CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ TRONG HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT 1. Khái niệm ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phổ biến, giáo dục Pháp luật 1. Phổ biến, giáo dục pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được hiểu là hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng các hình thức thích hợp nhằm nâng cao tri thức, tính cảm, niềm tin pháp luật, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiên chỉnh chấp hành pháp luật cho cơ quan, tổ chức, cá nhân được phổ biến, giáo dục pháp luật. Nhưng hiện nay cụm từ “Phổ biến, giáo dục pháp luật”các nhà làm luật vẫn còn những ý kiến chưa thống nhất khi đề nghị phân biệt rõ hai khái niệm “phổ biến pháp luật” và “giáo dục pháp luật” vì cho rằng đây là tập hợp từ ghép giữa hai từ “phổ biến” và “giáo dục” mà xét về bản chất thì có ngữ nghĩa khác nhau, đồng thời hai hoạt động này có chủ thể thực hiện, đối tượng điều chỉnh cũng như cách thức thực hiện khác nhau.
Việc cụm từ “phổ biến, giáo dục pháp luật” không thể phân tách theo định nghĩa vì xuất phát từ mối liên hệ giữa phổ biến, giáo dục pháp luật, trong phổ biến có giáo dục và trong giáo dục có phổ biến pháp luật [30]. Theo sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật thì định nghĩa riêng biệt hai từ phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật trong đó: Phổ biến pháp luật có hai nghĩa trong đó nghĩa hẹp là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật cho đối tượng của nó, nghĩa rộng là truyền bá pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân trên cả nước [30]. Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng mọi cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị…) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng [30]. Từ hai định nghĩa trên có thể hiểu thống nhất về cả cụm từ phổ biến, giáo dục pháp luật có hai nghĩa như sau: 9 Nghĩa hẹp: Là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng [30].
Nghĩa rộng: Là công tác, lĩnh vực, ngạch (theo nghĩa thông thường mà không phải nghĩa trong pháp luật về cán bộ, công chức) phổ biến, giáo dục pháp luật bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: Định hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; lập chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; áp dụng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật; Triển khai chương trình kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, rút kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận…về phổ biến, giáo dục pháp luật [30]. Ứng dụng công nghệ số Sự phát triển đột phá của công nghệ số là làn sóng chuyển đổi đưa toàn bộ các hoạt động từ xã hội thực lên không gian mạng, từ môi trường truyền thống lên môi trường số trong đó có cả chuyển đổi các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật từ môi trường truyền thống lên môi trường số. Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phố biển giáo dục pháp luật là việc thay đổi toàn diện quá trình tổ chức quản lý và thực hiện hoạt động cung cấp thông tin pháp luật, giáo dục ý thức pháp luật mà trong đó người dân được đặt vào vị trí trung tâm thông qua nền tảng, công nghệ số từ việc xây dựng dữ liệu đến kết nối, chia sẻ, khai thác, sử dụng thông tin pháp luật chính thống, đầy đủ, kịp thời, thuận lợi trên môi trường internet. Ứng dụng công nghệ số là việc áp dụng các công nghệ thông tin vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và các hoạt động khác nhằm tăng cường năng suất, cải thiện chất lượng và tăng hiệu quả của các hoạt động này.
Ngoài ra, ứng dụng công nghệ số cũng bao gồm việc số hóa quy trình trong hoạt động, giúp quản lý tài liệu và hồ sơ trở nên dễ dàng, an toàn và tiện lợi, hướng đến "văn phòng không giấy". Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phổ biến, giáo dục Pháp luật Từ những kiến thức trên, nhóm nghiên cứu khái quát khái niệm ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật là “Hoạt động ứng dụng các phần mềm ứng dụng, nền tảng số, kể cả việc sử dụng mạng xã hội vào các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật”. Ngoài ra ứng dụng công nghệ số để có thể đánh giá, đo lường mức độ quan tâm, tương tác thông tin pháp luật của các nhóm chủ thể khác nhau đối với các nội dung pháp luật khác nhau; đào tạo tập huấn nguồn nhân lực phục vụ thực hiện chuyển đổi số, tạo thói quen cho người dân khi khai thác, tìm hiểu pháp luật trên cơ sở ứng dụng công nghệ số. Sự cần thiết ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật Công nghệ số đang nổi lên như một trong những công nghệ hiện đại với khả năng tạo ra bước ngoặt, nó đóng vai trò trọng yếu trong quá trình chuyển đổi số.
Quá trình này là sự thay đổi toàn diện và sâu rộng trong lối sống, cách thức làm việc và các phương pháp sản xuất, dựa trên nền tảng của công nghệ số của cá nhân và tổ chức. Việc tích hợp công nghệ số vào các hoạt động như phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ cải thiện đáng kể hiệu quả của những hoạt động này mà còn là sự phát triển của hệ thống tư pháp Việt Nam, qua đó góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Ứng dụng công nghệ số mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cụ thể như nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật. Ngày nay, các công nghệ số đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong nhiều lĩnh vực, trong đó lượt tiếp cận của người dân thông qua công nghệ số ngày càng tăng đặc biệt trong việc tiếp cận pháp luật, công nghệ số cho phép người dân tiếp cận thông tin pháp luật một cách nhanh chóng và lính hoạt với sự hỗ trợ của internet, các văn bản pháp luật, hướng dẫn và tài liệu liên quan có thể được truy cập từ bất kỳ đâu, miễn là có kết nối mạng internet.
Điều này giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào 11 các nguồn thông tin truyền thông như thư viện, sách báo hoặc đến các văn phòng tư vấn pháp luật. Trong những năm qua hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật thường tổ chức theo chuyên đề, theo từng đợt trong kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hằng năm của từng địa phương. Tuy nhiên nếu ứng dụng công nghệ số trong hoạt động này có thể thường xuyên phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua mạng internet sẽ giúp người dân dễ dàng học hỏi và cập nhật kiến thực pháp luật mà không cần đợi đến lúc gặp mặt trực tiếp. Công nghệ số cho phép tương tác hai chiều giữa người dân và cơ quan, tổ chức pháp luật.
Người dân có thể đặt câu hỏi, nhạn phản hồi và tham gia vào các cuộc thảo luận trực tuyến, tạo điều kiện cho việc học hỏi và chia sẻ thông tin hiệu quả hơn. Sự phát triển của công nghệ số trong đời sống ngày nay mang lại nhiều sự tiện lợi nhất định trong đời sống xã hội, với các ứng dụng số hiện đại có thể dạy học trực tuyến giúp giảm được kính phí tổ chức các lớp phổ biến, giáo dục pháp luật. Nếu ứng dụng được công nghệ học trực tuyến này sẽ giảm được nhiều chi phí trang bị cơ sở vật chất, giảm chi phí in ấn và phân phối tài liệu, cũng như giảm thời gian và công sức cần thiết cho việc phổ biến, giáo dục pháp luật. Điều này làm tăng hiệu quả tổng thể của các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật giúp mọi người dễ dàng hiểu biết và cập nhật được kiến thực pháp luật.
Dữ liệu các văn bản quy phạm pháp luật, các tài liệu liên quan đến lĩnh vực pháp luật vô cùng khủng lồ nếu để công nghệ số xử lý các dữ liệu, tạo ra nguồn dữ liệu lớn về pháp luật thì việc này không chỉ đơn thuần là lưu trữ thông tin mà còn bao gồm việc phân tích, sắp xếp và tối ưu hóa dữ liệu để tạo ra nguồn thông tin hữu ích, dễ truy cập và sử dụng cho người dân, tận dụng công nghệ số để xử lý và quản lý dữ liệu pháp luật, chúng ta có thể tạo ra một hệ thống thông tin pháp luật toàn diện, minh bạch và dễ tiếp cận, hỗ trợ đắc lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng thời góp phần vào việc xây dựng một nhà nước pháp quyền hiện đại và công bằng. Ứng dụng mạng xã hội không chỉ là nơi chia sẻ thông tin cá nhân hay giải trí, mà còn có thể trở thành công cụ mạnh mẽ để phổ biến, giáo dục thông tin 12 pháp luật. Việc sử dụng mạng xã hội để phổ biến, giáo dục pháp luật là việc làm khá thường xuyên trong thời gian gần đây nó giúp tăng cường sự nhận thức về các vấn đề pháp luật thông qua việc chia sẻ các bài viết, video, hình ảnh và infographic. Thông tin pháp luật được trình bày một cách ngắn gọn, dễ hiểu và thu hút có thể tiếp cận được với số lượng lớn người dùng.
Mạng xã hội là phương tiện cập nhật thông tin nhanh chóng và kịp thời. Những thay đổi hoặc cập nhật trong luật pháp có thể được lan tỏa đến cộng đồng một cách tức thì. Tóm lại, việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật là cần thiết để đáp ứng được với nhu cầu thực tiễn hiện nay cũng như tiến trình chuyển đổi số của Việt Nam. Trong thời đại thông tin và công nghệ bùng nổ, việc tích hợp công nghệ số không chỉ giúp cải thiện hiệu quả, mở rộng tầm vóc và tăng cường tính tương tác trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, mà còn đáp ứng được xu hướng phát triển toàn cầu và nhu cầu ngày càng tăng của người dân về việc tiếp cận thông tin nhanh chóng và chính xác.