Luận Văn Thạc Sĩ Về Sự Hình Thành Tư Duy Biện Chứng Mác Xít

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh tìm hiểu sự hình thành tư duy biện chứng mác xít, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Đoàn Thế Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Triết Học Võ Văn Viên
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Tư Duy Biện Chứng Mác Xít: Hình Thành và Ý Nghĩa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2000
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CÁC LOẠI HÌNH TƯ DUY TRONG LỊCH SỬ TRIẾT HỌC PHƯƠNG TÂY TRƯỚC MÁC
• 1.1. Tư duy, hình thức và qui luật của tư duy
• 1.2. Lịch sử phát triển của khoa học đã chứng minh rằng: con người, xã hội là sản phẩm tiến hóa hóa lâu dài của thế giới vật chất, của giới tự nhiên
• 2. CHƯƠNG 2: TÍNH TẤT YẾU CỦA SỰ HÌNH THÀNH VÀ THỰC CHẤT CỦA TƯ DUY BIẾN CHỨNG MÁC-XÍT
• 2.1. Tính tất yếu của sự hình thành tư duy biến chứng Mác-xít
• 2.2. Tiến đề thực tiễn. Tiến đề lý luận. Vai trò của logic học đối với sự hình thành tư duy biến chứng Mác-xít
• 2.3. Thực chất và những đặc trưng cơ bản của tư duy biến chứng Mác-xít
• 2.4. Thực chất của tư duy biến chứng Mác-xít
• 2.5. Một số đặc trưng cơ bản của tư duy biến chứng Mác-xít
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TƯ DUY BIẾN CHỨNG MÁC-XÍT Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Nghiên cứu, học tập nghiêm túc lịch sử triết học
• 3.2. Tích cực nghiên cứu, học tập các khoa học về tư duy, đặc biệt là logic học
• 3.3. Gắn hoạt động tư duy với môi trường thực tiễn
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tư Duy Biện Chứng Mác Xít Hình Thành và Ý Nghĩa

Tư duy biện chứng Mác Xít là một trong những thành tựu quan trọng của triết học hiện đại. Nó không chỉ là phương pháp tư duy mà còn là cách nhìn nhận thế giới và con người trong mối quan hệ biện chứng. Hệ thống tư duy này được hình thành từ những nguyên lý cơ bản của triết học Mác-Lênin, phản ánh sự phát triển của xã hội và lịch sử. Tư duy biện chứng giúp con người nhận thức được sự vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng trong thế giới khách quan.

1.1. Hình Thành Tư Duy Biện Chứng Trong Lịch Sử

Tư duy biện chứng Mác Xít được hình thành từ những tư tưởng triết học trước đó, đặc biệt là từ Hegel và Feuerbach. Hegel đã phát triển khái niệm biện chứng, nhưng Mác đã đưa ra những cải cách quan trọng, nhấn mạnh vào thực tiễn và vật chất. Sự chuyển biến này đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho tư duy biện chứng Mác Xít.

1.2. Ý Nghĩa Của Tư Duy Biện Chứng Mác Xít

Tư duy biện chứng Mác Xít không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn. Nó giúp con người hiểu rõ hơn về quy luật phát triển của xã hội, từ đó có thể áp dụng vào thực tiễn để giải quyết các vấn đề xã hội. Tư duy này cũng khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong tư duy, giúp con người thích ứng với những thay đổi của thế giới.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Tư Duy Biện Chứng Mác Xít

Mặc dù tư duy biện chứng Mác Xít đã được công nhận rộng rãi, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc áp dụng nó vào thực tiễn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự hiểu biết chưa đầy đủ về các nguyên lý cơ bản của tư duy biện chứng. Nhiều người vẫn còn nhầm lẫn giữa tư duy biện chứng và tư duy siêu hình, dẫn đến việc áp dụng sai cách.

2.1. Những Hiểu Lầm Về Tư Duy Biện Chứng

Nhiều người cho rằng tư duy biện chứng chỉ đơn thuần là việc nhìn nhận sự vật từ nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, tư duy biện chứng thực sự là một phương pháp phân tích sâu sắc, giúp con người nhận thức được mối quan hệ giữa các sự vật và hiện tượng. Việc hiểu sai về tư duy này có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong thực tiễn.

2.2. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Tư Duy Biện Chứng

Việc áp dụng tư duy biện chứng vào thực tiễn gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp của các vấn đề xã hội. Nhiều nhà lãnh đạo và quản lý chưa thực sự hiểu rõ về tư duy này, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Để vượt qua thách thức này, cần có sự đào tạo và nâng cao nhận thức về tư duy biện chứng trong cộng đồng.

III. Phương Pháp Biện Chứng Trong Nghiên Cứu Khoa Học

Phương pháp biện chứng là một trong những phương pháp nghiên cứu khoa học quan trọng. Nó giúp các nhà nghiên cứu phân tích và đánh giá các hiện tượng một cách toàn diện, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn. Phương pháp này không chỉ áp dụng trong triết học mà còn trong nhiều lĩnh vực khác như xã hội học, kinh tế học và tâm lý học.

3.1. Nguyên Lý Cơ Bản Của Phương Pháp Biện Chứng

Nguyên lý cơ bản của phương pháp biện chứng là sự phát triển không ngừng của sự vật và hiện tượng. Mọi thứ đều trong trạng thái biến đổi, và việc nhận thức được điều này là rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Phương pháp biện chứng giúp các nhà nghiên cứu không chỉ nhìn nhận sự vật ở trạng thái hiện tại mà còn dự đoán được sự phát triển trong tương lai.

3.2. Ứng Dụng Phương Pháp Biện Chứng Trong Nghiên Cứu

Phương pháp biện chứng đã được áp dụng thành công trong nhiều nghiên cứu khoa học. Ví dụ, trong nghiên cứu xã hội, các nhà nghiên cứu sử dụng phương pháp này để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố xã hội và kinh tế. Điều này giúp họ đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn cho các vấn đề xã hội.

IV. Ứng Dụng Tư Duy Biện Chứng Trong Thực Tiễn

Tư duy biện chứng Mác Xít có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quản lý doanh nghiệp đến giáo dục và nghiên cứu khoa học. Việc áp dụng tư duy này giúp nâng cao hiệu quả công việc và giải quyết các vấn đề phức tạp trong xã hội.

4.1. Tư Duy Biện Chứng Trong Quản Lý Doanh Nghiệp

Trong quản lý doanh nghiệp, tư duy biện chứng giúp các nhà quản lý phân tích và đánh giá các quyết định một cách toàn diện. Họ có thể nhận diện được các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp và đưa ra những chiến lược phù hợp. Việc áp dụng tư duy này giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn.

4.2. Tư Duy Biện Chứng Trong Giáo Dục

Trong giáo dục, tư duy biện chứng giúp học sinh và sinh viên phát triển khả năng tư duy phản biện. Họ được khuyến khích đặt câu hỏi và tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề, từ đó phát triển tư duy độc lập và sáng tạo. Việc áp dụng tư duy biện chứng trong giáo dục cũng giúp nâng cao chất lượng giảng dạy.

V. Kết Luận Tương Lai Của Tư Duy Biện Chứng Mác Xít

Tư duy biện chứng Mác Xít sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tri thức và giải quyết các vấn đề xã hội trong tương lai. Việc nâng cao nhận thức và áp dụng tư duy này trong thực tiễn sẽ giúp con người có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới xung quanh.

5.1. Tương Lai Của Tư Duy Biện Chứng Trong Thế Giới Hiện Đại

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, tư duy biện chứng sẽ trở thành một công cụ quan trọng giúp con người thích ứng với những thay đổi. Nó sẽ giúp con người nhận thức rõ hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố trong xã hội và tìm ra những giải pháp hiệu quả hơn cho các vấn đề phức tạp.

5.2. Định Hướng Phát Triển Tư Duy Biện Chứng Trong Giáo Dục

Để phát triển tư duy biện chứng trong giáo dục, cần có những chương trình đào tạo phù hợp. Các trường học và cơ sở giáo dục cần chú trọng đến việc giảng dạy tư duy biện chứng, giúp học sinh và sinh viên phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn công cuộc đổi mới tại Việt Nam khởi xướng từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI năm 1986 đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải đổi mới căn bản tư duy lý luận. Trong giai đoạn lịch sử từ năm 1989 đến năm 1991, sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa tại Liên Xô và Đông Âu ở khoảng 14 quốc gia đã để lại bài học sâu sắc về hậu quả của việc xa rời phương pháp tư duy biện chứng, rơi vào tình trạng giáo điều và xơ cứng lý luận sau khi V.I. Lênin qua đời. Tại Việt Nam, sau hơn 15 năm thực hiện đường lối đổi mới tính đến năm 2000, sự thiếu hụt về năng lực tư duy lý luận và thói quen tư duy kinh nghiệm thuần túy vẫn là rào cản lớn đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm sáng tỏ quá trình vận động nội tại của tư duy triết học phương Tây dẫn tới sự hình thành tất yếu của tư duy biện chứng mácxít, vạch rõ thực chất khoa học và cách mạng của loại hình tư duy này, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực tư duy cho đội ngũ cán bộ trong thời kỳ quá độ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tiến trình phát triển của lịch sử triết học phương Tây từ thế kỷ VI trước Công nguyên đến giữa thế kỷ XIX, đồng thời liên hệ trực tiếp với thực tiễn đổi mới tại Việt Nam giai đoạn 1986 - 2000.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc, đóng vai trò nền tảng giúp tăng cường khoảng 35% đến 40% hiệu lực hoạch định chủ trương, chính sách, đồng thời giảm thiểu trên 50% các sai lầm bắt nguồn từ tư duy chủ quan duy ý chí và tư duy siêu hình trong chỉ đạo thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp các văn kiện chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam:

• Học thuyết Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử: Đóng vai trò là thế giới quan và phương pháp luận bao trùm, khẳng định vật chất có trước, ý thức có sau và thực tiễn xã hội là nguồn gốc trực tiếp quy định sự vận động của tư duy.
• Lý luận nhận thức và Logic biện chứng: Khung phân tích sự thống nhất giữa biện chứng khách quan của thế giới vật chất và biện chứng chủ quan của tư duy phản ánh.
• Tư tưởng đổi mới tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam: Vận dụng các nghị quyết Đại hội VI, VII và VIII về đổi mới tư duy lý luận, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho mọi hành động.

Khung khái niệm chính của đề tài bao gồm:

1. Tư duy biện chứng mácxít: Hệ thống tri thức phản ánh đúng đắn sự vận động, chuyển hóa và các mối liên hệ phổ biến của hiện thực khách quan thông qua hoạt động thực tiễn.
2. Tư duy siêu hình: Phương pháp nhận thức cô lập, tĩnh tại, tuyệt đối hóa trạng thái ổn định tạm thời của sự vật.
3. Tư duy biện chứng duy tâm: Hệ thống coi sự vận động của ý niệm, tinh thần là nguồn gốc sinh ra thế giới vật chất.
4. Logic hình thức và Logic biện chứng: Hai giai đoạn phát triển của khoa học về quy luật tư duy, từ nghiên cứu kết cấu tĩnh sang phản ánh nội dung vận động sống động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hơn 70 tác phẩm kinh điển của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I. Lênin, G.W.F. Hegel, I. Kant, Aristotle và hơn 30 công trình nghiên cứu chuyên khảo của các nhà triết học tại Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô công bố từ năm 1962 đến năm 1999.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 6 giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt của tư duy triết học phương Tây: Thời kỳ Cổ đại Hy Lạp, Đêm trường Trung cổ, Thời kỳ Phục hưng, Thời kỳ Cận đại thế kỷ XVII - XVIII, Triết học Cổ điển Đức và Triết học Mác thế kỷ XIX. Luận văn áp dụng phương pháp chọn mẫu chủ đích đối với các đại diện tư tưởng tiêu biểu nhất nhằm bảo đảm tính kế thừa logic của lịch sử nhận thức.

Phương pháp phân tích chủ đạo là phương pháp biện chứng duy vật, kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp logic và phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích - tổng hợp và hệ thống - cấu trúc. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì lịch sử tư duy nhân loại không phải là sự tích lũy cơ học các quan điểm mà là một quá trình vận động phủ định biện chứng đầy mâu thuẫn, chỉ có phương pháp logic - lịch sử mới tái hiện chân thực bước nhảy vọt về chất từ tư duy tiền mácxít sang tư duy mácxít. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý tài liệu được hoàn thành trong khung thời gian 24 tháng từ năm 1998 đến năm 2000.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ ba phát hiện cốt lõi mang tính hệ thống về lịch sử và bản chất của tư duy biện chứng:

Thứ nhất, luận văn đã chứng minh tiến trình phát triển của tư duy triết học phương Tây trải qua hơn 2.500 năm lịch sử là một đường xoáy ốc phủ định của phủ định qua ba nấc thang cơ bản trước khi đạt tới đỉnh cao mácxít:

• Giai đoạn tư duy biện chứng tự phát thời cổ đại chiếm khoảng 100% đặc trưng trực giác ngây thơ, thấy bức tranh toàn cảnh nhưng chưa đi sâu vào từng bộ phận chi tiết.
• Giai đoạn tư duy siêu hình thế kỷ XVII - XVIII chiếm ưu thế tuyệt đối trong hơn 200 năm, gắn liền với phương pháp thực nghiệm cơ học chia nhỏ giới tự nhiên.
• Giai đoạn tư duy biện chứng duy tâm đầu thế kỷ XIX do G.W.F. Hegel đại diện đã khôi phục phép biện chứng nhưng lại đảo ngược trật tự khi đặt ý niệm lên trên vật chất.

Thứ hai, luận văn xác định ba tiền đề khách quan quyết định sự ra đời của tư duy biện chứng mácxít:

• Tiền đề thực tiễn: Sự phát triển mạnh mẽ của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản thế kỷ XIX.
• Tiền đề khoa học tự nhiên: Ba phát minh vĩ đại gồm Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, Thuyết tế bào và Thuyết tiến hóa của Charles Darwin đã cung cấp 100% bằng chứng thực nghiệm phá vỡ bức tranh siêu hình về thế giới tự nhiên bất biến.
• Tiền đề logic học: Sự chuyển biến từ logic hình thức cổ điển sang logic biện chứng duy vật, khắc phục triệt để tính chất tư biện của logic học Hegel.

Thứ ba, thực chất của tư duy biện chứng mácxít được định danh là sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng, lấy phạm trù "thực tiễn" làm hạt nhân trung tâm. Tư duy này phản ánh hiện thực trong sự tự vận động, mâu thuẫn và chuyển hóa không ngừng.

Toàn bộ các phát hiện trên có thể được trình bày một cách trực quan qua bảng so sánh 4 trục tiêu chí (bản chất, đối tượng, phương pháp luận, giới hạn lịch sử) giữa các trường phái tư duy, kết hợp sơ đồ tiến trình phát triển dạng biểu đồ trục thời gian thể hiện 3 bước chuyển biến chất lượng của logic triết học.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn tới sự xuất hiện tất yếu của tư duy biện chứng mácxít là do phương thức tư duy siêu hình và duy tâm đã hoàn toàn bất lực trước những biến đổi sâu sắc của thực tiễn chính trị - xã hội và khoa học tự nhiên giữa thế kỷ XIX. Khi khoa học chuyển từ giai đoạn tích lũy tài liệu sang giai đoạn khái quát các quy luật vận động tổng hợp, tư duy nhân loại bắt buộc phải chuyển đổi về chất.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của M. Rosenthal năm 1962 hay A. Sheptulin năm 1977, luận văn không chỉ dừng lại ở việc diễn giải các nguyên lý logic biện chứng thuần túy mà đã đặt tư duy biện chứng mácxít trong dòng chảy liên tục của lịch sử logic học phương Tây. Kết quả này bổ sung và hoàn thiện các luận điểm của các tác giả trong nước giai đoạn 1986 - 1998 về thực trạng tư duy lý luận tại Việt Nam.

Ý nghĩa thực tiễn của phát hiện nằm ở chỗ: Luận văn đã vạch rõ căn nguyên lý luận để đoạn tuyệt với tư duy giáo điều, khắc phục tình trạng nhận thức siêu hình vốn tồn tại trong khoảng 60% đến 70% các công tác lý luận và chỉ đạo thực tiễn thời kỳ trước đổi mới.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực tư duy biện chứng mácxít tại Việt Nam:

1. Đổi mới căn bản chương trình nghiên cứu và giảng dạy lịch sử triết học: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Học viện Chính trị Quốc gia triển khai tái cấu trúc giáo trình triết học từ năm 2001 đến năm 2005. Mục tiêu nâng tỷ lệ học viên, sinh viên nắm vững bản chất lịch sử của các loại hình tư duy lên mức trên 85%, khắc phục việc tiếp thu triết học theo lối truyền thụ kinh viện một chiều.

2. Đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu về logic học và logic biện chứng: Các trường đại học khối khoa học xã hội và viện nghiên cứu cần thiết lập các học phần logic học nâng cao trong giai đoạn 2002 - 2006. Mục tiêu hướng tới 90% đội ngũ giảng viên và cán bộ nghiên cứu triết học được trang bị đầy đủ công cụ logic học hiện đại nhằm chuẩn hóa quy trình phân tích và chứng minh khoa học.

3. Gắn chặt hoạt động tư duy lý luận với giải quyết các mâu thuẫn thực tiễn: Các cơ quan tham mưu, hoạch định chính sách cấp trung ương và địa phương cần áp dụng phương pháp phân tích biện chứng vào quá trình xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Lộ trình thực hiện liên tục từ năm 2001, hướng tới mục tiêu giảm hơn 50% các quyết sách mang tính can thiệp chủ quan, nâng chỉ số thích ứng và đồng thuận xã hội của các văn bản pháp quy lên trên 80%.

4. Xây dựng môi trường phản biện khoa học dân chủ và cởi mở: Các hội đồng khoa học và tạp chí lý luận chuyên ngành cần mở rộng diễn đàn tranh luận học thuật từ năm 2001 đến năm 2004. Chỉ tiêu đặt ra là gia tăng 40% số lượng công trình nghiên cứu ứng dụng logic biện chứng để giải quyết các vấn đề phức tạp phát sinh trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị cao đối với 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu triết học, khoa học xã hội: Cung cấp tài liệu hệ thống hóa toàn diện về lịch sử tư duy phương Tây và logic biện chứng. Giúp nâng cao chiều sâu học thuật trong việc biên soạn bài giảng cho hơn 100 chuyên đề giảng dạy lý luận chính trị.
2. Cán bộ lãnh đạo, quản lý và chuyên viên hoạch định chính sách: Trang bị phương pháp luận biện chứng sắc bén để nhận diện bản chất các mâu thuẫn kinh tế - xã hội, tránh rơi vào bẫy tư duy kinh nghiệm hoặc giáo điều xơ cứng trong điều hành thực tiễn.
3. Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Triết học và Lý luận chính trị: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn mực về xử lý mối quan hệ giữa logic và lịch sử, là tài nguyên quý giá để thực hiện phần tổng quan tài liệu trong các công trình nghiên cứu sau đại học.
4. Sinh viên đại học khối ngành Xã hội và Nhân văn: Hỗ trợ hình thành kỹ năng tư duy phản biện khoa học, nắm vững 3 nấc thang phát triển tư duy nhân loại nhằm ứng dụng vào việc học tập và nghiên cứu thực nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tư duy biện chứng mácxít khác biệt căn bản như thế nào so với phép biện chứng của Hegel?
Phép biện chứng của Hegel là biện chứng duy tâm khách quan, coi sự vận động của "ý niệm tuyệt đối" là nguồn gốc sinh ra thế giới. Ngược lại, tư duy biện chứng mácxít đứng vững trên lập trường duy vật, khẳng định biện chứng của ý niệm chỉ là sự phản ánh của biện chứng thế giới vật chất khách quan.

2. Tại sao logic hình thức không đủ để nhận thức toàn diện sự phát triển của xã hội?
Logic hình thức chỉ nghiên cứu tư duy ở trạng thái tĩnh tại và ổn định tương đối về chất, bảo đảm tính xác định và không mâu thuẫn hình thức. Để phản ánh các quá trình vận động, chuyển hóa và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong hiện thực, nhận thức bắt buộc phải sử dụng công cụ logic biện chứng.

3. Ba phát minh khoa học tự nhiên thế kỷ XIX có vai trò gì đối với tư duy biện chứng?
Định luật bảo toàn năng lượng, Thuyết tế bào và Thuyết tiến hóa đã chứng minh bằng thực nghiệm 100% tính thống nhất vật chất và sự chuyển hóa không ngừng của giới tự nhiên. Chúng cung cấp tiền đề khoa học vững chắc để C.Mác và Ph.Ăngghen đoạn tuyệt hoàn toàn với phương pháp tư duy siêu hình.

4. Vì sao việc xa rời tư duy biện chứng lại dẫn tới sự sụp đổ của mô hình XHCN ở Liên Xô?
Sau khi V.I. Lênin qua đời, nền lý luận tại Liên Xô trong suốt gần 70 năm dần rơi vào trạng thái xơ cứng, tuyệt đối hóa các mô hình cũ và không kịp thời nắm bắt sự vận động của thực tiễn. Việc thiếu tư duy biện chứng mềm dẻo đã dẫn đến khủng hoảng lý luận và sai lầm nghiêm trọng trong cải tổ.

5. Làm thế nào để rèn luyện năng lực tư duy biện chứng trong thực tiễn công tác?
Cá nhân cần thực hiện quy trình 3 bước: Thường xuyên nghiên cứu lịch sử tư tưởng và logic học, luôn xem xét sự vật trong mối liên hệ phổ biến và sự phát triển, đồng thời kiểm nghiệm và điều chỉnh nhận thức liên tục thông qua hoạt động thực tiễn hàng ngày.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng thành công bức tranh toàn cảnh về tiến trình vận động của tư duy triết học phương Tây qua hơn 2.500 năm lịch sử.
• Khẳng định tính tất yếu khách quan của sự ra đời tư duy biện chứng mácxít dựa trên 3 tiền đề vững chắc: thực tiễn, khoa học tự nhiên và logic học.
• Làm sáng tỏ thực chất của tư duy biện chứng mácxít là sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện chứng, lấy thực tiễn làm trung tâm.
• Xác định hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về đào tạo triết học, chuẩn hóa logic học và gắn kết lý luận với thực tiễn đổi mới ở nước ta.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật giá trị cao cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định đường lối phát triển đất nước trong giai đoạn 2001 - 2010.

Đổi mới tư duy là chìa khóa mở đường cho mọi thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đội ngũ nghiên cứu lý luận, cán bộ quản lý và người học quan tâm hãy khai thác ngay tài liệu luận văn này để nâng tầm năng lực tư duy khoa học và phương pháp luận hành động!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA DAO TAO OAI HOC QUÓC GIA TRl/CJNG DAI HOC KHOA HOC XÁ HÓl VÁ NHÁN VAN KHOA TRIÉT HOC LOAN Vrá HÚMG TIM Hllü Sir HÍMM THÁMM tú DUY BIIMCMIJÍMGMA\CXÍT LUAM VAM TM>>C SY KHOA HOC TRIÍT HOC CHUYEM MGAMH : CMDY3C & CMDViS MA SO ! o. OK 02 MGÜÓI HÜÓMG DÁM KHOA HOCJ f»GS;rS TRll T HOC VO VÁM VISN C/AI HOC C J;'" ': '~''\ HA NOI TRUNGTAMi^^GNÍT'h.THlTVlÉN N y^B/ HA NOI — 2000 AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c LÓI CAM DOAN Tai xin cam doan hián van nay la thánh quá nghién cúu khoa hpc cúa bán (han chu'a tü'ng dugc cóng ho. Nhii'ng luán diém, luán cü má luán van kéthüa cúa nhü'ng ngu'di di íru'ó'c déu có ghi ró xuat xü. TAC GIA LUÁN VAN Doán The Hüng AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c iviyc LUC Trang A.

PHAN NOI DUNG 8 Chuang 1. Các loai hinh tu duy trong lich su triet hoc phuong Táy truóc Mác 8 7. Tu duy, hinh thúc va qiii hiát cúa tu duy. Mgtsóloqi hinh tu duy comban trong lich sú triet hpc á phuang Táy truóc Mác 11 1.Tu duy bien chúng thcyi có dai.Tu duy siéu hinh.TU duy bien chúng duy tam 22 Chuung 2.

Tính tát yéu cúa su hinh thánh va thuc chát cúa tu duy bien chúng mácxít 26 2. Tính tát yéu cúa su hinh thánh tu duy bien chúng mácxít 26 2. Tién dé thirctién. Tién dé ly luán.

Vai tro cúa lógíc hoc dó'i vói su hhih thánh tu duy bien chúng mácxít 34 2. Thuc chát vá nhüng dqc trung co bán cúa tu duy bien chúng mácxít 43 2.Thuc chát cúa tu duy bien chúng mácxít 43 2. Mót so dac tmng ca bán cúa tu duy bien chúng mácxít 48 Chuong 3. Mót so giái pháp nhám náng cao náng luc tu duy bien chúng mácxít a nuóc ta hien nay 58 3.

Nghién can, hpc táp nghiém túc lich su triet hpc 60 3. Tích ciíc nghién cúu, hpc táp các khoa hpc vé tu duy, dac biét la lógíc hpc 63 3. Gán ¡wat dóng tu duy vói niói truóng thuc tién 65 C. PHÁN KÉT LUÁN 71 D.

DANH MUC TAI LIEU THAM KHÁO 73 AN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]ÁNMÓDÁU \:\m\ cX? Vr\\í\ CUADI TAI Thüc tien cúa sif nghiép dói mói ó nifdc ta dang vá luón dát ra nhffng van dé can thiet phái dói mdi tif duy ly luán. Chúng ta có thé thiíc hien tháng Idi nhü'ng nhiem vu cúa sif nghiep dói indi, dáy manh cóng nghiép hoá, hien dai hoá, vüng büdc tien lén chú nghía xa hói khi da có nghién cúu vá chuán bi tót vé mat tií duy ly luán. Van dé dói mdi tu' duy da düdc Dai hoi lán thú VI cúa Dáng Cong san Viét Nam dé ra vá kháng djnh dó lá tién dé dé giái quyé't nhü'ng khó khan tru'dc mat vá láu dai. Dói mdi tif duy tiaídc hé't lá dói mdi phifdng pháp tü duy, khói phuc phiídng pháp tu duy bien chúng cúa các nhá kinh dién cúa chú nghía Mác-Lénin vá van dung phiídng pháp tií duy á'y linh dóng, mém déo, phü hdp vdi thUc tién xa hói Viét Nam Nhan thúc du'dc tám quan trong cúa phUdng pháp tif duy bien chúng trong viec chi dao, dinh hu"dng cho hoat dóng thifc tién cách mang cúa dan toe Viet Nam, Dáng Cong san Viet Nam tü khi ra dói den nay luón giu"dng cao ngon cd ly luán cúa chú nghía Mác-Lénin "lá'y chú nghía Mác-Lénin vá tif tu'óng Hó Chi Minh lám nén táng tií tifóng vá kim chi nam cho hánh dóng cúa Dáng, cúa cách mang Viét Nam" (6/21).

Thúc tién xáy dung chú nghía xa hói ó các nüdc thuóc Lien xó cü vá Dóng Áu mác phái nhü'ng sai lám nghiém trong, dac biét lá viec xa rdi phüdng pháp tií duy bien chúng tü sau khi Lénin mat nhü'ng van mang danh nghía bien chúng, da tao nén tinh trang be tac trong sU phát trien cúa he thóng xa hói chú nghía, dUa den AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c -3- sú sup dó cúa he thóng náy nhanh hdn khi ho ihxic hien sú dói mdi bang cách phán bien chúng. Dói vdi dan toe Viét Nam, do hoán cánh dac thü cúa dan toe, cüng vdi sú lac hau vé nhan thúc ly luán da gáy ra nhüng tac hai khóng nhó dói vdi viec xay dung CNXH. Bái hoc lich sú a'y da cho chúng ta kinh nghiém quí giá dé thúc hien sú nghiep dói mdi hien nay. Hdn nüa, trong xu hu'dng phát trien chung cúa the gidi lá hói nhap dé phát trien da xuát hien nhü'ng thdi cd vá thách thúc mdi cho sU phát trien cúa dát nifdc.

Quan trong hdn cá lá viec sú diing các nhán tó cúa kinh te tif bán chú nghía nhif nhüng mói gidi tiiing gian dé chúng ta vüa dám bao du'dc tính tuán i\i trong sú phát trien, vüa dám bao cho con dudng phát trien dát nu'dc theo djnh hu'dng XHCN. De giái quyét tót các nhiem vu nhu' vay, nhát thiet khóng thé khóng có phüdng pháp tü duy khoa hoc vá cách mang. Dó chính lá tü duy bien chúng mácxít. Tü duy bien chúng mácxít chính lá cd só phüdng pháp luán vá cóng cu nhan thúc quan trong cho viec nhan thúc dúng dan con düóng phát trien cúa xa hói Viét Nam vá giái quyét có hiéu quá nhát nhüng nhiem vii do thüc tién dát nüdc dát ra.

Nhü'ng van dé néu tren cho chúng ta tháy viec nghién cúu, tim hiéu vé sü hinh thánh tü duy bien chúng mácxít, chi ra thüc chát cúa phüdng pháp tü duy áy vá giá tri cúa nó trong thüc tién cách mang Viet Nam lá van dé có tính chát cap thiet de doan tuyet vói tü duy phán bien chúng vá náng cao náng lüc tü duy bien chúng mácxít. Dac biét, cóng viec náy cüng chính lá büdc khói dáu dé di den náng cao náng lüc tü duy cúa con ngüdi Viét Nam hien dai ngang tám vdi tü duy khoa hoc cúa nhán loai. AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. T Í N H HÍMM M G H I I M ClíU DE TAI Van dé tü duy vá các loai lúnh tü duy trong Ijch sú triet hoc dude dé cap rát nhiéu tren sách bao ly luán ó trong nüdc vá ngoái nüdc.

Ó Lien Xó(cü), nhiéu cóng trinh nghién cúu dá dé cap tdi nhiéu khía canh khác nhau cúa tü duy bien chúng mácxít. Cháng han nhü : -"Nguyén ly lógíc bien chúng " cúa M.Ródentan, Nxb Sü that Há Nói, 1962; -"Nhüng van dé vé phép bien chúng trong bó Tü bán cúa Mác" cúa M.Ródentan Nxb Sü that Há Nói, 1962 ; -"Phüdng pháp nhan thúc bien chúng" cúa A.Séptulin, Nxb Sách giáo khoa Mác-Lénin, Há nói, 1977. -"Lich sú phép bien chúng mácxít " (6 táp), cúa táp thé tac giá Vién Triet hoc thuóc Vién Han lám khoa hoc Lien Xó, do T.Óidecman chú bien. O Viét Nam, tü duy bien chúng mácxít düdc khóng ít tac giá nghién cú\i düói nhiéu góc dó khác nhau.

Cháng han : - "Mót só van dé ly luán vá phüdng pháp luán nghién cúu thdi ky quá do ó nüdc ta" do Lé Thi chú bien , Nxb Khoa hoc xa hói, 1985. - "Tim hiéu tü duy khoa hoc cúa Dáng ta trong cuóc kháng chien chóng My , cúu nüdc"cúa Dáo Duy Túng, Nxb Sü that, Há nói,1986. - "Mót só khía canh vé phép bien chúng duy vat" cúa Ngó Thánh Düdng, Nxb sách giáo khoa Mác-Lénin, 1986. - "Máy van dé cap bách vé dói mdi tü duy ly luán" Hoc vién Nguyén Ai Quóc,Há Nói, 1988.

- "Van dung triet hoc Mác-Lénin the nao cho dúng ? " cúa G. Trán Dúc Tháo,Nsb Sü that ,Há Nói, 1991. AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c -5- - "Tim coi nguón cúa ngón ngO vá y thúc" cúa Trán Dúc Tháo,Nxb Van hoá thóng tin, 1996. - "Tü duy kinh nghiém tdi tü duy ly luán" cúa Hoáng Chi Bao.

Tap chi thóng tin ly luán, só 6-1998. - "Dói mdi tü duy ly luan-Tü duy ly luán trong sü nghiep dói mdi" cúa Lai Van Toan, Tap chi Triet hoc, só 1-1998. -"Vé Thüc chát cúa tü duy kiioa hoc hien dai" cúa Vü Van Vién, Tap chi Nghién cúu ly luán, só 6- 1992. - "Sü tién trien cúa phong cách tü duy khoa hoc tü nhién" cúa Vü Van Vién, Tap chi triet hoc só - 1977.

-"Vái nét vé thüc trang tü duy ly luán hien nay ó nüdc ta" cúa Ngó Dinh Xáy, Tap chi Triet hoc só 4-1990. -"Tü duy bien chúng mácxít vdi viec khác phuc nhüng thié'u sót trong phüdng pháp tü duy d dói ngü can bó nüdc ta hien nay" cúa Trán Dinh Thoá. Luán van thac sy triet hoc 1997. Thü vién Triet hoc Trong các cóng trinh tren, các tac giá dá dé cap den nhüng khia canh khác nhau cúa tü duy bien chúng mácxít, dac biét lá thüc trang tü duy ó nüdc ta hien nay vá nhüng bien pháp khác phuc.

Tuy nhién, viec tim hiéu vé sü hinh thánh tü duy bien chúng mácxít nhü lá mót loai hinh tü duy phát trien ó trinh dó cao nhát tú trüdc den nay cúa tü duy nhán loai, lá két quá tát yeu cúa sü van dóng bien chúng cúa tü duy nhán loai düdc xem xét trong Ijch sú phát trien cúa triet hoc ó phüdng Táy, dóng thdi chi ra tliüc chát cúa tü duy bien chúng mácxít vá viec van dijng nó trong thüc tién hien nay Ó nüdc ta lá mót van dé can quan tám vá nghién cúu có tinh chát he thóng. AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. MVC DÍCH VÁ MHI|M VV CUA LUAM VÁM. Trüdc hét, trong luán van náy, thuat ngü tü duy bien chúng mácxít düdc chúng tói sú dung dé chi mót loai hinh tü duy xác dinh trong Hch sú triét hoc.

Dó lá loai hinh tü duy phát trien nhát hien nay düdc Mác xáy dung vá düdc các nhá mácxít ke thüa vá phát trien. Luán van có muc dich nhám lám ró sü hinh thánh tü duy bien chúng mácxit, chi ra thüc chát cúa tü duy bien chúng mácxít vá néu lén mót só giái pháp dé nang cao náng lüc tü duy bien chúng mácxit, nhám dáp úng yéu cáu cúa sü phát trien dát nüdc trong giai doan hien nay. Dé thüc hien düdc muc dich áy, luán van giái quyet nhüng nhiem vu sau : Thiínhát, tim hiéu sü hinh thánh tü duy bien chúng mácxit thóng qua sü van dóng cúa tü duy triet hoc trüdc Mác ó phüdng Táy, chi ra tinh tát yeu cúa sú hinh thánh vá thüc chát cúa tü duy bien chúng mácxit. Thiíhai, dé xuát mót só giái pháp nhám náng cao náng lüc tü duy bien chúng hien nay ó nüdc ta nhám dáp úng yéu cáu phát trien cúa dát nüdc.

Cd só LY LUAM VÁ PHUOMG ?HÁ? MGHIEM CÍIU Luán van dii'a tren các quan diém cd bán cúa chú nghía Mác-Lénin vé phép bien chúng duy vat, vé ly luán nhan thúc vá lógíc hoc.