đặt vấn đề: Triết học giáo dục là một nỗ lực nhằm tìm ra giáo dục là gì? Giáo dục diễn ra như thế nào? Để trả lời câu hỏi ấy Dewey đã xuất phát từ căn cứ khoa học với sinh vật học và tâm lý học chức năng. Ông cho rằng trước khi chúng ta có thể phát biểu một triết lý giáo dục, chúng ta buộc phải hiểu được bản tính con người được cấu tạo như thế nào trong cụ thể, chúng ta buộc phải hiểu được những hoạt động của những ảnh hưởng xã hội có thực. Dewey đã chú ý đến hai yếu tố tương tác với nhau để cho những kết quả giáo dục. Đó là yếu tố cá nhân và yếu tố môi trường xã hội.
Trong hoạt động tương tác ấy, những nguyên liệu cơ bản được biến thành điều gì đó mang ý nghĩa to lớn hơn. Và trong tiểu luận “Nhu cầu về một triết học giáo 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục”: ông cho rằng giáo dục là một quá trình của phát triển, của tăng trưởng, tăng trưởng xã hội trên cơ sở cá nhân. Mục tiêu của giáo dục là phát triển tối đa những tiềm năng cá nhân. Quá trình giáo dục là quá trình hoạt động của con người trong một xã hội.
Đó là một xã hội của những cá nhân tự do trong đó tất cả bằng lao động của riêng mình đóng góp cho sự khai phóng và làm phong phú cuộc sống của người khác, chính là môi trường duy nhất để mọi cá nhân có thể thực sự phát triển bình thường xứng với tầm của mình. Trong triết lý giáo dục của John Dewey, tư tưởng khoa học đã làm cơ sở thật vững chắc để ông tiến tới tư tưởng dân chủ trong giáo dục - một triết lý gắn với thực tiễn của thời đại, đồng thời là một triết lý tiến bộ nói lên được khát vọng nhân văn to lớn, sâu xa của loài người. Ông đã viết: “Trong một thế giới bị cuốn vào cuộc chạy đua điên rồ và thường là tàn nhẫn vì lợi ích vật chất bằng sự cạnh tranh liên tục, thì trường học phải có trách nhiệm bằng nỗ lực có tổ chức một cách thông minh và bền bỉ để trên hết phải phát triển ý chí hợp tác và tinh thần biết nhận ra ở mọi cá nhân khác một con người có quyền bình đẳng chia sẻ những thành quả văn hóa và vật chất của sự sáng tạo tập thể, của nền công nghiệp, của kỹ năng và tri thức của con người. Mục tiêu tối cao về trí tuệ và nhân cách này là có tính tất yếu vì những lý do khác chứ không phải là để bù đắp cho cái tinh thần vô nhân đạo sinh ra từ sự cạnh tranh kinh tế và bóc lột” [8, tr.
“Một xã hội không đáng hoan nghênh là một xã hội đặt ra bên trong và bên ngoài nó những rào cản ngăn chặn sự giao tiếp và truyền đạt kinh nghiệm một cách tự do. Một xã hội cho phép mọi thành viên chia sẻ bình đẳng lợi ích của nó và điều chỉnh linh hoạt các thiết chế dựa vào mối quan hệ tương giao của các hình thái tồn tại liên kết khác nhau, xã hội ấy cho tới nay được gọi là dân chủ. Với tính chất như thế, một xã hội phải có một kiểu giáo dục giúp cho các cá nhân có được mối hứng thú riêng tới các quan hệ xã hội và kiểm soát xã hội, và tạo ra những thói quen tinh thần có thể duy trì những thay đổi xã hội mà không gây nên sự hỗn loạn”. 126] 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chúng ta có thể thấy khoa học và dân chủ là hai nội dung lớn duy nhất có mối quan hệ biện chứng với nhau bao trùm trong triết lý giáo dục của John Dewey.
Tinh thần khoa học và dân chủ thấm nhuần, chi phối mọi khía cạnh nội dung lý luận giáo dục của John Dewey, tạo nên tính nhất quán của triết lý giáo dục của ông. Triết lý ấy hóa thân vào các nội dung lý luận giáo dục sinh động, đa dạng thể hiện qua nhiều công trình khá đồ sộ mà John Dewey đã đóng góp cho nhân loại. Dewey: Trường học không đơn thuần là nơi người lớn dạy cho trẻ em các bài học kiến thức và bài học luân lý. Trường học phải là một cộng đồng dân chủ, trong đó mọi hoạt động được tập trung nhằm tạo ra hiệu quả cao nhất trong việc chia sẻ cho người học di sản tri thức nhân loại và làm cho họ có thể sử dụng tài năng của mình vào mục đích xã hội.
Vì thế giáo dục là một hoạt động của đời sống, là bản thân quá trình sống của trẻ em chứ không phải là một sự chuẩn bị cho một cuộc sống tương lai đầy mơ hồ nào đấy. Nhà trường có nhiệm vụ tạo ra những điều kiện tốt nhất để cá nhân người học phát huy hết năng lực của mình, tạo dựng kiến thức cho mình bằng toàn bộ công cụ của chính mình như: đôi mắt, đôi tai, đôi tay, đặc biệt là tư duy. Tóm lại, người học có thể phát triển toàn vẹn mọi khả năng của mình để tham gia vào đời sống xã hội. Không có nội dung hay giá trị tự thân tuyệt đối nào từ bên ngoài được mang áp đặt cho người học.
Nhà trường và giáo viên phải tạo ra một môi trường trong đó những hoạt động của trẻ chứa đựng cả những tình huống khó khăn. Từ đó, người học tự tìm tòi và xây dựng kiến thức thông qua kinh nghiệm và tư duy, thông qua trải nghiệm của chính bản thân. Người học là mục đích tồn tại của hoạt động giáo dục. Người học phải liên tục được khuyến khích tham gia vào các hoạt động của nhà trường, họ phải thực sự là người cộng tác để lên kế hoạch cho chương trình học và do đó lên kế hoạch cho toàn bộ môi trường học.
Qua hoạt động của nhà trường, học 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sinh tham gia vào những phương pháp khoa học và thủ tục dân chủ. Học sinh thực sự tham gia vào việc sáng tạo, duy trì một đời sống xã hội trong cộng đồng lớp học ở trong nhà trường. Người giáo viên đóng vai trò là tác nhân quan trọng bậc nhất cho sự khai phóng của người học. Giáo viên không phải là người có “quyền uy ban phát” kiến thức, không phải là một vị quan tòa, mà chính là một thành viên trong cộng đồng lớp học.
Giáo viên có nhiệm vụ là môt tác nhân kích thích. Bằng việc cung cấp vật liệu, tổ chức, gợi ý, hướng dẫn giáo viên có thể tạo ra một môi trường khuyến khích sự học tập. Muốn như vậy giáo viên phải là một chuyên gia được đào tạo tốt, một người hiểu biết giáo dục toàn diện. Nội dung của giáo dục phải phản ánh được sự phát triển của loài người, nội dung phải mang tính tăng tiến.
Chương trình học phải hiện đại song hành với sự phát triển của loài người. Phương pháp giáo dục phải gắn chặt với đối tượng, nội dung giáo dục. Phương pháp ở đây là phương pháp của năng lực và hứng thú của trẻ em, của cá nhân đang trưởng thành, chứ không phải là phương pháp của người lớn (những người đã trưởng thành). Phương pháp là sự trình bày rõ ràng biện pháp triển khai nội dung của một kinh nghiệm đang diễn ra để nó đem lại hiệu quả và kết quả nhiều nhất.
Bởi vậy mà không thể tách rời phương pháp pháp giáo dục ra khỏi nội dung giáo dục. Quan điểm giáo dục của Albert Einstein Albert Einstein (1879 - 1955) là nhà bác học thiên tài người Mỹ gốc Đức. Sinh thời ông cũng từng là giáo sư đại học, thể hiện mối quan tâm đến việc giáo dục thế hệ trẻ qua nhiều bài viết và diễn văn. Với tầm nhìn của một nhà khoa học lớn cùng tấm lòng nhân hậu, Einstein đã phát biểu những tư tưởng của mình về một nền giáo dục căn bản cho xã hội hiện đại.
Những tư tưởng đó được đăng rải rác ở nhiều nơi, chủ yếu vào những năm cuối đời và tập trung hơn cả là bài phát biểu của ông tại Albany, NewYork ngày 15/10/1936 nhân kỷ niệm 300 năm giáo dục Hoa Kỳ. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khi đánh giá vai trò của nhà trường trong xã hội, Einstein cho rằng “Nhà trường luôn là phương tiện quan trọng nhất trong việc chuyển tải những giá trị truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ngày nay, do sự phát triển hiện đại của đời sống kinh tế, gia đình vốn là người mang giữ truyền thống và giáo dục, đang bị yếu dần đi, do đó sự trường tồn và sức sống của xã hội phụ thuộc vào nhà trường ở mức độ nhiều hơn trước kia”. Einstein không đồng tình với quan niệm nhà trường như một công cụ để truyền đạt một khối lượng kiến thức tối đa cho thế hệ trẻ.
Vì lý do “kiến thức là cái gì chết cứng, còn trường học phục vụ cái sống”. Với ông: “Nhà trường có nhiệm vụ phát triển trong thanh niên những phẩm chất và năng lực có ý nghĩa đối với hạnh phúc của cộng đồng, nhưng điều đó không có nghĩa là làm mất đi cá tính của mỗi thành viên. Con người không thể là công cụ của cộng đồng”. Theo Einstein thì: “Một xã hội của những cá thể thiếu cá tính là một xã hội nghèo nàn không thể phát triển được.
Mục tiêu của nhà trường phải là đào tạo những cá thể có tư duy và hành động một cách độc lập, những con người nhìn thấy trong sự nghiệp phục vụ cộng đồng lý tưởng cao cả nhất của cuộc sống”. Einstein có quan niệm về phương pháp giáo dục như sau: “Điều tồi tệ nhất đối với một trường học là làm việc bằng phương pháp cưỡng bức, doạ nạt, quyền uy giả tạo. Cách đối xử như vậy làm hỏng tình cảm đẹp, lòng chân thành và sự tự tin của học sinh. Điều này sản sinh ra những con người chỉ biết phục tùng”.
Ông đã đề nghị: “Chỉ trao vào tay quyền lực của người thầy những biện pháp cưỡng bức rất hạn chế để sao cho những phẩm chất trí tuệ và nhân văn của người thầy là nguồn gốc sự kính trọng của học sinh. Nếu không có sự khích lệ tinh thần loại này thì sự hợp tác giữa những con người không thể có được”. Mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng được Einstein rất coi trọng. Ông cho rằng bản chất nhân văn bảo đảm cho sự hợp tác giữa mọi người với 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Ông viết: “Lòng khao khát được là thành viên của cộng đồng chắc chắn là một trong những sức mạnh gắn bó quan trọng nhất của xã hội”.