Chương 1. Cơ sở khoa học về giải quyết thủ tục hành chính. Thực trạng giải quyết thủ tục hành chính qua Bưu điện tại Bưu điện thành phố Hà Nội. Định hướng và giải pháp tăng cường sự tham gia của Bưu điện vào thực hiện giải quyết thủ tục hành chính tại Bưu điện thành phố Hà Nội.
8 Luan van CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Khái niệm, đặc điểm, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính qua Bƣu điện 1. Khái niệm giải quyết thủ tục hành chính qua Bưu điện 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo Từ điển tiếng Việt, thủ tục là “cách thức tiến hành một công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của nhà nước ”.
Như vậy, bất cứ hoạt động nào cũng đều phải được tiến hành theo những thủ tục nhất định [42]. Ở nghĩa chung nhất: “thủ tục (procédure) là cách thức, các bước giải quyết công việc theo một trình tự, nguyên tắc nhất định, gồm một loạt công đoạn liên quan chặt ch với nhau nh m đạt được một mục đích nào đó”. Hoạt động của các cơ quan nhà nước cần phải tuân theo pháp luật, trong đó có những quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết công việc nhà nước và thực hiện nghĩa vụ hành chính đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức và công dân. Khoa học pháp lý gọi đó là những quy phạm thủ tục.
Quy phạm này quy định về các loại thủ tục trong hoạt động quản lý nhà nước như: thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp, thủ tục hành chính. Xét về mặt nguyên tắc, để tiến hành quản lý hành chính nhà nước có hiệu quả, cơ quan hành chính nhà nước phải đảm bảo tuân thủ những quy định của pháp luật về các trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện chức năng quản lý. Những quy định đó còn được gọi là quy phạm thủ tục. Thủ tục hành chính, trước hết cũng có nghĩa là thủ tục nhưng khác với các thủ tục khác ở chỗ đây là những thủ tục 9 Luan van được đặt ra để giải quyết những việc phát sinh từ hoạt động quản lý hành chính, chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện.
Theo khoản 1, Điều 3 Nghị định số 63 2 1 NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính có đưa ra định nghĩa về thủ tục hành chính định nghĩa: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” Định nghĩa trên đã trình bày rất cụ thể về thủ tục hành chính, bao gồm trình tự, cách thức và cả hồ sơ, yêu cầu, điều kiện thực hiện thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định. Tuy nhiên, khái niệm này chỉ giới hạn các thủ tục hành chính liên quan đến giải quyết công việc cho cá nhân tổ chức, mà chưa bao hàm các thủ tục trong quan hệ nội bộ hành chính. Như vậy, theo nghĩa rộng, thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân. Theo khái niệm trên, nội hàm của thủ tục hành chính được hiểu là những quy định, quy phạm mang tính hình thức (quy trình, cách thức,… để phục vụ cho các quy phạm mang tính nội dung quy định về nội dung chính sách, các quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước… ; thủ tục hành chính chủ yếu do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nh m thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước; thủ tục hành chính không chỉ giới hạn ở các thủ tục giải quyết công việc cho cá nhân, tổ chức mà còn bao gồm cả thủ tục hành chính nội bộ của từng cơ quan hành chính nhà nước và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau.
Khái niệm về giải quyết thủ tục hành chính Về bản chất, giải quyết thủ tục hành chính là việc các cơ quan, tổ chức, cá nhân được pháp luật trao quyền tiến hành tiếp nhận, xử lý và trả kết quả nh m giải quyết các yêu cầu cụ thể của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Các thủ tục hành chính phổ biến có thể kể đến như: đăng ký khai sinh, đăng ký tạm trú tạm vắng, đăng ký hộ khẩu thường trú, đăng ký kinh doanh, chứng thực… Số lượng thủ tục hành chính hiện nay rất lớn, do nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết được quy định r trong các văn bản luật và văn bản dưới luật. Việc giải quyết thủ tục hành chính một mặt giúp cho tổ chức, cá nhân trong xã hội thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của mình. Mặt khác, đây cũng là phương thức quan trọng của Nhà nước để thực hiện hoạt động quản lý xã hội.
Theo khoản 3, Điều 8 Nghị định 1 7 2 21 NĐ - CP ngày 06/12/2021 sửa đổi bổ sung Nghị định 61 2 18 NĐ - CP ngày 23 4 2 18 có quy định “việc thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính là việc cá nhân, tổ chức có thể được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, trả kết quả hoặc tiếp nhận, giải quyết, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc vào đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã nơi cư trú, đặt trụ sở hoặc nơi đã cấp các loại giấy tờ cho cá nhân, tổ chức.” Với quan điểm này, việc thực hiện giải quyết TTHC được thực hiện với cả hình thức trực tuyến trên môi trường điện tử. Việc giải quyết thủ tục hành chính d trên môi trường điện tử hay theo cách truyền thống cần đảm bảo các nguyên tắc sau: Thứ nhất, giải quyết thủ tục hành chính đúng thẩm quyền và trình tự giải quyết. Theo đó, chỉ có cơ quan nhà nước, công chức nhà nước có thẩm quyền do pháp luật quy định mới được thực hiện các thủ tục hành chính nhất 11 Luan van định và phải thực hiện đúng trình tự với những phương tiện, biện pháp và hình thức được pháp luật cho phép. Nghĩa vụ thực hiện thủ tục hành chính đòi hỏi cần có những quy định rõ ràng về chế độ cộng vụ và quy chế làm việc để tránh tình trạng vô trách nhiệm trong công tác, giảm bớt phiền hà cho người dân trong quá trình giải quyết công việc.
Nhà nước phải quy rõ trách nhiệm của các cán bộ, công chức trong việc tiếp nhận giải quyết các thủ tục hành chính cho công dân, không đ n đẩy trách nhiệm từ cơ quan, đơn vị, cá nhân này sang cơ quan, đơn vị, cá nhân khác. Những công việc đã có đủ hồ sơ, thủ tục, thì cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết kịp thời theo quy định của pháp luật, không được trì hoãn dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả trường hợp không giải quyết được cũng phải nói r lý do để dân biết. Nếu hồ sơ thủ tục chưa đầy đủ, thì phải hướng dẫn cụ thể để đương sự không phải đi lại nhiều lần. Thứ hai, giải quyết thủ tục hành chính phải chính xác, công tâm.
Trong thực hiện thủ tục hành chính, các chủ thể thực hiện thủ tục phải đảm bảo chính xác, khách quan và công tâm. Các chủ thể thực hiện thủ tục phải có đủ tài liệu, chứng cứ và có quyền yêu cầu việc giải trình, cung cấp thông tin. Các cá nhân, tổ chức hữu quan tham gia thủ tục hành chính phải có trách nhiệm cung cấp thông tin, tư liệu cần thiết để các chủ thể giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi, chính xác. Thứ ba, giải quyết thủ tục hành chính phải bình đẳng.
Đây là yêu cầu đối với các cơ quan nhà nước nh m đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức khi đề nghị của họ có đủ điều kiện do luật định. Công dân, tổ chức có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước giải quyết thủ tục hành chính cho mình theo quy định của pháp luật; cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền có nghĩa vụ giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận lợi, không phân biệt đối xử. 12 Luan van Thứ tư, giải quyết thủ tục hành chính phải công khai, minh bạch. Thủ tục hành chính phải được công khai hóa để nhân dân biết và được tiến hành công khai theo luật định, trừ trường hợp pháp luật quy định phải bí mật theo quy định chung hoặc theo đề nghị của các bên tham gia thủ tục hành chính.
Tại địa điểm tiếp nhận hồ sơ, giấy tờ, đơn thư và giải quyết công việc của dân phải niêm yết công khai các quy định, thủ tục giải quyết từng loại công việc. Nếu có quy định về phí, lệ phí thì cũng phải được niêm yết công khai. Thứ năm, giải quyết thủ tục hành chính phải tiết kiệm. Thủ tục hành chính được thực hiện cần đơn giản, tiết kiệm.
Trước hết, các thủ tục hành chính cần được giảm bớt các cấp, các cửa, các giai đoạn; tăng quyền và trách nhiệm của các cơ quan thực hiện thủ tục; giảm đến mức tối đa và trong nhiều thủ tục bỏ hẳn các loại phí, lệ phí đối với công dân và tổ chức. Theo nguyên tắc này, việc thực hiện thủ tục hành chính s đáp ứng nhanh chóng yêu cầu của công dân, tổ chức, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Khái niệm giải quyết thủ tục hành chính qua Bưu điện Căn cứ Điều lệ Tổng công ty Bưu điện Việt Nam thì Bưu điện Việt Nam là nhóm công ty hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, bao gồm: - Tổng công ty Bưu điện Việt Nam - Công ty mẹ (doanh nghiệp cấp I); - Các công ty con của Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (doanh nghiệp cấp II); - Các công ty con của doanh nghiệp cấp II; - Các công ty liên kết, công ty tự nguyện liên kết của Tổng công ty Bưu điện Việt Nam.