Chương 1. Cơ sở lý luận về tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đƣờng bộ của lực lƣợng Cảnh sát giao thông; Chương 2. Thực trạng tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đƣờng bộ của lực lƣợng Cảnh sát giao thông thành phố Hà Nội; Chương 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp đảm bảo tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đƣờng bộ của lực lƣợng Cảnh sát giao thông thành phố Hà Nội.
8 Luan van Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ CỦA LỰC LƢỢNG CẢNH SÁT GIAO THÔNG 1. TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. Khái niệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đƣờng bộ Công tác tuyên truyền, phổ biến có vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của xã hội loài ngƣời. Xã hội càng phát triển thì vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến càng quan trọng và có những yêu cầu cao hơn.
Có thể nói rằng, công tác tuyên truyền đã đóng góp đáng kể cho thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, công tác tuyên truyền tiếp tục đƣợc Đảng và nhà nƣớc ta phát huy, bởi lẽ chúng ta cần huy động toàn xã hội, huy động nhân dân tham gia vào công cuộc kiến thiết, phát triển đất nƣớc, nhanh chóng đƣa nƣớc ta trở thành một nƣớc công nghiệp hiện đại vì thế không thể không phát huy công tác tuyên truyền, phổ biến. Khi nói đến tuyên truyền là nói đến: “ Việc giải thích rộng rãi để thuyết phục mọi ngƣời tán thành, ủng hộ, làm theo” [27, tr. Hay theo một từ điển khác lại giải thích tuyên truyền là “Đem chính sách, chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc bổ biến và giải thích cho đông đảo quần chúng biết và động viên mọi ngƣời thực hiện”.
[21] Hay Bách khoa toàn thƣ mở định nghĩa: “Tuyên truyền là hành động truyền bá thông tin với mục đích đƣa đẩy thái độ, suy nghĩ, tâm lý và ý kiến của quần chúng theo chiều hƣớng có lợi cho một phong trào hay tập đoàn”. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tuyên truyền là đem một việc gì đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm.162] 9 Luan van Từ những khái nhiệm trên đây, theo nghĩa chung nhất, tuyên truyền là hoạt động truyền bá thông tin nhằm chuyển biến và nâng cao về nhận thức; bồi dƣỡng tƣ tƣởng, tình cảm, xây dựng thành niềm tin; thúc đẩy mọi ngƣời hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ đề ra. Và từ đó, có thể khái quát về tuyên truyền pháp luật nhƣ sau: tuyên truyền pháp luật là việc công bố, giới thiệu rộng rãi nội dung của pháp luật để mọi ngƣời biết, động viên, thuyết phục để mọi ngƣời tin tƣởng và thực hiện đúng pháp luật. Cũng theo các từ điển nêu trêu thì “Phổ biến là làm cho đông đảo mọi ngƣời biết đến một vấn đề bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức nào đó” hoặc “Làm cho mọi ngƣời đều biết đến”.
Giống nhƣ tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng có đối tƣợng tác động rộng rãi. Tính rộng rãi về đối tƣợng tác động của tuyên truyền và phổ biến pháp luật có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc bởi trong lịch sử đã có pháp luật đƣợc ban hành nhƣng không đƣợc phổ biến công khai mà đƣợc nhà nƣớc dùng để trị dân. Tuy nhiên, phổ biến pháp luật khác tuyên truyền ở chỗ tính động viên, thuyết phục của phổ biến pháp luật không cao nhƣ tuyên truyền. Mặt khác, phổ biến pháp luật mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho các đối tƣợng xác định hơn tuyên truyền pháp luật.
Phổ biến pháp luật có hai nghĩa: (i) Nghĩa hẹp: Là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật cho đối tƣợng của nó; (ii) Nghĩa rộng: Là truyền bá pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân trên cả nƣớc. Trong các văn bản của nhà nƣớc ta, nghĩa này đƣợc sử dụng nhiều hơn nghĩa hẹp. “Tuyên truyền, phổ biến pháp luật là hoạt động có quy mô, tổ chức của Đảng, nhà nƣớc thực hiện thông qua các hình thức nhất định nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân, góp 10 Luan van phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả QLNN, xây dựng nhà nƣớc pháp quyền XHCN Việt Nam.” Cả cụm từ “tuyên truyền, phổ biến pháp luật” có hai nghĩa: (i) Nghĩa hẹp: Là việc truyền bá pháp luật cho đối tƣợng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tƣợng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tƣợng. (ii) Nghĩa rộng: Là công tác, lĩnh vực, ngạch (theo nghĩa thông thƣờng mà không phải nghĩa trong pháp luật về cán bộ, công chức) tuyên truyền, phổ biến pháp luật bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Định hƣớng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; Lập chƣơng trình, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến pháp luật; Áp dụng các hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; Triển khai chƣơng trình kế hoạch tuyên truyền, phổ biến pháp luật; Kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, rút kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận…về tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
Khái niệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB về cơ bản cũng giống với tuyên truyền, phổ biến pháp luật nói chung nhƣng khác ở phạm vi hoạt động đƣợc giới hạn ở lĩnh vực giao thông vận tải. Có thể hiểu tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB là công tác giáo dục chính trị, tƣ tƣởng, góp phần tăng cƣờng công tác QLNN về đảm bảo TTATGTĐB, đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về giao thông đƣờng bộ của ngƣời tham gia giao thông nhằm bảo TTATGTĐB, từng bƣớc kiềm chế, giảm thiểu TNGT. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB là một bộ phận không thể tách rời của quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện pháp luật về TTATGTĐB. Quá trình đƣa pháp luật giao thông vào cuộc sống đƣợc bắt đầu bằng hoạt động tuyên truyền, đây là khâu đầu tiên của hoạt động thực thi pháp luật, là cầu nối để truyền tải pháp luật vào cuộc sống.
Vì thực hiện pháp luật dù bằng hình thức nào nhƣ tuân thủ pháp luật, 11 Luan van thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật hay áp dụng pháp luật thì trƣớc hết đều phải có hiểu biết pháp luật. Bên cạnh đó việc tuyên truyền pháp luật còn giúp hình thành ý thức pháp luật trong nhân dân, tạo lòng tin vào pháp luật, thói quen và ý thức tôn trọng pháp luật cho mọi công dân, nhằm phát huy vai trò, hiệu lực của pháp luật trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ở Việt Nam, việc xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền XHCN đƣợc đề ra nhƣ một nhiệm vụ rất quan trọng, Nhà nƣớc pháp quyền đòi hỏi tính tối thƣợng của pháp luật, mọi công dân sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Thực hiện nhiệm vụ này, tuyên truyền, phổ biến pháp luật với mỗi ngƣời dân và toàn xã hội đƣợc coi là cầu nối quan trọng để pháp luật thực sự đi vào đời sống, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN, quản lý xã hội bằng pháp luật.
[11] Trong những năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB luôn đƣợc Đảng, Nhà nƣớc quan tâm và đã có những bƣớc phát triển mới, đạt nhiều kết quả trong việc nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và tự giác chấp hành luật, xây dựng, củng cố và bồ dƣỡng tình cảm, thái độ đúng đắn đối với pháp luật, tạo dựng thói quen ứng xử bằng pháp luật về TTATGTĐB của đông đảo nhân dân. Đặc điểm tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đƣờng bộ - Về đối tƣợng và chủ thể tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB Chủ thể của tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB: các cán bộ làm công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về ATGT có thể kể đến là CSGT, Thanh tra giao thông, giáo viên giảng dạy pháp luật trong các nhà trƣờng, phóng viên, biên tập viên chuyên mục ATGT của các báo, đài phát thanh, vô tuyến truyền hình, các luật gia đang công tác tại cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát, Tƣ pháp, các tổ chức nghề nghiệp (Hội luật gia, Đoàn luật sƣ, Tƣ vấn pháp lý. 12 Luan van Đối tƣợng ở đây có thể là cá nhân, những nhóm cộng đồng xã hội, đó có thể là cán bộ, công chức, viên chức; công nhân lao động; nông dân, học sinh, sinh viên, thanh niên và thậm chí là cả những ngƣời tham gia đảm bảo ATGT nhƣ lực lƣợng công an, thanh tra… Xét trong mối quan hệ này thì họ là đối tƣợng đƣợc tuyên truyền, phổ biến pháp luật; xét trong mối quan hệ khác họ có thể trở thành các chủ thể tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB. - Về nội dung: Nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB phải bao gồm đầy đủ các thông tin pháp luật về TTATGTĐB (bao gồm cả kiến thức pháp luật cơ bản về các văn bản pháp luật thực định); các thông tin về việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực ATGT; thông tin hƣớng dẫn hành vi pháp luật cụ thể của công dân (quyền, nghĩa vụ pháp luật các quy trình, thủ tục để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp).
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TTATGTĐB hiện nay bao gồm một số văn bản nhƣ: Luật Giao thông đƣờng bộ năm 2008; Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ và đƣờng sắt; Thông tƣ liên tịch số 02/2011/TTLT-BCA-BGTVT của Bộ Công An và Bộ Giao thông vận tải quy định việc tổ chức học và kiểm tra lại Luật Giao thông đƣờng bộ đối với ngƣời bị tƣớc quyền sử dụng Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dƣỡng kiến thức pháp luật về giao thông đƣờng bộ; Thông tƣ số 06/2011/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải quy định về bồi dƣỡng kiến thức pháp luật về giao thông đƣờng bộ cho ngƣời điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đƣờng bộ, v. Tuyên truyền về tình hình, kết quả công tác bảo đảm ATGT, những tấm gƣơng tập thể, cá nhân có cách làm hay, hiệu quả, những khó khăn vƣớng mắc từ thực tế, biện pháp tháo gỡ.