Thực trạng giáo dục kỹ năng giải quyết vấn đề cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề1

Chuyên khảo giáo dục phân tích Thực trạng giáo dục kỹ năng giải quyết vấn đề cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi trong trò chơi đóng vai, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Võ Thanh Hương
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Ngân
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học (Giáo dục Mầm non)
• Đề tài: Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Tại Trà Vinh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• Danh mục các biểu đồ, sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Lịch sử nghiên cứu PPDH theo DA ở nước ngoài
• 1.1.2. Lịch sử nghiên cứu PPDH theo DA trong nước
• 1.2. Khái niệm công cụ
• 1.2.1. Khái niệm về dạy học và PPDH
• 1.2.2. Khái niệm về DA và PPDH theo DA
• 1.2.3. Khái niệm tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên
• 1.2.4. Khái niệm ứng dụng PPDH theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
• 1.3. Tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.3.1. Đặc điểm hoạt động khám phá TGTN của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
• 1.3.2. Ý nghĩa tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.3.3. Mục tiêu hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.3.4. Nội dung khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.4. Ứng dụng PPDH theo DA trong khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.4.1. Định hướng đổi mới PPDH
• 1.4.2. Ý nghĩa của PPDH theo DA
• 1.4.3. Đặc điểm của PPDH theo DA ở trường mầm non
• 1.4.4. Các giai đoạn xây dựng kế hoạch dạy học theo DA thực hiện hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ TRÀ VINH
• 2.1. Nội dung và đối tượng tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh
• 2.2. Công cụ tìm hiểu thực trạng
• 2.2.1. Khảo sát thực trạng nhận thức của GVMN về đổi mới PPDH và nhận thức của GV về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi
• 2.2.2. Đánh giá thực trạng sử dụng PPDH và PPDA tổ chức hoạt động khám phá chủ đề của GVMN
• 2.3. Phân tích kết quả nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh
• 2.3.1. Kết quả điều tra về nhận thức của GVMN về đổi mới PPDH và nhận thức của GV về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá TGTN
• 2.3.2. Kết quả tìm hiểu về nhận thức của GV về việc đổi mới PPDH và ứng dụng PPDH theo dự án vào tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua PP phỏng vấn
• 2.3.3. Kết quả thực trạng sử dụng PPDH theo dự án trong tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM TRÀ VINH
• 3.1. Cơ sở đề xuất thử nghiệm
• 3.2. Nguyên tắc xây dựng phương án thử nghiệm dự án
• 3.3. Đề xuất phương án thử nghiệm
• 3.4. Tổ chức thử nghiệm
• 3.4.1. Bối cảnh và đối tượng thử nghiệm
• 3.4.2. Dự án khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
• 3.4.3. Tổ chức thử nghiệm và kết quả thử nghiệm dự án “lá cây”
• 3.4.3.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.4.3.2. Đối tượng thử nghiệm
• 3.4.3.3. Qui trình xây dựng phương án thử nghiệm
• 3.4.3.4. Các yêu cầu tổ chức thử nghiệm DA
• 3.4.3.5. Nội dung thử nghiệm
• 3.4.3.6. Kết quả tổ chức thực hiện các kế hoạch
• 3.5. Đánh giá thử nghiệm ứng dụng PPDH theo DA “chiếc lá”
• 3.5.1. Mục đích và cách thức thực hiện
• 3.5.2. Kết quả tổ chức hoạt động khám phá TGTN theo DA
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Phương pháp dạy học theo dự án (PPDH theo DA) đã trở thành một xu hướng giáo dục hiện đại, đặc biệt trong giáo dục mầm non. Tại Trà Vinh, việc áp dụng phương pháp này cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng mà còn khơi dậy sự tò mò và khám phá thế giới tự nhiên xung quanh. Nghiên cứu cho thấy rằng PPDH theo DA giúp trẻ hình thành các kỹ năng sống cần thiết và phát triển tư duy sáng tạo.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

PPDH theo DA là phương pháp dạy học mà trong đó trẻ em tham gia vào các dự án thực tế, từ đó phát triển kỹ năng và kiến thức thông qua trải nghiệm thực tế. Phương pháp này khuyến khích trẻ tự khám phá và học hỏi từ môi trường xung quanh.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Việc áp dụng PPDH theo DA mang lại nhiều lợi ích cho trẻ, bao gồm phát triển tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. Trẻ sẽ học cách giải quyết vấn đề và tự tin hơn trong việc thể hiện ý kiến của mình.

II. Thách Thức Trong Việc Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Mặc dù PPDH theo DA mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong giáo dục mầm non tại Trà Vinh cũng gặp không ít thách thức. Giáo viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hiểu biết sâu sắc về phương pháp này để có thể triển khai hiệu quả.

2.1. Thiếu Kiến Thức Về Phương Pháp Dạy Học

Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về PPDH theo DA, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Cần có các khóa đào tạo chuyên sâu để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho giáo viên.

2.2. Thiếu Tài Nguyên Hỗ Trợ

Việc thiếu tài nguyên như sách, đồ dùng học tập và không gian học tập phù hợp cũng là một rào cản lớn trong việc triển khai PPDH theo DA. Cần có sự đầu tư từ phía nhà trường và chính quyền địa phương.

III. Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Trong Hoạt Động Khám Phá Tự Nhiên

PPDH theo DA có thể được áp dụng hiệu quả trong các hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. Qua các dự án, trẻ sẽ được trải nghiệm thực tế và phát triển tình yêu với thiên nhiên.

3.1. Xây Dựng Dự Án Khám Phá Tự Nhiên

Giáo viên có thể xây dựng các dự án khám phá tự nhiên như 'Khám Phá Cây Cối' hay 'Tìm Hiểu Động Vật'. Những dự án này không chỉ giúp trẻ học hỏi mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng quan sát.

3.2. Tổ Chức Hoạt Động Khám Phá

Hoạt động khám phá cần được tổ chức một cách linh hoạt, cho phép trẻ tự do khám phá và trải nghiệm. Giáo viên nên đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho trẻ phát triển.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng PPDH theo DA trong tổ chức hoạt động khám phá tự nhiên đã mang lại những kết quả tích cực cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại Trà Vinh. Trẻ em trở nên hứng thú hơn với việc học và phát triển kỹ năng tốt hơn.

4.1. Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Kết quả học tập của trẻ được cải thiện rõ rệt, với nhiều trẻ thể hiện sự tiến bộ trong kỹ năng quan sát và phân tích. Điều này cho thấy PPDH theo DA đã phát huy hiệu quả trong việc giáo dục trẻ.

4.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Phụ Huynh

Giáo viên và phụ huynh đều nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của trẻ. Trẻ trở nên tự tin hơn và có khả năng giao tiếp tốt hơn với bạn bè và người lớn.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Tương lai của PPDH theo DA trong giáo dục mầm non tại Trà Vinh rất hứa hẹn. Với sự đầu tư đúng mức và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, phương pháp này có thể trở thành một phần quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích việc áp dụng PPDH theo DA trong giáo dục mầm non. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ.

5.2. Tăng Cường Đào Tạo Giáo Viên

Đào tạo giáo viên là yếu tố then chốt để đảm bảo việc áp dụng PPDH theo DA thành công. Cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để giáo viên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục mầm non theo tinh thần Quyết định số 1677/QĐ-TTg giai đoạn 2018-2025, việc chuyển dịch phương pháp giáo dục từ truyền thụ thụ động sang lấy trẻ làm trung tâm đang là yêu cầu cấp thiết. Tại thành phố Trà Vinh, hệ thống giáo dục mầm non bao gồm 18 trường với 340 giáo viên trực tiếp giảng dạy. Mặc dù địa phương sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng và phong phú, việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài trời vẫn còn mang tính hình thức. Nhiều trẻ em thành thị đang đối mặt với hội chứng rối loạn thiếu hụt thiên nhiên, khiến khả năng quan sát thực tế và kỹ năng tư duy độc lập bị hạn chế.

Đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án nhằm nâng cao chất lượng hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng nhận thức của 127 giáo viên, đồng thời xây dựng và thử nghiệm thành công 1 mô hình dự án khám phá thực vật tại Trường Thực hành Sư phạm Trà Vinh trong năm học 2019-2020.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu được thể hiện qua các chỉ số định lượng cụ thể. Phương pháp dạy học theo dự án giúp tối ưu hóa 100% môi trường tự nhiên sẵn có tại địa phương, tăng tỷ lệ trẻ hứng thú chủ động tương tác với thiên nhiên lên trên 85%, đồng thời cung cấp cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên mầm non một quy trình sư phạm 4 giai đoạn chuẩn mực, có khả năng nhân rộng tại các trường mầm non trên toàn địa bàn tỉnh Trà Vinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng triết lý giáo dục thực nghiệm của John Dewey với nguyên lý học qua hành, khẳng định đứa trẻ lĩnh hội tri thức bền vững nhất khi được tự mình trải nghiệm và thao tác với các đối tượng thực tế. Cơ sở lý luận về dạy học theo dự án tiếp tục được hoàn thiện qua công trình kinh điển của William Heard Kilpatrick năm 1918 và các nghiên cứu chuyên sâu về lứa tuổi mầm non của Lilian G. Katz và Sylvia C. Chard trong mô hình The Project Approach.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp sâu sắc cách tiếp cận Reggio Emilia của Loris Malaguzzi thông qua khái niệm Progettazione, coi môi trường thiên nhiên là người thầy thứ ba của trẻ. Khung lý thuyết còn dựa trên lý thuyết vùng phát triển gần nhất của Lev Vygotsky với cơ chế giàn giáo nhận thức, lý thuyết các giai đoạn phát triển tư duy của Jean Piaget và thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner với 8 loại hình trí thông minh khác nhau.

Ba khái niệm công cụ then chốt được xác định rõ:

• Phương pháp dạy học theo dự án ở trường mầm non: Hình thức tổ chức giáo dục lấy dự án làm phương tiện, nơi trẻ cùng nhau điều tra chuyên sâu về một chủ đề thế giới thực dưới sự định hướng của giáo viên để tạo ra sản phẩm cụ thể.
• Khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ 5-6 tuổi: Quá trình trẻ sử dụng các giác quan để quan sát, thử nghiệm, so sánh và phân loại thế giới hữu sinh, thế giới vô sinh và các hiện tượng tự nhiên xung quanh.
• Ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án: Quá trình giáo viên sắp xếp môi trường, tích hợp linh hoạt 3 bước K-W-L (Điều đã biết - Điều muốn biết - Điều đã học) vào kế hoạch giáo dục định kỳ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục đa dạng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của dữ liệu:

• Phương pháp điều tra bảng hỏi: Tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 127 giáo viên mầm non trực tiếp dạy lớp 5-6 tuổi tại 6 trường mầm non trọng điểm (3 trường công lập và 3 trường tư thục) thuộc thành phố Trà Vinh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được lựa chọn nhằm so sánh tương quan nhận thức và điều kiện cơ sở vật chất giữa hai loại hình trường học.
• Phương pháp quan sát sư phạm: Thực hiện theo dõi trực tiếp 7 buổi hoạt động học và 10 buổi hoạt động góc tại lớp Lá 2 Trường Thực hành Sư phạm Trà Vinh trong 2 tuần liên tiếp từ ngày 16/12/2019 đến 27/12/2019 thuộc hai chủ đề Cây xanh và môi trường sống và Một số loài hoa.
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện trên 4 đối tượng then chốt gồm 1 cán bộ quản lý chuyên môn, 1 khối trưởng chuyên môn khối Lá và 2 giáo viên trực tiếp đứng lớp nhằm kiểm chứng các thông tin định tính.
• Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Triển khai thử nghiệm dự án Chiếc lá theo quy trình 4 giai đoạn chuẩn hóa trên nhóm trẻ 5-6 tuổi.
• Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán tỷ lệ phần trăm, tần suất và độ lệch nhằm phân tích định lượng dữ liệu thu thập được.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng trên 127 giáo viên mầm non tại thành phố Trà Vinh ghi nhận nhiều số liệu quan trọng về nhận thức và thực tiễn triển khai:

Thứ nhất, có 92,1% giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của việc đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, chỉ có 18,9% giáo viên từng tiếp cận và thử nghiệm dạy học theo dự án trong các hoạt động khám phá khoa học. Hơn 81% giáo viên còn lại vẫn phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp đàm thoại truyền thống và quan sát qua tranh ảnh minh họa có sẵn.

Thứ hai, giáo viên gặp nhiều rào cản khi ứng dụng phương pháp mới. Có 68,5% giáo viên lo ngại về việc mất nhiều thời gian chuẩn bị học liệu, 62,2% gặp khó khăn trong việc xây dựng mạng nội dung mở theo hứng thú ngẫu nhiên của trẻ, và 54,3% cảm thấy lúng túng khi điều phối hoạt động nhóm ngoài không gian lớp học.

Thứ ba, kết quả thử nghiệm dự án Chiếc lá tại lớp Lá 2 Trường Thực hành Sư phạm Trà Vinh cho thấy sự chuyển biến rõ rệt. Tỷ lệ trẻ tự tin đặt câu hỏi tìm hiểu nguyên nhân tăng từ 41,2% ở giai đoạn tiền thử nghiệm lên 88,6% ở giai đoạn kết thúc dự án. Kỹ năng làm việc nhóm, phân loại hình thái gân lá và tư duy trực quan sơ đồ của trẻ đạt mức tiến bộ vượt bậc với 91,4% trẻ hoàn thành xuất sắc các phiếu điều tra thực địa và tự tay tạo ra các sản phẩm mô hình, tranh in vân lá độc đáo.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch lớn giữa nhận thức tích cực và tỷ lệ áp dụng thực tế bắt nguồn từ tư duy quản lý giáo án cứng nhắc và sự thiếu hụt tài liệu hướng dẫn cụ thể tại địa phương. Phương pháp truyền thống thường đóng khung kiến thức theo bài học 30 phút, triệt tiêu tính tò mò tự nhiên của lứa tuổi 5-6 tuổi.

Khi chuyển sang mô hình dạy học theo dự án, trẻ được đóng vai trò những nhà nghiên cứu nhỏ tuổi. Sự cải thiện 47,4% về năng lực tư duy phản biện và giải quyết vấn đề sau thử nghiệm đã chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết nghiên cứu. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Lilian G. Katz tại Hoa Kỳ cũng như các thử nghiệm mô hình tại Cà Mau và Hà Nội, khẳng định dạy học dự án giúp kích hoạt tối đa các vùng nhận thức chức năng của trẻ mầm non.

Toàn bộ dữ liệu định lượng của nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột đôi biểu diễn mức độ hứng thú của trẻ trước và sau thử nghiệm, kết hợp bảng ma trận đối sánh 5 lĩnh vực phát triển thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm xã hội và thẩm mỹ theo chuẩn chương trình giáo dục mầm non Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục:

• Đào tạo và chuẩn hóa năng lực sư phạm: Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Phòng Giáo dục thành phố Trà Vinh cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu trong thời gian 6 tháng cho 100% giáo viên khối Lá. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng xây dựng mạng nội dung theo mô hình K-W-L, kỹ thuật đặt câu hỏi mở và phương pháp ghi chép nhật ký quan sát trẻ. Target metric đặt ra là 80% giáo viên có khả năng tự thiết kế ít nhất 2 dự án khám phá thiên nhiên mỗi năm học.
• Tối ưu hóa cơ sở vật chất và không gian trải nghiệm: Ban giám hiệu các trường mầm non cần quy hoạch lại khuôn viên thành mô hình Sân trường xanh, bố trí các góc khoa học ngoài trời với đá cuội, cành cây, hạt giống và lá cây bản địa. Tận dụng 100% nguồn nguyên vật liệu tái chế từ thiên nhiên giúp giảm 70% chi phí mua sắm đồ dùng công nghiệp.
• Xây dựng mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình: Giáo viên chủ nhiệm cần thiết lập kênh trao đổi thông tin định kỳ qua thư nghiên cứu dự án, hướng tới mục tiêu huy động ít nhất 85% phụ huynh cùng con thu thập vật phẩm tự nhiên và tham gia các buổi trưng bày sản phẩm cuối dự án.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá chuyên môn: Ban giám hiệu cần linh hoạt thời lượng thực hiện dự án từ 1 đến 3 tuần tùy theo tốc độ tiếp thu của trẻ, thay thế việc đánh giá giáo viên qua giáo án mẫu bằng việc đánh giá mức độ chủ động và chất lượng sản phẩm học tập của học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao và là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Giáo viên mầm non trực tiếp chăm sóc và giáo dục trẻ 5-6 tuổi: Nắm vững quy trình 4 giai đoạn tổ chức dự án, sử dụng trực tiếp các giáo án mẫu và bộ phiếu điều tra thực địa trong chủ đề thực vật và thế giới tự nhiên.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và Ban giám hiệu các trường mầm non: Ứng dụng khung tiêu chí đánh giá hoạt động giáo dục theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn nội bộ và quy hoạch cảnh quan sư phạm thân thiện.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Giáo dục Mầm non: Khai thác hệ thống tài liệu tổng quan lý luận về mô hình Reggio Emilia, The Project Approach và phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm giáo dục mầm non.
• Các nhà phát triển chương trình và tổ chức giáo dục mầm non thực nghiệm: Tham khảo mô hình chuyển giao phương pháp giáo dục tiên tiến vào điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù của các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học theo dự án khác biệt như thế nào so với giờ khám phá khoa học truyền thống?

Trong phương pháp truyền thống, giáo viên đóng vai trò truyền thụ một chiều với giáo án cố định trong 30-35 phút. Ngược lại, dạy học theo dự án kéo dài từ 1 đến 3 tuần, xuất phát từ câu hỏi thắc mắc của trẻ, cho phép trẻ trực tiếp thu thập mẫu vật, thử nghiệm và tạo ra sản phẩm trưng bày thực tế.

Thời gian triển khai một dự án khám phá thiên nhiên cho trẻ 5-6 tuổi nên kéo dài bao lâu?

Thời gian thực hiện một dự án thường dao động từ 5 ngày đến 3 tuần tùy thuộc vào mức độ hứng thú của trẻ và phạm vi chủ đề. Quá trình triển khai không gò bó theo thời khóa biểu cứng mà đan xen linh hoạt vào các hoạt động học, hoạt động góc và dạo chơi ngoài trời.

Nhà trường có cần đầu tư nhiều kinh phí để mua sắm thiết bị khi áp dụng phương pháp này không?

Phương pháp dạy học theo dự án không đòi hỏi kinh phí lớn. Ngược lại, phương pháp này khuyến khích tận dụng tối đa các vật liệu tự nhiên miễn phí có sẵn tại địa phương như cành cây, lá khô, sỏi đá, vỏ ốc cùng sự đóng góp nguyên vật liệu tái chế từ hơn 80% phụ huynh học sinh.

Làm thế nào để đánh giá sự phát triển của trẻ trong quá trình học theo dự án?

Giáo viên đánh giá sự tiến bộ của trẻ thông qua kỹ thuật quan sát liên tục, ghi chép nhật ký hành vi, bảng kiểm kỹ năng và sản phẩm cuối cùng như tranh vẽ, mô hình đất nặn hoặc kịch bản đóng kịch, thay vì sử dụng các bài kiểm tra áp đặt điểm số hay xếp loại.

Phương pháp dạy học theo dự án có phù hợp với các lớp học mầm non công lập có sĩ số đông không?

Hoàn toàn phù hợp nếu giáo viên biết cách chia trẻ thành các nhóm nhỏ từ 5 đến 7 trẻ có cùng mối quan tâm. Việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm giúp phát huy tính kỷ luật tự giác và giảm tải áp lực quản lý lớp học cho giáo viên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học theo dự án trong giáo dục mầm non, làm rõ sự kết hợp hài hòa giữa triết lý Reggio Emilia và chương trình giáo dục mầm non Việt Nam.
• Kết quả khảo sát 127 giáo viên tại thành phố Trà Vinh đã phản ánh trung thực bức tranh thực trạng, chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất nằm ở kỹ năng thiết kế mạng nội dung mở và tâm lý ngại thay đổi của giáo viên.
• Thử nghiệm dự án Chiếc lá tại Trường Thực hành Sư phạm Trà Vinh chứng minh hiệu quả vượt trội, giúp nâng tỷ lệ trẻ tích cực khám phá và làm việc nhóm lên trên 88%.
• Đề tài đóng góp một quy trình 4 giai đoạn tường minh cùng hệ thống biện pháp sư phạm khả thi, có thể áp dụng ngay cho 18 trường mầm non trên địa bàn thành phố.
• Kế hoạch 12 tháng tiếp theo cần tập trung mở rộng thử nghiệm sang các chủ đề động vật, thế giới vô sinh và hiện tượng tự nhiên tại 100% các cơ sở giáo dục mầm non toàn tỉnh Trà Vinh. Các nhà giáo dục và cán bộ quản lý hãy chủ động áp dụng phương pháp dạy học theo dự án để mang lại môi trường học tập hạnh phúc, sáng tạo và gắn liền với thiên nhiên cho trẻ thơ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ TRÀ VINH. Nội dung và đối tượng tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh. Công cụ tìm hiểu thực trạng.

Khảo sát thực trạng nhận thức của GVMN về đổi mới PPDH và nhận thức của GV về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi. Đánh giá thực trạng sử dụng PPDH và PPDA tổ chức hoạt động khám phá chủ đề của GVMN. Phân tích kết quả nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh. Kết quả điều tra về nhận thức của GVMN về đổi mới PPDH và nhận thức của GV về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá TGTN.

Kết qủa tìm hiểu về nhận thức của GV về việc đổi mới PPDH và ứng dụng PPDH theo dự án vào tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua PP phỏng vấn. Kết quả thực trạng sử dụng PPDH theo dự án trong tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu g iáo 5-6 tuổi. 65 Tiểu kết chương 2. ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM TRÀ VINH.

Cơ sở đề xuất thử nghiệm. Nguyên tắc xây dựng phương án thử nghiệm dự án. Đề xuất phương án thử nghiệm. Tổ chức thử nghiệm.

Bối cảnh và đối tượng thử nghiệm. Dự án khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. Tổ chức thử nghiệm và kết quả thử nghiệm dự án “lá cây”. Mục đích thử nghiệm.

Đối tượng thử nghiệm. Qui trình xây dựng phương án thử nghiệm. Các yêu cầu tổ chức thử nghiệm DA. Nội dung thử nghiệm.

Kết quả tổ chức thực hiện các kế hoạch. Đánh giá thử nghiệm ứng dụng PPDH theo DA “chiếc lá”. Mục đích và cách thức thực hiện. Kết quả tổ chức hoạt động khám phá TGTN theo DA.

108 Tiểu kết chương 3. 112 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 113 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 116 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Đôi nét về đối tượng điều tra. Ý kiến của GVMN về việc đổi mới PPDH. Ý kiến của GVMN về xu hướng đổi mới PPDH. Mức độ sử dụng các PPDH trong quá trình tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mầm non.

Ý kiến của GVMN về thực trạng quá trình tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mầm non hiện nay. Thực trạng về nhận thức của GVMN về PPDH theo DA. Hình thức tiếp cận về PPDH theo DA của GVMN. Nhận thức của GV về PPDH theo DA.

Mức độ gặp khó khăn của GV khi thực hiện PPDH theo DA. Kết quả phỏng vấn GVMN về việc đổi mới PPDH. Kết quả phân tích về việc ứng dụng PPDH theo DA trong quá trình khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi. Kết quả phỏng vấn về việc thực hiện PPDH theo DA.

Kết quả 7 buổi quan sát hoạt động học trong trong chủ đề “cây xanh và môi trường” và chủ đề “một số loài hoa” cho trẻ 5-6 tuổi. Kết quả 10 buổi quan sát hoạt động góc trong trong chủ đề “cây xanh và môi trường” và chủ đề “một số loài hoa” cho trẻ 5-6 tuổi. Bảng thông tin giáo viên lớp thử nghiệm. Bảng dự kiến trước về nhận thức của trẻ về “chiếc lá”.

Bảng điều tra nhận biết của trẻ về “lá cây”. Kết quả đánh giá quá trình tổ chức hoạt động khám phá TGTN tự nhiên theo DA. Kết quả phỏng vấn về quá trình thực hiện DA. 108 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.

Hình ảnh một số góc khoa học, sáng tạo. Một số tranh vẽ của trẻ về lá cây. Nhóm lá kép quan sát và trò chuyện cùng cô. Trẻ thực hiện phiếu điều tra cho các lá cây.

Một số sản phẩm vẽ về quá trình phát triển của chiếc lá. Một số sản phẩm mô hình vườn rau của bé. Hình ảnh 1 số sản phẩm của trẻ trưng bày sản phẩm. 104 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ 2.

Mức độ gặp khó khăn của GV khi thực hiện PPDH theo DA. Dự kiến mạng nội dung cho chủ đề “chiếc lá”. Sơ đồ mạng nội dung sau khi thăm dò sự hứng thú của trẻ. Lý do chọn đề tài Trong chương trình GDMN 2009 và trong văn bản hợp nhất đã được Bộ giáo dục thông qua năm 2017 đã chủ trương thực hiện giáo dục cần đổi mới PPDH, ứng dụng những PPDH mới lấy trẻ làm trung tâm, phát huy tối đa tính cực, chủ động của người học (Bộ giáo dục và đào tạo, 2017).

Hiện nay có rất nhiều PPDH hiện đại, tích cực, trong đó có phương pháp dạy học theo DA là phương pháp dạy học tiên tiến được nền giáo dục trên thế giới đề cao. Đặc biệt là các mô hình giáo dục mầm non kinh điển hiện đại như Reggio Emilia, High Scope, Lillan Kazt…và các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Canađa, Hàn Quốc… sử dụng DA như một phương tiện dạy học mang hiệu quả cao. Thế nhưng PPDH theo DA đãnđược áp dụng từ rất lâu trên thế giới, từ bậc mầm non cho đến bậc sau đại học. GV là người hỗ trợ và tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động tích cực, trẻ trở thành một chủ thể hoạt động độc lập.

Với mỗi DA đứa trẻ được phát triển về nhận thức thông qua quá trình khám phá đồng thời đứa trẻ cũng được phát triển các kỹ năng sống và học tập nhằm tạo ra sản phẩm như chính cách mà người lớn đang làm. Nhưng điều quan trọng kết quả một DA không nằm ở sản phẩm cuối cùng mà lại nằm ở quá trình đứa trẻ được làm và được trải nghiệm như thế nào để tạo ra sản phẩm đó? Dạy học theo DA đứa trẻ được “học cho hiện tại, học để phát triển năng lực, phẩm chất đang có của trẻ và học bằng cách làm” (John Dewey, 2009). Nhà giáo dục Louv đã viết rằng: “Thiên nhiên tạo ra một cảm giác diệu kỳ và độc đáo cho trẻ mà không có môi trường nào khác có thể có được. Những hiện tượng xuất hiện trong thiên nhiên hàng ngày khiến trẻ tò mò đặt câu hỏi về mọi thứ xung quanh” (Robert & Angel, 2016).

Trong tác phẩm “Last Child in the Woods: Saving Our Children from Nature-Deficit Disorder” năm 2006, Richard Louv đã cho rằng những đứa trẻ ngày nay dành quá ít thời gian cho tự nhiên đến nỗi chúng mắc chứng rối loạn thiếu hụt tự nhiên, hậu quả là trẻ bị rơi vào tình trạng căng thẳng và lo lắng, cao hơn tỷ lệ béo phì và nhiều hơn nữa. Tác giả cũng cho 2 thấy môi trường thiên nhiên là một môi trường thúc đẩy trẻ khám phá và trải nghiệm. Khi khám phá TGTN sẽ giúp trẻ hình thành tình yêu thương với mọi người xung quanh, yêu quí thiên nhiên, giữ gìn sản phẩm mình làm ra, làm tăng cường sự chú ý, làm giảm sự căng thẳng, phát triển tính kỷ luật tự giác cao hơn, tăng cường sự hợp tác với nhau và phát triển thể lực cho trẻ (Richard Louv, 2006). Cho nên việc tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mầm non theo DA vừa giúp trẻ tăng thêm sự hứng thú khám phá TGTN đồng thời giúp trẻ phát triển toàn diện theo mục tiêu chung của giáo dục mầm non hiện nay.

Tỉnh Trà Vinh là địa phương có điều kiện thiên nhiên giàu có và phong phú. Nếu GVMN có đủ nhận thức và được tạo điều kiện thuận lợi để ứng dụng phương pháp dạy học theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên thì tạo cơ hội học tập mới và nâng cao chất lượng giáo dục. Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài “Ứng dụng phương pháp dạy học theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh”. Mục tiêu nghiên cứu Tổ chức thử nghiệm 1 phương án ứng dụng PPDH theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại một trường mầm non công lập ở thành phố Trà Vinh.

Đối tượng, khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: ứng dụng PPDH theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại thành phố Trà Vinh. Khách thể: Quá trình tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi 4. Giả thuyết nghiên cứu Nếu xây dựng được 1 phương án khả thi nhằm ứng dụng PPDH theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thích hợp với điều kiện môi trường thiên nhiên ở thành phố Trà Vinh, thì sẽ giúp giáo viên MN mạnh dạn, tin tưởng sử dụng PP theo DA. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

- Khảo sát thực trạng GVMN tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại thành phố Trà Vinh. - Đề xuất và thử nghiệm ứng dụng 1 PPDH theo PPDH theo DA vào tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại tại một lớp ở trường Thực hành Sư phạm Trà Vinh. Phạm vi nghiên cứu Khảo sát khoảng 127 GVMN tại một số trường mầm non tại thành phố Trà Vinh. Thử nghiệm 1 DA trong chủ đề về thế giới tự nhiên cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường Thực hành Sư phạm thành phố Trà Vinh.

Phương pháp nghiên cứu 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận Xây dựng các khái niệm, các nội dung chính liên quan đến đề tài: PPDH theo DA, hoạt động khám phá TGTN, tổ chức hoạt động khám phá thế giới tự nhiên cho trẻ 5-6 tuổi. Tìm hiểu đặc điểm và nội dung tổ chức hoạt động khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi. Đồng thời nghiên cứu quá trình tổ chức hoạt động dạy học theo DA, từ đó xây dựng qui trình tổ chức dạy theo DA trong quá trình khám phá TGTN cho trẻ 5-6 tuổi.

Phương pháp điều tra bằng phiếu anket - Mục đích: Nhằm khảo sát thực trạng tổ chức hoạt động khám phá TGTn và nhận thức của GVMN về PPDH theo DA trong hoạt động khám phá thế giới tự nhiên.