phần mở đầu, kết luận và danh mục tham khảo, luận văn gồm 2 chƣơng, 9 tiết. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. BỐI CẢNH, TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM CỦA JOHN LOCKE VỀ GIÁO DỤC 1. Bối cảnh lịch sử hình thành quan niệm của John Locke về giáo dục Xã hội Tây Âu từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII diễn ra những biến đổi sâu sắc về kinh tế và xã hội.
Thời kỳ Phục hƣng diễn ra quá trình tích lũy tƣ bản đầu tiên. Quá trình ấy bao gồm: Dùng bạo lực tách những ngƣời sản xuất trực tiếp - công nhân ra khỏi tƣ liệu sản xuất; đuổi nông dân ra khỏi ruộng đất của họ. Di chuyển từng làng một và khoanh những miếng đất không còn nông dân cày cấy để biến thành bãi chăn cừu. Chính những thay đổi này dẫn đến sự ra đời của nền sản xuất tƣ bản chủ nghĩa.
Phƣơng thức sản xuất tƣ bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ và mâu thuẫn với phƣơng thức sản xuất phong kiến, dẫn đến cuộc cách mạng tƣ sản thay thế phƣơng thức sản xuất phong kiến bằng phƣơng thức sản xuất tƣ bản chủ nghĩa. Chế độ phong kiến với nền sản xuất nhỏ và các đạo luật thời trung cổ bƣớc vào thời kỳ tan rã. Thời kỳ này, xuất hiện nhiều phát kiến địa lý và nhiều sáng chế kỹ thuật nên đã đẩy nền kinh tế của các nƣớc châu Âu sang bƣớc phát triển mới. Lực lƣợng sản xuất thời kỳ này đã đạt đến trình độ cao hơn so với thời kỳ trƣớc, cùng với đó là sự công khai thừa nhận vai trò ngày càng to lớn của giai cấp tƣ sản trong xã hội.
Thế kỷ XVI - XVIII là thời kỳ cách mạng tƣ sản sơ khai ở Tây Âu. Ảnh hƣởng và tiếng vang của cuộc khởi nghĩa nông dân Đức năm 1525 đã kéo theo hàng loạt các cuộc cách mạng nổ ra tiêu biểu là cách mạng tƣ sản Hà Lan (1560 - 1570), sau đó là cách mạng tƣ sản Anh (1642 - 1648), rồi đến cách mạng tƣ sản Pháp (1789 - 1794). Thắng lợi của các cuộc cách mạng tƣ sản chứng tỏ sự phát triển và tính ƣu việt của phƣơng thức sản xuất tƣ bản chủ nghĩa. Nó đã trở thành một xu thế, tất yếu lịch sử.
Trung tâm công, thƣơng nghiệp, khoa học, văn hóa chuyển sang Hà Lan, Anh và Pháp. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Do yêu cầu phát triển của phƣơng thức sản xuất tƣ bản chủ nghĩa, khoa học tự nhiên thời kỳ này có bƣớc phát triển nhảy vọt. Đây là thời kỳ khoa học tự nhiên diễn ra quá trình phân ngành mạnh mẽ, hình thành các ngành khoa học độc lập nhƣ: toán học, vật lý học, hóa học, sinh học… Một số thành tựu tiêu biểu phải kể đến là “thuyết nhật tâm” của Copernic. Lý thuyết này đã chỉ ra rằng trái đất chỉ là một trong nhiều hành tinh quay xung quanh Mặt trời.
Thuyết nhật tâm của Copernic đã đặt một nền móng khoa học vững chắc cho Thiên văn học. Đây đƣợc coi là hành vi cách mạng đầu tiên của con ngƣời vì dám thách thức quyền uy của giáo hội và chế độ phong kiến; “cơ học cổ điển" của Newton đã chứng minh mọi sự vật, hiện tƣợng trên thế giới này đều vận động và phát triển theo quy luật cơ học, “các phát minh toán học" của R. Descartes… Đây là những tiền đề khoa học tự nhiên vững chắc cho các nhà duy vật luận giải về thế giới. Thời kỳ này đánh dấu bƣớc phát triển mạnh mẽ khoa học tự nhiên thực nghiệm.
Các tri thức khoa học đƣợc khái quát từ các tài liệu do thực nghiệm mang lại. Phong trào văn hoá Phục hƣng phát triển lên đến đỉnh cao vào thế kỷ XVI và lan mạnh ra khắp các nƣớc tạo thành một cao trào rộng lớn làm biến đổi xã hội. Các trào lƣu tƣ tƣởng mới ra đời vừa phản bác lại thực tồn xã hội đó vừa khôi phục lại những giá trị văn hóa tinh hoa của thời kỳ cổ đại ở Tây Âu. Từ những thay đổi sâu sắc trong đời sống xã hội và những thành tựu mới trong khoa học tự nhiên, triết học thời kỳ này có một bƣớc phát triển mới.
Nằm trong guồng quay đó, nƣớc Anh có những bƣớc chuyển mình mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực kinh tế xã hội. Bối cảnh lịch sử nƣớc Anh sau cách mạng tƣ sản Anh thế kỷ XVII có ảnh hƣởng lớn đối với tƣ tƣởng của John Locke. Trong tác phẩm “Khảo luận thứ hai về chính quyền”, phần lời ngƣời dịch - Lê Tuấn Huy cũng đã đƣa ra nhận định về việc này: “Có lẽ sẽ không sai khi nói rằng tầm mức đó của Locke, ngoài khả năng thiên tư của con người ông, có phần 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đóng góp đáng kể của bối cảnh một nước Anh đang ở vào những giai đoạn đầy ắp những sự kiện đi vào sử sách, là những điều có thể nói đã cuốn xoáy Locke vào đó một cách “không thương tiếc”” [19, tr. Thế kỷ XVI - XVII là sự thắng thế của chủ nghĩa tƣ bản, hàng loạt các cuộc cách mạng công nghiệp và những tiến bộ khoa học kỹ thuật đang diễn ra rầm rộ ở châu Âu, trong đó tiêu biểu là cách mạng công nghiệp ở nƣớc Anh.
Có thể nói rằng, các mạng ở Anh là cuộc cách mạng tƣ sản thứ 2 trên thế giới, sau cuộc cách mạng tƣ sản Hà Lan thế kỷ XVI, nhƣng nó có ý nghĩa lớn lao đối với quá trình hình thành của chủ nghĩa tƣ bản trên phạm vi toàn châu Âu và thế giới. Trong lĩnh vực kinh tế: Thứ nhất là sự phát triển của công thương nghiệp. Từ cuối thế kỷ XVI, các ngành công nghiệp ở Anh phát triển mạnh mẽ. Ảnh hƣởng và tác động của tiến bộ khoa học kỹ thuật làm quá trình công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng.
Điều này đã làm thay đổi căn bản cách thức sản xuất chủ yếu bằng lao động thủ công sang sử dụng máy móc và từng bƣớc hình thành cơ cấu công nghiệp hoàn chỉnh với quy mô lớn. Ở Anh thời điểm này đã sự xuất hiện các khu công nghiệp. Sản xuất công trƣờng thủ công chiếm ƣu thế hơn so với sản xuất phƣờng hội. Các phƣờng hội trung cổ ở Anh đến thế kỷ XVII đã đi đến chỗ suy sụp.
Nghề sản xuất len dạ phát triển trên toàn đất nƣớc, giữa thế kỷ thứ XVI, số lƣợng len dạ bán ra ngoài chiếm đến 80% số lƣợng hàng hóa xuất khẩu của nƣớc Anh. Năm 1614, việc xuất cảng len nguyên sơ bị cấm. Chính điều này đã thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến len, thúc đẩy sự mở rộng thị trƣờng hàng hóa ra bên ngoài. Bên cạnh những ngành công nghiệp cũ xuất hiện những ngành sản xuất mới: Bông giấy, tơ lụa, thủy tinh… Trong lĩnh vực thƣơng nghiệp, nƣớc Anh giai đoạn này cũng có nhiều thành tựu nổi bật.
Thị trƣờng dân tộc dần dần đƣợc hình thành, các cơ sở kinh doanh của ngƣời nƣớc ngoài dần dần bị sụp đổ. Thƣơng nhân Anh mở rộng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com buôn bán với thị trƣờng thế giới, thành lập những công ty thƣơng mại hoạt động từ Ban Tích đến châu Phi, từ Trung Quốc đến châu Mỹ. Giai đoạn này Trung tâm mậu dịch lớn nhất nƣớc Anh là Luân Đôn. Sự hình thành của sở giao dịch dẫn đến sự lƣu thông về ngoại thƣơng diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.
Sự phát triển của ngoại thƣơng kéo theo sự phát triển của công nghiệp, thƣơng nghiệp và hàng hải… Chính điều này đã tạo ra sự phát triển vƣợt bậc của lực lƣợng sản xuất, kéo theo sự ra đời của quan hệ sản xuất mới thay thế quan hệ sản xuất cũ. Nƣớc Anh giai đoạn này đã có hàng trăm công trƣờng thủ công với hàng ngàn lao động làm thuê nhƣng chủ yếu vẫn là công trƣờng thủ công bị phân tán. Các chủ xƣởng thƣờng chuyển hƣớng về nông thôn, lao động bị lệ thuộc vào nhà tƣ bản. Việc mua bán nguyên liệu và sản phẩm luôn đi song song với việc cho vay nặng lãi.
Chính điều này đã đẩy cuộc sống của ngƣời thợ thủ công vào cảnh ngộ khổ cực và bi đát. Họ trở thành công nhân làm thuê cho nhà tƣ bản. Nƣớc Anh vào giai đoạn này tuy có nhiều chuyển biến quan trọng nhƣng nhìn chung vẫn thua kém Hà Lan về nhiều lĩnh vực nhƣ: công nghiệp, thƣơng nghiệp, hàng hải… Thứ hai, tình trạng nông nghiệp và sự xâm nhập của Chủ nghĩa tư bản vào nông thôn. Nƣớc Anh đầu thế kỷ XVII vẫn là một nƣớc nông nghiệp.
Trong 5 triệu rƣỡi dân cƣ có 1/5 ở thành thị; 4/5 là ở nông thôn. Quan hệ sản xuất phong kiến thống trị lâu đời. Nông dân sống trên đất của địa chủ phải nộp tô và sống nhờ vào một phần ruộng đất của công xã. Do ảnh hƣởng từ lợi nhuận của ngành công nghiệp len dạ, địa chủ không thoả mãn với nguồn địa tô thu đƣợc của nông dân, họ tƣớc đoạt ruộng đất của nông dân đang cày cấy, rào ruộng đất riêng và một phần ruộng đất của công xã để biến chúng thành đồng cỏ chăn cừu, cấm súc vật của nông dân vào đó.
Nông dân không có ruộng đất để trồng trọt, chăn nuôi. Điều này đã làm cho cuộc sống của ngƣời 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nông dân càng khổ cực hơn. Thomas More đã miêu tả thảm cảnh này trong tác phẩm Utopia: “Những con cừu xưa kia ngoan ngoãn hiền hậu biết bao, bây giờ đều trở thành những con vật hung hãn tham lam. Cừu ăn thịt người, phá hoại ruộng vườn, nhà cửa và thành thị" [25, tr.
Chính quá trình chuyển hóa “cừu ăn thịt người” đã làm chuyển biến mạnh mẽ trong lòng xã hội. Đây là tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa tƣ bản. Mác nhận xét: “Cơ sở của toàn bộ quá trình tiến triển này chính là sự tước đoạt ruộng đất của nông dân chỉ được tiến hành triệt để ở nước Anh thôi; vì vậy trong sự phác họa sau đây của chúng ta, tất nhiên là nước Anh sẽ giữ một địa vị bậc nhất” [21, tr. Chính quá trình chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế đã dẫn đến sự biến đổi sâu sắc trong giai cấp và kéo theo những biến động chính trị của nƣớc Anh.
Cùng với quá trình biến đổi chính trị, giai tầng trong xã hội nƣớc Anh có sự phân hóa và mâu thuẫn sâu sắc. Bên cạnh mâu thuẫn cũ giữa ngƣời nông dân với vua chúa phong kiến, trong lòng xã hội Anh còn xuất hiện nhiều mâu thuẫn mới: Thứ nhất là mâu thuẫn giữa tầng lớp quý tộc cũ với tầng lớp quý tộc mới.