Nghiên cứu ứng dụng mô hình PPP trong đầu tư phát triển bệnh viện công tại TP. Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ phân tích ứng dụng mô hình PPP trong đầu tư phát triển bệnh viện công tại thành phố Hồ Chí Minh, mang lại giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Minh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình PPP Trong Đầu Tư Phát Triển Các Bệnh Viện Công
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỢP TÁC NHÀ NƯỚC – TƯ NHÂN ( PPP)
• 1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.2. Khu vực nhà nước
• 1.3. Khu vực tư nhân
• 1.4. Giới thiệu mô hình Hợp tác nhà nước và tư nhân
• 1.5. Đặc điểm của mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân
• 1.6. Kinh nghiệm thực hiện PPP tại một số quốc gia trên thế giới
• 1.7. Đặc điểm ngành y tế
• 1.8. Ứng dụng của mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân trong đầu tư phát triển y tế
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ TRONG LĨNH VỰC Y TẾ TP
• 2.1. Giới thiệu chung về ngành y tế Việt Nam
• 2.2. Thực trạng ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Giới thiệu ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Cơ sở vật chất ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5. Chi ngân sách ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.6. Khảo sát sự đánh giá của bệnh nhân về các cơ sở y tế
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: XÂY DỰNG MÔ HÌNH HỢP TÁC NHÀ NƯỚC – TƯ NHÂN TRONG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN Y TẾ
• 3.1. Nhu cầu đầu tư y tế
• 3.2. Sự cần thiết xây dựng mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân
• 3.3. Đề xuất một số mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân trong đầu tư phát triển các bệnh viện
• 3.3.1. Mô hình BTL (Build – Transfer – Lease = Xây dựng – Chuyển giao – Cho thuê)
• 3.3.2. Mô tả mô hình BTL
• 3.3.3. Xây dựng mới bệnh viện công lập theo mô hình BTL
• 3.3.4. Mô hình BLT (Build – Lease – Transfer = Xây dựng – Cho thuê – Chuyển giao)
• 3.3.5. Mô tả mô hình BLT
• 3.3.6. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải bệnh viện công theo mô hình BLT (Build – Lease – Transfer)
• 3.4. Các giải pháp thực hiện mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân
• 3.4.1. Về phía tư nhân
• 3.4.2. Về phía nhà nước
• 3.5. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng mô hình PPP trong đầu tư bệnh viện công

Mô hình Hợp tác công – tư (PPP) đã trở thành một giải pháp quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng y tế, đặc biệt là trong lĩnh vực bệnh viện công. Mô hình này không chỉ giúp huy động nguồn lực tài chính từ khu vực tư nhân mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Việc áp dụng mô hình PPP trong đầu tư bệnh viện công tại Việt Nam đang được xem là một xu hướng tất yếu nhằm cải thiện tình trạng quá tải và chất lượng dịch vụ y tế.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của mô hình PPP

Mô hình PPP là một hình thức hợp tác giữa khu vực nhà nước và tư nhân trong việc cung cấp dịch vụ công. Đặc điểm nổi bật của mô hình này là sự chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa hai bên, giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

1.2. Lợi ích của mô hình PPP trong đầu tư bệnh viện công

Mô hình PPP mang lại nhiều lợi ích như tăng cường khả năng huy động vốn, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngân sách y tế còn hạn chế.

II. Vấn đề và thách thức trong đầu tư bệnh viện công

Mặc dù mô hình PPP có nhiều lợi ích, nhưng việc triển khai vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu sự đồng thuận giữa các bên liên quan, rủi ro tài chính và quản lý chất lượng dịch vụ là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu sự đồng thuận giữa nhà nước và tư nhân

Sự khác biệt trong mục tiêu và lợi ích giữa khu vực nhà nước và tư nhân có thể dẫn đến xung đột trong quá trình triển khai dự án. Cần có cơ chế rõ ràng để đảm bảo sự hợp tác hiệu quả.

2.2. Rủi ro tài chính trong mô hình PPP

Rủi ro tài chính là một trong những thách thức lớn nhất trong mô hình PPP. Việc đảm bảo lợi nhuận cho nhà đầu tư trong khi vẫn giữ giá dịch vụ hợp lý cho người dân là một bài toán khó.

III. Phương pháp triển khai mô hình PPP trong đầu tư bệnh viện công

Để triển khai mô hình PPP hiệu quả, cần có các phương pháp và chiến lược rõ ràng. Việc lựa chọn hình thức hợp tác phù hợp và xây dựng các hợp đồng minh bạch là rất quan trọng.

3.1. Các hình thức hợp tác trong mô hình PPP

Có nhiều hình thức hợp tác trong mô hình PPP như BOT, BTO, và BTL. Mỗi hình thức có những ưu điểm và nhược điểm riêng, cần được xem xét kỹ lưỡng trước khi áp dụng.

3.2. Xây dựng hợp đồng minh bạch và công bằng

Hợp đồng giữa nhà nước và tư nhân cần được xây dựng một cách minh bạch, rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự tin tưởng giữa các bên.

IV. Ứng dụng thực tiễn mô hình PPP trong bệnh viện công

Nhiều bệnh viện công đã áp dụng mô hình PPP thành công, mang lại những kết quả tích cực trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm tải cho hệ thống y tế công.

4.1. Các dự án PPP thành công trong lĩnh vực y tế

Một số dự án PPP đã được triển khai thành công tại Việt Nam, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và giảm thiểu tình trạng quá tải tại các bệnh viện công.

4.2. Kết quả và bài học từ các dự án PPP

Các dự án PPP không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Tuy nhiên, cần rút ra bài học từ những thất bại để hoàn thiện mô hình trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của mô hình PPP trong đầu tư bệnh viện công

Mô hình PPP có tiềm năng lớn trong việc phát triển bệnh viện công tại Việt Nam. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng.

5.1. Tương lai của mô hình PPP trong y tế

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ y tế, mô hình PPP sẽ tiếp tục được mở rộng và phát triển trong tương lai.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ mô hình PPP

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để khuyến khích đầu tư tư nhân vào lĩnh vực y tế, đảm bảo sự phát triển bền vững cho mô hình PPP.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2010, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về nhu cầu khám chữa bệnh với tổng số lượt khám tăng từ khoảng 18,7 triệu lượt năm 2000 lên gần 28,6 triệu lượt năm 2010. Đồng thời, số lượt bệnh nhân điều trị nội trú cũng tăng từ gần 645 nghìn lên hơn 1,16 triệu lượt trong cùng kỳ. Tuy nhiên, cơ sở vật chất y tế lại không tăng tương xứng, dẫn đến tình trạng quá tải nghiêm trọng tại nhiều bệnh viện công. Cơ sở hạ tầng xuống cấp, thiết bị y tế lạc hậu và nguồn vốn đầu tư hạn chế là những thách thức lớn đối với ngành y tế thành phố. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước dành cho y tế chỉ chiếm khoảng 6,1% tổng chi tiêu, việc huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là thông qua mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân (PPP), trở thành giải pháp cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và phát triển các bệnh viện công.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là ứng dụng mô hình PPP trong đầu tư phát triển các bệnh viện công tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm đề xuất các mô hình hợp tác phù hợp và giải pháp thúc đẩy hiệu quả các dự án PPP trong lĩnh vực y tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các bệnh viện công trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2000-2010, với trọng tâm là phân tích thực trạng đầu tư, đánh giá hiệu quả mô hình PPP và đề xuất các mô hình hợp tác như BTL (Build – Transfer – Lease) và BLT (Build – Lease – Transfer).

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc huy động nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư y tế, góp phần giảm áp lực ngân sách nhà nước, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế công và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân thành phố.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết về khu vực nhà nước và khu vực tư nhân, cùng với mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân (PPP). Theo Joseph Eugene Stiglitz, khu vực nhà nước bao gồm các cơ quan công quyền có quyền hạn cưỡng chế và chịu trách nhiệm cung cấp dịch vụ công, trong khi khu vực tư nhân hoạt động theo cơ chế thị trường với mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận. Mô hình PPP được định nghĩa là quan hệ hợp tác giữa nhà nước và tư nhân nhằm cung cấp dịch vụ công hoặc phát triển kết cấu hạ tầng, trong đó rủi ro và trách nhiệm được chia sẻ giữa các bên.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Hợp tác nhà nước – tư nhân (PPP): Hình thức hợp tác lâu dài, trong đó nhà nước và tư nhân cùng phối hợp thực hiện dự án phát triển kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công dựa trên hợp đồng dự án.
• Mô hình BTL (Build – Transfer – Lease): Tư nhân xây dựng công trình, chuyển giao cho nhà nước và cho thuê lại để vận hành.
• Mô hình BLT (Build – Lease – Transfer): Tư nhân xây dựng, cho thuê công trình trong thời gian nhất định rồi chuyển giao lại cho nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn kết hợp với phương pháp thống kê và phân tích số liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn chính thức như Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và các báo cáo ngành từ năm 2000 đến 2010. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các bệnh viện công trên địa bàn thành phố, với số liệu về lượt khám bệnh, số giường bệnh, nhân lực y tế và chi ngân sách ngành y tế.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên đại diện cho các tuyến y tế (trung ương, tỉnh, quận/huyện) để khảo sát sự hài lòng của nhân viên y tế và người dân về chất lượng dịch vụ. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh – đối chiếu giữa các năm và các tuyến bệnh viện, đồng thời biểu diễn số liệu bằng đồ thị và bảng biểu để minh họa xu hướng và thực trạng.

Ngoài ra, phương pháp chuyên gia được áp dụng thông qua thu thập ý kiến của các giảng viên, chuyên gia trong lĩnh vực y tế và kinh tế tài chính nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất mô hình PPP phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng lượt khám và điều trị nội trú: Tổng số lượt khám bệnh tăng từ 18,7 triệu năm 2000 lên 28,6 triệu năm 2010, tương đương mức tăng khoảng 53%. Số lượt bệnh nhân điều trị nội trú tăng từ 645 nghìn lên 1,16 triệu lượt, tăng gần 80%. Điều này tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế công lập.

2. Tình trạng quá tải và cơ sở vật chất xuống cấp: Số giường bệnh nội trú chỉ tăng từ 13.272 lên 22.797 giường trong giai đoạn 2000-2010, không tương xứng với nhu cầu tăng cao. Nhiều bệnh viện lớn như Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy gặp tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, bệnh nhân phải nằm ghép 2-3 người trên một giường, thậm chí nằm ngoài hành lang.

3. Chi ngân sách ngành y tế tăng nhưng chưa đủ đáp ứng: Ngân sách chi cho y tế tăng từ 668 tỷ đồng năm 2000 lên hơn 6.372 tỷ đồng năm 2010, tăng gần 9,5 lần. Tuy nhiên, tỷ lệ chi ngân sách cho y tế chỉ chiếm khoảng 6,1% tổng chi tiêu nhà nước, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

4. Đánh giá chất lượng dịch vụ y tế: Khảo sát cho thấy 60% người dân hài lòng với thái độ phục vụ của nhân viên y tế, 86% cảm nhận được chẩn đoán đúng bệnh, nhưng 47% phàn nàn về thời gian chờ khám lâu, phản ánh tình trạng quá tải. Nhân viên y tế đánh giá trên 80% các tiêu chí về cơ sở vật chất, kỹ thuật công nghệ là tốt hoặc bình thường, nhưng chi phí khám chữa bệnh và đầu tư nâng cao trình độ còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nhanh chóng về lượt khám và điều trị nội trú phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân thành phố, đồng thời cho thấy hệ thống y tế công lập đang chịu áp lực lớn do cơ sở vật chất và nguồn lực chưa phát triển tương xứng. Mặc dù chi ngân sách tăng mạnh, nhưng do tỷ lệ chi cho y tế còn thấp và cơ chế phân bổ chưa hiệu quả, nhiều bệnh viện vẫn trong tình trạng xuống cấp, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Kết quả khảo sát sự hài lòng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các bệnh viện tuyến trung ương, chuyên khoa với các bệnh viện quận/huyện và trạm y tế cơ sở. Người dân ưu tiên khám tại các bệnh viện lớn với trang thiết bị hiện đại, trong khi các cơ sở tuyến dưới còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất và dịch vụ.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, mô hình PPP đã được nhiều nước áp dụng thành công để huy động nguồn lực tư nhân, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư y tế. Tại TP.HCM, việc ứng dụng mô hình PPP trong đầu tư phát triển bệnh viện công là cần thiết để giải quyết các vấn đề về vốn, quản lý và chất lượng dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng lượt khám, số giường bệnh, chi ngân sách và bảng khảo sát sự hài lòng để minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai mô hình PPP phù hợp: Áp dụng các mô hình hợp tác như BTL và BLT trong đầu tư xây dựng, nâng cấp bệnh viện công nhằm huy động vốn tư nhân, giảm áp lực ngân sách nhà nước. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 5 năm tới, do Sở Y tế phối hợp với các cơ quan liên quan chủ trì.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách: Ban hành các quy định rõ ràng về quyền lợi, nghĩa vụ, chia sẻ rủi ro giữa nhà nước và tư nhân trong dự án PPP, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về đất đai, thuế, tín dụng cho nhà đầu tư. Chủ thể thực hiện là UBND TP.HCM và Bộ Y tế trong vòng 2 năm.

3. Tăng cường năng lực quản lý và giám sát: Đào tạo cán bộ quản lý dự án PPP, xây dựng hệ thống giám sát chất lượng dịch vụ y tế do tư nhân cung cấp, đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật và quyền lợi người bệnh. Thời gian triển khai liên tục, do Sở Y tế và các bệnh viện công thực hiện.

4. Đẩy mạnh xã hội hóa và truyền thông: Tuyên truyền, vận động các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng tham gia đầu tư y tế, nâng cao nhận thức về lợi ích của mô hình PPP. Chủ thể là các cơ quan truyền thông, Sở Y tế, các tổ chức xã hội trong 3 năm tới.

5. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và công nghệ: Ưu tiên đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, hệ thống xử lý chất thải và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ trong các dự án PPP để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Thời gian thực hiện theo từng dự án cụ thể, do nhà đầu tư tư nhân và bệnh viện phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế và đầu tư: Giúp hoạch định chính sách, xây dựng khung pháp lý và cơ chế thúc đẩy mô hình PPP trong lĩnh vực y tế, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư công.

2. Ban lãnh đạo các bệnh viện công: Cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn mô hình hợp tác phù hợp, quản lý dự án PPP hiệu quả, cải thiện cơ sở vật chất và chất lượng dịch vụ.

3. Nhà đầu tư tư nhân và doanh nghiệp: Hiểu rõ về cơ chế, lợi ích và rủi ro khi tham gia đầu tư y tế theo mô hình PPP, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính, quản lý y tế: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng mô hình PPP trong lĩnh vực y tế, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng đầu tư công.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình PPP là gì và tại sao cần áp dụng trong đầu tư y tế?
   PPP là hình thức hợp tác giữa nhà nước và tư nhân nhằm phát triển kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công. Áp dụng PPP trong y tế giúp huy động nguồn lực tư nhân, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2. Các mô hình hợp tác PPP phổ biến trong đầu tư bệnh viện công?
   Hai mô hình chính là BTL (Xây dựng – Chuyển giao – Cho thuê) và BLT (Xây dựng – Cho thuê – Chuyển giao), trong đó tư nhân xây dựng công trình, chuyển giao cho nhà nước và cho thuê lại để vận hành hoặc ngược lại.

3. Những thách thức khi triển khai mô hình PPP trong y tế tại TP.HCM?
   Bao gồm cơ sở vật chất xuống cấp, nguồn vốn hạn chế, khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, năng lực quản lý dự án PPP còn yếu và sự chưa đồng thuận giữa các bên liên quan.

4. Lợi ích cụ thể của mô hình PPP đối với bệnh viện công?
   Giúp tăng vốn đầu tư, nâng cao chất lượng cơ sở vật chất và thiết bị, cải thiện hiệu quả quản lý, chia sẻ rủi ro tài chính và kỹ thuật, đồng thời nâng cao sự hài lòng của người bệnh.

5. Làm thế nào để đảm bảo chất lượng dịch vụ khi có sự tham gia của tư nhân?
   Thông qua hợp đồng dự án quy định rõ tiêu chuẩn chất lượng, giám sát chặt chẽ của cơ quan nhà nước, áp dụng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ và xử lý vi phạm nghiêm minh.

Kết luận

• Mô hình hợp tác nhà nước – tư nhân (PPP) là giải pháp hiệu quả để giải quyết bài toán đầu tư phát triển các bệnh viện công tại TP.HCM trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách hạn chế.
• Từ năm 2000 đến 2010, nhu cầu khám chữa bệnh tăng mạnh trong khi cơ sở vật chất và nguồn lực chưa đáp ứng kịp, dẫn đến tình trạng quá tải và xuống cấp.
• Việc áp dụng các mô hình PPP như BTL và BLT giúp huy động vốn tư nhân, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm áp lực tài chính cho nhà nước.
• Cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường năng lực quản lý và thúc đẩy xã hội hóa để triển khai hiệu quả các dự án PPP trong y tế.
• Giai đoạn tiếp theo nên tập trung vào xây dựng chính sách, đào tạo nhân lực và phát triển hạ tầng kỹ thuật nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống y tế công lập.

Luận văn kêu gọi các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và các bên liên quan cùng phối hợp để thúc đẩy mô hình PPP, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ HỢP TÁC NHÀ NƯỚC – TƯ NHÂN ( PPP). Những khái niệm cơ bản: 1. Khu vực nhà nước: Theo Joseph Eugene Stiglitz [4], một cơ quan hay một đơn vị được xếp vào khu vực nhà nước có các đặc điểm sau đây: - Trong một chế độ dân chủ, những người chịu trách nhiệm lãnh đạo các cơ quan công lập đều trực tiếp hay gián tiếp do công chúng bầu ra hoặc được chỉ định. - Các đơn vị trong khu vực công được giao một số quyền hạn nhất định có tính chất bắt buộc, cưỡng chế mà khu vực tư nhân không có được (quyền buộc nộp thuế, xét xử, tịch thu tài sản…).TS Sử Đình Thành [5], từ khi nhà nước ra đời, nền kinh tế - xã hội được chia thành hai khu vực: khu vực công (public sector) và khu vực tư nhân (private sector).

Trong nhiều tài liệu, thuật ngữ khu vực công được sử dụng tương đương như là khu vực nhà nước (viết tắt là KVNN) hay khu vực của Chính phủ. Tất cả các khái niệm này đều hàm ý khu vực nhà nước là khu vực phản ánh hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội do nhà nước quyết định. Ngược lại, khu vực tư nhân (viết tắt là KVTN) là khu vực phản ánh các hoạt động do tư nhân quyết định. Tiêu thức căn bản để phân biệt KVNN và KVTN là dựa vào tính chất sở hữu và quyền lực chính trị.

Tổ chức của khu vực nhà nước gồm có: - Hệ thống các cơ quan công quyền bao gồm: hệ thống các cơ quan quyền lực của nhà nước (các cơ quan lập pháp, tư pháp, hành pháp), hệ thống quốc phòng và các cơ quan an ninh, hệ thống các đơn vị cung cấp dịch vụ công, hệ thống cơ quan cung cấp an sinh xã hội. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 - Hệ thống các đơn vị kinh tế nhà nước như: ngân hàng trung ương, các định chế tài chính trung gian, các doanh nghiệp nhà nước (viết tắt là DNNN), các đơn vị được nhà nước cấp vốn hoạt động. Phân bổ nguồn lực của khu vực nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề cơ bản của nền kinh tế dựa trên chính sách lựa chọn công, vai trò của Chính phủ và cách thức của Chính phủ vào nền kinh tế nhằm điều chỉnh thất bại của thị trường và tái phân phối thu nhập… 1. Khu vực tư nhân: Với những khái niệm, đặc điểm và tổ chức của khu vực nhà nước như trên, có thể thấy rằng khái niệm khu vực tư nhân là để phân biệt với khu vực nhà nước.

Ở khu vực tư nhân, mọi hoạt động đều do tư nhân quyết định. Tuy nhiên, Nhà nước có ảnh hưởng đến quyết định của khu vực tư nhân thông qua hệ thống văn bản pháp luật cũng như các quy tắc, quy chế điều tiết của Nhà nước với các mức độ và cung cụ khác nhau trong từng thời kỳ. Phân bổ nguồn lực của khu vực tư nhân hoàn toàn chịu chi phối bởi cơ chế thị trường, yêu cầu phân bổ nguồn lực phải tối ưu, lấy lợi nhuận làm mục tiêu. Trong phạm vi một quốc gia, khu vực tư nhân bao gồm tư nhân trong nước và tư nhân nước ngoài thông qua hình thức đầu tư trực tiếp (FDI: Foreign Direct Investment).

Giới thiệu mô hình Hợp tác nhà nước và tư nhân: Có nhiều cách định nghĩa PPP: - Darrin Grimsey và Mervin K. Lewis thì đưa ra định nghĩa là “một mối quan hệ chia sẻ rủi ro dựa trên nguyện vọng của khu vực công với một hoặc nhiều đối tác thuộc khu vực tư nhân hay thiện nguyện cùng chia sẻ việc cung ứng một đầu ra và/hoặc dịch vụ công cộng được thỏa thuận công khai.” TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Từ điển Bách khoa mở Wikipedia lại mô tả đó là “một dịch vụ của chính quyền hay thương vụ tư nhân được cấp vốn và vận hành thông qua quan hệ đối tác giữa chính quyền với một hoặc nhiều công ty thuộc khu vực tư nhân, thể hiện bằng một hợp đồng giữa hai bên, trong đó bên tư nhân cung ứng dịch vụ công/dự án và đảm nhiệm rủi ro về tài chính, kỹ thuật và vận hành”. - Ở nước ta, trong Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức hợp tác nhà nước – tư nhân vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành theo quyết định 71/2010, PPP được định nghĩa là “việc Nhà nước và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện Dự án phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở Hợp đồng dự án”. Quy chế nêu rõ “tổng hợp các hình thức tham gia của Nhà nước bao gồm: Vốn Nhà nước, các ưu đãi đầu tư, các chính sách tài chính có liên quan, được tính trong tổng vốn đầu tư của Dự án, nhằm tăng tính khả thi của Dự án.

Căn cứ tính chất của từng Dự án, phần tham gia của Nhà nước có thể gồm một hoặc nhiều hình thức nêu trên. Phần tham gia của Nhà nước không phải là phần góp vốn chủ sở hữu trong Doanh nghiệp dự án, không gắn với quyền được chia lợi nhuận từ nguồn thu của Dự án”. Hợp tác nhà nước - tư nhân, hay còn gọi là hợp tác công – tư (Public Private Partnership, được viết tắt là PPP hoặc PPPs) là hệ thống khung pháp luật và chính sách công nhằm đảm bảo quyền lợi, duy trì và khuyến khích khu vực tư nhân vào góp vốn, đầu tư, vận hành cung cấp dịch vụ công. Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank, viết tắt là WB), thuật ngữ PPP được sử dụng để nói đến những hình thức thỏa thuận hợp tác từ đơn giản đến phức tạp giữa khu vực nhà nước và khu vực tư nhân trong việc cung cấp dịch vụ công mà trước đây thường do KVNN cấp vốn và thực hiện, theo đó, KVTN chấp nhận những rủi ro về hoạt động, kỹ thuật và tài chính, đổi lại KVTN được thu phí từ người sử dụng hoặc nhận thanh toán từ KVNN [7].

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Dự án PPP nằm giữa dự án đầu tư công và đầu tư tư nhân: Dự án công Dự án PPP Dự án tư nhân - Quyết định đầu tư dựa - KVTN bỏ vốn đầu tư - Quyết định đầu tư dựa trên phân tích chi phí – tài sản, thực hiện chức trên tỉ suất lợi nhuận kỳ lợi ích với tỉ suất chiết năng của nhà nước để: vọng. khấu xã hội nhằm vào - Cung cấp dịch vụ công - Cung cấp hàng hóa, mục tiêu phúc lợi công trực tiếp đến người sử dịch vụ theo nhu cầu thị cộng. dụng, thu phí hoàn vốn trường. - Cung cấp hàng hóa, từ người sử dụng; hoặc - Bỏ vốn đầu tư, quản lý dịch vụ trực tiếp cho cung cấp dịch vụ công và vận hành tài sản.

người dân. cho Nhà nước với vai trò - Là chủ sở hữu tài sản. - Là chủ sở hữu tài sản. người mua, nhận thanh - Thu hồi vốn đầu tư và - Chịu trách nhiệm cấp toán từ Nhà nước.

lợi nhuận từ người mua. vốn đầu tư, quản lý và - Có thể là chủ sở hữu tài vận hành tài sản. sản hoặc không. - Thu phí hoặc không thu phí từ người sử dụng.

Mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân (PPP) khá mới đối với Việt Nam, nhưng đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng từ hơn 50 năm nay và đã được triển khai thành công tại nhiều nước trên thế giới, trong nhiều lĩnh vực khác nhau, với các loại dự án điển hình là: nhượng quyền thu phí; thiết kế, xây dựng, cấp vốn và vận hành; nhượng quyền kinh doanh và tư nhân hóa. Tại các nước công nghiệp hóa, hình thức PPP đã cho phép chuyển giao các dịch vụ công cho khu vực tư nhân với tư cách là một phần của chính sách của nhà nước. Mô hình này nhằm tăng cường khả năng thu hút và khai thác hiệu quả nguồn lực trong xã hội cùng với đầu tư của nhà nước để xây dựng, triển khai thực hiện các chương trình dự án phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội. Kinh nghiệm thế giới cho thấy, nhờ áp dụng mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân mà nhiều vấn đề bức xúc của nhiều đô TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 thị lớn đã được giải quyết như tình trạng ùn tắc giao thông, cung cấp nước, tạo việc làm cho người lao động… Mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân kết hợp được nhiệm vụ của dịch vụ công với hiệu quả của một hay nhiều doanh nghiệp tư nhân, cho phép chính quyền địa phương nhanh chóng đạt được những tiêu chuẩn quốc tế tốt nhất trong các dịch vụ công, tạo thuận lợi cho chuyển giao công nghệ tiên tiến, hiện đại.

Với mô hình này, Nhà nước sẽ thiết lập các tiêu chuẩn về cung cấp dịch vụ và tư nhân được khuyến khích cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ. Đây là hình thức hợp tác sẽ mang lại lợi ích cho cả nhà nước và người dân vì tận dụng được nguồn lực tài chính và quản lý từ tư nhân trong khi vẫn đảm bảo các lợi ích cho người dân. Không giống như hình thức tư hữu hóa hay sang nhượng phổ biến ở các nước châu Âu khác, mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân giúp các cơ quan quản lý nhà nước quản lý chặt chẽ chất lượng các dịch vụ do tư nhân cung cấp. Càng không giống hình thức tư nhân hóa khi mô hình hợp tác nhà nước và tư nhân là hình thức hợp tác có thời hạn thông thường là 25 năm và các cơ sở hạ tầng được xây dựng hay vận hành bởi tư nhân sẽ được giao lại cho nhà nước khi chấm dứt hợp đồng.

Theo mô hình Hợp tác nhà nước và tư nhân: - Nhà nước căn cứ vào các quy hoạch, kế hoạch, chương trình đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng để lập danh mục dự án phát triển kết cấu hạ tầng cần đầu tư, loại hình dịch vụ công cần cung cấp. - Nhà nước xác định quy mô, công suất, địa điểm, diện tích xây dựng, các hạng mục công trình, nhu cầu sử dụng đất. - Nhà nước phân tích, lựa chọn về công nghệ, kỹ thuật, các điều kiện cung cấp vật tư thiết bị, nguyên liệu, năng lượng, dịch vụ, hạ tầng kỹ thuật, phương án TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 giải phóng mặt bằng, tái định cư, đánh giá ảnh hưởng của dự án đối với môi trường sinh thái và môi trường xã hội.