp thuận hơn nên họ có thể nói rõ hơn các vấn đề địa phương và thúc đẩy mọi người tham gia.

Sự tham gia như một chiến lược liên quan đến mục tiêu những người hưởng lợi trong các hoạt động của dự án. Cụ thể, như ở Nepal việc huy động nguồn lực thông qua lĩnh vực NGO đã tăng lên đáng kể trong những năm 1990. Tổng khối lượng tài nguyên được chuyển qua lĩnh 16 vực này là 7 triệu NPR (đơn vị tiền tệ của Nepal) năm 1990, tăng lên 1. Trong tổng số này ít nhất 85% được chuyển qua nguồn vốn nước ngoài và chỉ 15% từ các tổ chức chính [146, Tr.

Nâng cao vai trò giới Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt động của các NGO làm thay đổi bối cảnh của các tổ chức cơ sở đặc biệt là phụ nữ, giải quyết tiếng nói của họ. Tổng cộng có 400 phụ nữ từ 20 nhóm phụ nữ ở Markhu và 143 phụ nữ từ 11 nhóm ở Hekuli được thành lập để làm việc với người dân địa phương. Các nhóm này huy động người dân địa phương, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các nguồn lực địa phương. Nỗ lực này mở rộng không gian cho nhiều cơ hội để đưa các cộng đồng nghèo vào các chức năng kinh tế xã hội.

Cách tiếp cận nhóm như vậy thừa nhận vai trò quan trọng của phụ nữ trong gia đình và trong xã hội, tạo điều kiện cho họ tiếp cận với các nguồn lực và từ đó góp phần cải thiện sinh kế. Điều này có ảnh hưởng tích cực đến sự tham gia của cộng đồng và nâng cao tiếng nói và giải quyết nhu cầu của phụ nữ. Từ quan điểm về giới, các NGO góp phần nâng cao vị thế chung của phụ nữ; giúp đỡ để thực hiện quyền kinh tế và nâng cao vai trò mới ở một mức độ nào đó [146]. Nâng cao thể chế Các NGO có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực thể chế của họ trong việc vận động chính sách và tổ chức thành các chương trình hành động cụ thể thực tế Điều này dẫn các NGO trở thành lựa chọn tốt hơn cho việc chuyển đổi kinh tế xã hội, đặc biệt là cải thiện sinh kế của người dân.

Năng lực thể chế phụ thuộc vào cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực được đào tạo và được thúc đẩy tốt, một hệ thống quản lý tốt có thể phát triển tốt các chương trình và thực hiện chúng hiệu quả [146]. Nhiều công trình nghiên cứu nghiên cứu hoạt động vận động chính sách trong phát triển cộng đồng của các NGO. Hai tác giả Nicola Banks và David Hulme (2012) cho rằng một trong những quan hệ NGO – chính phủ có thể được nâng cao bằng cách thúc đẩy trách nhiệm và quyền tự chủ cho các tổ chức cộng đồng địa phương. Chính phủ có vai trò và trách nhiệm trong việc thúc đẩy sự thay đổi và phát triển xã hội.

Bên cạnh đó, quan hệ giữa chính phủ và các tổ chức phi chính phủ thay đổi đáng kể từ quốc gia này sang quốc gia và khu vực khác [138].