Tổng quan luận án

Công trình khoa học mang tên "Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay" do nghiên cứu sinh Lê Đình Thảo thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Ngọc Anh và TS. Dương Văn Duyên. Luận án thuộc chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử (mã số: 62 22 80 05), được bảo vệ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015.

Hạng mục thông tin Nội dung xác thực từ luận án
Tên đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
Tác giả Lê Đình Thảo
Người hướng dẫn 1. PGS. Phạm Ngọc Anh; 2. TS. Dương Văn Duyên
Cơ sở đào tạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành & Mã số Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử (62 22 80 05)
Năm hoàn thành 2015 (ngày cam đoan: 27/07/2015)
Khung thời gian vận dụng Từ thời điểm ban hành Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII (năm 1997) đến năm 2015

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu: Cán bộ giữ vai trò then chốt đối với sự nghiệp cách mạng; Hồ Chí Minh từng khẳng định "cán bộ là cái gốc của mọi công việc", "muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém". Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, Đảng Cộng sản Việt Nam đã ban hành Chiến lược cán bộ cũng như Quy chế đánh giá cán bộ. Tuy nhiên, đánh giá cán bộ vẫn tồn tại nhiều khuyết điểm. Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII, Đảng nhận định: "Đánh giá cán bộ được coi là khâu tiền đề quan trọng nhất nhưng vẫn là khâu khó và yếu nhất, khó nhất là đánh giá cái 'tâm', cái 'tầm' và bản lĩnh chính trị của cán bộ; đánh giá cán bộ vẫn còn hình thức, chưa phản ánh đúng được thực chất cán bộ". Tiếp đó, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI tiếp tục chỉ rõ việc đánh giá, sử dụng cán bộ ở nhiều nơi còn tình trạng "chưa thật công tâm, khách quan". Khoảng trống đặt ra là cần một công trình nghiên cứu hệ thống hóa toàn diện các luận điểm của Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ, đồng thời khảo sát thực trạng vận dụng từ năm 1997 đến nay để đề xuất các quan điểm, giải pháp mang tính phương pháp luận triết học.

Mục đích nghiên cứu: Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng tư tưởng này vào công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam thời gian qua, từ đó xác lập các quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng trong giai đoạn hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Phân tích, khái quát và rút ra những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ.
  2. Phân tích, rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế cùng nguyên nhân của chúng trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam thời gian qua.
  3. Phân tích các vấn đề cơ bản đang đặt ra trong quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ.
  4. Đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng tư tưởng đó vào công tác đánh giá cán bộ tại Việt Nam.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào các nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ được thể hiện chủ yếu qua các bài nói, bài viết in trong bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập (15 tập, xuất bản lần thứ 3, năm 2011).
  • Phạm vi thực tiễn và thời gian: Khảo sát sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ của Đảng từ khi ban hành Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII (năm 1997) đến thời điểm hoàn thành luận án (năm 2015).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong nước theo hai nhóm nội dung chính:

1. Các công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh liên quan đến cán bộ và đánh giá cán bộ

  • GS. Mạch Quang Thắng (1995) trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam (Nxb Chính trị Quốc gia) phân tích phẩm chất, năng lực người cán bộ, sự cần thiết phải hiểu cán bộ, căn cứ vào thực tiễn và ý kiến của quần chúng nhân dân để đánh giá cán bộ.
  • PGS. Lê Văn Lý (Chủ biên, 2002) trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong điều kiện đảng cầm quyền (Nxb Chính trị Quốc gia) nhấn mạnh việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ từ yêu cầu thực tiễn, xem xét cả đức lẫn tài và đòi hỏi người làm công tác cán bộ không được định kiến, hẹp hòi.
  • PGS. Phạm Ngọc Anh (2003) với chuyên đề Một số quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền và bài báo Học tập và làm theo phong cách nêu gương Hồ Chí Minh (2013, Tạp chí Tuyên giáo) phân tích tiêu chí "nói đi đôi với làm", kiểm tra, đánh giá thường xuyên để xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân.
  • TS. Dương Văn Duyên (2003) với công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh với việc đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ hiện nay ở nước ta chỉ rõ yêu cầu xem xét toàn diện phẩm chất và năng lực, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân.
  • Lê Đức Bình (2003) trong Xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt (Nxb Chính trị Quốc gia) nêu phương pháp đánh giá dựa trên việc làm thực tế và kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao.
  • TS. Thang Văn Phúc và TS. Nguyễn Minh Phương (Đồng chủ biên, 2005) trong Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ công chức (Nxb Chính trị Quốc gia) hệ thống hóa các tiêu chuẩn đạo đức và năng lực chỉ đạo, phối hợp công tác của người cán bộ.
  • PGS. Bùi Đình Phong (2006) trong cuốn Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ (Nxb Lao động) khẳng định đánh giá cán bộ là khâu tiền đề, phải xem xét toàn bộ lịch sử công tác, phân biệt giữa người "làm được việc" với "cán bộ tốt".
  • PGS. Trần Đình Hoan (Chủ biên, 2009) trong Đánh giá, quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (Nxb Chính trị Quốc gia) nhấn mạnh nguyên tắc "đức là gốc, đức có trước tài", gắn đánh giá với từng con người và hoàn cảnh cụ thể.
  • PGS. Đức Vượng (2010) trong Hồ Chí Minh đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài (Nxb Chính trị Quốc gia) và PGS. Lại Quốc Khánh (2012) trên Tạp chí Lý luận chính trị làm rõ yêu cầu khách quan, không chấp nhất, áp dụng quan điểm phát triển khi nhận xét cán bộ.
  • Các hệ thống giáo trình đại học và cao cấp lý luận chính trị: Giáo trình của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn do GS. Đặng Xuân Kỳ chủ biên (2003); Giáo trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo do GS. Mạch Quang Thắng (2005) và PGS. Phạm Ngọc Anh (2009) chủ biên; Giáo trình của Học viện do PGS. Nguyễn Khánh Bật chủ biên (2004).

2. Các công trình nghiên cứu về thực trạng và giải pháp công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam

  • TS. Bùi Ngọc Thanh (2008) trong Một số vấn đề xây dựng Đảng và công tác cán bộ chỉ ra biểu hiện cảm tính, chạy theo bằng cấp và yêu cầu cụ thể hóa tiêu chuẩn chức danh.
  • PGS. Trương Thị Thông và TS. Lê Kim Việt (Đồng chủ biên, 2008) trong Bệnh quan liêu trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay - thực trạng, nguyên nhân và giải pháp phân tích tình trạng hình thức, xa rời quần chúng trong đánh giá.
  • Các bài viết chuyên đề trên Tạp chí Xây dựng Đảng: Nguyễn Đình Hương (2009), Bùi Đức Lại (2010, 2011), TS. Nguyễn Minh Tuấn (2012), Vũ Ngọc Lân (2012), GS. Nguyễn Văn Huyên (2012), Nguyễn Khánh (2012), Nguyễn Hồng Chương (2012), Tô Huy Rứa (2012), Trần Lưu Hải (2012), Trần Thanh Bình (2014). Các tác giả tập trung mổ xẻ các hạn chế như tình trạng nể nang, dĩ hòa vi quý, thiếu cơ chế để nhân dân tham gia giám sát, thiếu quy định rõ ràng về thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu.
Nhóm công trình nghiên cứu Tác giả tiêu biểu Trọng tâm nghiên cứu
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và đánh giá cán bộ Mạch Quang Thắng (1995), Lê Văn Lý (2002), Bùi Đình Phong (2006), Đức Vượng (2010), Lại Quốc Khánh (2012)... Làm rõ tiêu chuẩn đức - tài, phương pháp xem xét việc làm thực tế, tư tưởng trọng dụng nhân tài của Hồ Chí Minh.
Thực trạng và giải pháp đánh giá cán bộ hiện nay Bùi Ngọc Thanh (2008), Trương Thị Thông & Lê Kim Việt (2008), Trần Đình Hoan (2009), Nguyễn Minh Tuấn (2012)... Nhận diện bệnh quan liêu, tình trạng hình thức, nể nang; đề xuất công khai, minh bạch, xây dựng tiêu chí chức danh.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về từng khía cạnh riêng lẻ, song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên biệt, chỉnh thể và có hệ thống về toàn bộ tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ (bao gồm vị trí vai trò, nội dung, nguyên tắc, các khâu và phương pháp đánh giá) gắn liền với việc phân tích thực trạng vận dụng của Đảng từ năm 1997 đến năm 2015 dưới góc độ chuyên ngành Triết học (CNDVBC & CNDVLS).


Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn kiện, nghị quyết, quy chế của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Đảng và công tác cán bộ, trọng tâm là:

  • Các nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, tồn tại xã hội và ý thức xã hội.
  • Các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII (1997), Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI (2012) và các quy định về phân cấp quản lý cán bộ, quy chế đánh giá cán bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án thuộc loại hình nghiên cứu định tính triết học, không sử dụng công cụ thống kê định lượng hay phần mềm xử lý số liệu. Tác giả vận dụng hệ thống phương pháp luận của CNDVBC và CNDVLS, kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Mổ xẻ các luận điểm trong văn bản của Hồ Chí Minh và các văn kiện của Đảng để khái quát thành các nguyên tắc, nội dung cốt lõi.
  • Phương pháp lôgíc kết hợp lịch sử: Nghiên cứu quá trình hình thành các quan điểm của Hồ Chí Minh gắn với bối cảnh lịch sử dân tộc và khảo sát tiến trình vận dụng qua từng giai đoạn đổi mới từ năm 1997 đến năm 2015.
  • Phương pháp hệ thống hóa và khái quát hóa: Xâu chuỗi các mối quan hệ giữa các khâu trong quy trình công tác cán bộ thành một chỉnh thể hoàn chỉnh.
  • Phương pháp trừu tượng hóa và đi từ trừu tượng đến cụ thể: Rút ra các kết luận lý luận mang tính quy luật và ứng dụng vào đề xuất giải pháp thực tiễn.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu giữa yêu cầu lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh với thực tế triển khai công tác đánh giá cán bộ tại các địa phương, cơ quan, đơn vị.

Nguồn tư liệu nghiên cứu

  • Văn bản gốc: Hồ Chí Minh toàn tập, 15 tập, xuất bản lần thứ 3, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011.
  • Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc, các Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII, IX, X, XI.
  • Các bài báo khoa học, chuyên khảo trên Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Tuyên giáo và các nhà xuất bản chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Luận án gồm 4 chương, 11 tiết (ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo):

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 (từ trang 7 đến trang 30) trình bày tổng quan hệ thống tư liệu theo 3 tiết nội dung:

  • Tiết 1.1: Phân tích các công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ. Tác giả chỉ ra các học giả trước đây đã làm rõ vai trò của cán bộ ("gốc của mọi công việc"), phẩm chất "hồng và chuyên", song chưa trình bày đầy đủ các nguyên tắc, quy trình và căn cứ hình thành tư tưởng đánh giá của Người.
  • Tiết 1.2: Khảo cứu các công trình nghiên cứu về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ hiện nay. Tác giả tổng hợp các nhận định về sự chuyển biến tích cực cũng như các khuyết điểm: đánh giá chung chung, hình thức, chạy theo bằng cấp, thiếu công khai, dân chủ.
  • Tiết 1.3 & Kết luận chương 1: Xác định những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, bao gồm việc hệ thống hóa toàn diện nội dung lý luận của Hồ Chí Minh và khảo sát sâu sắc mối quan hệ giữa nhận thức lý luận với thực tiễn triển khai của Đảng trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Chương 2: Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ

Chương 2 (từ trang 31 đến trang 71) đi sâu luận giải các luận điểm của Hồ Chí Minh:

  • Tiết 2.1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và vị trí, vai trò của đánh giá cán bộ:
    • Quan niệm về cán bộ: Cán bộ là những người làm việc trong hệ thống tổ chức đảng, nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, nhà máy; là cầu nối giữa Đảng, Chính phủ với nhân dân; là "tiền vốn của đoàn thể". Cán bộ vừa là người lãnh đạo, người đầy tớ của dân, vừa là con người cá nhân chịu sự chi phối của các quan hệ xã hội và nhu cầu lợi ích riêng.
    • Vị trí, vai trò của đánh giá cán bộ: Là khâu tiền đề, mở đầu cho việc đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn, bố trí và sử dụng cán bộ ("biết rõ ràng cán bộ, mới có thể cất nhắc cán bộ một cách đúng mực"); là phương thức phát hiện nhân tài và loại bỏ phần tử thoái hóa, hư hỏng ("mỗi lần xem xét lại nhân tài, một mặt thì tìm thấy những nhân tài mới, một mặt khác thì những người hủ hóa cũng lòi ra"); là cơ sở củng cố khối đoàn kết nội bộ và bồi đắp niềm tin của nhân dân đối với Đảng.
  • Tiết 2.2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung đánh giá cán bộ và các yêu cầu có tính nguyên tắc trong đánh giá cán bộ:
    • Nội dung đánh giá: (1) Phẩm chất đạo đức cách mạng và lập trường chính trị ("đức là gốc", "đức phải có trước tài", trung thành với Tổ quốc, vì nhân dân phục vụ, "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư", dám xả thân, nói đi đôi với làm); (2) Lối sống và cách sinh hoạt (giản dị, tiết kiệm, trong sạch, kiên quyết chống lại "đạn bọc đường", không xa hoa, hủ hóa); (3) Năng lực cán bộ (khả năng cụ thể hóa đường lối, có sáng kiến, dám chịu trách nhiệm khi khó khăn, có năng lực tổ chức thực tiễn và năng lực làm công tác cán bộ).
    • Các yêu cầu có tính nguyên tắc: Đánh giá phải khách quan, công tâm, không thiên tư, thiên vị, loại bỏ định kiến hẹp hòi; phải có quan điểm toàn diện, lịch sử - cụ thể và quan điểm phát triển; phải căn cứ vào hành động và hiệu quả công việc thực tế chứ không dừng ở lời nói.
  • Tiết 2.3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về các khâu trong quá trình đánh giá cán bộ và cách thức đánh giá cán bộ:
    • Các khâu: Tự đánh giá (tự phê bình của bản thân cán bộ); đánh giá của tập thể đồng chí, đồng nghiệp; đánh giá của quần chúng nhân dân; đánh giá của người đứng đầu quản lý trực tiếp; kết luận đánh giá của cấp ủy và cơ quan có thẩm quyền.
    • Cách thức đánh giá: Theo dõi qua hoạt động thực tiễn nhiều mặt, trong hoàn cảnh bình thường cũng như lúc hiểm nghèo; tổ chức đối thoại, lắng nghe ý kiến phản ánh của nhân dân; xem xét toàn bộ quá trình lịch sử công tác thay vì nhìn nhận phiến diện ở một thời điểm.
  • Kết luận chương 2: Khẳng định hệ thống quan điểm toàn diện của Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ là sự kết tinh giữa thế giới quan Mác-xít và kinh nghiệm thực tiễn lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Chương 3: Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay - Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Chương 3 (từ trang 72 đến trang 107) phân tích thực tiễn công tác cán bộ từ năm 1997 đến 2015:

  • Tiết 3.1: Những kết quả đạt được trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay và nguyên nhân:
    • Nhận thức của các cấp ủy đảng về vị trí, vai trò của công tác đánh giá cán bộ được nâng lên rõ rệt.
    • Hệ thống tiêu chuẩn, quy chế đánh giá từng bước được hoàn thiện và thể chế hóa bằng các văn bản cụ thể.
    • Quy trình đánh giá có bước chuyển biến theo hướng dân chủ, công khai, đa chiều hơn; phát huy việc lấy phiếu tín nhiệm và mở rộng kênh thông tin tham khảo từ cơ sở.
    • Nguyên nhân đạt được: Sự lãnh đạo chỉ đạo của Trung ương, nỗ lực của các cấp ủy và việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng đi vào chiều sâu.
  • Tiết 3.2: Những hạn chế trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay và nguyên nhân:
    • Đánh giá cán bộ vẫn là khâu "yếu nhất và khó nhất"; nhiều nơi thực hiện còn hình thức, chiếu lệ, thiếu tính chiến đấu.
    • Tồn tại tình trạng nể nang, né tránh, dĩ hòa vi quý, "yêu nên tốt, ghét nên xấu", cục bộ địa phương, bè phái.
    • Tiêu chuẩn đánh giá ở nhiều cấp còn chung chung; một số nơi nặng về bằng cấp, chứng chỉ mà chưa lấy hiệu quả công tác thực tế và sản phẩm lãnh đạo làm thước đo chủ yếu.
    • Chưa phát huy đầy đủ vai trò giám sát, đánh giá của quần chúng nhân dân; việc công khai kết luận đánh giá chưa đồng bộ.
    • Nguyên nhân hạn chế: Cơ chế kiểm soát quyền lực chưa hoàn thiện; thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu chưa gắn kết chặt chẽ; ý thức tự phê bình của một bộ phận cán bộ còn yếu; tác động tiêu cực từ mặt trái của cơ chế thị trường.
  • Tiết 3.3 & Kết luận chương 3: Một số vấn đề đặt ra:
    • Vấn đề chuẩn hóa và lượng hóa tiêu chí đánh giá theo từng chức danh lãnh đạo, quản lý.
    • Vấn đề mở rộng dân chủ gắn với bảo đảm kỷ cương, nguyên tắc tập trung dân chủ.
    • Vấn đề xây dựng cơ chế thực chất để nhân dân tham gia giám sát, nhận xét cán bộ.
    • Vấn đề đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu trong việc nhận xét, đề bạt cấp dưới.

Chương 4: Một số quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay

Chương 4 (từ trang 108 đến trang 150) xác lập định hướng và giải pháp cụ thể:

  • Tiết 4.1: Một số quan điểm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay:
    • Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh phải gắn liền với yêu cầu phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế.
    • Quán triệt nguyên tắc toàn diện, lịch sử - cụ thể và phát triển trong xem xét cán bộ; kết hợp nhuần nhuyễn giữa phẩm chất chính trị, đạo đức (đức) và năng lực thực tiễn (tài).
    • Đổi mới công tác đánh giá phải đặt trong mối quan hệ đồng bộ với các khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển và sử dụng cán bộ.
    • Giữ vững nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đồng thời phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và nhân dân.
  • Tiết 4.2: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay:
    • Giải pháp 1: Đẩy mạnh nghiên cứu, giáo dục, tuyên truyền sâu rộng tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ trong toàn Đảng và hệ thống chính trị.
    • Giải pháp 2: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chức danh và tiêu chí đánh giá cán bộ cụ thể, rõ ràng, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị làm thước đo cơ bản.
    • Giải pháp 3: Đổi mới quy trình và phương pháp đánh giá cán bộ bảo đảm tính khoa học, khách quan, đa chiều (kết hợp tự đánh giá, đánh giá của đồng nghiệp, cấp trên và khảo sát tín nhiệm của nhân dân).
    • Giải pháp 4: Mở rộng và thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ, công khai, minh bạch trong đánh giá cán bộ (công khai tiêu chuẩn, quy trình và kết luận đánh giá trước khi bổ nhiệm, quy hoạch).
    • Giải pháp 5: Đề cao thẩm quyền gắn liền với trách nhiệm pháp lý của cấp ủy và người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong công tác đánh giá, bổ nhiệm cán bộ dưới quyền.
    • Giải pháp 6: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng và phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân đối với cán bộ.
  • Kết luận chương 4: Nhấn mạnh việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

  • Hệ thống hóa một cách toàn diện, chỉnh thể các luận điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ: xác định rõ khái niệm cán bộ, vị trí tiền đề của khâu đánh giá trong toàn bộ quy trình công tác cán bộ.
  • Làm rõ cấu trúc nội dung đánh giá cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh (bao gồm đạo đức - chính trị, lối sống - sinh hoạt, năng lực thực tế) và hệ thống các yêu cầu mang tính nguyên tắc (khách quan, toàn diện, phát triển, cụ thể).
  • Phân tích sâu sắc các khâu trong quy trình đánh giá và phương pháp đánh giá biện chứng của Hồ Chí Minh, chỉ rõ cơ sở phương pháp luận triết học mà Người vận dụng để nhìn nhận con người trong hoạt động thực tiễn.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  • Khái quát bức tranh thực trạng công tác đánh giá cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam từ sau Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII (năm 1997) đến năm 2015 dưới góc độ vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh; chỉ rõ các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
  • Xác định rõ các mâu thuẫn, vấn đề đặt ra đối với công tác cán bộ trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.
  • Đề xuất hệ thống các quan điểm chỉ đạo và 6 nhóm giải pháp đồng bộ, có giá trị phương pháp luận thực tiễn nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đánh giá cán bộ trong giai đoạn hiện nay.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế theo phạm vi nghiên cứu của văn bản:

  • Luận án giới hạn nguồn tư liệu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh chủ yếu qua các văn bản trong bộ Hồ Chí Minh toàn tập (15 tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011).
  • Phạm vi khảo sát thực tiễn vận dụng tập trung vào công tác đánh giá cán bộ của Đảng giai đoạn từ Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII (năm 1997) đến thời điểm năm 2015, chưa bao quát các văn kiện và quy chế đánh giá cán bộ ở các kỳ Đại hội Đảng sau năm 2015.

Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Cập nhật, nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ theo tinh thần các Nghị quyết Trung ương và Quy định mới của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
  • Nghiên cứu so sánh cơ chế đánh giá cán bộ, công chức, viên chức trong khu vực công gắn với cải cách hành chính nhà nước và các chuẩn mực quản trị hiện đại.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng thụ hưởng:
    • Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Triết học (CNDVBC & CNDVLS), Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hồ Chí Minh học, Khoa học Quản lý và Quản trị nhân lực công.
    • Giảng viên, nhà nghiên cứu tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị tỉnh, thành phố và các cơ sở giáo dục đại học khi giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng và chuyên đề Công tác cán bộ.
    • Cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ làm công tác tổ chức, cấp ủy các cấp trong việc nghiên cứu, tham mưu và ban hành quy chế, tiêu chuẩn chức danh và thực hiện quy trình đánh giá cán bộ tại cơ quan, đơn vị.
  • Phần nội dung đáng tham khảo:
    • Chương 2 là tài liệu chuyên khảo cho việc tìm hiểu các luận điểm triết học của Hồ Chí Minh về con người và phương pháp đánh giá nhân sự.
    • Chương 3 và Chương 4 cung cấp luận cứ thực tiễn và danh mục giải pháp cụ thể phục vụ công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Câu hỏi thường gặp

1. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đánh giá cán bộ giữ vị trí như thế nào trong quy trình công tác cán bộ?

Đánh giá cán bộ giữ vị trí là khâu tiền đề, xuất phát điểm của toàn bộ công tác cán bộ. Theo Hồ Chí Minh, chỉ khi "biết rõ ràng cán bộ" thì mới có thể cất nhắc, đào tạo, bồi dưỡng, phân phối và sử dụng cán bộ đúng năng lực, sở trường; đồng thời đánh giá đúng mới phát hiện và xử lý kịp thời những phần tử yếu kém, hủ hóa, giữ gìn sự trong sạch của tổ chức đảng và nhà nước.

2. Nội dung đánh giá cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh gồm những khía cạnh cơ bản nào?

Nội dung đánh giá cán bộ theo Hồ Chí Minh bao gồm 3 khía cạnh chủ yếu:

  1. Phẩm chất đạo đức và lập trường chính trị: Tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc; hết lòng phục vụ nhân dân; thực hiện "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư"; nói đi đôi với làm ("đức là gốc", "đức phải có trước tài").
  2. Lối sống và cách sinh hoạt: Giản dị, trong sạch, tiết kiệm, không quan liêu xa hoa, kiên quyết cưỡng lại cám dỗ của "đạn bọc đường".
  3. Năng lực thực tế: Khả năng cụ thể hóa đường lối; có tư duy sáng tạo, dám chịu trách nhiệm trước khó khăn; có năng lực tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ được giao.

3. Những hạn chế lớn nhất trong công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam được luận án chỉ ra là gì?

Luận án chỉ ra các hạn chế chính: việc đánh giá ở nhiều nơi vẫn là khâu "yếu nhất và khó nhất", còn mang tính hình thức, nể nang, né tránh, dĩ hòa vi quý, "yêu nên tốt, ghét nên xấu"; tiêu chuẩn đánh giá còn chung chung, có tình trạng chạy theo bằng cấp thay vì năng lực thực tế; chưa thực sự công khai, minh bạch và chưa phát huy đầy đủ vai trò giám sát, đánh giá của quần chúng nhân dân.

4. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào nhằm nâng cao hiệu quả đánh giá cán bộ?

Luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp: (1) Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ; (2) Hoàn thiện tiêu chuẩn chức danh và tiêu chí đánh giá lấy hiệu quả công việc làm thước đo; (3) Đổi mới quy trình, phương pháp đánh giá khoa học, đa chiều; (4) Mở rộng dân chủ, công khai, minh bạch trong đánh giá; (5) Nâng cao thẩm quyền gắn liền với trách nhiệm người đứng đầu; (6) Tăng cường kiểm tra, giám sát của Đảng và phát huy vai trò giám sát của nhân dân, đoàn thể.


Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Đình Thảo đã luận giải một cách có hệ thống cơ sở lý luận triết học trong tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác đánh giá cán bộ. Trên cơ sở đối chiếu lý luận với thực tiễn triển khai của Đảng Cộng sản Việt Nam giai đoạn 1997 - 2015, công trình đã phân tích thấu đáo các kết quả, hạn chế cùng nguyên nhân của thực trạng đánh giá cán bộ. Các quan điểm và hệ thống giải pháp được đề xuất trong luận án mang ý nghĩa phương pháp luận khoa học, đóng góp thiết thực cho công tác xây dựng Đảng và đổi mới quản lý đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị hiện nay.