phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm hai chương, bốn tiết. 11 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1 V.LÊNIN VÀ TÁC PHẨM “NHÀ NƢỚC VÀ CÁCH MẠNG” 1. BỐI CẢNH HÌNH THÀNH TÁC PHẨM “NHÀ NƢỚC VÀ CÁCH MẠNG” CỦA V. Bối cảnh thế giới Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, khoét sâu những mâu thuẫn cố hữu về kinh tế và xã hội trong lòng phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Đồng thời, sự phát triển không đồng đều giữa các nước tư bản đã đào sâu thêm những mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau trong việc phân chia thị trường thế giới. Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất nổ ra (1914 -1918) là tất yếu hòng chia lại thuộc địa thế giới và đồng thời dập tắt những phong trào cách mạng của giai cấp vô sản đang lên ở nhiều nước. Chiến tranh do chủ nghĩa đế quốc gây ra đã làm sâu sắc thêm những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản như: mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp vô sản, giữa nhân dân các nước thuộc địa và nửa thuộc địa với các nước đế quốc xâm lược, mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau trong việc tranh giành thị trường và gây ảnh hưởng đến các nước thuộc địa…những mâu thuẫn đã thúc đẩy phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân ở nhiều nước phát triển nhanh và thuận lợi, tình thế cách mạng lần lượt xuất hiện tại nhiều nước ở lục địa Châu Âu, điều kiện của cách mạng vô sản ngày càng chín muồi. Việc giai cấp công nhân trang bị vũ trang một cách trực tiếp và sử dụng bạo lực cách mạng để đoạt chính quyền từ tay giai cấp tư sản đã trở thành vấn đề thực tiễn trước mắt.
Do vậy, không phải ngẫu nhiên, V.Lênin đánh giá chủ nghĩa đế quốc là đêm trước của cách mạng vô sản. Cho nên, vấn đề nhà nước, đặc biệt là nhà nước của giai cấp công nhân được đặt ra hết sức cấp 12 thiết, nó đòi hỏi cần phải có sự chuẩn bị lý luận về nhà nước và cách mạng cho giai cấp công nhân giành lấy chính quyền từ tay giai cấp tư sản và xây dựng nhà nước của giai cấp công nhân, đồng thời trang bị về mặt lý luận cho giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động làm cho những phong trào vũ trang có sự chỉ đạo của lý luận mácxít.Lênin đã phát hiện quy luật phát triển không đồng đều về kinh tế lẫn chính trị của chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Sự phát triển không đồng đều này đã dẫn đến việc ở mỗi nước khác nhau thì những tiền đề chính trị cho sự thắng lợi của cách mạng vô sản lại chín muồi ở những thời điểm khác nhau, mà các mâu thuẫn và xung đột gay gắt giữa các nước tư bản chủ nghĩa thì đang làm cho hệ thống đế quốc chủ nghĩa ngày càng yếu đi, tạo thời cơ thuận lợi cho việc xuyên thủng hệ thống ấy ở điểm yếu nhất của nó. Do đó, luận điểm cách mạng xã hội chủ nghĩa chỉ có thể thắng lợi cùng một lúc ở tất cả nước tư bản chủ nghĩa hoặc ở các nước tư bản phát triển của C.Ăngghen không còn phù hợp với thực tiễn thế giới những năm đầu thế kỷ XX.Lênin cần phải thay đổi bằng một luận điểm mới đó là: cách mạng xã hội chủ nghĩa không thể thắng lợi cùng một lúc ở tất cả các nước, chủ nghĩa xã hội có thể thắng lợi trước tiên ở một hoặc ở một vài nước.
Luận điểm này của V.Lênin chính là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong điều kiện chủ nghĩa tư bản đã chuyển hẳn sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa và đó là một phát hiện mới, quan trọng của V. Chính phát hiện ấy đã mang lại tương lai tươi sáng cho giai cấp công nhân quốc tế trong cuộc đấu tranh cách mạng và đồng thời nó còn giúp cho những người vô sản ở mỗi nước khác nhau phát huy được vai trò và lợi thế của mình để tiến công vào giai cấp tư sản nước mình giành lấy thắng lợi cho cách mạng. Như vậy, thời đại đế quốc chủ nghĩa đã đặt ra một nhiệm vụ quan trọng và căn bản nhất cho giai cấp công nhân và đảng mácxít ở mỗi quốc gia 13 khác nhau là cần phải đập tan bộ máy nhà nước tư sản, lật đổ ách thống trị bạo tàn của nó để giành lấy chính quyền về tay giai cấp công nhân. Khi mà nhiệm vụ lịch sử của giai cấp công nhân là giành lấy chính quyền được đặt ra một cách thực tiễn trong thời đại lịch sử mới thì “vấn đề thái độ của cách mạng xã hội chủ nghĩa của giai cấp vô sản đối với nhà nước không những chỉ có ý nghĩa chính trị - thực tiễn, mà còn có tính chất nóng hổi nhất nữa, - vì đây là vấn đề làm cho quần chúng thấy rõ những việc họ sẽ phải làm trong một tương lai gần đây, để tự giải phóng khỏi ách tư bản” (V.
Trong khi đó, vấn đề “có tính chất nóng hổi” về nhà nước của học thuyết Mác đã bị những người chủ nghĩa cơ hội, xét lại trong quốc tế II mà đại biểu là hai ông E.Cauxky ra sức xuyên tạc, chống đối. Mục tiêu của họ là hướng vào phê phán, phủ nhận quan điểm của C.Ăngghen về tính tất yếu lịch sử của cách mạng vô sản, cuộc cách mạng được thực hiện bằng phương pháp bạo lực cách mạng để đánh đổ nhà nước tư sản và thay thế nó bằng nhà nước vô sản; phủ nhận nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản. Họ đề xuất, bảo vệ lý luận phát triển hòa bình chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Hay nói cách khác, họ muốn trung lập hóa, hướng phong trào cách mạng của giai cấp vô sản trong khuôn khổ chật hẹp, giả dối của nền dân chủ tư sản.
Trong thời kỳ chiến tranh thế giới thứ nhất, chủ nghĩa cơ hội phát triển, ra sức xuyên tạc học thuyết Mác, ủng hộ và ngợi ca nhà nước tư sản đế quốc; lôi kéo giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước mình chống lại giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước khác với khẩu hiệu “bảo vệ tổ quốc”, nhưng thực chất đó là chủ nghĩa sô vanh, phản động. Cũng vào thời kỳ này những người vô chính phủ chủ nghĩa mà tiêu biểu là ông Bukharin và ông Bacunin chống lại mọi nhà nước, kể cả nhà nước chuyên chính vô sản. Ông Bukharin đã viết hàng loạt những bài báo công khai ủng 14 hộ các quan điểm vô chính phủ, phản mácxít về vấn đề nhà nước, còn ông Bacunin công khai phê phán, phủ nhận mọi nhà nước nói chung, phủ nhận nhà nước vô sản đồng thời phủ nhận luôn vai trò lịch sử của giai cấp vô sản trên toàn thế giới; đề xuất tư tưởng “cân bằng” các giai cấp, thống nhất các “hiệp hội tự do” từ bên dưới. Những tư tưởng này khi đi vào phong trào công nhân và tuyên truyền sâu rộng trong xã hội sẽ gây ra tác hại to lớn, có nguy cơ làm mất đi phương hướng chính trị của phong trào công nhân, cũng như đầu độc tư tưởng và ý thức của giai cấp công nhân…Tình hình đó đã đặt lên vai những người mácxít chân chính trong giai đoạn này một nhiệm vụ hết sức quan trọng là cần phải tổng kết một cách sáng tạo kinh nghiệm mới của cuộc đấu tranh giai cấp công nhân và từ đó phát triển thêm nữa học thuyết Mác về cách mạng vô sản và về nhà nước.
Để thực hiện được nhiệm vụ ấy thì trước tiên cần phục hồi và trình bày một cách có hệ thống những quan điểm của chủ nghĩa Mác về nhà nước đã bị những người chủ nghĩa cơ hội, xét lại xuyên tạc, cắt xén. Những nhiệm vụ đó, được V.Lênin giải quyết trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”. Bối cảnh nƣớc Nga Năm 1907 sau khi cách mạng dân chủ thất bại, Nga vẫn là một nước quân chủ chuyên chế dưới sự trị vì của Nikolai II. Ngày 1- 8 - 1914 Nga tham gia vào chiến tranh thế giới thứ nhất khi tuyên chiến với nước Đức.
Cuộc chiến kéo dài đã làm cho nền kinh tế vốn đã lạc hậu của nước Nga nay bị đình trệ nghiêm trọng, cũng như khủng hoảng về chính trị. Ngoài chiến trường quân đội Nga chịu những thất bại liên tục, binh lính chết trận ngày càng nhiều. Trong khi đó, các sĩ quan trong quân đội, tư sản và địa chủ lợi dụng chiến tranh để thu lợi bất chính làm cho đời sống của mọi tầng lớp nhân dân lâm vào cảnh cùng cực, đặc biệt là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân, ngay cả một số người trong giai cấp tư sản cũng bất mãn với chế 15 độ của Nga hoàng, muốn lợi dụng thời cơ để lật đổ chính quyền. Trước tình hình đó, trên khắp nước Nga xảy ra nhiều cuộc bãi công và nổi loạn.
Ngoài mặt trận thì binh sĩ đào ngũ ngày một tăng. Đến thời điểm này thì chế độ chuyên chế của Nga hoàng đã bị lung lay nghiêm trọng và không thể phục hồi được nữa, nước Nga đang tiến sát đến một cuộc cách mạng lịch sử. Năm 1917, nhân dân nước Nga oán hận chính sách tàn bạo của chế độ chuyên chế Nga hoàng và không thể tiếp tục chịu đựng hơn nữa cuộc chiến tranh đế quốc hao người tốn của chỉ vì lợi ích của giai cấp tư sản các nước đế quốc. Mặt khác, những người Bônsêvích chống lại chiến tranh đế quốc với khẩu hiệu: “Biến chiến tranh đế quốc thành nội chiến cách mạng” đã được quần chúng công nông và binh sĩ khắp nước Nga đồng loạt hưởng ứng và tiến hành cuộc cách mạng.
Tháng 3 năm 1917, Cách mạng tháng Hai bùng nổ, quần chúng công nông Nga vùng lên lật đổ chế độ Nga hoàng tàn bạo và thối nát, lập ra các Xôviết đại biểu công nhân, binh sĩ và nông dân. Giai cấp công nhân Nga đã lãnh đạo Cách mạng tháng Hai năm 1917 đi đến thắng lợi. Song, do tương quan lực lượng, giai cấp công nhân Nga chưa thể thiết lập nền chuyên chính thật sự của giai cấp. Vì vậy, ở nước Nga lúc này có hai chính quyền song song tồn tại: một là, Chính phủ lâm thời tư sản và hai là, các Xôviết đại biểu công nhân, binh sĩ và nông dân.
Theo tinh thần của Đảng Bônsêvích và V.Lênin thì cách mạng dân chủ tư sản ở Nga phải tiếp tục tiến lên thành cách mạng xã hội chủ nghĩa bằng biện pháp hòa bình với khẩu hiệu “Toàn bộ chính quyền về tay Xôviết”.