đặt vấn đề nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về CTND như là một hệ tư tưởng chỉnh thể, một đối tượng nghiên cứu độc lập. Cuốn sách “Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh” của Trần Văn Trà [119] giới thiệu một cách hệ thống, từ nguồn gốc, quá trình hình thành, phát triển, những nội dung chủ yếu đến giá trị lý luận và thực tiễn tư tưởng quân sự của Người. Cuốn sách nêu lên nội dung chủ yếu của tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, bao gồm các quan điểm: về chiến tranh chính nghĩa, chiến tranh cách mạng; khởi nghĩa vũ trang, chiến tranh du kích, CTND và những điều kiện, nhân tố bảo đảm cho chiến tranh thắng lợi, như quân đội nhân dân, LLVT nhân dân; hậu phương chiến tranh, hậu phương quân đội, căn cứ địa cách mạng, căn cứ du kích; về nghệ thuật quân sự, chiến lược, chiến thuật của CTND. Tuy nhiên, tác giả cuốn sách cũng chưa đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh với ý nghĩa là một hệ tư tưởng chỉnh thể, độc lập.
Cuốn sách Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh của Trần Thị Minh Tuyết [123], đã giới thiệu một cách khá toàn diện về nội dung tư tưởng quân sự của Hồ Chí Minh, trong đó có tư tưởng về CTND và sự vận dụng tư tưởng quân sự của Người trong giai đoạn hiện nay. Do tập trung nghiên cứu đầy đủ các nội dung chủ yếu của tư tưởng quân sự, nên tác giả trình bày tư tưởng Hồ Chí 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Minh về CTND một cách khái quát chỉ với ý nghĩa là một nội dung trong hệ thống tư tưởng quân sự của Người. Tuy nhiên, với cách tiếp cận tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh theo góc độ chính trị học, cuốn sách trên là một gợi mở về hướng nghiên cứu cũng như kết cấu và nội dung khoa học phù hợp với đề tài. Cuốn sách Tư tưởng nhân văn trong di sản quân sự Hồ Chí Minh của Trần Đình Châu [19] đã tập trung làm rõ sự thống nhất biện chứng giữa tư tưởng nhân văn và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh; trình bày những biểu hiện của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong khởi nghĩa vũ trang, trong CTND và trong xây dựng LLVT cách mạng.
Cuốn sách cũng chỉ ra sự cần thiết và những nội dung vận dụng tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới, xây dựng và BVTQ hiện nay. Do mục đích của đề tài, nên các vấn đề trình bày chỉ giới hạn ở mục đích chính trị và phương pháp tiến hành CTND theo tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh. Ngoài ra, còn có khá nhiều các nghiên cứu đã công bố trên các báo, tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học có liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, như bài viết Bác Hồ với vấn đề quân sự, của Hoàng Phương [107] đã nêu: từ con đường cách mạng vô sản, nhà yêu nước Hồ Chí Minh tìm thấy sức mạnh vô địch để giải phóng Tổ quốc ở quan điểm về bạo lực cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin. Bài viết cũng nêu rõ, nội dung xuyên suốt tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh là tư tưởng của Người về CTND.
Tuy nhiên, do khuôn khổ bài viết, các vấn đề liên quan mới chỉ được trình bày ở dạng khái quát cao. Bài “Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh - Học thuyết quân sự Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh” của Đoàn Chương [25], nêu ba yếu tố cơ bản tạo nên học thuyết quân sự Việt Nam trong thời đại mới, thời đại Hồ Chí Minh: một là, đường lối phát động chiến tranh toàn dân; hai là sức mạnh của chiến tranh toàn dân và ba là cách đánh của chiến tranh toàn dân. Từ đó, tác giả rút ra nhận định: Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh - tư tưởng quân sự của “dân tộc nhỏ…đánh thắng hai đế quốc to”- đó chính là học thuyết quân sự Việt Nam 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong thời đại Hồ Chí Minh - học thuyết chiến tranh toàn dân. Bài “Dân là gốc và dân làm chủ - một vấn đề cốt lõi của tư tưởng cách mạng và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh” của Lê Hai [57], đã nêu quan điểm Hồ Chí Minh về nhân dân - dân là gốc và dân làm chủ - là sự vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn Việt Nam, kế thừa truyền thống dân tộc và tiếp thụ những tinh hoa của thế giới.
Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhân dân gắn liền với quan điểm của Người về dân tộc. Đoàn kết toàn dân, đoàn kết toàn dân tộc để đấu tranh bảo vệ chân lý “nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một”. Quan điểm Hồ Chí Minh về nhân dân thể hiện rõ nét nhất ở mục đích chính trị của khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng; ở lực lượng khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng; từ lực lượng chính trị và phong trào chính trị của nhân dân mà tổ chức và phát triển LLVT nhân dân; ở phương thức khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng cũng như nghệ thuật quân sự. Từ đó, tác giả rút ra kết luận: Nhân dân-chính là nguồn sức mạnh vô địch của khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng Việt Nam.
Bài “Quán triệt quan điểm quân sự lấy chính trị làm gốc trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh” của Nguyễn Văn Đức (51), đã chỉ rõ là mọi hoạt động quân sự và xây dựng lực lượng quân sự phải quán triệt đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, mà nội dung xuyên suốt mọi giai đoạn cách mạng của đường lối đdó là kết hợp chặt chẽ độc lập dân tộc và CNXH. Quan điểm đó không chỉ có ý nghĩa lý luận, thực tiễn trong chiến tranh, thống nhất với quan điểm chiến tranh là kế tục của chính trị bằng thủ đoạn khác, mà còn có ý nghĩa chỉ đạo công cuộc củng cố quốc phòng, xây dựng LLVT trong hòa bình bảo vệ Tổ quốc kết hợp với xây dựng đất nước hiện nay. Bài “Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh” của Hoàng Tùng [15], khẳng định tư tưởng đó là tư tưởng quân sự cách mạng của CTND Việt Nam, lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều. Sức mạnh cơ bản của tư tưởng ấy là con người, trí tuệ, văn hóa, chính trị và thể hiện tư tưởng chính trị trong chiến tranh.
14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tóm lại, hầu hết các công trình đã công bố chủ yếu nhìn nhận tư tưởng Hồ Chí Minh về CTND là một nội dung cơ bản, cốt lõi trong tư tưởng quân sự của Người. Tuy các công trình có đề cập nhiều đến tư tưởng Hồ Chí Minh về CTND nhưng mới dừng lại ở việc định danh những quan điểm chủ yếu mà chưa coi đó là đối tượng nghiên cứu độc lập, nên chưa đi sâu làm rõ sự bổ sung, phát triển, thống nhất giữa các quan điểm đó, cũng chưa làm rõ được những đặc trưng riêng và giá trị tư tưởng của Người về CTND. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh nhân dân - Các sách liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về CTND Một công trình nghiên cứu khoa học công phu về CTND trong hai cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Pháp và Mỹ là cuốn sách “Lịch sử tư tưởng quân sự Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975” của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam [16] đã tập trung trình bày tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh và tư tưởng quân sự của Đảng Cộng sản Việt Nam qua ba mươi năm chiến tranh cách mạng. Với cách tiếp cận từ góc độ lịch sử tư tưởng quân sự, cuốn sách trình bày các quan điểm tư tưởng chủ yếu như: Kháng chiến vì hòa bình, độc lập, tự do, thực hiện đoàn kết dân tộc và quốc tế; CTND và nghệ thuật quân sự; vừa kháng chiến, vừa kiến quốc, xây dựng căn cứ địa - hậu phương và nền quốc phòng toàn dân, toàn diện; về xây dựng LLVT nhân dân Việt Nam; thể hiện nội dung rộng lớn, có tính toàn diện và tổng hợp cao, kết hợp lĩnh vực quân sự với các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đối ngoại.
Trên cơ sở đó, tập thể tác giả đã đưa ra nhận định về tư tưởng quân sự Việt Nam trong 30 năm chiến tranh giải phóng và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (1945-1975) là: Tư tưởng quân sự về chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, kết hợp chặt chẽ quân sự với chính trị, tác chiến với binh vận, kết hợp tiêu diệt địch và phát động quần chúng giành quyền làm chủ, kết hợp đánh du kích và đánh tập trung, kết hợp đánh nhỏ, đánh vừa và đánh lớn. Đó còn 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com là tư tưởng về hoạt động xây dựng hậu phương căn cứ địa kháng chiến; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng LLVT nhân dân ba thứ quân làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc…[16, tr. Cuốn sách đã nêu lên các nội dung cơ bản, cốt lõi, thể hiện “trên nhiều chiều cạnh” về CTND nhưng mới dừng lại ở góc độ của tư tưởng quân sự Việt Nam hiện đại, trong đó coi tư tưởng về CTND là một nội dung, lĩnh vực chủ yếu. Cuốn sách “Hồ Chí Minh-Chiến tranh nhân dân Việt Nam” [98], tập hợp các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh về CTND ở Việt Nam.
Sách có một nội dung quan trọng là bài viết “Thay lời tựa” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh về CTND tập trung ở các nội dung cơ bản như: kháng chiến là sự nghiệp của toàn dân; kháng chiến phải toàn diện; quan hệ biện chứng giữa tiền tuyến và hậu phương; kháng chiến lâu dài; kết hợp giữa tinh thần tự lực tự cường của dân tộc với việc tranh thủ sự đồng tình ủng hộ và sự giúp đỡ quốc tế; kháng chiến là tiến công; phát triển LLVT quần chúng mạnh mẽ và rộng khắp đi đôi với xây dựng quân đội nhân dân chính quy, hiện đại; phát triển quân đội về số lượng nhưng phải coi trọng nâng cao chất lượng về mọi mặt; con người là nhân tố quyết định, kỹ thuật là nhân tố rất quan trọng…Khái quát lại, tác giả bài viết nêu nhận xét: “Tư tưởng chiến tranh nhân dân Việt Nam trong thời đại mới chính là cái cơ bản nhất trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh cũng như trong đường lối quân sự của Đảng ta”.