Chương 1: Cơ sở lý luận – pháp lý về tuyển dụng công chức cấp xã. - Chương 2: Thực trạng tuyển dụng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Củ Chi – Thành phố Hồ Chí Minh. - Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện tuyển dụng công chức cấp xã 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN – PHÁP LÝ VỀ TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Vai trò, đặc điểm của chính quyền cấp xã và tuyển dụng công chức cấp xã 1.Vị trí, vai trò và đặc điểm tổ chức của chính quyền cấp xã 1.
Vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã. Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013 quy định: “Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt do luật định”. Xã là một đơn vị cấp hành chính cuối cùng trong bốn cấp của hệ thống quản lý hành chính, là cấp thấp nhất theo sự phân cấp quản lý nhưng thấp nhất không đồng nghĩa với ít quan trọng nhất.
Chính quyền cấp xã là một cấp cuối cùng trong hệ thống chính quyền 4 cấp của Việt Nam, là nơi trực tiếp thực hiện các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và ổn định an ninh, quốc phòng ở cơ sở, thực hiện việc quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn. Chính quyền cấp xã có vị trí, vai trò rất quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đặc biệt là trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước hiện nay. Vị trí và vai trò của chính quyền cấp xã được thể hiện ở những nội dung sau đây: - Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp tổ chức và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống. Thực tiễn 6 cho thấy có hệ thống đường lối, chính sách pháp luật đúng đắn, khoa học nhưng ở đó chính quyền cấp xã hoạt động yếu kém thì đường lối, chính sách, pháp luật chưa thực sự đi vào cuộc sống, chưa phát huy được sức mạnh của mình; ở đâu chính quyền cấp xã hoạt động có hiệu quả thì ở đó đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước được thực thi nghiêm minh, chính trị ổn định, kinh tế - xã hội phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao.
Chính quyền cấp xã là nơi thể nghiệm chính xác đường lối, chính sách pháp luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước. - Chính quyền cấp xã là cấp quản lý các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng trên địa bàn cơ sở. Hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong cả bộ máy nhà nước. - Chính quyền cấp xã là cấp chính quyền trực tiếp với dân, gần dân, sát dân nhất, là cấp chính quyền giải quyết và chăm lo mọi mặt đời sống nhân dân, trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của nhân dân.
- Chính quyền cấp xã là cấp hướng dẫn, giám sát các hoạt động tự quản của nhân dân nhằm tạo điều kiện cho nhân dân phát huy mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội. Đây là nét đặc thù của chính quyền cấp xã, so với các cấp chính quyền khác. - Chính quyền cấp xã là "cầu nối" giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước cho nhân dân hiểu và thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật đó và chính quyền cấp xã là cấp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, ý chí của nhân dân để phản ánh với cấp liên quan.
- Cấp xã là nơi lưu giữ các giá trị văn hoá truyền thống, phong tục tập quán tiến bộ của dân tộc Việt Nam. Chính quyền cấp xã có vai trò rất quan 7 trọng trong việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng đời sống văn hoá mới, đặc biệt là ở vùng nông thôn. Chính quyền cấp xã là bộ máy mang tính quyền lực Nhà nước điều hành, quản lý hành chính Nhà nước trên các lĩnh vực Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng trên địa bàn cơ sở. Qua phân tích ở trên có thể khái niệm: Chính quyền cấp xã là cấp thấp nhất, cấp gần gũi dân nhất, bao gồm HĐND và UBND thực hiện quyền lực Nhà nước và đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở, quyết định và thực hiện những chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng an ninh trên địa bàn theo quy định của Hiến pháp, pháp luật là tổ chức phát huy tính tự quản của nhân dân.
Đặc điểm của chính quyền cấp xã Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội ở cơ sở, đảm bảo các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống, nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân. Sự trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cấp xã đóng vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công phục vụ nhân dân. Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện bộ máy nhà nước, Đảng và Nhân dân ta luôn dành sự quan tâm đối với chính quyền cấp xã. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, chính sách đãi ngộ và đầu tư cơ sở vật chất, Đảng và Nhà nước luôn chăm lo xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã.
Chính quyền cấp xã là cấp chính quyền gần dân nhất, là cầu nối trực tiếp giữa hệ thống chính quyền cấp trên với Nhân dân, hàng ngày tiếp xúc, nắm bắt và phản ánh tâm tư nguyện vọng của Nhân dân. Cấp xã có vai trò rất quan trọng trong việc tổ 8 chức và vận động Nhân dân thực hiện đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế- xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Chính quyền cấp xã có những đặc điểm sau: - Chính quyền có HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương và UBND do HĐND bầu ra là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. Vì thế, chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cụ thể về quản lý nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng ở cơ sở, là cầu nối trực tiếp giữa Nhà nước và Nhân dân, xử lý trực tiếp, kịp thời những yêu cầu hàng ngày của Nhân dân.
- Chính quyền cấp xã khác với chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện: tổ chức bộ máy của chính quyền cấp xã chỉ bao gồm cơ quan quyền lực nhà nước là HĐND là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân ở địa phương và UBND là cơ quan chấp hành của HĐND và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, không có các cơ quan tư pháp: Viện kiểm sát nhân dân và Tòa ân nhân dân. - Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp tiếp xúc với Nhân dân, là nơi trực tiếp giải quyết những vấn đề liên quan đến mọi quyền lợi và nghĩa vụ của Nhân dân đảm bảo đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước. UBND có trách nhiệm rất nặng nề là quản lý mọi mặt đời sống của Nhân dân địa phương cho nên trong hoạt động mang nhiều tính chất hành chính địa phương. - Thực tế trong hoạt động của chính quyền cấp xã, giữa HĐND và UBND khó tách biệt nhau về các lĩnh vực, thẩm quyền và UBND có ưu thế vượt trội: chính quyền cấp xã được coi là một cấp chính quyền hoàn chỉnh, bao quát toàn diện mọi mặt đời sống xã hội ở địa bàn cơ sở; nội dung các nghị 9 quyết của HĐND và các quyết định của UBND nhìn chung là giống nhau, chỉ khác nhau ở chỗ: HĐND quyết định biện pháp, còn UBND tổ chức thực hiện.
Trong khi đó, tổ chức bộ máy của HĐND không đủ sức hoạt động độc lập mà chủ yếu chỉ dựa vào bộ máy của UBND để soạn thảo các nội dung. HĐND cấp xã không có bộ máy giúp việc, đại biểu HĐND chủ yếu là kiêm nhiệm, việc chuẩn bị nội dung các kỳ họp hoàn toàn dựa vào bộ máy của UBND. Hoạt động của UBND có ưu thế vượt trội, dễ lấn át HĐND và dễ dẫn đến tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi". - UBND cấp xã không có cơ quan chuyên môn giúp việc như UBND cấp tỉnh, cấp huyện (UBND cấp tỉnh có các cơ quan chuyên môn giúp việc là các Sở, ngành; UBND cấp huyện có các cơ quan chuyên môn giúp việc là các phòng, ban) mà chỉ có các chức danh chuyên môn giúp UBND và Chủ tịch UBND cấp xã quản lý nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng ở cơ sở.
- Mọi vấn đề ở địa phương cơ sở điều có sự liên quan chặt chẽ với nhau và mọi vấn đề cần phải được giải quyết trên cơ sở hài hòa các lợi ích: Nhà nước với Nhân dân, giữa Nhân dân với nhau. Chính quyền cấp xã không chỉ là chính quyền thực hiện chức năng chỉ đạo, quản lý, điều hành mà còn phải là cơ quan thể hiện lợi ích chung của Nhân dân địa phương; UBND cấp xã trong một số trường hợp phải kiêm nhiệm luôn cả chức năng tư pháp (xét xử, hòa giải).Vai trò của công chức cấp xã và tuyển dụng công chức cấp xã 1. Khái niệm công chức cấp xã Theo Từ điển Tiếng Việt, công chức được hiểu là “Người được tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một công vụ thường xuyên trong cơ quan nhà nước, hưởng lương do ngân sách nhà nước cấp” [42. Luật CBCC năm 2008 quy định: “Công chức cấp xã là công dân Việt 10 Nam, được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước" [12].