Tương quan chéo giữa tỷ suất sinh lợi beta thị trường khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá trong thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ

Nghiên cứu tương quan giữa tỷ suất sinh lợi beta, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá trong thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tương Quan Giữa Tỷ Suất Sinh Lợi, Beta Thị Trường và Khối Lượng Giao Dịch Trong Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với rủi ro
• 2.2. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với giá trị thị trường
• 2.3. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với lợi tức thu nhập, giá trị thị trường
• 2.4. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với định giá tài sản, chênh lệch giá đặt mua và giá chào bán
• 2.5. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần (D/E)
• 2.6. Mối quan hệ giữa lợi tức thu nhập, quy mô, BE/ME và lợi tức dòng tiền các biến cơ bản với tỷ suất sinh lợi ở thị trường chứng khoán Nhật Bản
• 2.7. Mối quan hệ giữa các nhân tố rủi ro chung trong tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu và trái phiếu
• 2.8. Mối quan hệ có điều kiện giữa Beta và TSSL
• 2.9. Các ảnh hưởng tìm ẩn, tính thanh khoản, sự không chính xác, và thiên lệch ảnh hưởng đến TSSL
• 2.10. Sự tương đồng trong các yếu tố quyết định tỷ suất sinh lợi cổ phiếu mong đợi
• 2.11. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với Beta thị trường, khối lượng giao dịch, tỷ số doanh thu trên giá
• 2.12. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với Beta, quy mô doanh nghiệp, E/P, CF/P, giá trị sổ sách trên giá trị thị trường, và tăng trưởng doanh thu
• 2.13. Mối quan hệ giữa Beta và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại Hàn Quốc và Đài Loan
• 2.14. Mối quan hệ giữa rủi ro và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở dữ liệu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu và định nghĩa các biến
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Định nghĩa các biến
• 3.3. Xây dựng danh mục các cổ phiếu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Ước lượng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng bằng mô hình Fama – French
• 3.5.1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian
• 3.5.2. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến của các biến trong mô hình
• 3.5.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan của các biến trong mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ TỪ CÁC MÔ HÌNH HỒI QUY
• 4.1. Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi vượt trội với Beta thị trường, khối lượng giao dịch và SP
• 4.2. Mối quan hệ tỷ suất sinh lợi vượt trội với beta thị trường, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá ở hai thời kỳ thị trường lên và xuống
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tương Quan Giữa Tỷ Suất Sinh Lợi và Beta Thị Trường

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một kênh đầu tư hấp dẫn từ năm 2000. Tuy nhiên, việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi, beta thị trường và khối lượng giao dịch là rất quan trọng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu, từ đó giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Lý Do Chọn Đề Tài Nghiên Cứu

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm tìm hiểu các yếu tố tác động đến tỷ suất sinh lợi trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc phân tích mối quan hệ giữa beta thị trường và khối lượng giao dịch sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về rủi ro và lợi nhuận.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi, beta thị trường và khối lượng giao dịch. Nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách các yếu tố này tương tác với nhau trong thị trường chứng khoán Việt Nam.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Tương Quan

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tỷ suất sinh lợi và beta thị trường, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng các mô hình này vào thực tiễn. Các nhà đầu tư thường gặp khó khăn trong việc dự đoán tỷ suất sinh lợi do sự biến động của thị trường.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Dự Đoán Tỷ Suất Sinh Lợi

Sự biến động của thị trường chứng khoán Việt Nam có thể gây khó khăn cho việc dự đoán tỷ suất sinh lợi. Các yếu tố như chính sách kinh tế, tình hình chính trị và tâm lý nhà đầu tư đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.

2.2. Rủi Ro Đầu Tư và Beta Thị Trường

Mối quan hệ giữa beta thị trường và tỷ suất sinh lợi không phải lúc nào cũng rõ ràng. Các nhà đầu tư cần hiểu rõ về rủi ro hệ thống và cách mà beta có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tương Quan Giữa Các Yếu Tố

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi, beta thị trường và khối lượng giao dịch. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của từng yếu tố một cách chi tiết.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Được Sử Dụng

Mô hình hồi quy đa biến sẽ được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố. Mô hình này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của beta thị trường và khối lượng giao dịch đến tỷ suất sinh lợi.

3.2. Dữ Liệu và Phương Pháp Phân Tích

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy và sẽ được phân tích bằng phần mềm thống kê. Phương pháp này đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tương Quan Giữa Các Yếu Tố

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa beta thị trường và tỷ suất sinh lợi. Khối lượng giao dịch cũng có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

4.1. Mối Quan Hệ Giữa Beta và Tỷ Suất Sinh Lợi

Kết quả cho thấy beta thị trường có mối quan hệ thuận với tỷ suất sinh lợi. Điều này cho thấy rằng các cổ phiếu có beta cao thường mang lại tỷ suất sinh lợi cao hơn.

4.2. Ảnh Hưởng Của Khối Lượng Giao Dịch

Khối lượng giao dịch cũng cho thấy có mối tương quan mạnh với tỷ suất sinh lợi. Các cổ phiếu có khối lượng giao dịch lớn thường có tỷ suất sinh lợi cao hơn, cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng beta thị trường và khối lượng giao dịch có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi trong thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư nên xem xét các yếu tố này khi đưa ra quyết định đầu tư.

5.1. Kết Luận Chính

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng beta thị trường là một chỉ số quan trọng trong việc dự đoán tỷ suất sinh lợi. Điều này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố khác nhau trong thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc áp dụng các mô hình mới có thể giúp cải thiện độ chính xác trong dự đoán tỷ suất sinh lợi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2000 đã trở thành kênh đầu tư hấp dẫn bên cạnh các kênh truyền thống như bất động sản, vàng và ngoại tệ. Tuy nhiên, thị trường này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến động không ổn định, gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định chính xác. Trong giai đoạn từ 01/01/2008 đến 30/06/2013, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến nhiều biến động phức tạp, đòi hỏi các nhà đầu tư cần có công cụ dự báo tỷ suất sinh lợi hiệu quả dựa trên các nhân tố ảnh hưởng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích tương quan chéo giữa tỷ suất sinh lợi cổ phiếu với ba nhân tố chính: Beta thị trường, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá cổ phiếu. Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu cổ phiếu niêm yết trên hai sàn Hồ Chí Minh và Hà Nội, loại trừ các công ty tài chính, ngân hàng và các cổ phiếu không đủ điều kiện về báo cáo tài chính. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học giúp nhà đầu tư xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả, đồng thời góp phần hoàn thiện mô hình dự báo tỷ suất sinh lợi phù hợp với đặc thù thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai mô hình lý thuyết chủ đạo trong tài chính:

• Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM): Được phát triển bởi Sharpe (1964), mô hình này sử dụng hệ số Beta làm thước đo rủi ro hệ thống, dự báo tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu dựa trên mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng và rủi ro thị trường. Beta thể hiện mức độ biến động của cổ phiếu so với thị trường chung.

• Mô hình ba nhân tố Fama-French (1993): Mở rộng CAPM bằng cách bổ sung hai nhân tố quy mô doanh nghiệp (SMB) và tỷ số giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (HML) nhằm giải thích tốt hơn sự biến thiên của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Mô hình này được chứng minh có khả năng dự báo tỷ suất sinh lợi vượt trội so với CAPM truyền thống.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, Beta thị trường, khối lượng giao dịch (VOL), tỷ số doanh thu trên giá (SP), và biến giả phân chia thời kỳ thị trường lên và xuống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng gồm 166 cổ phiếu niêm yết trên hai sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 1/2008 đến tháng 6/2013. Các cổ phiếu được chọn dựa trên ba tiêu chí: có giao dịch liên tục, có tỷ suất sinh lợi hàng tháng ít nhất 24 tháng trong chu kỳ 36 tháng, và có doanh thu cùng giá trị sổ sách dương.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy đa biến tương quan chéo Fama-MacBeth (1973) với mô hình ba nhân tố:

$$ R_{i,t} = b_{0,t} + b_{1,t} \cdot BETA_{i,t} + b_{2,t} \cdot VOL_{i,t} + b_{3,t} \cdot SP_{i,t} + e_{i,t} $$

Trong đó, biến phụ thuộc là tỷ suất sinh lợi cổ phiếu theo tháng, các biến độc lập gồm Beta thị trường, logarit tự nhiên của khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá cổ phiếu. Nghiên cứu cũng sử dụng biến giả D để phân biệt thời kỳ thị trường lên (D=1) và xuống (D=0) nhằm phân tích tác động khác nhau của các nhân tố trong từng giai đoạn.

Quy trình nghiên cứu bao gồm kiểm định tính dừng chuỗi dữ liệu bằng nghiệm đơn vị Dickey-Fuller, kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF, kiểm định tự tương quan bằng chỉ số Durbin-Watson, và xử lý phương sai thay đổi nếu cần bằng phương pháp GLS. Phần mềm STATA 11 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối tương quan giữa Beta thị trường và tỷ suất sinh lợi vượt trội: Kết quả hồi quy cho thấy Beta thị trường có mối tương quan thuận với tỷ suất sinh lợi vượt trội, đặc biệt trong thời kỳ thị trường lên. Hệ số hồi quy Beta dương và có ý nghĩa thống kê, khẳng định Beta là thước đo rủi ro thị trường phù hợp. Tuy nhiên, trong thời kỳ thị trường xuống, mối quan hệ này có xu hướng giảm hoặc đảo chiều.

2. Ảnh hưởng của khối lượng giao dịch (VOL): Khối lượng giao dịch có tương quan dương và ý nghĩa cao với tỷ suất sinh lợi trung bình. Danh mục cổ phiếu có khối lượng giao dịch cao (VOL-High) có tỷ suất sinh lợi trung bình cao hơn danh mục VOL-Low khoảng 0,038% mỗi tháng, cho thấy tính thanh khoản đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra lợi nhuận.

3. Tỷ số doanh thu trên giá (SP) và tỷ suất sinh lợi: Tỷ số doanh thu trên giá có mối tương quan nghịch với tỷ suất sinh lợi trung bình. Danh mục SP-High có tỷ suất sinh lợi thấp hơn danh mục SP-Low khoảng 0,0128% mỗi tháng. Tuy nhiên, trong thời kỳ thị trường xuống, có dấu hiệu xuất hiện tương quan dương giữa SP và tỷ suất sinh lợi vượt trội, cho thấy sự biến đổi theo chu kỳ thị trường.

4. Tương tác giữa các nhân tố: Khi kiểm soát đồng thời các biến, mối quan hệ giữa Beta và tỷ suất sinh lợi trở nên yếu hơn, thậm chí có xu hướng nghịch biến trong một số nhóm danh mục. Điều này cho thấy ảnh hưởng của Beta bị chi phối bởi các yếu tố thanh khoản và hiệu quả kinh doanh thể hiện qua SP.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của Beta trong việc đo lường rủi ro hệ thống và dự báo tỷ suất sinh lợi kỳ vọng. Mối quan hệ thuận giữa Beta và tỷ suất sinh lợi trong thời kỳ thị trường lên và nghịch trong thời kỳ thị trường xuống phản ánh tính không ổn định của rủi ro thị trường theo chu kỳ kinh tế.

Khối lượng giao dịch thể hiện tính thanh khoản, ảnh hưởng tích cực đến tỷ suất sinh lợi, phù hợp với lý thuyết tài chính hành vi khi nhà đầu tư ưu tiên các cổ phiếu dễ giao dịch. Mối quan hệ nghịch giữa tỷ số doanh thu trên giá và tỷ suất sinh lợi có thể do các cổ phiếu có tỷ số SP cao thường được định giá cao, dẫn đến lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn.

Việc sử dụng mô hình hồi quy đa biến tương quan chéo Fama-MacBeth giúp kiểm soát các biến đồng thời và giảm thiểu sai số ước lượng, đồng thời phân tích riêng biệt theo thời kỳ thị trường lên và xuống giúp làm rõ sự biến đổi của các nhân tố theo chu kỳ kinh tế. Dữ liệu được trình bày qua các bảng hồi quy và thống kê mô tả minh họa rõ ràng sự khác biệt tỷ suất sinh lợi giữa các nhóm danh mục theo từng nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phân tích rủi ro hệ thống qua Beta: Các nhà đầu tư và quản lý quỹ nên sử dụng hệ số Beta làm công cụ chính để đánh giá rủi ro thị trường, đặc biệt trong giai đoạn thị trường biến động mạnh. Việc cập nhật Beta định kỳ hàng tháng sẽ giúp phản ánh chính xác hơn mức độ rủi ro hiện tại.

2. Ưu tiên cổ phiếu có tính thanh khoản cao: Khuyến nghị tập trung vào các cổ phiếu có khối lượng giao dịch lớn nhằm tối ưu hóa tỷ suất sinh lợi và giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Các công ty chứng khoán và nhà đầu tư cá nhân nên xây dựng danh mục đầu tư dựa trên tiêu chí thanh khoản trong vòng 6-12 tháng.

3. Xem xét biến động tỷ số doanh thu trên giá theo chu kỳ thị trường: Trong thời kỳ thị trường đi xuống, tỷ số doanh thu trên giá có thể trở thành chỉ báo tích cực cho tỷ suất sinh lợi. Do đó, nhà đầu tư cần linh hoạt điều chỉnh chiến lược đầu tư theo chu kỳ kinh tế, áp dụng phân tích SP trong vòng 3-6 tháng để dự báo xu hướng lợi nhuận.

4. Phát triển mô hình dự báo tỷ suất sinh lợi đa nhân tố phù hợp với thị trường Việt Nam: Các tổ chức nghiên cứu và học thuật nên tiếp tục hoàn thiện mô hình dự báo kết hợp Beta, VOL, SP và các nhân tố đặc thù như sở hữu nhà nước, nhằm nâng cao độ chính xác dự báo trong vòng 1-2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi, từ đó xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

2. Quản lý quỹ và chuyên gia phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để áp dụng mô hình định giá tài sản vốn và mô hình ba nhân tố Fama-French trong việc đánh giá và lựa chọn cổ phiếu.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu chuyên sâu về thị trường chứng khoán Việt Nam và các mô hình định giá tài sản.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách và quy định nhằm tăng cường tính minh bạch, ổn định và phát triển bền vững của thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Beta thị trường là gì và tại sao nó quan trọng?
   Beta đo lường mức độ biến động của cổ phiếu so với thị trường chung, phản ánh rủi ro hệ thống. Beta cao đồng nghĩa cổ phiếu có rủi ro lớn hơn nhưng cũng có khả năng sinh lợi cao hơn. Ví dụ, cổ phiếu có Beta 1,2 thường biến động mạnh hơn thị trường 20%.

2. Khối lượng giao dịch ảnh hưởng thế nào đến tỷ suất sinh lợi?
   Khối lượng giao dịch cao thể hiện tính thanh khoản tốt, giúp cổ phiếu dễ mua bán và giảm chi phí giao dịch, từ đó tăng khả năng sinh lợi. Nghiên cứu cho thấy danh mục cổ phiếu có khối lượng giao dịch cao có tỷ suất sinh lợi trung bình cao hơn khoảng 0,038% mỗi tháng.

3. Tỷ số doanh thu trên giá cổ phiếu có ý nghĩa gì?
   Tỷ số này phản ánh hiệu quả kinh doanh so với giá cổ phiếu. Tỷ số cao có thể cho thấy cổ phiếu bị định giá cao, dẫn đến tỷ suất sinh lợi thấp hơn. Tuy nhiên, trong thời kỳ thị trường đi xuống, tỷ số này có thể liên quan tích cực đến lợi nhuận.

4. Mô hình Fama-French có phù hợp với thị trường Việt Nam không?
   Nghiên cứu cho thấy mô hình ba nhân tố Fama-French giải thích tỷ suất sinh lợi tốt hơn CAPM truyền thống trên thị trường Việt Nam, đặc biệt khi bổ sung các nhân tố đặc thù như sở hữu nhà nước.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế đầu tư?
   Nhà đầu tư nên kết hợp đánh giá Beta, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá để lựa chọn cổ phiếu phù hợp với khẩu vị rủi ro và điều kiện thị trường hiện tại, đồng thời cập nhật danh mục định kỳ theo biến động thị trường.

Kết luận

• Beta thị trường, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá có tương quan chéo với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008-2013.
• Khối lượng giao dịch có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến tỷ suất sinh lợi trung bình, trong khi tỷ số doanh thu trên giá có mối quan hệ nghịch biến.
• Mối quan hệ giữa Beta và tỷ suất sinh lợi có tính điều kiện theo chu kỳ thị trường, thuận trong thời kỳ thị trường lên và nghịch trong thời kỳ thị trường xuống.
• Mô hình hồi quy đa biến tương quan chéo Fama-MacBeth là công cụ hiệu quả để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.
• Đề xuất phát triển mô hình dự báo đa nhân tố phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam nhằm hỗ trợ nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định chính xác hơn.

Tiếp theo, nghiên cứu có thể mở rộng phân tích các nhân tố khác như sở hữu nhà nước, đòn bẩy tài chính và yếu tố hành vi nhà đầu tư để nâng cao độ chính xác dự báo. Nhà đầu tư và chuyên gia tài chính được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa danh mục đầu tư và quản lý rủi ro hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài. Đối với các nhà đầu tư thì thị trường chứng khoán Việt Nam (từ năm 2000) đã là một kênh đầu tư hấp dẫn, bên cạnh các kênh đầu tư lâu đời như bất động sản, vàng hay ngoại tệ. Song song với việc mang lại cho các nhà đầu tư những khoảng lợi nhuận đáng kể, thì thị trường chứng khoán cũng luôn tiềm ẩn những rủi ro, những biến động và không ổn định. Để giúp cho các nhà đầu tư có những quyết định đầu tư đúng đắn cũng như đạt được lợi nhuận như mong đợi thì việc nghiên cứu các nhân tố tác động tỷ suất sinh lợi và ứng dụng các mô hình phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật để dự báo tỷ suất sinh lợi chứng khoán là rất cần thiết.

Tuy nhiên, những diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian qua là bằng chứng cho việc thiếu vắng các nghiên cứu dự báo này. Đa số các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay đều thực hiện quyết định đầu tư một cách cảm tính.Vì vậy, làm cách nào nhận biết được những nhân tố tác động đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu nhằm xây dựng một danh mục đầu tư hiệu quả nhất. Thấy được sự cần thiết của việc vận dụng các mô hình để dự đoán ảnh hưởng của các nhân tố lên tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, tác giả quyết định lựa chọn 3 nhân tố đại diện là Beta thị trường, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá để nghiên cứu tác động của các biến lên tỷ suất sinh lợi. Tên đề tài được chọn “Tương quan chéo giữa tỷ suất sinh lợi, Beta thị trường, khối lượng giao dịch và tỷ số doanh thu trên giá trong thị trường chứng khoán Việt Nam”.2 Mục tiêu nghiên cứu: Tìm hiểu tương quan chéo giữa tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, Beta thị trường, tỷ số doanh thu trên giá và khối lượng giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 01/01/2008 đến 30/06/2013.3 Câu hỏi nghiên cứu Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu của mình, tác giả đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi sau: - Sự thay đổi của nhân tố Beta thị trường trong mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không? - Sự thay đổi của nhân tố khối lượng giao dịch có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không? - Sự thay đổi của nhân tố tỷ số doanh thu trên giá có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không? - Trong ba nhân tố - Beta thị trường, khối lượng giao dịch, tỷ số doanh thu trên giá, thì sự thay đổi của nhân tố nào chủ yếu ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam? 1.4 Kết cấu của đề tài Với những nội dung chính trên, phần còn lại của bài nghiên cứu sẽ được trình bày như sau: Chương2: Tổng quan các nghiên cứu trước đây.

Trong chương này, tác giả tóm tắt các nghiên cứu trước đây về các nhân tố như rủi ro, giá trị thị trường, định giá tài sản, tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần (D/E), quy mô doanh nghiệp, E/P, CF/P, B/E,… ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu được niêm yết ở các sàn chứng khoán trên thế giới. Chương3: Mô tả dữ liệu và thảo luận về phương pháp nghiên cứu. Chương này, tác giả trình bày phương pháp, nguồn dữ liệu và đồng thời mô tả biến phụ thuộc và các biến độc lập được sử dụng trong bài nghiên cứu. 3 Chương 4: Trình bày kết quả từ các mô hình hồi quy.

Tác giả phân tích nhân tố Beta thị trường, khối lượng giao dịch, tỷ số doanh thu trên giá ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi vượt trội của các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Chương 5: Kết luận chính, những hạn chế và hướng nghiên cứu mới. Trong chương này tác giả tổng kết và trả lời các câu hỏi nghiên cứu. Đưa ra các hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với rủi ro. William Sharpe (1964) đã đưa ra mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model- CAPM), mô hình này cũng được trình bày tương tự bởi Treynor (1961) và Lintner (1965) nhằm dự báo tỷ suất sinh lợi của một chứng khoán thông qua Beta của chứng khoán đó. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) không phải là mô hình duy nhất dự báo tỷ suất sinh lợi nhưng nó có nền tảng lý thuyết vững chắc nhất. Mặc dù có nhiều tranh luận và nghiên cứu về tính ổn định của Beta cũng như những kiểm định thực nghiệm về mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) nhưng về cơ bản định giá tài sản vốn (CAPM) vẫn được xem là hiệu quả và đã tồn tại suốt 48 năm qua.

Trọng tâm của định giá tài sản vốn (CAPM) là danh mục thị trường của tài sản được đầu tư, là hiệu quả trung bình-phương sai của Markowitz (1959). Hiệu quả của danh mục thị trường hàm ý rằng: - Tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu là một hàm tuyến tính dương với rủi ro hệ thống (Beta thị trường), - Beta thị trường là nhân tố rủi ro duy nhất để giải thích phương sai tương quan chéo của tỷ suất sinh lợi kỳ vọng. Mô hình CAPM: ( ) [ ( ) ] (2.1) Khái niệm hệ số Beta trong mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) Trong đó: E(ri): tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu i Rf: lãi suất phi rủi ro trên thị trường 5 E(rm): tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của thị trường i: thước đo mức độ rủi ro của tài sản ( ) ( ) Hệ số Beta là hệ số đo lường mức độ biến động hay còn gọi là thước đo rủi ro hệ thống của một chứng khoán hoặc danh mục trong tương quan với toàn bộ thị trường. Tức nó xác định phần trăm thay đổi tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của một chứng khoán khi có 1% thay đổi trong tỷ suất sinh lợi của danh mục thị trường.

Hệ số Beta là tham số quan trong trong mô hình định giá tài sản vốn (CAPM). Hệ số Beta của một danh mục đầu tư được xác định như sau: ∑ Trong đó: P: hệ số Beta của danh mục i: hệ số Beta của một chứng khoán i: tỷ trọng của chứng khoán i trong danh mục Về mặt hình học, mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng chứng khoán và hệ số rủi ro Beta được biểu diễn bằng đường thẳng có tên gọi là đường thị trường chứng khoán SML (security market line).1: Mối quan hệ giữa lợi nhuận chứng khoán và β Nhìn vào hình vẽ ta thấy rằng: Khi hệ số Beta càng cao thì suất sinh lời của chứng khoán càng cao và vì vậy, cũng mang nhiều rủi ro hơn. - Beta bằng 0: Lợi nhuận kỳ vọng của chứng khoán có Beta bằng 0 chính là lợi nhuận không rủi ro, Rf. - Beta bằng 1: tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của chứng khoán có Beta bằng 1 chính là lợi nhuận thị trường, E(rm).

Quan hệ giữa lợi nhuận và hệ số rủi ro Beta của chứng khoán là quan hệ tuyến tính được diễn tả bởi đường thẳng SML có hệ số góc là E(Rm) - Rf.2 Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với giá trị thị trường Ban, R. (1981) thực hiện nghiên cứu tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi và giá trị thị trường của các cổ phiếu phổ thông trong bài nghiên cứu có nhan đề là “The relationships between return and market value of common stocks”. Mẫu nghiên cứu là tất cả các cổ phiếu phổ thông trên sàn chứng khoán New York (NYSE) từ năm 1926 đến 1975. 7 Kết quả cho thấy: - Các công ty có quy mô nhỏ có tỷ suất sinh lợi điều chỉnh rủi ro lớn hơn so với các công ty có quy mô lớn.

- Các công ty có quy mô lớn sẽ trả phần bù rủi ro cho các cổ phiếu của công ty có quy mô nhỏ. Và bài nghiên cứu này đã cho thấy mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) có sự thiếu sót khi cho rằng Beta thị trường là nhân tố rủi ro duy nhất để giải thích tương quan chéo của tỷ suất sinh lợi kỳ vọng.3 Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi vớilợi tức thu nhập, giá trị thị trường. (1983) tìm hiểu mối quan hệ giữa lợi tức thu nhập, giá trị thị trường và tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu phổ thông trên sàn chứng khoán New York (NYSE) trong bài nghiên cứu có tựa đề là “The relationships between earnings' yield, market value and return for NYSE common stocks”. Mẫu nghiên cứu sử dụng dữ liệu các cổ phiếu phổ thông trên sàn chứng khoán New York (NYSE) trong giai đoạn từ tháng 12 năm 1962 đến năm 1978.

Kết quả nghiên cứu cho thấy: - Cổ phiếu phổ thông của các công ty có lợi tức thu nhập E/P cao, thì sẽ có tỷ suất sinh lợi điều chỉnh rủi ro cao hơn so với cổ phiếu phổ thông của các công ty có lợi tức thu nhập E/P thấp hơn. Ảnh hưởng này có ý nghĩa rõ ràng kể cả khi đã kiểm soát biến quy mô doanh nghiệp. - Mặt khác, trong khi cổ phiếu phổ thông của các công ty có quy mô nhỏ thu được tỷ suất sinh lợi cao hơn đáng kể so với cổ phiếu phổ thông của công ty có quy mô lớn hơn, thì ảnh hưởng của biến quy mô hầu như không xuất hiện khi tỷ suất sinh lợi được kiểm soát bởi rủi ro và tỷ lệ E/P. Tuy nhiên, các 8 bằng chứng cũng đã chỉ ra rằng ảnh hưởng của E/P, không phải là hoàn toàn độc lập với quy mô doanh nghiệp và mà là sự ảnh hưởng của cả hai biến lên tỷ suất sinh lợi kỳ vọng.4 Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với định giá tài sản, chênh lệch giá đặt mua và giá chào bán., & Mendelson, (1986) tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi với định giá tài sản và chênh lệnh giá mua và giá bán trong bài nghiên cứu có tựa đề “Asset pricing and the bid-ask spread”.

Bài viết nghiên cứu ảnh hưởng của chênh lệch giá đặt mua và giá chào bán trong định giá tài sản. Tác giả phân tích một mô hình trong đó nhà đầu tư với các thời kỳ nắm giữ mong đợi khác nhau sẽ giao dịch tài sản với độ chênh lệch khác nhau.