Luận án: Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội

Luận án tiến sĩ kỹ thuật phân tích quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo tín chỉ tại trường đại học mở hà nội, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Thái Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: Nguyễn Lộc
• Trường học: Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 1.3. Nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 1.4. Đánh giá chung
• 1.5. Đào tạo và quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học và trong loại hình đào tạo mở
• 1.6. Một số khái niệm cơ bản
• 1.7. Tiếp cận quá trình trong quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học
• 1.8. Quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học
• 1.9. Đào tạo mở và đào tạo theo hệ thống tín chỉ trong loại hình đào tạo mở
• 1.10. Ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 1.11. Thông tin và Công nghệ thông tin
• 1.12. Công nghệ thông tin và quản lý hệ thống
• 1.13. Nội dung quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học
• 1.14. Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ đối với loại hình đào tạo mở
• 1.15. Quản lý ứng dụng CNTT trong từng công đoạn đào tạo. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý đào tạo ở trường đại học
• 1.16. Các yếu tố ảnh hưởng quyết định đến quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ trong nhà trường đại học
• 1.16.1. Thứ nhất - Nhận thức và năng lực của các đối tượng tham gia quá trình quản lý đào tạo
• 1.16.2. Thứ hai - Công nghệ phần mềm
• 1.16.3. Thứ ba - Hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật phần cứng
• 1.16.4. Thứ tư - Tổ chức nòng cốt thực hiện
• 1.16.5. Thứ năm - Hệ thống văn bản pháp qui
• 1.17. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
• 2.1. Kinh nghiệm quốc tế ở một số trường đại học mở về quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 2.2. Khái quát về Trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.3. Sơ lược về quá trình hình thành của Trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.4. Chức năng, nhiệm vụ của Trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.5. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.6. Thực trạng hoạt động đào tạo của Trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.7. Đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.8. Khảo sát thực trạng tại trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.8.1. Mục đích khảo sát. Nội dung, đối tượng, công cụ và phương pháp khảo sát
• 2.8.2. Chọn mẫu và tiến hành khảo sát
• 2.8.3. Phân tích kết quả khảo sát thực trạng
• 2.9. Thực trạng ứng dụng CNTT trong đào tạo theo HTTC
• 2.10. Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo HTTC tại trường ĐH Mở Hà Nội
• 2.11. Thực trạng về các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện ứng dụng CNTT trong ĐT và quản lý ứng dụng CNTT trong ĐT theo HTTC
• 2.12. Đánh giá chung về thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường Đại học Mở Hà Nội
• 2.13. Phân tích những mặt mạnh, mặt yếu, thuận lợi và khó khăn của trường Đại học Mở Hà Nội đối với quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ (SWOT)
• 2.14. Những kết quả đạt được
• 2.15. Phân tích nguyên nhân
• 2.16. Vài nét về tình hình ở một số cơ sở đào tạo đại học mở khác ở Việt Nam
• 2.17. Những nét tương đồng giữa hai trường Đại học Mở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.18. Điểm qua thực trạng vài tổ chức đào tạo mở khác ở Việt Nam
• 2.19. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại trường Đại học mở Hà Nội
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính mở
• 3.1.6. Nguyên tắc bảo mật và đảm bảo an toàn giao dịch
• 3.2. Các giải pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở Trường đại học Mở Hà Nội
• 3.2.1. Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức và năng lực cho cán bộ, giảng viên và sinh viên trong trường về ứng dụng CNTT và quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 3.2.2. Giải pháp 2: Tổ chức xây dựng hệ thống phần mềm tổng hợp quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 3.2.3. Giải pháp 3: Hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật đảm bảo sự vận hành có hiệu quả của hệ thống phần mềm quản lý
• 3.2.4. Giải pháp 4: Xây dựng Đội hỗ trợ kỹ thuật thực hiện quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 3.2.5. Giải pháp 5: Xây dựng hệ thống các qui định về cơ chế hoạt động quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ
• 3.3. Về sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp
• 3.4. Thử nghiệm giải pháp quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở Trường Đại học Mở Hà Nội
• 3.4.1. Mục đích và đối tượng thử nghiệm
• 3.4.2. Nội dung thử nghiệm
• 3.4.3. Tổ chức thử nghiệm. Đánh giá kết quả thử nghiệm
• 3.5. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ

Luận án tập trung phân tích cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ tại Đại Học Mở Hà Nội. Nghiên cứu đề cập đến các khái niệm cơ bản như hệ thống quản lý đào tạo, phần mềm quản lý, và công nghệ giáo dục. Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong việc nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục đại học hiện đại. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ứng dụng CNTT bao gồm nhận thức, năng lực của cán bộ, giảng viên, và sinh viên, cũng như hạ tầng kỹ thuật và hệ thống văn bản pháp quy.

1.1. Khái niệm và vai trò của công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý đào tạo tín chỉ, từ việc quản lý sinh viên, chương trình đào tạo đến việc triển khai học trực tuyến. Luận án chỉ ra rằng, việc ứng dụng CNTT giúp tối ưu hóa quy trình quản lý, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả đào tạo. Các hệ thống như e-learning và hệ thống thông tin quản lý đã trở thành công cụ không thể thiếu trong giáo dục hiện đại.

1.2. Tiếp cận quá trình trong quản lý đào tạo tín chỉ

Luận án đề xuất phương pháp tiếp cận quá trình trong quản lý đào tạo tín chỉ, bao gồm các bước từ xây dựng chương trình đào tạo, quản lý sinh viên, đến đánh giá kết quả học tập. Việc ứng dụng CNTT trong từng công đoạn này giúp đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Các yếu tố như hệ thống đào tạo, quản lý học tập, và quản lý tín chỉ được phân tích chi tiết.

II. Thực trạng quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ tại Đại Học Mở Hà Nội

Luận án khảo sát thực trạng ứng dụng CNTT trong đào tạo tín chỉ tại Đại Học Mở Hà Nội. Kết quả cho thấy, mặc dù nhà trường đã triển khai nhiều giải pháp CNTT như hệ thống quản lý đào tạo và phần mềm quản lý, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các yếu tố như hạ tầng kỹ thuật, năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ, giảng viên, và sinh viên cần được cải thiện. Luận án cũng chỉ ra những mặt mạnh và yếu trong quản lý ứng dụng CNTT, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục.

2.1. Khảo sát thực trạng ứng dụng CNTT trong đào tạo tín chỉ

Kết quả khảo sát cho thấy, Đại Học Mở Hà Nội đã triển khai nhiều hệ thống CNTT như e-learning và hệ thống quản lý đào tạo. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng CNTT trong các hoạt động đào tạo còn chưa đồng đều. Các yếu tố như hạ tầng kỹ thuật, năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ, giảng viên, và sinh viên cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả quản lý.

2.2. Phân tích SWOT về quản lý ứng dụng CNTT

Luận án phân tích SWOT về quản lý ứng dụng CNTT tại Đại Học Mở Hà Nội. Các điểm mạnh bao gồm sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo và cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại. Tuy nhiên, điểm yếu là năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ và giảng viên còn hạn chế. Cơ hội đến từ sự phát triển của công nghệ giáo dục, trong khi thách thức là sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

III. Giải pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tín chỉ tại Đại Học Mở Hà Nội

Luận án đề xuất các giải pháp quản lý ứng dụng CNTT trong đào tạo tín chỉ tại Đại Học Mở Hà Nội. Các giải pháp bao gồm nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ, giảng viên, và sinh viên; xây dựng hệ thống phần mềm quản lý tổng hợp; hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật; và xây dựng đội hỗ trợ kỹ thuật. Các giải pháp này được đánh giá là cần thiết và khả thi, giúp nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo.

3.1. Nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng CNTT

Giải pháp đầu tiên là nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ, giảng viên, và sinh viên. Luận án đề xuất tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo để cập nhật kiến thức và kỹ năng ứng dụng CNTT trong quản lý đào tạo tín chỉ.

3.2. Xây dựng hệ thống phần mềm quản lý tổng hợp

Luận án đề xuất xây dựng hệ thống phần mềm quản lý tổng hợp, tích hợp các chức năng như quản lý sinh viên, quản lý tín chỉ, và học trực tuyến. Hệ thống này giúp tối ưu hóa quy trình quản lý và nâng cao hiệu quả đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh giáo dục đại học toàn cầu trong thế kỷ XXI đánh dấu bước chuyển dịch sâu sắc từ mô hình niên chế truyền thống sang phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ (HTTC), gắn liền với triết lý lấy người học làm trung tâm (Learner-Oriented Education). Tại Việt Nam, quá trình này được định hướng bởi các văn bản pháp quy quan trọng như Quyết định số 31/2001/QĐ-BGD&ĐT, Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT và Công văn số 4966/BGDĐT-CNTT (ngày 31/10/2019) về nhiệm vụ triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, việc áp dụng phương thức HTTC trong loại hình đào tạo mở (Open Higher Education) đặt ra những thách thức quản lý phức tạp chưa từng có: quy mô đào tạo phân tán trên toàn quốc với hàng chục ngàn sinh viên, sự đa dạng về độ tuổi và điều kiện làm việc, cùng tần suất tuyển sinh và tốt nghiệp diễn ra nhiều đợt trong năm.

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục (Mã số: 9.14 / 9140114) của nghiên cứu sinh Thái Thanh Tùng với đề tài "Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội" (2021), dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Lộc và TS. Nguyễn Thị Kim Dung tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, là một công trình tiên phong giải quyết bài toán giao thoa giữa quản lý học chế tín chỉ và công nghệ thông tin trong môi trường giáo dục mở.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) cốt lõi được xác định là: Hầu hết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước trước đây hoặc chỉ tập trung vào quản lý đào tạo tín chỉ trong các trường đại học truyền thống, hoặc nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo từ xa thuần túy nhằm phổ biến kỹ năng nghề phi học vị (như các chương trình của UNESCO-UNEVOC), mà chưa xây dựng được một khung lý thuyết và giải pháp toàn diện về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ chu trình đào tạo tín chỉ có cấp văn bằng chuẩn quốc gia cho loại hình đại học mở.

Luận án thiết lập 3 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và 3 giả thuyết khoa học tương ứng:

• RQ1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo HTTC đối với loại hình đại học mở được cấu trúc như thế nào theo tiếp cận quá trình?
• RQ2: Thực trạng ứng dụng và quản lý ứng dụng công nghệ thông tin tại Trường Đại học Mở Hà Nội bộc lộ những rào cản, nghẽn cổ chai và điểm tương quan nào giữa năng lực quản trị với hiệu quả đào tạo?
• RQ3: Cần thiết kế và thử nghiệm hệ thống giải pháp tổng thể nào, đặc biệt là giải pháp phần mềm tích hợp, để tối ưu hóa hiệu quả quản lý đào tạo tín chỉ trong điều kiện đặc thù của đào tạo mở?
• Hypothesis 1 (H1): Việc quản lý đào tạo tín chỉ trong đại học mở phức tạp hơn nhiều so với đào tạo niên chế, đòi hỏi sự can thiệp có hệ thống của công nghệ thông tin vào toàn bộ 7 công đoạn của quá trình đào tạo.
• Hypothesis 2 (H2): Hiệu quả quản lý ứng dụng công nghệ thông tin phụ thuộc chặt chẽ vào 5 tác nhân cốt lõi (nhận thức/năng lực, phần mềm, phần cứng, tổ chức nòng cốt và thể chế pháp quy).
• Hypothesis 3 (H3): Triển khai một hệ thống phần mềm quản lý tích hợp (CTMS) cùng đội hỗ trợ kỹ thuật chuyên trách sẽ cải thiện đáng kể mức độ hài lòng và độ chính xác trong điều hành học vụ theo học chế tín chỉ.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp phương pháp tiếp cận hệ thống CIPO (Context - Input - Process - Output), chu trình quản lý chất lượng PDCA (Plan - Do - Check - Act/Adjust) của Deming, và phương pháp tiếp cận quá trình (Process Approach). Phạm vi nghiên cứu bao quát các đơn vị chức năng của Trường Đại học Mở Hà Nội (Phòng Đào tạo, Khoa Công nghệ Thông tin, Khoa Đào tạo Từ xa, Trung tâm Đào tạo Trực tuyến E-learning và các khoa chuyên ngành), đối chiếu với Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh và các mô hình đại học mở quốc tế.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy sự tiến hóa của học chế tín chỉ bắt đầu từ năm 1872 tại Đại học Harvard (Hoa Kỳ), được hệ thống hóa qua nghiên cứu kinh điển của Cary J. Trexler (2000) về lịch sử và cơ chế vận hành của hệ thống tín chỉ Mỹ (USCS), cũng như các công trình của G. Dietrich (1995) và James M. Heffernan (1973). Tại châu Âu, Hệ thống chuyển đổi tín chỉ châu Âu (ECTS) được chuẩn hóa từ năm 1989 nhằm tạo điều kiện công nhận tương đương học thuật giữa các quốc gia. Các định nghĩa nền tảng về "tín chỉ", "giờ tín chỉ" và "học chế tín chỉ" được xác lập bởi Quann (1987) tại Đại học Washington.

Về phương diện quản lý chương trình và quy trình đào tạo tín chỉ, Jean Bocock & David Watson (1994), Robert Allen, Geoff Layer & Pollard Derek (1996), cùng David Middlewood & Neil Burton (2001) đã phân tích sâu các tầng nấc quản lý chiến lược và vai trò tác nhân. Tại khu vực châu Á, Jinsong Zhang, Changliu Wang & Lulu Dong (2008) đã chỉ ra các yếu tố hạn chế mang tính thể chế khi triển khai tín chỉ tại các đại học Trung Quốc.

Ở Việt Nam, các học giả như Lâm Quang Thiệp (2006), Lê Đức Ngọc (2006), Nguyễn Kim Dung (2008), Trần Thanh Ái (2010), Eli Mazur & Phạm Thị Ly (2008), Trần Hữu Hoan (2010) và Trần Văn Chương (2014) đã làm rõ tính ưu việt của HTTC, nhấn mạnh nguyên lý giáo dục mới và vai trò của cố vấn học tập (Phạm Thị Thanh Hải, 2010).

Về dòng nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo mở:

• Frank L. Kurre (2013) và Robinson et al. (2008) kiến giải mô hình truyền thông và học tập hỗ trợ bởi máy tính.
• David Moursund (2005) qua mô hình Project-Based Learning Model đã chỉ ra mâu thuẫn nhận thức mang tính thế hệ: "Cần phải thay đổi tư tưởng, tư duy của những người có chức trách quản lý giáo dục... mâu thuẫn giữa sự đổi mới nhanh chóng của ICT so với khả năng chuyển đổi cập nhật thông thường về mặt tư tưởng của một số còn khá đông nhà quản lý... thế hệ tiền CNTT-TT (The Pre-ICT generation)."
• UNESCO APEID và UNEVOC-TVET (2002-2020) dẫn dắt các nghiên cứu đào tạo từ xa và giáo dục mở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
• Trong nước, Vương Thanh Hương (2014) nghiên cứu hệ thống thông tin quản lý giáo dục (EMIS); Trương Đình Mậu (2012), Nguyễn Đình Huân (2014), Nguyễn Lê Hà (2015) và Phạm Phương Tâm (2014) khảo sát các khía cạnh quản trị tin học hóa nhưng chưa hình thành khung giải pháp quản lý tích hợp chuyên sâu cho đại học mở.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

1. So sánh với Hệ thống Chuyển đổi Tín chỉ Châu Âu (ECTS) và Hoa Kỳ (USCS): Trong khi ECTS và USCS giả định sinh viên có hạ tầng học tập tập trung đồng bộ và hệ thống cố vấn học tập trực tiếp 1:1, nghiên cứu của Thái Thanh Tùng giải quyết bối cảnh sinh viên mở phân tán phi tập trung, bù đắp sự thiếu hụt giao tiếp mặt-đối-mặt (face-to-face) bằng kiến trúc thông tin đa chiều.
2. So sánh với các Siêu đại học Mở (Mega-Universities): Nghiên cứu đối chiếu với các mô hình như Anadolu University (Thổ Nhĩ Kỳ - 2 triệu SV), Indira Gandhi National Open University (Ấn Độ - 2 triệu SV) và Sukhothai Thammathirat Open University (Thái Lan). Luận án định vị rõ: Các đại học mở thế giới chuyển đổi từ phương tiện phát thanh - truyền hình sang mạng Internet từ rất sớm, trong khi ở Việt Nam tồn tại nghịch lý "Đào tạo cuốn chiếu theo từng tín chỉ học phần chưa thể hiện và phát huy đúng bản chất và tính ưu việt của phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ". Luận án tạo ra bước đột phá khi chuyển hóa phương thức quản trị cuốn chiếu thụ động sang vận hành HTTC thực chất trên nền tảng số.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và phát triển nhiều hệ hình lý thuyết kinh điển:

• Thuyết Hệ thống (General Systems Theory - Ludwig von Bertalanffy) và Mô hình CIPO: Cấu trúc hóa nhà trường đại học mở như một hệ thống xử lý thông tin phức hợp, chuyển hóa kích tố (Input) thành tri thức và kỹ năng đáp ứng đầu ra (Output).
• Thuyết Học tập Suốt đời (Lifelong Learning) và Bốn cột trụ giáo dục của Jacques Delors (UNESCO, 1996): Mở rộng luận điểm giáo dục không bị giới hạn bởi 3 độ tuổi truyền thống (ấu thơ học tập - tráng niên làm việc - tuổi già nghỉ ngơi), chứng minh đại học mở dựa trên CNTT là phương tiện hiện thực hóa 4 trụ cột: Học để biết (Learning to know), Học để làm (Learning to do), Học để tồn tại (Learning to be), và Học để chung sống (Learning to live together).
• Triết lý Giáo dục Mở (Open Education Philosophy của Célestin Freinet & Maria Montessori, 1970): Khái quát hóa 4 chiều kích của tính Mở: Mở về đối tượng, Mở về nội dung, Mở về không gian, và Mở về thời gian gắn liền với phương châm "Mở cơ hội học tập cho mọi người" (To Create Learning Opportunity for All).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án kết hợp tiếp cận quá trình với chu trình điều khiển học PDCA, phân rã hoạt động quản lý ứng dụng công nghệ thông tin thành ma trận 7 công đoạn đào tạo tương tác với 5 yếu tố ảnh hưởng quyết định:

1. Công đoạn Tiền kỳ: Quản trị chiến lược, dự báo nhu cầu thị trường nhân lực, thiết kế và cập nhật mô-đun hóa chương trình đào tạo theo tín chỉ.
2. Công đoạn Đầu vào: Tự động hóa tuyển sinh nhiều đợt/năm, phân loại đối tượng, xét miễn trừ/công nhận tín chỉ tích lũy.
3. Công đoạn Dạy và học: Tổ chức đăng ký học phần động, xử lý xung đột thời khóa biểu cá nhân, quản trị tương tác trực tuyến qua hệ sinh thái số.
4. Công đoạn Phục vụ và Đảm bảo dạy và học: Phân bổ tài nguyên phòng học, học liệu điện tử, quản lý cố vấn học tập và cơ sở thực hành.
5. Công đoạn Đầu ra: Đánh giá điểm tích lũy (GPA/CPA), quản lý thi cử, xét tốt nghiệp linh hoạt theo tiến độ tích lũy cá nhân.
6. Công đoạn Thanh tra - Kiểm tra: Giám sát liên tục quá trình đào tạo, kiểm toán lỗi hành vi và lỗi cấu trúc của hệ thống quản lý.
7. Công đoạn Hậu kỳ: Kết nối cựu sinh viên, khảo sát tỷ lệ việc làm, thu thập phản hồi của đơn vị sử dụng lao động để tái lập chu trình PDCA.

Điều kiện biên (Boundary Conditions): Khung phân tích áp dụng tối ưu cho các cơ sở giáo dục đại học có quy mô đào tạo lớn (trên 10.000 sinh viên), đa phương thức (chính quy, từ xa, e-learning, liên thông, văn bằng hai) và có mức độ tự chủ học vụ cao.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án theo đuổi thế giới quan thực chứng hậu kỳ (Post-positivism) kết hợp chủ nghĩa thực dụng (Pragmatism), áp dụng thiết kế nghiên cứu phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Design) đa tầng nấc. Sự kết hợp giữa phân tích định tính (phân tích thể chế, tổng kết kinh nghiệm chuyên gia) và điều tra thực nghiệm định lượng tạo lập tính nhất quán phương pháp luận vững chắc. Mô hình phân cấp quản trị khảo sát từ cấp Trường (Ban Giám hiệu, Phòng chức năng) đến Khoa/Trung tâm, Tổ bộ môn, Giảng viên và Sinh viên.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiến lược chọn mẫu: Chọn mẫu xác suất phân tầng kết hợp chọn mẫu chuyên gia tại Trường Đại học Mở Hà Nội (bao gồm các khối đặc thù: Khoa Công nghệ Thông tin, Khoa Đào tạo Từ xa, Trung tâm E-learning, Phòng Đào tạo) cùng các mẫu đối chiếu tại các cơ sở đào tạo mở khác tại Việt Nam.
• Công cụ thu thập dữ liệu: Bộ phiếu hỏi khảo sát thiết kế trên thang đo Likert đa mức độ (Mức A: Rất tốt/Rất hài lòng; Mức B: Tốt/Hài lòng; Mức C: Trung bình; Mức D: Kém/Không hài lòng), kết hợp biểu mẫu Google Forms trực tuyến và phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý.
• Tam giác đạc dữ liệu (Triangulation): Kết hợp tam giác đạc nguồn dữ liệu (Cán bộ quản lý - Giảng viên - Sinh viên), tam giác đạc phương pháp (Khảo sát điều tra - Phỏng vấn sâu - Dữ liệu nhật ký hệ thống máy chủ) và tam giác đạc lý thuyết (Tiếp cận hệ thống, tiếp cận chức năng, tiếp cận quá trình).
• Độ tin cậy và giá trị: Thang đo được kiểm định độ tin cậy nhất quán nội tại; độ giá trị cấu trúc (construct validity) được xác thực qua hội đồng chuyên gia quản lý giáo dục và công nghệ thông tin.

Data và phân tích

• Đặc trưng mẫu dữ liệu: Mẫu khảo sát bao phủ toàn diện các nhóm đối tượng: Cán bộ quản lý (CBQL), Giảng viên (GV), Nhân viên nghiệp vụ và Sinh viên (SV) các hệ đào tạo chính quy, từ xa, trực tuyến.
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS 22.0 và Microsoft Excel. Do các tiêu chí đánh giá (nhận thức, năng lực, mức độ hài lòng, hiệu quả quản lý) mang bản chất định tính thứ bậc, luận án sử dụng phương pháp Tương quan hạng Spearman (Spearman's Rank Correlation Coefficient - $r_s$) thay vì tương quan tuyến tính Pearson nhằm đảm bảo tính chuẩn xác về mặt toán học thống kê: $$r_s = 1 - \frac{6 \sum d_i^2}{n(n^2 - 1)}$$ Trong đó $d_i$ là độ chênh lệch thứ hạng giữa hiệu quả quản lý ứng dụng công nghệ thông tin và từng tác nhân trong 5 tác nhân ảnh hưởng qua các khoa/đơn vị đào tạo.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Dữ liệu khảo sát thực chứng tại Trường Đại học Mở Hà Nội làm sáng tỏ các phát hiện quan trọng sau:

1. Sự mất cân đối nghiêm trọng giữa các công đoạn quản lý đào tạo: Mức độ ứng dụng và sự hài lòng về ứng dụng công nghệ thông tin tập trung chủ yếu ở công đoạn Đầu vào (tuyển sinh) và Đầu ra (xét tốt nghiệp), trong khi các công đoạn cốt lõi của học chế tín chỉ như Dạy - Học (tổ chức đăng ký môn, xử lý lớp học phần hủy/mở bù, điều phối lịch trình học tập cá nhân) và công đoạn Phục vụ/Đảm bảo đào tạo đạt điểm số thấp, thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải cục bộ khi chuyển giao kỳ học.
2. Nghịch lý nhận thức và năng lực công nghệ thông tin (The Competence Gap): Mặc dù 100% cán bộ, giảng viên có nhận thức cao về tầm quan trọng của công nghệ thông tin, năng lực ứng dụng thực tế vào quy trình điều hành tín chỉ chuyên sâu còn hạn chế. Tồn tại khoảng cách năng lực rõ rệt giữa giảng viên khối công nghệ và khối khoa học xã hội/kinh tế.
3. Phân tích tương quan hạng Spearman ($r_s$) chỉ ra tác nhân chi phối hàng đầu: Kết quả phân tích thứ tự xếp hạng qua Bảng 2.16 và 2.17 chứng minh: Tác nhân "Công nghệ phần mềm" và "Tổ chức nòng cốt thực hiện (Đội hỗ trợ kỹ thuật - TST)" có hệ số tương quan hạng cao nhất và có ý nghĩa thống kê đối với "Hiệu quả quản lý ứng dụng CNTT". Điều này khẳng định hạ tầng phần cứng dù tốt nhưng nếu thiếu phần mềm quản lý tích hợp và thiếu đội ngũ kỹ thuật vận hành trực tiếp tại các khoa thì hệ thống không thể vận hành hiệu quả.
4. Hiện tượng "cuốn chiếu học phần" trong vỏ bọc tín chỉ: Thực tế khảo sát chỉ ra rằng do thiếu công cụ phần mềm xử lý đăng ký môn học và điều tiết thời khóa biểu linh hoạt theo thời gian thực, nhiều chương trình đào tạo mở phải ép sinh viên học theo tiến độ cố định của nhà trường, làm triệt tiêu tính mềm dẻo bản chất của học chế tín chỉ.
5. Hiệu quả vượt trội của giải pháp phần mềm quản lý tín chỉ tích hợp (CTMS): Kết quả thử nghiệm hệ thống phần mềm CTMS tại Trường Đại học Mở Hà Nội cho thấy mức độ hài lòng của các đối tượng quản lý (CBQL, GV, SV) ở cả mức A và B đạt tỷ lệ áp đảo (>85-90% tại Bảng 3.1 và 3.2), giải quyết triệt để tình trạng nghẽn dữ liệu đăng ký học vụ và quản lý điểm số.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Khẳng định tính đúng đắn của việc vận dụng tiếp cận quá trình trong quản lý giáo dục đại học; bổ sung các chiều kích mới cho lý thuyết quản lý đại học mở trong kỷ nguyên số.
• Hàm ý phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình sử dụng tương quan hạng Spearman trong đánh giá các chỉ số định tính về quản trị giáo dục, cung cấp công cụ lượng hóa cho các nghiên cứu tiếp theo.
• Hàm ý thực tiễn (Hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ):
  1. Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho CBQL, giảng viên và sinh viên thông qua các chương trình tập huấn định kỳ.
  2. Giải pháp 2: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống phần mềm tổng hợp quản lý đào tạo tín chỉ (CTMS) đa chức năng, liên thông CSDL tập trung.
  3. Giải pháp 3: Hiện đại hóa hạ tầng phần cứng, mạng nội bộ (LAN), điện toán đám mây và an toàn bảo mật thông tin.
  4. Giải pháp 4: Thành lập và thể chế hóa Đội hỗ trợ kỹ thuật (Technical Support Team - TST) làm hạt nhân hỗ trợ vận hành tại từng khoa/trung tâm.
  5. Giải pháp 5: Ban hành hệ thống văn bản quy phạm nội bộ, quy chuẩn hóa quy trình học vụ và cơ chế vận hành hệ thống số.
• Khuyến nghị chính sách: Đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm hoàn thiện khung pháp lý về chuyển đổi số trong giáo dục đại học mở, công nhận giá trị tương đương hoàn toàn của các tín chỉ tích lũy qua hình thức trực tuyến có kiểm định.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra 3 giới hạn nghiên cứu chính:

1. Giới hạn không gian và mẫu khảo sát: Mặc dù có đối chiếu với các trường đại học mở khác, phạm vi điều tra sâu và thử nghiệm thực chứng chủ yếu tập trung tại Trường Đại học Mở Hà Nội, cần thận trọng khi khái quát hóa sang các trường đại học tư thục hoặc đại học đơn ngành.
2. Đánh giá chất lượng đào tạo phi tập trung: Trong đào tạo mở, khâu tổ chức thi đánh giá kết thúc học phần trực tuyến (Online Assessment) đối diện với thách thức liêm chính học thuật và bảo mật danh tính người học, một vấn đề mà phần mềm CTMS thời điểm này mới giải quyết ở mức độ hỗ trợ quản lý lịch thi chứ chưa tích hợp trí tuệ nhân tạo giám sát tự động (AI Proctoring).
3. Tính động của nền tảng công nghệ: Công nghệ phần mềm phát triển nhanh chóng, mô hình kiến trúc máy chủ client-server hoặc web truyền thống cần tiếp tục nâng cấp lên kiến trúc microservices và đa nền tảng đám mây (Multi-cloud).

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Học máy (Machine Learning) để phân tích dữ liệu học tập (Learning Analytics), dự báo nguy cơ bỏ học và cá nhân hóa lộ trình học tập cho sinh viên đại học mở.
• Nghiên cứu công nghệ chuỗi khối (Blockchain) trong việc cấp phát và xác thực văn bằng, chứng chỉ tín chỉ số liên đại học.
• Xây dựng khung chuyển đổi tín chỉ xuyên biên giới trong khuôn khổ Mạng lưới Đại học Mở Châu Á (AAOU) và Hiệp hội các Siêu đại học thế giới.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án đóng góp một bộ tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận quản lý đào tạo tín chỉ trong giáo dục mở cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quản lý giáo dục tại Việt Nam; mở ra tiềm năng trích dẫn cao trong các nghiên cứu về EdTech và quản trị đại học số.
• Tác động chuyển đổi tổ chức: Cung cấp mô hình mẫu giúp Trường Đại học Mở Hà Nội tái cấu trúc toàn diện quy trình quản lý đào tạo, giảm thiểu chi phí vận hành hành chính, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục học vụ cho sinh viên từ vài tuần xuống còn vài thao tác trực tuyến.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc cho Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc sửa đổi Quy chế đào tạo đại học và ban hành các thông tư hướng dẫn đào tạo từ xa, đào tạo trực tuyến.
• Lợi ích xã hội: Mở rộng cánh cửa tiếp cận giáo dục đại học chất lượng cao, chi phí hợp lý cho người học vùng sâu, vùng xa, người đang đi làm, hiện thực hóa chủ trương xây dựng xã hội học tập tại Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết tích hợp CIPO - PDCA - 7 công đoạn đào tạo và phương pháp kiểm định thứ bậc Spearman mẫu mực.
• Lãnh đạo và Nhà quản lý các trường Đại học: Nhận chuyển giao mô hình quản trị số và cấu trúc tổ chức Đội hỗ trợ kỹ thuật (TST) để áp dụng ngay vào đơn vị.
• Kỹ sư Công nghệ và Nhà phát triển phần mềm Giáo dục: Nắm bắt chính xác các yêu cầu nghiệp vụ chuyên sâu của học chế tín chỉ trong môi trường mở để thiết kế các phần mềm tương thích như CTMS, LMS, ERP giáo dục.
• Người học (Sinh viên, Học viên): Hưởng lợi trực tiếp từ môi trường học tập minh bạch, thời khóa biểu cá nhân hóa linh hoạt, giảm thiểu tối đa các rào cản hành chính trong đăng ký và tích lũy tín chỉ.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc thiết lập Mô hình Quản lý ứng dụng CNTT theo tiếp cận quá trình 7 công đoạn liên hoàn tích hợp với chu trình PDCA, mở rộng trực tiếp Thuyết Hệ thống Xử lý Thông tin CIPO và Thuyết Học tập Suốt đời của Jacques Delors. Luận án đã phá vỡ quan niệm truyền thống coi quản lý đào tạo tín chỉ là công việc quản trị hồ sơ tĩnh, chuyển đổi nó thành một hệ thống điều khiển học động (Cybernetics System) liên tục tự điều chỉnh qua cơ chế phản hồi thông tin đa chiều.

2. Đột phá về phương pháp luận của nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?

So với các nghiên cứu của Nguyễn Đình Huân (2014) hay Nguyễn Lê Hà (2015) vốn chỉ sử dụng thống kê mô tả hoặc hồi quy tuyến tính đơn giản cho dữ liệu định lượng, nghiên cứu này nhận diện chuẩn xác bản chất thứ bậc phi tham số của các biến số quản trị giáo dục, từ đó ứng dụng thành công Phân tích Tương quan Hạng Spearman ($r_s$) trên phần mềm SPSS 22.0 để lượng hóa mối quan hệ nhân quả giữa 5 tác nhân ảnh hưởng và hiệu quả quản lý qua từng đơn vị đào tạo.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ và có ý nghĩa phản trực giác nhất?

Phát hiện phản trực giác nhất là: Mức độ đầu tư hạ tầng phần cứng không tỷ lệ thuận trực tiếp với sự hài lòng của sinh viên và giảng viên về đào tạo tín chỉ. Dữ liệu chứng minh rằng nếu phần mềm quản lý (CTMS) rời rạc và thiếu đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật nòng cốt (TST) tại chỗ, việc trang bị máy tính đắt tiền hay đường truyền mạng tốc độ cao vẫn dẫn đến tình trạng tắc nghẽn học vụ và làm biến tướng học chế tín chỉ thành đào tạo "cuốn chiếu học phần".

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức nhân rộng thực nghiệm không?

Có. Luận án cung cấp một giao thức triển khai chi tiết bao gồm: Bộ mã nguồn/tính năng chuẩn của hệ thống CTMS, tài liệu hướng dẫn sử dụng đa phương tiện (tích hợp video clip trên YouTube, website khoa), quy chế vận hành phân quyền 4 cấp (Trường - Khoa - Bộ môn - Giảng viên/Sinh viên) và quy trình chuẩn hóa hoạt động của Đội hỗ trợ kỹ thuật TST đã được thử nghiệm và nghiệm thu thành công tại Trường Đại học Mở Hà Nội.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào?

Chương trình nghiên cứu 10 năm tập trung vào 3 trụ cột:

• Giai đoạn 1 (1-3 năm): Tích hợp AI và dữ liệu lớn vào CTMS để tự động hóa xếp thời khóa biểu thông minh và cảnh báo sớm kết quả học tập.
• Giai đoạn 2 (3-5 năm): Phát triển hệ thống kiểm tra đánh giá trực tuyến bảo mật cao (AI Proctoring) cho sinh viên mở.
• Giai đoạn 3 (5-10 năm): Ứng dụng Blockchain xây dựng nền tảng công nhận và chuyển đổi tín chỉ mở trong toàn khối ASEAN (AIMS Credit Transfer Framework).

Kết luận

1. Luận án của TS. Thái Thanh Tùng đã xây dựng thành công hệ thống cơ sở lý luận toàn diện, chuyên sâu về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ đặc thù cho loại hình đại học mở theo phương pháp tiếp cận quá trình.
2. Xác lập cấu trúc ma trận 7 công đoạn đào tạo liên hoàn (Tiền kỳ, Đầu vào, Dạy - Học, Phục vụ/Đảm bảo, Đầu ra, Thanh tra/Kiểm tra, Hậu kỳ) chịu sự chi phối bởi 5 tác nhân quyết định, cung cấp một hệ quy chiếu quản trị học đường chuẩn mực.
3. Làm rõ bức tranh thực trạng quản lý đào tạo tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội, chỉ ra điểm nghẽn cốt lõi trong khâu điều hành dạy - học và chứng minh bằng thực nghiệm vai trò quyết định của công nghệ phần mềm và đội ngũ kỹ thuật chuyên trách qua hệ số tương quan hạng Spearman.
4. Thiết kế, thử nghiệm và chuyển giao thành công giải pháp phần mềm quản lý tích hợp CTMS, tạo bước nhảy vọt về hiệu quả điều hành, giảm thiểu sai sót dữ liệu và nâng cao tỷ lệ hài lòng của giảng viên, sinh viên lên trên 85%.
5. Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao, mở ra mô hình chuyển đổi số kiểu mẫu cho hệ thống các trường đại học mở và các cơ sở giáo dục đại học đa phương thức tại Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Chương 2: Khảo sát thực trạng ứng dụng CNTT và quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội. Chương 3: Giải pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo theo tín chỉ tại Trường Đại học Mở Hà Nội. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ Để có cơ sở khoa học định hướng giải quyết vấn đề quản lý ứng dụng CNTT trong quá trình đào tạo theo hệ thống tín chỉ đối với loại hình đào tạo mở, trước tiên tiến hành nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản.

Trong chương này trình bày tổng quan những kết quả nghiên cứu trên thế giới và trong nước cho đến nay về các nội dung: Đào tạo theo HTTC, QLĐT theo HTTC, giới thiệu về loại hình đào tạo mở và vấn đề QL ứng dụng CNTT trong ĐT theo HTTC nói chung và trong loại hình đào tạo mở nói riêng. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ 1. Trên thế giới Từ đầu thế kỷ XX, hàng nghìn công trình nghiên cứu cơ bản về lý luận cũng như nghiên cứu triển khai ĐT theo HTTC đã sớm xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Có thể kể ra một số kết quả nghiên cứu điển hình như là các công trình của các tác giả: G. Kurre (2013)… Trong gần nửa thế kỷ qua, các công trình nghiên cứu về đào tạo theo hệ thống tín chỉ trên thế giới đã tập trung vào bốn nội dung chính sau đây: 1. Lịch sử hình thành và phát triển của phương thức đào tạo theo tín chỉ Phương thức đào tạo theo HTTC được xem là chính thức ra đời từ khoảng năm 1872 tại Đại học Harvard (Hoa Kỳ). Sau đó không lâu hệ thống đó đã được áp dụng ngày càng rộng rãi tại nhiều nước trên thế giới như các nước Bắc Mỹ, Liên minh Châu Âu, rồi mở rộng sang Australia, Nhật Bản, Trung Quốc, Philippin, Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Ấn Độ, Indonesia, Senegal, Mozambic, Nigeria, Uganda, Camơrun,.

và nhiều nước khác. Công trình nghiên cứu về “Hệ thống tín chỉ tại các trường ĐH Mỹ: Lịch sử 10 phát triển, định nghĩa và cơ chế hoạt động” [42], của Cary J. Trexler, Khoa Giáo dục Sư phạm Trường ĐH California - Davis, Mỹ, là một tổng quan đầy đủ về sự xuất hiện, lịch sử phát triển của phương thức ĐTTC tại các trường đại học của Mỹ cũng như cơ chế hoạt động và các lợi ích mà phương thức đào tạo này đem lại cho nền giáo dục đại học của Mỹ từ hơn một thế kỷ nay. Nghiên cứu về sự chuyển đổi HTTC giữa Mỹ và các nước trên thế giới, Trường Đại học Penn State (Bang Pennsylvania, Mỹ) đã công bố công trình nghiên cứu “Study on the use of credit systems in higher education cooperation between the EU and the US” (Nghiên cứu về sử dụng HTTC trong sự hợp tác giáo dục đại học giữa Mỹ và châu Âu) [75].

Trong tác phẩm đó đã phân tích so sánh sự tương đồng và khác biệt giữa hệ thống ECTS (European Credit Transfer System – Hệ thống chuyển đổi tín chỉ châu Âu) và USCS (United State Credit Systems - HTTC Mỹ). Sự cần thiết phải chuyển đổi sang phương thức đào tạo theo tín chỉ Bên cạnh nghiên cứu cơ bản rất có giá trị của Cary J. Trexler còn có các công trình nghiên cứu khác về ĐT theo HTTC ở bậc đại học của Mỹ như công trình của G. Dietrich đã nêu vai trò thiết thực, cần thiết của HTTC tại cuốn “The emergence of the credit system in American Higher Education” (Sự trỗi dậy của HTTC trong giáo dục đại học ở Mỹ) [57].

Hội thảo về đào tạo (ĐT) theo HTTC do ASEM Education Secretariat (Văn phòng giáo dục các quốc gia thành viên Á-Âu) tổ chức vào tháng 4/2010 với sự tham dự của 40 chuyên gia GDĐH Á-Âu đã công bố kết quả nghiên cứu “Credit Systems and Learning Outcomes in ASEM Member Countries” đã nhấn mạnh rằng: ĐT theo HTTC là xu hướng toàn cầu và là một trong những điều kiện để các nước nói chung và các nước thành viên ASEM, hội nhập với đào tạo đại học trên toàn thế giới. Ở Đông Nam Á, nhà quản lý giáo dục Vipat Kuruchittham đã công bố nghiên cứu “Cơ chế thúc đẩy hợp tác và hài hòa giáo dục đại học châu Á: “Hệ thống chuyển đổi tín chỉ và bảo đảm chất lượng” [45] trong đó trình bày khái quát thông tin về cơ chế thúc đẩy hợp tác và hài hòa GDĐH ở Châu Á, nhấn mạnh đến “Thách thức của toàn cầu hóa với cộng đồng ASEAN, sự cần thiết đẩy nhanh triển khai hợp tác việc chuyển đổi tín chỉ và đảm bảo chất lượng ở các nước châu Á và ASEAN thông qua Chương trình trao đổi sinh viên ASEAN”. Những đặc trưng cơ bản của đào tạo theo hệ thống tín chỉ James M. Heffernan, trong bài viết “The Credibility of the Credit hour: The History, Use and Shortcomings of the Credit System” (Tín nhiệm của giờ tín chỉ: 11 Lịch sử, Sử dụng và những nhược điểm của HTTC) [65] đã trình bày tổng quan HTTC với các nội dung về khái niệm, qui trình đào tạo, ưu nhược điểm, điều kiện tiên quyết để chuyển đổi thành công và khả năng áp dụng HTTC đối với các nước đang phát triển; bài học kinh nghiệm của Mỹ và thế giới qua triển khai ĐT theo HTTC.

Hai hệ thống tín chỉ đang được sử dụng rộng rãi là: Hệ thống Tín chỉ của Hoa Kỳ -the United States Credit System - USCS - được thực hiện từ đầu thế kỷ XX và Hệ thống Chuyển đổi Tín chỉ của châu Âu - the European Credit Transfer System - ECTS - xây dựng từ khoảng năm 1989 và được Hội đồng châu Âu công nhận là một hệ thống thống nhất dùng để đánh giá kiến thức của sinh viên trong các nước thành viên EU từ năm 1997. ECTS là hệ thống phát triển rộng rãi nhất và được sử dụng cả ở các nước không thuộc Hiệp hội châu Âu. Hiện nay có rất nhiều định nghĩa cụ thể về tín chỉ. Có định nghĩa coi trọng khía cạnh định tính, có định nghĩa coi trọng khía cạnh định lượng, có định nghĩa nhấn mạnh vào chuẩn đầu ra của sinh viên, có định nghĩa lại nhấn mạnh vào các mục tiêu của một chương trình học.

Quann, ở trường Đại học Washington là người đã đề xuất các định nghĩa về những khái niệm: “tín chỉ”, “giờ tín chỉ”, và “học chế tín chỉ” hiện nay đang được sử dụng phổ biến [66]. Quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ Trong quá trình nghiên cứu triển khai ĐTTC, các nhà nghiên cứu Trung quốc Jinsong Zhang, Changliu Wang và Lulu Dong đã công bố bài viết “Analysis of restrictive factors on the university credit system in China” (Phân tích những yếu tố hạn chế trong ĐT theo HTTC ở trường ĐH Trung Quốc) [68] trong đó chủ yếu đi sâu phân tích những khó khăn trong ĐT theo HTTC ở các trường ĐH Trung quốc, đặc biệt nhấn mạnh về công tác quản lý, hệ thống quản lý, qui chế tự chủ của các trường ĐH chưa đáp ứng với yêu cầu ĐT theo HTTC. Từ những năm đầu khi hình thành hệ thống ĐTTC, các công trình nghiên cứu khoa học trên thế giới về quản lý ĐTTC, một phần khá lớn tập trung vào công tác quản lý qui trình đào tạo và chức năng của những tác nhân hoạt động trong qui trình đó. Tiếp đó, việc nghiên cứu hệ thống quản lý đào tạo và quản lý kiểm tra chất lượng của phương thức ĐTTC mới dần dần được coi trọng.

Tài liệu “Quản lý chương trình đào tạo đại học: thực hiện mục tiêu chung, 1994 (Managing the University Curiculum: Making Common Cause)” [67] của các tác giả Jean Bocock & David Watson là một công trình quan trọng xuất hiện rất sớm, nghiên cứu và tổng hợp các vấn đề liên quan 12 đến việc QLĐT trong các nhà trường, trước những thay đổi lớn lao hiện tại trong môi trường đại học gắn với sự phổ biến của phương thức ĐT theo HTTC. Tuy nhiên tài liệu này chỉ mới nghiên cứu sâu về quản lý nội dung và khối lượng ĐT mà chưa đề cập đúng mức đến hệ thống QL cụ thể quá trình đào tạo theo HTTC. Về công tác quản lý ĐTTC ở bậc đại học, các nhà quản lý giáo dục Robert Allen, Geoff Layer, Pollard Derek ở Anh đã xuất bản công trình nghiên cứu “HTTC - Phương tiện cho sự thay đổi trong các trường ĐH và CĐ (Credit-Based System as Vehicle for Change in Universitues and Colleges” [76]. Trong tài liệu đó ngoài những nghiên cứu cơ bản về nội dung và qui trình ĐTTC ở trường đại học, cũng đã có một phần quan trọng đề cập đến những nghiên cứu sâu về hệ thống quản lý phương thức ĐTTC.

Gần đây hơn, David Middlewood & Neil Burton trong tài liệu: “Quản lý chương trình giảng dạy, 2001 (Managing the Curriculum)” [55] đã trình bày tổng hợp các nội dung liên quan đến quản lý chiến lược đào tạo vĩ mô cũng như đến vai trò và nhiệm vụ của con người ở từng vị trí quản lý, tổ chức và thực hiện quá trình đào tạo tại mỗi vị trí cụ thể trong toàn bộ hệ thống. Tóm lại: Việc nghiên cứu thực hiện phương thức ĐTTC không phải là một trào lưu mà thực sự trở thành một xu thế trên toàn thế giới không thể đảo ngược. Chính vì thế đã có khá nhiều nghiên cứu có liên quan đến ĐT theo HTTC ở nhiều quốc gia trên thế giới. Các nghiên cứu đi sâu phân tích sự cần thiết phải chuyển đổi từ ĐT theo niên chế sang ĐT theo HTTC cũng như những lợi ích mà ĐT theo HTTC mang lại cho người học.

Bên cạnh đó, những khía cạnh quan trọng khác như nội hàm, những đặc trưng cơ bản, chương trình ĐT theo HTTC phải như thế nào cũng được làm rõ. Cùng với những nghiên cứu cơ bản về nội dung công tác đào tạo theo HTTC, vấn đề quản lý ĐTTC cũng đã sớm được tiến hành nghiên cứu ở nhiều quốc gia trên thế giới. Những kết quả đạt được trong lĩnh vực quản lý ĐTTC trong những thập kỷ gần đây, đặc biệt từ đầu thiên niên kỷ này là cơ sở lý luận vững chắc đảm bảo cho sự phát triển mạnh mẽ của phương thức ĐTTC trên toàn thế giới trong thời đại hiện nay. Ở Việt Nam Ở trong nước, phương thức đào tạo theo HTTC đã được một vài trường đại học ở Việt Nam nghiên cứu áp dụng từ những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước.