phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự đánh giá của các trƣờng phổ thông Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động tự đánh giá của các trƣờng tiểu học huyện Đông Anh đáp ứng yêu cầu trƣờng đạt chuẩn quốc gia Mức độ 2. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tự đánh giá của các trƣờng tiểu học huyện Đông Anh đáp ứng yêu cầu trƣờng đạt chuẩn quốc gia Mức độ 2. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ CỦA TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Các nghiên cứu về hoạt động tự đánh giá Kiểm định chất lƣợng giáo dục là một trong những hoạt động của hệ thống đảm bảo chất lƣợng, là biện pháp hữu hiệu đƣợc sử dụng để nâng cao chất lƣợng giáo dục. Trên thế giới có hơn 150 nƣớc có hệ thống quốc gia đảm bảo và KĐCLGD. Những nƣớc có hệ thống đảm bảo và KĐCLGD lâu đời nhƣ Mỹ, Anh. Những nƣớc trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dƣơng (ví dụ: Thái Lan, Malaysia, Campuchia…) cũng đã có các tổ chức đảm bảo chất lƣợng quốc gia và có hệ thống chân rết đến từng cơ sở giáo dục.
Các tổ chức này rất khác nhau. Một xu thế chung là các quốc gia ngày một quan tâm nhiều hơn đến hệ thống đảm bảo chất lƣợng giáo dục và đứng ra thành lập các tổ chức đảm bảo chất lƣợng quốc gia. KĐCLGD có nguồn gốc từ Hoa Kỳ và Bắc Mỹ từ hơn 100 năm nay, và hiện nay đang đƣợc nhiều nƣớc sử dụng. Nguyên tắc của KĐCLGD là phải đƣợc độc lập đƣa ra quyết định, không bị chi phối bới các cơ quan khác.
Đối tƣợng KĐCLGD là các cơ sở giáo dục (nói chung), các chƣơng trình giáo dục đại học và trung cấp chuyên nghiệp. KĐCLGD nhằm góp phần đảm bảo và nâng cao chất lƣợng giáo dục; xác nhận mức độ cơ sở giáo dục đáp ứng mục tiêu đề ra trong từng giai đoạn nhất định; làm căn cứ để cơ sở giáo dục giải trình với các cơ quan quản lý nhà nƣớc có thẩm quyền và xã hội về thực trạng chất lƣợng đào tạo; làm cơ sở cho ngƣời 9 học lựa chọn cơ sở giáo dục và nhà tuyển dụng lao động tuyển chọn nhân lực. Sau đây là xu hƣớng KĐCLGD, trong đó có hoạt động tự đánh giá ở một số nƣớc trên thế giới: Hoa Kỳ: - Kiểm định chất lƣợng chƣơng trình đào tạo (program accreditation) cũng phổ biến nhƣ kiểm định chất lƣợng trƣờng đại học (institutional accreditation). - Ngƣời ta còn gọi “kiểm định chất lƣợng chƣơng trình đào tạo” là “kiểm định chất lƣợng đào tạo nghề nghiệp” (professional accreditation) hoặc “kiểm định chuyên môn” (specialized accreditation).
- Có khoảng 52 tổ chức kiểm định chất lƣợng đào tạo nghề nghiệp. Indonesia: - Hội đồng Quốc gia Kiểm định Giáo dục Đại học (National Board for Accreditation in Higher Education) có trách nhiệm kiểm định cả trƣờng đại học lẫn các chƣơng trình đào tạo. - Hội đồng này đƣa ra những khuyến cáo trực tiếp về việc cải tiến chƣơng trình. Những khuyến cáo này dựa trên cơ sở phân tích các điểm mạnh, yếu, những cơ hội và thách thức đƣợc nêu trong kết quả kiểm định.
- Các khuyến cáo cũng đƣợc gửi tới Cục trƣởng Cục đại học (Director General of Higher Education) để Cục này có những hành động có tính chính sách liên quan tới các chƣơng trình đào tạo. Malaysia: - Chất lƣợng các trƣờng đại học tƣ thục và các chƣơng trình đào tạo trong các trƣờng này do Lembaga Akkreditasi Negara (LAN) tức là Hội đồng Kiểm định Quốc gia kiểm định. - Việc đánh giá chƣơng trình đào tạo trong các trƣờng đại học công lập do Cục văn bằng Malaysia thực hiện. - Tiêu chuẩn đánh giá do Chính phủ đề ra, có tham vấn ý kiến của các cá 10 nhân/tổ chức liên quan.
- Malaysia cũng đã có một số tổ chức đánh giá nghề nghiệp nhƣ Hội đồng Y học Malaysia (Malaysian Medical Coucil), Hội đồng Kỹ sƣ (Board of Engineers) và Hội đồng ngành Pháp luật (Legal Profession Qualifications Board). Nhóm các tác giả Janet Fairman, Brenda Peirce và Walter Harris (2009) 8 với công trình “Kiểm định chất lƣợng giáo dục trƣờng THPT tại Maine: Nhận thức về chi phí và lợi phí” (High school accreditation in Maine: Perception of cost and benefits) thuộc trung tâm Nghiên cứu và Đánh giá giáo dục và Phát triển con ngƣời thuộc Đại học Maine – Mỹ. Với công trình này, nhóm tác giả đã trình bày rất rõ quy trình KĐCLGD trƣờng THPT tại Mỹ, gồm TĐG, đánh giá ngoài theo bộ tiêu chuẩn và công nhận kiểm định chất lƣợng. Công trình đã rút ra những kinh nghiệm thực tiễn rất giá trị trong quá trình KĐCLGD trƣờng THPT và đề ra các giải pháp quan trọng để nâng cao chất lƣợng hoạt động KĐCLGD trƣờng THPT [19].
Elain El Khawas (2001) - Kiểm định chất lƣợng ở Mỹ: Nguồn gốc, sự diễn biến và triển vọng cho tƣơng lai (Accreditation in the USA: Origin, developments and future prospect). Nghiên cứu đã nêu ra đƣợc một cách rõ ràng và chi tiết tiến trình kiểm định bắt đầu từ định nghĩa về kiểm định chất lƣợng, các hình thức kiểm định nhƣ kiểm định cơ sở đào tạo, kiểm định chƣơng trình đào tạo, sự phát triển của hệ thống kiểm định chất lƣợng giáo dục của Mỹ trong những năm gần đây, cách thức tiến hành quá trình kiểm định bao gồm thực hiện báo cáo tự đánh giá, đánh giá ngoài và công nhận mức độ đáp ứng của nhà trƣờng hay chƣơng trình đào tạo theo tiêu chuẩn. Đặc biệt, công trình đã nêu lên đƣợc những cơ hội và thách thức cho lĩnh vực KĐCLGD, những tác động của kiểm định chất lƣợng đến việc nâng cao chất lƣợng của nhà trƣờng, cũng nhƣ rút ra đƣợc những bài học cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, nội dung công trình phần lớn nói về KĐCLGD đại học, chỉ phân tích một phần nhỏ về kiểm định chất lƣợng trƣờng tiểu học.
Trên đây là những xu hƣớng kiểm định chất lƣợng giáo dục ở một số nƣớc trên thế giới và khu vực. Trong kiểm định chất lƣợng giáo dục thì tự đánh giá là một khâu bắt buộc và là cơ sở để tiến hành kiểm định. Nhƣ vậy tự đánh giá cũng chính là một bộ phận của quá trình đánh giá. Trong tạp chí giáo dục học Xô viết tháng 6/1973, V.Levcôvich đã nhấn mạnh vai trò của tự 9 đánh giá qua bài viết “Tự đánh giá và vai trò của nó trong quá trình hình thành và giáo dục nhân cách”.
Tác giả vạch rõ con đƣờng tự đánh giá và khẳng định vai trò điều khiển, điều chỉnh hành vi con ngƣời của tự đánh giá. Tại Việt Nam, các công bố “Xu hƣớng đánh giá chất lƣợng, chƣơng trình đào tạo trên thế giới và ở Việt Nam” của PGS. Nguyễn Thị Kim Anh và TS. Lê Văn Hảo trƣờng Đại học Nha Trang trong Hội thảo tập huấn KĐCLGD tại Nha Trang tháng 12 năm 2019; “Tổng quan về đảm bảo và kiểm định chất lƣợng giáo dục ở Việt Nam” của TS.
Phạm Xuân Thanh, Phó Cục trƣởng Cục Khảo thí và kiểm định CLGD; “Hƣớng dẫn tự đánh giá chất lƣợng chƣơng trình đào tạo giáo viên THPT trình độ đại học” của Dự án phát triển giáo viên THPT và TCCN; “Hƣớng dẫn tự đánh giá cơ sở giáo dục và chƣơng trình đào tạo” của TS. Lê Mỹ Phong, Cục Khảo thí và kiểm định CLGD. Nhƣ vậy kiểm định chất lƣợng giáo dục là một trong những giải pháp căn bản để nâng cao chất lƣợng giáo dục hiện nay, trong đó khâu tự đánh giá cần đƣợc trú trọng để trở thành công cụ để cải tiến chất lƣợng và hiệu quả giáo dục tại các nhà trƣờng. Lê Đức Ngọc (2009), “Tổng quan về kiểm định và đảm bảo CLGD phổ thông” đã cho rằng, kiểm định chất lƣợng là một giải pháp quản lý chất lƣợng và hiệu quả nhằm các mục tiêu sau đây: Đánh giá hiện trạng của CSGD đáp ứng các tiêu chuẩn đề ra nhƣ thế nào? Hiện trạng CSGD có chất lƣợng và hiệu quả ra sao? Đánh giá hiện trạng những điểm nào là điểm mạnh so với các tiêu chuẩn đề ra của CSGD.
Đánh giá hiện trạng những điểm nào là điểm yếu so với các tiêu chuẩn đề ra của CSGD. Trên cơ sở điểm mạnh và điểm yếu phát hiện đƣợc so với các tiêu chuẩn đề ra, định ra kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu để phát triển. Trần Khánh Đức (2004) với công trình “Quản lý và kiểm định chất lƣợng đào tạo nhân lực” đã phân tích kiểm định chất lƣợng CSGD hay kiểm định chƣơng trình giáo dục chỉ thực hiện đƣợc một cách có hiệu quả khi việc 10 xây dựng hệ thống đảm bảo chất lƣợng trong nhà trƣờng đƣợc giải quyết. Hơn nữa, một CSGD bất kỳ muốn hoạt động để đạt đƣợc mục tiêu hay vƣơn tới sứ mệnh của tổ chức mình thì phải thiết kế, vận hành hệ thống đảm bảo chất lƣợng tại CSGD đó.
Tác giả cho rằng, KĐCLGD là một khâu trong quá trình quản lý chất lƣợng và chính kiểm định chất lƣợng là phƣơng pháp, là công cụ đề đánh giá hệ thống đảm bảo chất lƣợng của tổ chức đó. Phan Vũ Hào (2019) đã bàn về giải pháp thực hiện tốt công tác tự đánh giá, KĐCLGD ở trƣờng trung học trong luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động tự đánh giá Trƣờng Trung học phổ thông tỉnh Thái Nguyên” đã chỉ ra rằng: “TĐG nhằm làm rõ thực trạng, quy mô và chất lƣợng, hiệu quả của hoạt động đào tạo của nhà trƣờng. Qua đó giúp nhà quản lý có cái nhìn hoàn chỉnh về nhà trƣờng; xác định và so sánh, tự đánh giá theo các tiêu chuẩn, chuẩn mực kiểm định đã công bố; thúc đẩy xây dựng và phát triển hệ thống đảm bảo chất lƣợng bên trong; Phân tích làm rõ điểm mạnh, điểm yếu; thời cơ và thách thức của nhà trƣờng. Trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục” [12].
Các nghiên cứu về quản lý hoạt động tự đánh giá của các trường Tiểu học Bất cứ giai đoạn lịch sử nào, GD&ĐT luôn đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Do đó, từ trƣớc đến nay, sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ luôn đƣợc sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nƣớc và toàn xã hội. Với quan điểm giáo dục là quốc sách hàng đầu, Đảng và Nhà nƣớc đã có nhiều Nghị quyết về phát triển GD&ĐT trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất” nƣớc.